HỌC VIỆN NGOẠI GIAO
Môn: Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam

Đề bài thảo luận ĐƯỜNG LỐI KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ, CỨU
NƯỚC, THỐNG NHẤT TỔ QUỐC (1954-1975) 2 MỤC LỤC
1. Đường lối trong giai đoạn 1954-1964 3
a) Bối cảnh lịch sử của cách mạng Việt Nam sau tháng 7-1954: 3
b) Quá trình hình thành, nội dung, ý nghĩa của đường lối: 3
Nội dung của đường lối 4
2. Đường lối trong giai đoạn 1965-1975 7

Quá trình hình thành của đường lối
Yêu cầu bức thiết đặt ra cho Đảng ta sau tháng 7-1954 là phải vạch ra được đường lối
đúng đắn, vừa phù hợp với tình hình mỗi miền, tình hình cả nước, vừa phù hợp với xu thế chung
của thời đại.
Tháng 9-1954, Bộ Chính trị ra Nghị quyết về tình hình mới, nhiệm vụ mới và chính sách
mới của Đảng. Nghị quyết đã chỉ ra những đặc điểm chủ yếu của tình hình trong lúc cách mạng
Việt Nam bước vào một giai đoạn mới là: từ chiến tranh chuyển sang hoà bình; nước nhà tạm
chia làm hai miền; từ nông thôn chuyển vào thành thị; từ phân tán chuyển sang tập trung.
Tại Hội nghị lần thứ bảy (tháng 3-1955) và lần thứ tám (tháng 8-1955) Trung ương Đảng
nhận định: Muốn chống đế quốc Mỹ và tay sai, củng cố hoà bình, thực hiện thống nhất, hoàn
thành độc lập và dân chủ, điều cốt lõi là phải ra sức củng cố miền Bắc, đồng thời giữ vững và đẩy
mạnh cuộc đấu tranh của nhân dân miền Nam.
4
Tháng 12-1957, tại Hội nghị Trung ương lần thứ 13, đường lối tiến hành đồng thời hai
chiến lược cách mạng được xác định: “Mục tiêu và nhiệm vụ cách mạng của toàn Đảng, toàn dân
ta hiện nay là: Củng cố miền Bắc, đưa miền Bắc tiến dần lên chủ nghĩa xã hội. Tiếp tục đấu tranh
để thực hiện thống nhất nước nhà trên cơ sở độc lập và dân chủ bằng phương pháp hoà bình”.
Tháng 1-1959, Hội nghị Trung ương lần thứ 15 họp bàn về cách mạng miền Nam. Sau
nhiều lần họp và thảo luận, Ban Chấp hành Trung ương đã ra nghị quyết về cách mạng miền
Nam. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 15 có ý nghĩa lịch sử to lớn, chẳng những đã mở đường cho
cách mạng miền Nam tiến lên, mà còn thể hiện rõ bản lĩnh độc lập tự chủ, sáng tạo của Đảng ta
trong những năm tháng khó khăn của cách mạng.
Đại hội lần thứ III của Đảng họp tại thủ đô Hà Nội từ ngày 5 đến ngày 10-9-1960, đã hoàn
chỉnh đường lối chiến lược chung của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn 1954-1964.
Nội dung của đường lối
Nhiệm vụ chung: “tăng cường đoàn kết dân tộc, kiên quyết đấu tranh giữ vững hòa bình,
đẩy mạnh cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, đồng thời đẩy mạnh cách mạng dân tộc dân
chủ nhân dân ở miền Nam, thực hiện thống nhất nước nhà trên cơ sở độc lập dân chủ, xây dựng
một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, thiết thực góp phần
tăng cường phe xã hội chủ nghĩa và bảo vệ hòa bình ở Đông Nam Á và thế giới”.

