Bài tiểu luận Sinh thái và môi trường
Đất là gì? Đất hình thành như thế nào?
• Ðất là một dạng tài nguyên vật liệu của con người. Ðất có hai nghĩa:
đất đai là nơi ở, xây dựng cơ sở hạ tầng của con người và thổ nhưỡng là
mặt bằng để sản xuất nông lâm nghiệp.
• Ðất theo nghĩa thổ nhưỡng là vật thể thiên nhiên có cấu tạo độc lập
lâu đời, hình thành do kết quả của nhiều yếu tố: đá gốc, động thực vật, khí
hậu, địa hình và thời gian.
• Giá trị tài nguyên đất được đo bằng số lượng diện tích (ha, km2) và độ
phì (độ mầu mỡ thích hợp cho trồng cây công nghiệp và lương thực).
Đất hay thổ nhưỡng là lớp ngoài cùng của thạch quyển bị biến đổi tự
nhiên dưới tác động tổng hợp của nước, không khí, sinh vật". Gồm19
nhóm, và 54 đơn vị đất . Trong đó có 11 nhóm chính sau:
1. Đât cát : 533.433 ha
2. Đất mặn thời vụ : 825.255 ha
3. Đất mặn thường xuyên : 446.991 ha
4. Đất phèn : 587.771 ha
5. Đất phù sa : 3.400.059 ha
6. Đất xám : 2.347.829 ha
7. Đất đen than bùn : 250.773 ha
8. Đất đỏ badan : 2.683931 ha
9. Đât đỏ vàng : 14.808.931 ha
10.Đất mùn đỏ vàng trên núi : 3.503.024 ha
11.Đất thung lũng: 378.914 ha
12.Đất sói mòn trơ sỏi đá : 405.727 ha
SVTH: Tống Thị Lê Uyên Lớp: CĐ trồng trọt 43
1
Bài tiểu luận Sinh thái và môi trường
Các thành phần chính của đất là chất khoáng, nước, không khí, mùn và
các loại sinh vật từ vi sinh vật cho đến côn trùng, chân đốt v.v Thành
phần chính của đất được trình bày trong hình sau:

phức tạp với nhau tạo nên sự đa dạng của các loại đất trên bề mặt thạch
quyển. Bên cạnh quá trình hình thành đất, địa hình bề mặt trái đất còn chịu
sự tác động phức tạp của nhiều hiện tượng tự nhiên khác như động đất, núi
SVTH: Tống Thị Lê Uyên Lớp: CĐ trồng trọt 43
2
Bài tiểu luận Sinh thái và môi trường
lửa, nâng cao và sụt lún bề mặt, tác động của nước mưa, dòng chảy, sóng
biển, gió, băng hà và hoạt động của con người.
• Tổng diện tích đất trên thế giới 14.777 triệu ha, với 1.527 triệu ha đất
đóng băng và 13.251 triệu ha đất không phủ băng.
• Trong đó, 12% tổng diện tích là đất canh tác, 24% là đồng cỏ, 32%
là đất rừng và 32% là đất cư trú, đầm lầy. Diện tích đất có khả năng canh
tác là 3.200 triệu ha, hiện mới khai thác hơn 1.500 triệu ha. Tỷ lệ đất có khả
năng canh tác ở các nước phát triển là 70%; ở các nước đang phát triển là
36%. Trong đó, những loại đất tốt, thích hợp cho sản xuất nông nghiệp như
đất phù sa, đất đen, đất rừng nâu chỉ chiếm 12,6%; những loại đất quá xấu
như đất vùng tuyết, băng, hoang mạc, đất núi, đất đài nguyên chiếm đến
40,5%; còn lại là các loại đất không phù hợp với việc trồng trọt như đất
dốc, tầng đất mỏng, vv.
Tài nguyên đất là gì?
Ðất là một dạng tài nguyên vật liệu của con người. Ðất có hai nghĩa:
đất đai là nơi ở, xây dựng cơ sở hạ tầng của con người và thổ nhưỡng là
mặt bằng để sản xuất nông lâm nghiệp.
Ðất theo nghĩa thổ nhưỡng là vật thể thiên nhiên có cấu tạo độc lập lâu
đời, hình thành do kết quả của nhiều yếu tố: đá gốc, động thực vật, khí hậu,
địa hình và thời gian. Thành phần cấu tạo của đất gồm các hạt khoáng
chiếm 40%, hợp chất humic 5%, không khí 20% và nước 35%. Giá trị tài
nguyên đất được đo bằng số lượng diện tích (ha, km2) và độ phì (độ mầu
mỡ thích hợp cho trồng cây công nghiệp và lương thực). Tài nguyên đất
của thế giới theo thống kê như sau:

