tiểu luận về chính sách tiền tệ
LỜI MỞ ĐẦU
Chính sách tiền tệ luôn là nhu cầu để ổn định kinh tế vi mô với hạt nhân là ổn định tiền tệ,
tạo lập nền tảng cho sự phát triển chung. Mặt khác, nền kinh tế thị trường bản chất là một
nền kinh tế tiền tệ. Do đó việc ổn định đồng tiền nền Tài Chính Quốc Gia mạnh là cơ sở
đầu tiền cho việc kiềm chế lạm phát, và ổn định nền kinh tế.
Phần 1: Tổng quan về chính sách tiền tệ của NHTW
1. Khái niệm :
Chính sách tiền tệ là quá trình quản lý hỗ trợ đồng tiền của chính phủ hay ngân hàng
trung ương để đạt được những mục đích đặc biệt- như kiềm chế lạm phát, duy trì ổn định
tỷ giá hối đoái, đạt được toàn dụng lao động hay tăng trưởng kinh tế. Chính sách lưu thông
tiền tệ bao gồm việc thay đổi các loại lãi suất nhất định, có thể trực tiếp hay gián tiếp thông
qua các nghiệp vụ thị trường mở; qui định mức dự trữ bắt buộc; hoặc trao đổi trên thị
trường ngoại hối.
2. Các công cụ của chính sách tiền tệ :
2.1 Công cụ tái cấp vốn: là hình thức cấp tín dụng của Ngân hàng Trung ương đối với các
Ngân hàng thương mại. Khi cấp 1 khoản tín dụng cho Ngân hàng thương mại, Ngân hàng
Trung ương đã tăng lượng tiền cung ứng đồng thời tạo cơ sở cho Ngân hàng thương mại
tạo bút tệ và khai thông khả năng thanh toán của họ.
2.2 Công cụ tỷ lệ dự trữ bắt buộc: là tỷ lệ giữa số lượng phương tiện cần vô hiệu hóa trên
tổng số tiền gửi huy động, nhằm điều chỉnh khả năng thanh toan (cho vay) của các Ngân
hàng thương mại.
2.3 Công cụ nghiệp vụ thị trường mở: là hoạt động Ngân hàng Trung ương mua bán giấy
tờ có giá ngắn hạn trên thị trường tiền tệ, điều hòa cung cầu về giấy tờ có giá, gây ảnh
hưởng đến khối lượng dự trữ của các Ngân hàng thương mại, từ đó tác động đến khả năng
cung ứng tín dụng của các Ngân hàng thương mại dẫn đến làm tăng hay giảm khối lượng
tiền tệ.
2.4 Công cụ lãi suất tín dụng: đây được xem là công cụ gián tiếp trong thực hiện chính
sách tiền tệ bởi vì sự thay đổi lãi suất không trực tiếp làm tăng thêm hay giảm bớt lượng
tiền trong lưu thông, mà có thể làm kích thích hay kìm hãm sản xuất. Nó là 1 công cụ rất
lợi hại. Cơ chế điều hành lãi suất được hiểu là tổng thể những chủ trương chính sách và

vào lưu thông nhưng đã không tạo ra một lượng GDP tương ứng. Mà có lẽ thị trường bất
động sản, thị trường chứng khoán trong những năm qua đã trở thành kênh dẫn cho lượng
tiền đó và vì thế, cho đến khi hai thị trường này bị thắt lại, lượng tiền thừa thực sự phát huy
tác dụng – nếu không lạm phát mới là hiện tượng lạ (thị trường bất động sản bắt đầu phát
triển từ những năm 1997, 1998 và mạnh mẽ nhất vào năm 2007. Còn thị trường chứng
khoán mới có sức hút tiền trong khoảng 3 năm gần đây). (Xem biểu đồ)
Biều đồ: Tốc độ tăng cung tiền và GDP của 3 nước, lấy mốc năm 2004 bằng 100%, cung
tiền đo bằng M2
Nguồn: Website của NHNN
Trong khoảng thời gian 2 năm rưỡi (tính từ đầu năm 2005 cho đến hết tháng 6/2007), GDP
của Việt Nam tăng 22%, còn mức cung tiền lên đến 110%. Trong cùng một khoảng thời
gian, GDP của Trung Quốc tăng 29%, nhưng mức cung tiền chỉ tăng 50%. Chênh lệch này
ở Thái Lan hầu như không đáng kể.
Năm 2008 kinh tế thế giới diễn biến hết sức phức tạp và biến động nhanh chóng. Trong
những tháng đầu năm, hầu hết các nền kinh tế thế giới phải tập trung đưa ra các giải pháp
mạnh mẽ để chống lạm phát do “cơn bão giá “ lan rộng trên toàn cầu. Giá dầu thô liên tục
tăng cao, đến trung tuần tháng 7-2008 lên tới đỉnh điểm là 147 USD/thùng; giá gạo có thời
điểm lên tới 1.200 USD/tấn; giá vàng lên tới trên 950 USD/ounce. Các mức giá đó cao
nhất trong hàng chục năm qua trên thị trường quốc tế. Bên cạnh đó, USD mất giá mạnh so
với các loại ngoại tệ chủ chốt khác, có thời điểm 1 EURO đổi được hơn 1,62 USD. Trước
bối cảnh đó NHTW hàng loạt nước phải thực hiện thắt chặt tiền tệ, tăng cao lãi suất chỉ
đạo, tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc.
Tuy nhiên kinh tế thế giới đã và đang biến đổi hết sức nhanh chóng vượt ra ngoài dự báo
của NHTW, các định chế tài chính, các nhà khoa học kinh tế nổi tiếng, cũng như cả giới
đầu cơ. Cuộc khủng hoảng tài chính bắt nguồn từ khủng tín dụng thứ cấp nhà ở tại Mỹ đã
nhanh chóng lan ra toàn cầu. Tính đến nay có gần 20 Ngân hàng và định chế tài chính Mỹ
bị đổ vỡ, nhiều ngân hàng khác tại châu Âu cũng bị quốc hữu hoá, sáp nhập, bị thôn tính,
bị thua lõ nặng. Giá dầu mỏ sụt giảm với tốc độ “ khủng khiếp, đến đầu tháng 12-2008
cuống chỉ còn 40 USD/thùng, giá vàng cũng giảm nhanh, đồng USD mạnh lên so với các
loại ngoại tệ mạnh khác trên thị trường quốc tế. Giá gạo và một số mặt hàng lương thực