miền Bắc. Sau gần nửa năm tiến hành khẩn trương và gian khổ, cải cách ruộng đất đợt 5 đã căn
bản hoàn thành ở đồng bằng, trung du và 280 xã miền núi. Thắng lợi đó đã “mở đường cho đồng
bào nông thôn ta xây dựng cuộc đời ấm no, góp phần xứng đáng vào công cuộc khôi phục và phát
triển kinh tế, củng cố miền Bắc thành cơ sở vững mạnh để đấu tranh thực hiện thống nhất nước
nhà”. Tuy nhiên trong quá trình này đã xảy ra những sai lầm cơ bản về nhận thức, đường lối,
nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin. Những sai lầm này đã ảnh hưởng lớn đến công
cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc nói riêng và cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam
thống nhất đất nước nói chung.
Song song với việc phát triển nông nghiệp là đẩy mạnh phát triển công nghiệp. Theo
Người: Đời sống của nhân dân chỉ có thể được cải thiện khi chúng ta dùng máy móc trong sản
xuất công nghiệp và nông nghiệp, để đưa năng suất lao động lên cao. Người đã đi thăm và tìm
hiểu tình hình sản xuất cũng như đời sống của cán bộ, công nhân các cơ sở sản xuất, nhà máy, xí
nghiệp, khu mỏ của các tỉnh Hải Phòng, Hồng Quảng, Nam Định, Lào Cai, Phú Thọ, Nghệ An,
Hà Nội…
Đi đôi với việc lãnh đạo khôi phục kinh tế, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất chú trọng tới việc
chỉ đạo phát triển nền văn hoá nước nhà. Người nói: Giáo dục phải cung cấp cán bộ cho kinh tế.
Kinh tế tiến bộ thì giáo dục mới tiến bộ được… Giáo dục không phát triển thì không đủ cán bộ
giúp cho kinh tế phát triển. Người còn nhắc nhở việc chăm sóc sức khỏe cho toàn dân. Bên cạnh
đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn quan tâm tới việc củng cố, xây dựng và phát triển quân đội
và công an nhân dân, những lực lượng có vai trò quan trọng trong công tác bảo vệ nền độc lập
của dân tộc, giữ gìn hoà bình, chống thù trong giặc ngoài, chống bọn phá hoại và làm hậu thuẫn
cho cuộc đấu tranh thống nhất đất nước.
Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng lãnh đạo nhân dân ta tiến hành công cuộc
cải tạo xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc. Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng đã làm rõ
hơn những nội dung cụ thể về đường lối, nhiệm vụ chiến lược và mối quan hệ chặt chẽ giữa hai
nhiệm vụ chiến lược đồng thời tiến hành ở hai miền trong cuộc đấu tranh đòi thực hiện đúng
những điều khoản của Hiệp định Giơnevơ. Người nhấn mạnh: “Xây dựng chủ nghĩa xã hội thành
công thì đấu tranh thống nhất nước nhà nhất định thắng lợi”.
Hai là, giải phóng miền Nam khỏi ách thống trị của đế quốc Mỹ và bọn tay sai, thực hiện
thống nhất nước nhà, hoàn thành độc lập và dân chủ trong cả nước

Con đường thống nhất đất nước: trong khi tiến hành đồng thời hai chiến lược cách mạng,
Đảng kiên trì con đường hòa bình thống nhất theo tinh thần hiệp nghị Giơnevơ, sẵn sàng thực
hiện hiệp thương tổng tuyển cử hòa bình thống nhất Việt Nam, vì đó là con đường tránh được sự
hao tổn xương máu cho dân tộc ta và phù hợp với xu hướng chung của thế giới: “Nhưng chúng ta
phải luôn luôn nâng cao cảnh giác, sẵn sang đối phó với mọi tình thế. Nếu đế quốc Mỹ và bọn tay
sai của chúng liều lĩnh gây ra chiến tranh hòng xâm lược miền Bắc, thì nhân dân cả nước ta sẽ
kiên quyết đứng dậy đánh bại chúng, hoàn thành độc lập và thống nhất tổ quốc”.
Triển vọng của Cách mạng Việt Nam: Cuộc đấu tranh nhằm thực hiện thống nhất nước
nhà là một quá trình đấu tranh cách mạng gay go, gian khổ, phức tạp và lâu dài chống đế quốc
Mỹ và bè lũ tay sai của chúng ở miền Nam. Thắng lợi cuối cùng nhất định thuộc về nhân dân ta,
Nam Bắc nhất định sum họp một nhà, cả nước sẽ đi lên XHCN.
Ý nghĩa của đường lối
Đường lối tiến hành đồng thời và kết hợp chặt chẽ hai chiến lược cách mạng do Đại hội
lần thứ III của Đảng đề ra có ý nghĩa lý luận và thực tiễn hết sức to lớn.
- Đường lối đó thể hiện tư tưởng chiến lược của Đảng: giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc
và chủ nghĩa xã hội, vừa phù hợp với miền Bắc vừa phù hợp với miền Nam, vừa phù hợp với cả
nước Việt Nam và phù hợp với tình hình quốc tế, nên đã huy động và kết hợp được sức mạnh của

