ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC
LÊ THỊ THANH THẢO
ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG TƯ VẤN HỌC TẬP
TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC TIỀN GIANG
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Đo lường và đánh giá trong giáo dục
(Chuyên ngành đào tạo thí điểm)
LUẬN VĂN THẠC SĨ Người hướng dẫn khoa học: GSTS. LÊ NGỌC HÙNG
Hà Nội – Năm 2013
LỜI CẢM ƠN
Hà Nội, ngày 04 tháng 6 năm 2013
Tác giả luận văn
Lê Thị Thanh Thảo
1
MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 3
DANH MỤC CÁC BẢNG 4
DANH MỤC CÁC HÌNH 5
MỞ ĐẦU 6
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN 10
1.1. Các khái niệm 10
1.1.1.Tư vấn 10
1.1.2. Tư vấn học tập 11
1.1.3. Cố vấn học tập 12
1.1.4. Chất lượng 14
1.1.5. Khái niệm về chất lượng của hoạt động tư vấn học tập 16
động tư vấn tại Trường Đại học Tiền Giang 55
3.2.6. Mức độ đáp ứng nhu cầu tư vấn học tập cho sinh viên 58
3.2.8. Đánh giá của đội ngũ tư vấn về mức độ đạt mục tiêu tư vấn học tập60
3.2.9. Chất lượng hoạt động tư vấn học tập 62
3.3. Đánh giá từ phía sinh viên về chất lượng hoạt động tư vấn học tập . 63
3.3.1. Mức độ hài lòng của sinh viên đối với hoạt động TVHT 63
3.3.2. Mức độ hài lòng về đội ngũ tư vấn học tập 64
3.3.3. Mức độ hài lòng về lời khuyên của đội ngũ tư vấn học tập 65
3.3.4. Cơ sở vật chất phục vụ hoạt động tư vấn học tập 67
3.3.5. Mức độ đáp ứng nhu cầu tư vấn của sinh viên 68
3.3.6. Đánh giá của sinh viên về tính thuận tiện trong việc tổ chức hoạt
động tư vấn học tập 71
3.3.7. Đánh giá của sinh viên về ích lợi của hoạt động TVHT 74
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 77
I. Kết luận 77
II. Khuyến nghị 78
TÀI LIỆU THAM KHẢO 80
PHỤ LỤC 85
3 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Ký hiệu Nghĩa đầy đủ
CVHT: Cố vấn học tập
Bảng 3.13 Kiểm định Chi – bình phương về sự tương quan giữa chất lượng
HĐ TVHT và đáp ứng nhu cầu tư vấn cho sinh viên 59
Bảng 3.14 Sự tương quan giữa mức độ đạt mục tiêu tư vấn với chất lượng
của HĐ TVHT 61
Bảng 3.15 Kiểm định Chi – bình phương về sự tương quan giữa chất lượng
HĐ TVHT và việc đạt mục tiêu TVHT 62
Bảng 3.16 Sự tương quan giữa mức độ hài lòng về HĐ TVHT với chất
lượng của HĐ TVHT 63
Bảng 3.17 Kiểm định Chi – bình phương về sự tương quan giữa chất lượng
HĐ TVHT và sự hài lòng của sinh viên về HĐ TVHT 64
Bảng 3.18 Sự tương quan giữa mức độ đáp ứng nhu cầu TVHT cho sinh
viên với chất lượng của HĐ TVHT 69
Bảng 3.19 Kiểm định Chi – bình phương về sự tương quan giữa chất lượng
HĐ TVHT và đáp ứng nhu cầu tư vấn cho sinh viên 69
Bảng 3.20 Mức độ đáp ứng nhu cầu TVHT đối với các nhóm nội dung 70
Bảng 3.21 Sự tương quan giữa việc đánh giá ích lợi với chất lượng của HĐ
TVHT 75
Bảng 3.22 Kiểm định Chi – bình phương về sự tương quan giữa chất lượng
và ích lợi trong việc tổ chức HĐ TVHT 76
5
không những phải nhanh chóng làm quen với môi trường mới, thầy cô, bạn bè
mới mà quan trọng hơn là phải nhanh chóng nắm bắt và làm quen với cách
học mới, với những kỹ năng mới. Nắm bắt được nhu cầu trên, Bộ GD&ĐT đã
ban hành công văn số 9971/BGDĐT. HSSV ngày 8 tháng 10 năm 2005 của
Bộ GD&ĐT về việc triển khai tư vấn cho học sinh, sinh viên, góp phần nâng
cao hiệu quả giáo dục đáp ứng yêu cầu của xã hội. Mặc dù lĩnh vực tư vấn
học tập đã được nhiều nhà khoa học đề cập đến trong những năm gần đây,
song bên cạnh những kết quả đạt được thì hiệu quả của hoạt động này vẫn còn
nhiều điều đáng quan tâm. Đặc biệt là đối với hoạt động tư vấn học tập cho
sinh viên trong trường đại học.