với nhiều năm trở lại đây. Trong đó đáng quan tâm nhất là hai nhóm hàng lương thực và
thực phẩm: lương thực tăng 59,44%, thực phẩm tăng 21,83%, đã góp phần đẩy chỉ số lạm
phát bình quân 6 tháng đầu năm lên mức 2,86%/tháng. Đến cuối tháng 6, chỉ số lạm phát
tuy có tăng chậm lại nhưng vẫn ở mức cao nhất so với tháng 6 của nhiều năm trước
(2,14%).
Thực hiện chính sách thắt chặt tiền tệ, ba công cụ: lãi suất, dự trữ bắt buộc và thị trường
mở được sử dụng đồng thời cùng với những quy định siết chặt thị trường chứng khoán, thị
trường bất động sản… đã tác động mạnh đến thị trường. Và phản ứng của thị trường cũng
thật mạnh mẽ: các hoạt động cho vay gần như co cụm lại, lãi suất tăng vọt, luồng tiền gửi
trở lên bất ổn, thị trường bất động sản đang ở trong cơn sốt bỗng đóng băng và trở lên lạnh
giá, thị trường vàng như con ngựa bất kham, giá cả hàng hoá thì tăng vọt… Chính sách tiền
tệ bộc lộ thật rõ sức mạnh của nó.
Những dấu mốc đáng ghi nhớ trong việc sử dụng các công cụ để điều hành chính sách tiền
tệ vào những tháng đầu năm 2008:
- Ngày 16/01/2008, tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc lên 1%. (Quyết định 187/QĐ-NHNN).
- Ngày 30/01/2008, điều chỉnh tăng các loại lãi suất: Lãi suất cơ bản tăng 0,5%, tái cấp vốn
tăng 1,0%, lãi suất chiết khấu tăng 1,5% (Quyết định 305/QĐ-NHNN).
- Ngày 13/2/2008, thông báo về việc phát hành tín phiếu bắt buộc, thực hiện vào ngày 17/3,
với tổng giá trị tín phiếu phát hành là 20.300 tỷ đồng, kỳ hạn là 364 ngày, lãi suất là
7,8%/năm (Quyết định 346/QĐ-NHNN).
Cả ba giải pháp trên đều hướng tới mục tiêu rút bớt tiền trong lưu thông về. Các giải pháp
sau đó cũng không kém phần quyết liệt. Theo Quyết định 305/QĐ-NHNN ngày
30/01/2008, lãi suất cơ bản sau 25 tháng giữ ổn định ở mức 8,25%/năm tăng lên
0,5%/năm, chuyển sang mức 8,75%/năm. Sau hơn 3 tháng thực hiện, đến 19/5/2008, lãi
suất cơ bản vọt lên 12%/năm và chưa đầy 1 tháng sau, ngày 11/6/2008, Quyết định
1317/QĐ-NHNN của NHNN đã nâng thêm 2% đưa lãi suất cơ bản lên mức 14%/năm…
(Xem bảng 1)
Bảng 1: Những dấu mốc thay đổi lãi suất cơ bản từ tháng 12/2005 – đến tháng 6/2008
Lãi suất
Quyết định

tế trong nước phải đối mặt với nhiều khó khăn, tăng trưởng kinh tế giảm dần, thị trường
chứng khoán, thị trường bất động sản vẫn đang trong tình trạng “ngủ đông”, thị trường tiền
tệ thì diễn biến phức tạp, sản xuất kinh doanh thì chật vật bởi lãi suất cao, chi phí nguyên
liệu cũng cao… Tuy nhiên, chỉ số lạm phát tháng 7 được công bố ở mức 1,13% – mức thấp
nhất so với các tháng trước – đã làm cho tình hình dịu đi. Và hy vọng về sự sáng sủa của
bức tranh kinh tế đã bắt đầu le lói khi chỉ số lạm phát ngày càng có xu hướng giảm dần,
tháng 8 là 1,56%; đến tháng 9 chỉ còn 0,18%; tháng 10 giá cả bắt đầu có xu hướng giảm
(âm 0,19%); sang tháng 11, chỉ số giá cả giảm với mức độ sâu hơn (âm 0,76%) và tháng
12/2008 – tháng cuối cùng năm 2008, chỉ số giá cả vẫn tiếp tục giảm… Cuộc chạy đua lãi
suất cũng bắt đầu có dấu hiệu chững lại sau một loạt các quyết định của NHNN trong việc
sử dụng các công cụ của chính sách tiền tệ.
- Lãi suất cơ bản giảm xuống từ 14%/năm còn 8,5%/năm. (Xem bảng 2).
Bảng 2:
Lãi suất CB
Quyết định
Ngày thực hiện
8,5%
3161/QĐ-NHNN ngày 19/12/2008
22/12/2008
10%
2948/QĐ-NHNN ngày 03/12/2008
05/12/2008
11%/năm
2808/QĐ–NHNN ngày 20/11/2008
21/11/2008