4
Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.21, tr.917
5
Sđd, tr. 916
7
hậu phương và tiền tuyến, sức mạnh cả nước và sức mạnh của ba dòng thác cách mạng trên thế
giới, tranh thủ được sự đồng tình giúp đỡ của cả Liên Xô và Trung Quốc. Do đó đã tạo ra được
sức mạnh tổng hợp để dân tộc ta đủ sức đánh thắng đế quốc Mỹ xâm lược, giải phóng miền Nam,
thống nhất đất nước.
- Đặt trong bối cảnh Việt Nam và quốc tế lúc bấy giờ, đường lối chung của cách mạng
Việt Nam đã thể hiện tinh thần độc lập, tự chủ và sáng tạo của Đảng ta trong việc giải quyết
những vấn đề không có tiền lệ lịch sử, vừa đúng với thực tiễn Việt Nam, vừa phù hợp với lợi ích

mạng lúc đó.
Hội nghị của Bộ Chính trị đầu 1961 và 1962 nêu chủ trương giữ vững và phát triển thế
tiến công giành được sau “đồng khởi” 1960, đưa cách mạng miền Nam từ khởi nghĩa từng phần
phát triển thành chiến tranh cách mạng trên quy mô toàn miền. Bộ Chính trị chủ trương kết hợp
khởi nghĩa quần chúng với chiến tranh cách mạng, giữ vững và đẩy mạnh đấu tranh chính trị,
phát triển đấu tranh vũ trang nhanh lên một bước mới ngang tầm với đấu tranh chính trị. Thực
hành kết hợp đấu tranh quân sự và đấu tranh chính trị song đẩy mạnh đánh địch bằng ba mũi giáp
công: quân sự, chính trị, binh vận. Vận dụng phương châm đấu tranh phù hợp với đặc điểm từng
vùng chiến lược: rừng núi, đồng bằng, thành thị.
Hội nghị TW Đảng lần IX (11-1963): xác định đúng đắn quan điểm quốc tế, hướng hoạt
động đối ngoại vào việc kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại để đánh và thắng Mỹ.
Hội nghị khẳng định đấu tranh chính trị, đấu tranh vũ trang đi đôi, cả hai đều có vai trò quyết
định cơ bản, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu mới của đấu tranh vũ trang. Xác định nhiệm vụ của
miền Bắc là căn cứ địa, hậu phương đối với cách mạng miền Nam, nâng cao cảnh giác, triển khai
mọi mặt, sẵn sàng đối phó với âm mưu đánh phá của địch.
Hội nghị Trung ương lần thứ XI (tháng 3/1965) và lần thứ XII (tháng 12/1965): tập trung
đánh giá tình hình và đề ra đường lối kháng chiến chống Mỹ cứu nước trên cả nước.
Nội dung của đường lối:
Trong giai đoạn trước đó, Mỹ tiến hành “Chiến tranh cục bộ” ở miền Nam nhưng thất bại
và chuyển sang chiến tranh phá hoại miền Bắc. Trước tình hình đó, Trung ương Đảng đã tổ chức
Hội nghị Trung ương lần thứ 11 (tháng 3-1965) và lần thứ 12 (tháng 12-1965) tập trung đánh giá
tình hình và vạch ra đường lối kháng chiến chống mỹ cứu nước trên cả nước. Nội dung đường lối
gồm các vấn đề chính sau:
Về nhận định tình hình và chủ trương chiến lược: Trung ương Đảng nhận định cuộc chiến
tranh cục bộ của Mỹ là một cuộc chiến tranh xâm lược thực dân kiểu mới, buộc phải thực thi
trong thế thua, thế thất bại và bị động nên nó chứa đựng đầy mâu thuẫn về chiến lược. Mỹ đưa
quân vào miền Nam trong thế thua, thất bại thảm hại của chiến tranh đặc biệt (1961-1965), và
lâm vào cuộc khủng hoảng quân sự chính trị trầm trọng. Hơn nữa phong trào cách mạng ở hai
miền đang phát triển mạnh: miền Bắc được xây dựng và phát triển về mọi mặt và là hậu phương
vững chắc chi viện cho miền Nam. Từ sự phân tích đó, Trung ương Đảng quyết định phát động