Trong thời gian gần đây, ngành giáo dục đại học có nhiều tiến triển
vượt bậc so với trước, một trong những bước tiến đột phá đó là học chế tín chỉ
được áp dụng ngày càng nhiều trong các trường đại học. Nghị quyết của
Chính phủ về đổi mới cơ bản và toàn diện Giáo dục đại học Việt Nam giai
đoạn 2006-2020 đã chỉ rõ: “Xây dựng và thực hiện lộ trình chuyển sang chế
độ đào tạo theo hệ thống tín chỉ, tạo điều kiện thuận lợi để người học tích luỹ
kiến thức, chuyển đổi ngành nghề, liên thông, chuyển tiếp tới các cấp học tiếp
theo ở trong nước và ở nước ngoài”. Thực hiện chủ trương trên, Bộ Giáo dục
7
và Đào tạo đã có Quyết định số 43/2007/QĐ-BGDĐT, ngày 15/8/2007 ban
hành Quy chế đào tạo Đại học và Cao đẳng hệ Chính quy theo Hệ thống Tín
chỉ. Hiện nay, hầu hết các trường đại học trong cả nước đã áp dụng hình thức
đào tạo theo học chế tín chỉ dưới những mức độ và cách làm khác nhau.
Một trong những công tác quan trọng nhằm thực hiện tốt việc chuyển
đổi chương trình từ phương thức đào tạo theo niên chế sang phương thức đào
tạo theo tín chỉ là việc thành lập đội ngũ tư vấn học tập cho sinh viên trong
mỗi trường đại học, ngoài việc hỗ trợ sinh viên hoạch định được mục tiêu học
tập, xây dựng và thực hiện kế hoạch học tập, đội ngũ làm công tác tư vấn sinh
viên còn là cầu nối giữa sinh viên với nhà trường, sinh viên với xã hội, hướng
hành đánh giá chất lượng HĐ TVHT tại Trường đại học Tiền Giang. Qua đó,
đưa ra cái nhìn tổng quan về chất lượng hoạt động tư vấn học tập tạ
i Trường.
Đồng thời, tác giả khuyến nghị và đề xuất một số giải pháp góp phân nâng
cao hơn nữa chất lượng HĐ TVHT tại Trường Đại học Tiền Giang.
3. Mục đích nghiên cứu của đề tài
- Đánh giá chất lượng hoạt động tư vấn học tập nhằm đưa ra cái nhìn
tổng quan về lượng hoạt động tư vấn học tập tại Trường
Đại học Tiền Giang.
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
4.1. Khách thể nghiên cứu
Đội ngũ làm công tác tư vấn học tập chuyên trách và kiêm nhiệm (bao
gồm cả cố vấn học tập), cán bộ quản lý hoạt động tư vấn học tập tại Trường
Đại học Tiền Giang.
Sinh viên đang theo học tại Trường Đại học Tiền Giang.
