ĐỀ TÀI: KHAI THÁC PHẦN MỀM GEOMETER’S SKETCHPAD SỬ DỤNG
TRONG DẠY HỌC HÌNH HỌC Ở TRUNG HỌC CƠ SỞ
I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Thế giới hôm nay đang chứng kiến những đổi thay có tính chất nhanh
chóng trong mọi hoạt động phát triển kinh tế - xã hội nhờ những thành tựu của
công nghệ thông tin (CNTT). CNTT để góp phần quan trọng cho việc tạo ra
những nhân tố năng động mới, cho quá trình hình thành nền kinh tế tri thức và
xã hội thông tin. Chúng ta đang sống trong một thời đại mà sự biến đổi của xã
hội diễn ra sâu sắc với tốc độ nhanh chóng. Trong hai thập niên cuối của thế kỉ
XX và thập niên đầu tiên của TK XXI, các công nghệ cao đã phát triển như vũ
bão và đạt được các thành tựu kì diệu mà trước đó vài thập niên con người
không dám mơ ước tới. Các thành tựu về công nghệ thông tin như internet,
web, thương mại điện tử cùng với những thành tựu về công nghệ khác như
công nghệ sinh học đang tác động mạnh mẽ, sâu sắc đến toàn bộ đời sống kinh
tế xã hội loài người, đưa con người đi vào thời đại kinh tế tri thức. Trong xã hội
hiện đại, người lao động được đòi hỏi phải có sự sáng tạo cao độ, họ phải được
chuẩn bị về tư tưởng, trình độ, năng lực để có thể hành nghề và thích ứng được
với sự thay đổi trong công việc của mình. Trong hoàn cảnh như vậy, giáo dục
phải đào tạo ra những thế hệ học sinh có khả năng độc lập, sáng tạo, khả năng
tự học, tự thích ứng với mọi hoàn cảnh.
- Công nghệ thông tin mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các
phương pháp và hình thức dạy học. Những phương pháp dạy học theo cách tiếp
cận kiến tạo, phương pháp dạy học theo dự án, dạy học phát hiện và giải quyết
vấn đề càng có nhiều điều kiện để ứng dụng rộng rải. Các hình thức dạy học
như dạy học đồng loạt, dạy theo nhóm, dạy cá nhân cũng có những đổi mới
1
trong môi trường công nghệ thông tin và truyền thông. Chẳng hạn, cá nhân làm
việc tự lực với máy tính, với Internet, dạy học theo hình thức lớp học phân tán
qua mang, dạy học qua cầu truyền hình. Nếu trước kia người ta nhấn mạnh tới
phương pháp dạy sao cho học sinh nhớ lâu, dễ hiểu, thì nay phải đặt trọng tâm
là hình thành và phát triển cho học sinh các phương pháp học chủ động. Nếu

với các vật thể thao tác được
• Sử dụng Geometer’s SketchPad để kiểm tra các giả thiết đặt ra hoặc kiểm
chứng một kết quả nào đó
Trong khuôn khổ bài viết này, tôi xin đề xuất một số phương hướng khai
thác phần mềm Geometer’s SketchPad (GSP) vào dạy học Hình học ở trường
trung học cơ sở (THCS) để giáo viên Toán sử dụng trong quá trình giảng dạy
học sinh thông qua một số thiết kế dạy học. Từ đó nâng cao hiệu quả dạy học
Hình học, góp phần đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS.
1. Thiết kế tình huống dạy học có vấn đề.
Học sinh (HS) với sự trợ giúp của công nghệ thông tin (CNTT) như một
công cụ để chủ động phát hiện ra vấn đề. Ở đây máy tính điện tử được coi là
phương tiện trung gian giữa HS và mô hình của thế giới thực. HS quan sát với
các mô hình, nhận thức về biểu hiện của mô hình trong các trạng thái khác nhau
để từ đó phát hiện ra những quy luật.
3
Trong các ví dụ minh họa dưới đây, giáo viên thiết kế các tình huống có
vấn đề trong chương trình môn Toán ở trung học cơ sở (THCS) với phần mềm
Geometry SketchPad.
Ví dụ 1: Khi dạy bài “Tổng ba góc trong một tam giác” (Hình học 7), ta thực
hiện như sau:
• Vẽ tam giác ABC trong màn hình GSP. Dùng chức năng Measure (đo
đạc, tính toán) của GSP để đo các góc và tính tổng các góc của tam giác ABC.
• Cho các đỉnh của tam giác thay đổi, nhận thấy số đo của các góc của
nó thay đổi nhưng tổng số đo ba góc đó không đổi và luôn bằng 180
o
. Chẳng
hạn:
4
Trên màn hình của GSP ta sẽ thực hiện việc thay đổi này liên tục để học
sinh (HS) nhận xét về sự thay đổi của số đo 3 góc và sự không đổi của tổng số

”.
Kết hợp hai dự đoán trên, HS dự đoán được tính chất của ba đường trung tuyến
trong một tam giác.
5
An/hien AM
G
M
P
N
A
B
C
An/hien AM
G
M
P
N
A
B
C
Từ ví dụ 2, GV sẽ biết được cách thiết kế các tình huống đối với các
đường đặc biệt khác trong tam giác. Hơn nữa, từ hai ví dụ trên GV cũng
thấy được rằng các tính chất, định lý mang tính định tính hoặc định lượng
trong chương trình Hình học ở THCS đều có thể dùng GSP để tạo ra các
tình huống dạy học có vấn đề.
Ví dụ 3: Khi dạy bài “Vị trí tương đối của hai đường tròn” (Hình học 9), ta thực
hiện:
Cho 2 đường tròn chạy trên đường thẳng chứa 2 tâm của hai đường tròn để giới
thiệu 3 vị trí tương đối của hai đường tròn. Khi O’ chạy HS quan sát trường hợp
1, xuất hiện giữa 2 đường tròn có 2 điểm chung.