đầu nước Mỹ xuất quân đi xâm lược với số lượng lớn nhất kể từ sau chiến tranh thế giới lần thứ
hai. Giới cầm quyền Mỹ đã huy động lực lượng và tiền của đến mức cao nhất vào cuộc chiến
tranh xâm lược Việt Nam.
Tư tưởng chỉ đạo và phương châm đấu tranh ở miền Nam: giữ vững và phát triển thế tiến
công kiên quyết tiến công và tiếp tục tiến công. “Tiếp tục kiên trì phương châm đấu tranh quân sự
kết hợp đấu tranh chính trị, triệt để vận dụng cả ba mũi giáp công”
7
, đánh địch bằng ba mũi giáp
công (quân sự, chính trị, binh-địch vận) là sáng tạo của nhân dân miền Nam trong cuộc kháng
chiến chống Mỹ, cứu nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng. Trong ba mũi giáp công ấy, binh- địch
vận là mũi giáp công quan trọng. Phong trào Đồng khởi ở miền Trung Nam Bộ và Nam Bộ
(1959-1960), mà điển hình là ở tỉnh Bến Tre, binh- địch vận trở thành mũi tiến công chủ yếu với
các hình thức phong phú như dùng nội tuyến diệt ác ôn, nghi binh hù dọa địch, dùng lực lượng
gia đình binh sĩ kêu gọi địch đầu hàng , đánh địch trên cả ba vùng chiến lược, địch trên cả ba
vùng: rừng núi, nông thôn đồng bằng và đô thị, kết hợp ba thứ quân: bộ đội chủ lực, bộ đội địa
phương với chiến tranh của các binh đoàn chủ lực, kết hợp đánh lớn, đánh vừa và đánh nhỏ, thực
hiện làm chủ để tiêu diệt địch, tiêu diệt địch để làm chủ; nắm vững phương châm chiến lược đánh
lâu dài, đồng thời biết tạo thời cơ mở những cuộc tiến công chiến lược làm thay đổi cục diện

6
Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003, t.26, tr.634
7
Sđd, tr.639
10
chiến tranh, tiến lên thực hiện tổng tiến công và nổi dậy đồng loạt, đè bẹp quân địch, giành thắng
lợi cuối cùng. Trong giai đoạn này, đấu tranh quân sự có một vị trí ngày càng quan trọng và có
tác dụng trực tiếp.
Tư tưởng chỉ đạo đối với miền Bắc: Chuyển hướng xây dựng kinh tế (chuyển sang kinh tế
thời chiến), đảm bảo tiếp tục xây dựng miền Bắc vững mạng về kinh tế và quốc phong trong điều
kiện có chiến tranh, tiến hanh cuộc chiến tranh nhân dân chống chiến tranh phá hoại của đế quốc

thắng giặc Mỹ xâm lược.
11
3. Kết quả, ý nghĩa lịch sử, nguyên nhân thắng lợi và bài học kinh nghiệm.
a) Kết quả và ý nghĩa lịch sử
Kết quả
- Ở miền Bắc: Công cuộc xây dựng chế độ XHCN đạt được những thành tựu đáng tự hào.
Một chế độ xã hội mới, chế độ xã hội chủ nghĩa bắt đầu được hình thành. Dù chiến tranh ác liệt,
bị tổn thất nặng nề về vật chất nhưng văn hoá, xã hội, y tế, giáo dục không những được duy trì
mà còn phát triển mạnh. Sản xuất nông nghiệp phát triển, công nghiệp địa phương được tăng
cường. Quân dân miền Bắc đã đánh thắng cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ điển hình là
chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không” (1972). Miền Bắc hoàn thành xuất sắc vai trò căn cứ địa
cách mạng cả nước và nhiệm vụ hậu phương lớn đối với chiến trường miền Nam.
- Ở miền Nam: Trong giai đoạn 1954-1960, đã đánh bại “Chiến tranh đơn phương” của
Mỹ - nguỵ, giai đoạn 1961-1965, đã giữ vững và phát triển thế tiến công, đánh bại chiến lược
“Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ, giai đoạn 1965-1968, đã đánh bại chiến lược “Chiến tranh cục
bộ” của Mỹ và chư hầu, giai đoạn 1969-1975, đã đánh bại chiến lược “Việt Nam hoá chiến
tranh” của Mỹ và tay sai.
Ý nghĩa lịch sử
- Đối với nước ta:
Kết thúc thắng lợi 21 năm chiến đấu chống đế quốc Mỹ xâm lược (tính từ năm 1954), 30
năm chiến tranh cách mạng (tính từ năm 1945), 115 năm chống đế quốc thực dân phương Tây
(tính từ năm 1858), quét sạch quân xâm lược ra khỏi bờ cõi, giải phóng miền Nam, đưa lại độc
lập, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ cho đất nước, mở ra kỷ nguyên mới cho dân tộc ta, kỷ nguyên
cả nước hoà bình, thống nhất, cùng chung một nhiệm vụ chiến lược, đi lên chủ nghĩa xã hội.
- Đối với cách mạng thế giới:
Đập tan cuộc phản kích lớn nhất của chủ nghĩa đế quốc vào chủ nghĩa xã hội, góp phần
làm suy yếu chủ nghĩa đế quốc, phá vỡ một phòng tuyến quan trọng của chúng ỏ khu vực Đông
Nam Á. Đồng thời, cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh vì mục tiêu độc lập dân tộc, dân chủ tự
do và hoà bình phát triển của nhân dân thế giới.
b) Nguyên nhân thắng lợi và bài học kinh nghiệm