4.2. Đối tượng nghiên cứu
Ch
ất lượng của hoạt động tư vấn học tập Trường Đại học Tiền Giang.
5. Câu hỏi nghiên cứu/ giả thuyết nghiên cứu
9
5.1. Câu hỏi nghiên cứu
- Chất lượng của hoạt động tư vấn học tập tại Trường Đại học Tiền Giang
hiện nay như thế nào?
- Những yếu tố nào ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động tư vấn học tập
tại Trường Đại học Tiền Giang?
6. Phương pháp tiếp cận nghiên cứu
Đề tài sử dụng các phươ
ng pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu.
vấn (Counseling) được hiểu là tham gia đóng góp ý kiến về những vấn đề
được hỏi đến nhưng không có quy
ền quyết định.
Theo tài liệu tư vấn tâm lý học đường của Kiến Văn – Lý Chủ Hưng
cho rằng tư vấn là cung cấp thông tin, làm rõ những điều nghi hoặc uẩn khúc,
đưa ra những lời khuyên chân tình.
Theo tài liệu của Tổ chức Lao động Quốc tế tư vấn là một dịch vụ cho
lời khuyên theo hợp đồng và phục vụ cho các tổ chức bởi những người có đủ
trình độ chuyên môn và được đào tạo đặc biệt để giúp đỡ một cách khách
quan và độc lập với tổ chức khách hàng. Hoặc bạn sẽ làm tư vấn khi nào bạn
đang cố gắng thay đổi hoặc cải tiến một tình huống, nhưng không trực tiếp
điều khiển việc thực hiện.
Trên thế giới khái niệm tư vấn không đơn thuần chi hiểu theo nghĩa cho
lờ
i khuyên (như công việc của một chuyên gia, hay cố vấn), là sự khuyên bảo
từ một tổ chức hay những người có trình độ chuyên môn về một lĩnh vực cụ
thể, như một hình thức góp ý kiến.Trong đó, người xin tư vấn thường là người
chủ động, tích cực, còn người được tư vấn thì có thể là người thụ động trong
việc giải quyết vấn đề của h
ọ.
Hiệp hội Tư vấn Hoa Kì (1998) đã định nghĩa tư vấn là: mối quan hệ
giữa một người trợ giúp chuyên nghiệp và người, nhóm người hoặc một chỉnh
11
thể xã hội cần được giúp đỡ trong đó nhà tư vấn cung cấp sự giúp đỡ cho thân
chủ trong việc xác định và giải quyết một vấn đề liên quan đến công việc hoặc
người khác
1.1.2. Tư vấn học tập
Tư vấn học tập là một quá trình hướng dẫn sinh viên phương pháp trở
cơ quan có liên quan khi cần thiết.(College of New Jersey (2002). [14]
Tư vấn là một quá trình hỗ trợ sinh viên giảm đi những khó khăn trong
môi trường học mới, đồng thời giúp họ làm rõ mục tiêu học tập của mình và
thụ hưởng được nền giáo dục tốt nhất (Noel Levitz, n
ăm 1997, trang 3). [14]
Từ những định nghĩa khác nhau về tư vấn đã trình bày ở trên chúng tôi
rút ra định nghĩa về tư vấn học tập làm khái niệm công cụ để tiến hành nghiên
cứu này như sau: Tư vấn học tập là việc chia sẻ, cung cấp thông tin, trao đổi ý
kiến, đưa ra lời khuyên, chỉ bảo hay hướng dẫn về hoạt động học tập, hoạt động
rèn luyện, định hướng ngh
ề nghiệp cho sinh viên đang học tập tại trường.
1.1.3. Cố vấn học tập
Cố vấn học tập (CVHT) được biết đến khi học chế tín chỉ ra đời vào
năm 1872 tại Trường Đại học Havard, Hoa Kỳ. Ở nước ta, cố vấn học tập mới
được quan tâm đến từ vài năm trở lại đây khi các trường đại học bước vào
hình thức đào tạ
o theo tín chỉ.