m
∠
AMB = 90.00
°
A
B
C
D
E
M
Vì vậy ta chứng minh: =
và = bằng việc chứng minh
2 tứ giác AEMC và BEMD nội tiếp
Từ cách giải thứ 2 ta nhận thấy: nếu E nằm trên đường tròn đường kính
CD thì = 90
0
, khi đó điểm M có thể di động nhưng luôn có 2 tứ giác AEMC
và BEMD nội tiếp thì MA vẫn vuông góc với MB. Khi đó cho M chạy trên
đoạn CD ta thấy điều này luôn thỏa mãn (kiểm chứng bằng việc cho M chạy
trên đoạn CD và quan sát số đo của ). Vậy nếu thay đổi giả thiết là M nằm
trên đường kính CD ta vẫn có kết quả tương tự.
Tiếp tục cho M chạy ra ngoài đoạn CD, quan sát vẫn thấy = 90
0
. Với các
cách giải đã có, HS khá dễ dàng để chứng minh được kết quả này.
Từ đó ta có bài toán tổng quát hơn: Cho đường tròn đường kính CD, vẽ các
tiếp tuyến với đường tròn tại C và D. Điểm E nằm trên đường tròn, M nằm
trên đường thẳng CD, đường thẳng qua E cắt hai tiếp tuyến trên tại A và B.
Chứng minh: MA
⊥

=
4.33
cm
Animate
H
I
O
C
A
B
M
O
A
B
P
M
x
y
.
nhìn trên màn hình
ta dự đoán tâm là
trung điểm của OP.
Dựng tâm I của OP
và tìm khoảng cách
IM. Cho Px, Py tiếp
tục thay đổi ta thấy
độ dài IM không đổi.
Vậy tâm của đường tròn (quỹ tích) là I.
Ví dụ: Cho tam giác ABC vuông ở A, có cạnh BC cố định. Gọi I là 3 điểm của
đường phân giác trong. Tìm Quỹ tích điểm I khi A thay đổi.

chỉ ra nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục là đào tạo nguồn nhân lực về
CNTT và đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong công tác giáo dục và đào tạo, đây là
nhiệm vụ mà Thủ tướng Chính phủ đã giao cho ngành giáo dục thông qua quyết
định số 81/2001/QĐ-TTg;
Hiện nay các trường phổ thông điều trang bị phòng máy, phòng đa năng,
nối mạng Internet và Tin học được giảng dạy chính thức, một số trường còn
trang bị thêm Thiết bị ghi âm, chụp hình, quay phim (Sound Recorder, Camera,
Camcorder), máy quét hình (Scanner), và một số thiết bị khác, tạo cơ sở hạ tầng
CNTT cho giáo viên sử dụng vào quá trình dạy học của mình.
Năm học 2007 - 2008 sau khi học nâng cao trình độ tại trường đại học
chuyên ngành toán tôi đã áp dụng thành công trong việc hướng dẫn, tập huấn
cho cán bộ giáo viên trong trường thực hiện một cách có hiệu quả, góp phần đổi
mới phương pháp dạy học đồng thời nâng cao chất lượng dạy học trong nhà
trường
Đến nay đề tài được bổ sung khá hoàn thiện nhằm phục vụ tốt hơn trong
ứng dụng dạy học toán tại trường THCS, Thực tế tất cả giáo viên của nhà
trường từ mò mẫm với tin học nay đã sử dụng khá thành thạo tin học ứng dụng
trong dạy học, hơn nữa phần mềm Geometer’s SketchPad hiện nay đã có bản
Việt hóa nhằm giúp cho giáo viên sử dụng thuận lợi hơn, phổ biến hơn. Với đề
tài nhỏ này mong góp một phần nhỏ vào việc ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học theo chủ đề “Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin; Nâng cao
chất lượng dạy và học”
14
Đề tài không khỏi không có thiếu sót, rất mong được sự góp ý của bạn
đọc và mọi người.
III. KẾT LUÂN:
15
Việc khai thác phần mềm GSP (cùng các phần mềm khác) để hướng dẫn
cho giáo viên sử dụng vào dạy học hình học ở trường THCS tại địa phương đã
được tôi tiến hành triển khai trong những năm gần đây thông qua tổ chức các

mềm Maple, GSP hỗ trợ dạy học Giải tích và Hình học ở trường CĐSP – Thông
tin khoa học - Trường CĐSP Quảng Trị - Số 2.
3. Trần Vui: Sử dụng những hệ thống đại số máy tính trong việc dạy và học Đại
số tuyến tính ở Đại học - Tạp chí khoa học - Đại học Huế - Số 14.
4. Tài liệu giảng dạy ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học toán - Trường
Đại học Quy nhơn
5. Tài liệu Violet, Download phần mềm GSP 5.0
6. Và các tài liệu khác có liên quan
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………….
18
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………….
MỤC LỤC
19
(Bạn có thể thay đổi - thêm bớt nên số trang thay đổi do vậy chúng tôi chỉ để sẵn danh mục.
Bấm phím tab sẽ ra các dấu … cách đều)
PHẦN I. MỞ ĐẦU Trang 3
1. Lý do chọn đề tài 4
2
3
4
5