nước XHCN, phong trào giải phóng dân tộc, phong trào cộng sản và công nhân, phong trào cách
mạng, lực lượng hoà bình, dân chủ, tiến bộ trên toàn thế giới, kể cả đông đảo nhân dân Mỹ yêu
chuộng hoà bình và công lý. Chính những yếu tố này đã tạo ra một tập hợp lực lượng mạnh mẽ
bao vây cô lập và tiến công đế quốc Mỹ từ mọi phía.
Nhân dân và các lực lượng vũ trang nhân dân đã phát huy truyền thống yêu nước của dân
tộc. Mỗi khi Tổ quốc bị lâm nguy, dân tộc ta triệu người như một, sẵn sàng đứng lên chống giặc
cứu nước, chiến đấu dũng cảm ngoan cường, bền bỉ, lao động quên mình vì độc lập tự do của Tổ
quốc, vì chủ nghĩa xã hội và vì quyền sống của con người. Đó là thắng lợi của cuộc chiến đấu đầy
gian khổ, hy sinh, ngoan cường, bền bỉ và anh dũng; thắng lợi của bản lĩnh và trí tuệ của nhân
dân và các lực lượng vũ trang nhân dân ta trong cả nước, của hàng chục triệu đồng bào yêu nước
trên tuyến đầu Tổ quốc đã nêu cao tấm gương kiên cường, bất khuất chống giặc ngoại xâm.
Phát huy sức mạnh đoàn kết chiến đấu của ba dân tộc việt Nam, Lào, Campuchia để cùng
nhau đánh thắng đế quốc Mỹ xâm lược. Phát huy truyền thống láng giềng anh em gắn bó về lịch
sử, địa lý, kinh tế, xã hội, quốc phòng và cùng kháng chiến chống Pháp thắng lợi, nhân dân Việt
Nam đã chủ động đoàn kết, liên minh với nhân dân Lào, nhân dân Campuchia chiến đấu, chiến
thắng kẻ thù chung là đế quốc Mỹ. Sự đoàn kết liên minh đó được thể hiện trên nguyên tắc tôn
13
trọng độc lập chủ quyền, lợi ích của mỗi nước, cùng nhau đoàn kết chống kẻ thù chung, bảo vệ
độc lập chủ quyền quốc gia cho cả ba dân tộc; thể hiện sự hiệp đồng chiến đấu của quân đội ta
với quân đội Lào, Campuchia, cho nên đã tạo ra thế chiến lược tiến công chung cho cả 3 nước,
đánh bại từng kế hoạch, từng biện pháp chiến lược lớn của địch trên toàn Đông Dương.
Với đại thắng mùa xuân năm 1975, đất nước ta bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên hoà
bình, độc lập, thống nhất và cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội. Chúng ta đã thực hiện trọn vẹn lời
tiên đoán, điều mong mỏi thiết tha, lời căn dặn thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu:
“Cuộc chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta dù phải kinh qua gian khổ, hy sinh nhiều hơn nữa,
song nhất định thắng lợi hoàn toàn Tổ quốc ta nhất định thống nhất. Đồng bào Nam - Bắc nhất
định sẽ sum họp một nhà”.
Bài học kinh nghiệm
Một là, đề ra và thực hiện đường lối giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã
hội nhằm huy động sức mạnh toàn dân đánh Mỹ, cả nước đánh Mỹ.