Ở Mỹ, Cố vấn học tập được hiểu là: “Nhà tham vấn hoặc một thành
viên làm việc trong khoa của trường đại học, người được đào tạo để chuyên
trợ giúp sinh viên trong việc cung cấp thông tin về đào tạo để sinh viên có thể
thích ứng trong lớp học và đạt được mục tiêu học tập”. [13]
Ở Úc, Cố vấn học tập theo định nghĩa của Đại học Victoria là: “Cán b
ộ
của phòng hỗ trợ sinh viên, là những người cung cấp thông tin, tư vấn và giới
thiệu, trợ giúp cho sinh viên trong các vấn đề trọng điểm và các quy trình ở
bậc đại học có ảnh hưởng đến họ. Theo yêu cầu của sinh viên, Cố vấn học tập
còn là người đại diện, lắng nghe các vấn đề của sinh viên liên quan đến quá
trình học tập, những bất bình và phương pháp rèn luyện”. [10].
13
mục tiêu tốt nghiệp và khả năng tìm được việc làm thích hợp; theo dõi thành
tích học tập của sinh viên nhằm giúp sinh viên điều chỉnh kịp thời hoặc đưa ra
14
một lựa chọn đúng trong quá trình học tập; Quản lý, hướng dẫn, chỉ đạo lớp
được phân công phụ trách đảm bảo các quyền và nghĩa vụ của sinh viên”.
Như vậy, từ cách hiểu về cố vấn học tập của một số trường, theo chúng
tôi nhận thấy cố vấn học tập là người được trông đợi trước hết vào việc giúp
đỡ sinh viên các vấn đề liên quan
đến học tập. Bên cạnh đó, một số trường mở
rộng vai trò của cố vấn học tập trong việc tư vấn cho sinh viên những vấn đề
liên quan đến đời sống cá nhân.
1.1.4. Chất lượng
“Chất lượng” là một khái niệm phức tạp, đa chiều. Mỗi người có thể
đưa ra những quan niệm hay định nghĩa khác nhau. Khái niệm “chất lượng”
có thể hiểu đượ
c, nhưng khó giải thích và diễn đạt đầy đủ, rõ ràng (Green,
1994). [4]
Dưới đây là một số cách hiểu về khái niệm “chất lượng”.
Chất lượng là “Tổng thể những tính chất, thuộc tính cơ bản của sự vật
(sự việc) làm cho sự vật (sự việc) này phân biệt với sự vật khác” [32].
Chất lượng là “cái làm nên phẩm chất, giá trị của sự vật” hoặc là “cái
tạo nên b
ản chất sự vật, làm sự vật này khác sự vật kia” [31]. Chất lượng là
“mức hoàn thiện, là đặc trưng so sánh hay đặc trưng tuyệt đối, dấu hiệu đặc
thù, các dữ kiện, các thông số cơ bản” [31]. Chất lượng là mức độ đáp ứng
các yêu cầu của một tập hợp các đặc tính vốn có trong đó yêu cầu được hiểu
là các nhu cầu hay mong đợi đã được công bố, ngầ
m hiểu hay bắt buộc (Định
nghĩa của ISO 9000 – 2000).
nói đến đầu ra của GDĐH với ý nghĩa là trình độ, kiến thức, kỹ năng đạt được
của sinh viên sau 4 - 5 năm học tập tại trường.
Chất lượng là sự đáp ứng nhu cầu của khách hàng (người sử dụng lao
động được đào tạo).
Trong 2 thập kỉ gần đây, người ta không chỉ nói t
ới việc sản phẩm phải
phù hợp với các thông số kĩ thuật hay tiêu chuẩn cho trước, mà còn nói tới sự
đáp ứng nhu cầu của người sử dụng sản phẩm đó.
16
Chất lượng với tư cách là hiệu quả của việc đạt mục đích của trường
học. Theo cách hiểu này, một trường đại học có chất lượng cao là trường
tuyên bố rõ sứ mạng (mục đích) của mình và đạt được mục đích đó một cách
hiệu quả và năng suất nhất.
1.1.5. Khái niệm về chất lượng của hoạt động tư v
ấn học tập
Trên cơ sở tổng hợp các khái niệm về chất lượng và tư vấn học tập,
trong nghiên cứu này chất lượng của hoạt động tư vấn học tập là sự hài lòng
và thỏa mãn nhu cầu của sinh viên về việc chia sẻ, cung cấp thông tin, trao đổi
ý kiến, đưa ra lời khuyên, chỉ bảo hay hướng dẫn về hoạt động học tập, hoạt
động rèn luyệ
n, định hướng nghề nghiệp cho sinh viên đang học tập tại trường.
đáp ứng nhu cầu tư vấn học tập của sinh viên , tại trường đại học có thể được
thực hiện thông qua các tiêu chí về mức độ hài lòng của sinh viên, tính khả
thi, ích lợi, thuận tiện của hoạt động tư vấn học tập. Đồng thời, đo lường chất
lượng của hoạ
t động tư vấn học tập cũng được thực hiện thông qua các tiêu
chí về mức độ hài lòng của đội ngũ tư vấn, đạt mục tiêu tư vấn và đáp ứng
yêu cầu tư vấn học tập của sinh viên.
Tổng hợp và phân tích các bằng chứng thu được để đưa ra những nhận
định chuẩn xác.
Như vậy, đánh giá chất lượng hoạt động tư vấn học tập là việc thu thập
thông tin một cách có hệ thống về thực trạng của đối tượng được đánh giá, xử lý,
phân tích dữ liệu từ đó đưa ra những nhận định, quyết định xác thực làm c
ơ sở
đề xuất những biện pháp cải tiến nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn
học tập.
1.2. Tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước có liên quan đến đề tài
1.2.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
Trong những năm gần đây, ở nước ta hoạt động tư vấn học tập cũng đã
được các trường đại học quan tâm và có một số bài viết điển hình trên các sách,
18
báo, tạp chí, websites, kỷ yếu hội thảo, hội nghị chuyên ngành về lĩnh vực tư
vấn học tập trong trường học. Tuy nhiên các công trình được giới thiệu sau đây
chủ yếu tập trung giải quyết vấn đề vai trò và cách thức để hoạt động tư vấn
học tập trong trường học đạt hiệu quả. Tác giả tìm thấy 01công trình nghiên
cứu khoa học liên quan đến đánh giá chất l
ượng của hoạt động này.
a. Nghiên cứu về hoạt động tư vấn học tập trong trường học
Bài viết đăng trên báo Giáo dục và Thời đại năm 2010 về “Vai trò của
giảng viên cố vấn học tập trong đào tạo theo học chế tín chỉ”, của tác giả
Trần Văn Hùng, Trường Đại học Duy Tân. Trong bài viết này, tác giả khẳng
định rằng cố v
ấn học tập có vai trò đặc biệt quan trọng, không thể thiếu trong
đào tạo theo học chế tín chỉ. Đồng thời tác giả cũng cho rằng đội ngũ cố vấn
học tập cần có các chức năng và nhiệm vụ trong việc tư vấn và định hướng
Chất lượng Giáo dục Viện Nghiên cứu Giáo dục. Trong bài viết này tác giả
khẳng định tư vấn cho sinh viên trong quá trình học tập tại trường đại học là
khâu vô cùng quan trọng và cần thiết trong quy trình đào tạo theo học chế tín
chỉ. Đồng thời tác giả cũng nhấn mạnh, khâu này chỉ có thể thực hiện tốt
ở
cấp khoa với sự tham gia của Ban Chủ nhiệm khoa và đội ngũ giảng viên cơ
hữu vì đây là đội ngũ hiểu rõ nhất và có chuyên môn nhất đối với các môn
học và chương trình đào tạo của khoa. Tác giả cũng chỉ rõ để thực hiện tốt
khâu này, nhà trường cần có những quy định và chính sách thích hợp cho đội
ngũ tư vấn và phải xem công tác này là khâu không thiếu trong quy trình đào
tạo tại trường. Bên cạ
nh đó tác giả đề xuất đơn vị tổ chức tư vấn, cách thức tổ
chức đội ngũ tư vấn và hoạt động tư vấn học tập trong trường đại học.
“Biện pháp rèn luyện kỹ năng học tập theo học chế tín chỉ cho sinh
viên trường Cao đẳng sư phạm Thừa Thiên Huế” của Nguyễn Văn Thu trên
tạp chí giáo dục số 268 nă
m 2011 đã nhấn mạnh vai trò của đội ngũ tư vấn
học tập trong việc phát huy tính chủ động của sinh viên trong quá trình học
tập theo học chế tín chỉ. Tác giả cho rằng thông qua hoạt động tư vấn học tập,
20
đội ngũ làm công tác tư vấn cần rèn luyện cho sinh viên những kỹ năng học
tập cần thiết như:
Tổ chức hướng dẫn sinh viên lớp mình phụ trách nghiên cứu tìm hiểu
sổ tay sinh viên nhằm giúp SV tìm hiểu nắm vững quá trình phát triển, hệ
thống tổ chức và bộ máy quản lý của nhà trường, nắm vững chức năng cụ thể
của các bộ phận quản lý tạo
điều kiện thuận lợi cho các em trong việc liên hệ
các công việc liên quan tới học tập và sinh hoạt.
Hướng dẫn sinh viên nghiên cứu, tìm hiểu các quy chế, quy định về
các trường
ĐH địa phương nói chung và trường ĐH Hà Tĩnh nói riêng phải tuyển chọn,
đào tạo một đội ngũ TVHT tinh thông về nghề nghiệp, giỏi về kỹ năng mềm,
nhiệt tình và yêu nghề. Đặc biệt đội ngũ TVHT phải là những người được đào
tạo các kỹ năng TV.
Tạp chí giáo dục số 244 năm 2010 có bài “Một số giải pháp nâng cao
khả năng thích ứng vớ
i hoạt động dạy học của giảng viên và sinh viên
trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ” của Phạm Minh Hùng cho rằng giờ tư
vấn học tập là một trong những hình thức tổ chức dạy học được sử dụng phổ
biến trong đào tạo theo HCTC. Đồng thời, tác giả đã đề cập đến mục đích và
ý nghĩa của giờ tư vấn họ
c tập. Theo tác giả mục đích chính của giờ tư vấn là
tạo cơ hội hỗ trợ cho sinh viên trao đổi, giải đáp thắc mắc, hệ thống hóa, cũng
cố những vấn đề lý thuyết mà sinh viên chưa nắm vững. Tác giả cũng đã
khẳng định rằng giờ tư vấn có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong đào tạo theo
HCTC khi trong quá trình học tập có rất nhiều vấn đề sinh viên c
ần được tư
vấn: từ đăng ký học đến xác định lộ trình tích lũy các môn học, học thêm
ngành hai, học tích lũy lại để cải thiện kết quả học tập
Song song đó, chúng ta cũng có được tư liệu qua một số bài tham luận
của các tác giả trường Đại học Cần Thơ trong hội nghị nâng cao vai trò cố
vấn học tập tổ chức vào tháng 6 năm 2011.
V
ới bài tham luận về “Vai trò và trách nhiệm của cố vấn học tập ảnh
hưởng đến sự thành công của sinh viên” của Trần Thị Xuân Mai (2011),
Viện nghiên cứu và phát triển Công nghệ sinh học. Tác giả đã đưa ra rất cụ
Copyright: Tài liệu đại học ©