ninh sinh thái và an ninh lương thực;
2- Nơi chứa đựng và phân huỷ chất thải;
3- Nơi cư trú của động vật đất;
4- Lọc và cung cấp nước,
5- Địa bàn cho các công trình xây dựng
Đất là tài nguyên vô giá, giá mang và nuôi dưỡng toàn bộ các hệ sinh
thái trên đất, trong đó có hệ sinh thái nông nghiệp hiện đang nuôi sống toàn
nhân loại.
SVTH: Tống Thị Lê Uyên Lớp: CĐ trồng trọt 43
4
Bài tiểu luận Sinh thái và môi trường
Tập quán khai thác tài nguyên đất phân hoá theo cộng đồng, phụ thuộc
vào điều kiện địa lý, khí hậu, đặc trưng tập đoàn cây trồng, đặc thù văn
hoá, trình độ khoa học công nghệ, mục tiêu kinh tế.
- Tài nguyên đất việt nam
• Diện tích Việt Nam là 33.168.855 ha, đứng thứ 59 trong hơn 200
nước trên thế giới.
• Theo Lê Văn Khoa, đất bằng ở Việt Nam có khoảng >7 triệu ha, đất
dốc >25 triệu ha. >50% diện tích đất đồng bằng và gần 70% diện tích đất
đồi núi là đất có vấn đề, đất xấu và có độ phì nhiêu thấp, trong đó đất bạc
màu gần 3 triệu ha, đất trơ sỏi đá 5,76 triệu ha, đất mặn 0,91 triệu ha, đất
dốc trên 25
o
gần 12,4 triệu ha.
• Bình quân đất tự nhiên theo đầu người là 0,4 ha. Theo mục đích sử
dụng năm 2000, đất nông nghiệp 9,35 triệu ha, lâm nghiệp 11,58 triệu ha,
đất chưa sử dụng 10 triệu ha (30,45%), chuyên dùng 1,5 triệu ha. Đất tiềm
năng nông nghiệp hiện còn khoảng 4 triệu ha. Bình quân đất tự nhiên ở
Việt Nam là 0,6 ha/người. Bình quân đất nông nghiệp theo đầu người thấp
và giảm rất nhanh theo thời gian, năm 1940 có 0,2 ha, năm 1995 là 0,095

lý đất đai, trong đó bao gồm các thuộc tính tự nhiên về tài nguyên tự nhiên
và đánh giá khả năng sử dụng TN đất.
Một cách khái quát thì kế hoạch về khả năng sử dụng đất cần phải
có 4 loại thông tin sau:
• Dữ liệu về kiểu đá, địa mạo, xói mòn, sự thoát thủy, tỉ lệ che phủ/ tỉ
lệ sử dụng đất.
• Phân chia thứ cấp các quan cảnh đất vào các đơn vị bản đồ mà thể
hiện các đặc tính tương tự.
• Giải thích các kiểu và mức độ của các hạn chế đặc ra cho việc phát
triển các mô hình sử dụng đất trong mỗi đơn vị bản đồ.
• Đánh giá tổng thể khả năng để xếp vào lớp từ thấp đến cao.
Có rất nhiều khó khăn trong việc kết hợp các dữ liệu TN đất vào
trong quy hoạch:
• Thuyết phục các nhà quy hoạch Quốc gia chấp nhận kế hoạch phân
loại TN đất.
• Hầu hết các nhà quy hoạch không quan tâm nhiều đến các chi tiết về
các kiểu đất.
Tài nguyên đất đang bị lãng phí
SVTH: Tống Thị Lê Uyên Lớp: CĐ trồng trọt 43
6
Bài tiểu luận Sinh thái và môi trường
Hàng loạt động thái gần đây của các cơ quan chức năng cho thấy, Nhà
nước đang ráo riết phát hiện và tìm phương án xử lý triệt để vi phạm trong
quản lý, sử đụng đất đai của các tổ chức, doanh nghiệp.
Sau một thời gian dài rà soát, đánh giá, Bộ Tài nguyên và Môi trường
vừa chính thức có báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ kết quả kiểm kê đất
công trên toàn quốc. Số liệu mới nhất cho thấy, tình trạng sử dụng đất sai
mục đích, bỏ đất hoang hóa, lãng phí là khá nghiêm trọng.
Hơn 250.000 ha đất… bỏ hoang!
Thống kê mới nhất từ cơ quan quản lý nhà nước về đất đai, Bộ Tài

Nội nhưng cũng có tới 505 dự án trong số đó bị phát hiện “treo” dưới nhiều
dạng Hà Nội phân các dự án chậm triển khai này thành nhiều loại. Loại bị
ách tắc do chậm giải phóng mặt bằng. Loại không sử dụng đất trong 12
tháng liền kể từ khi nhận bàn giao đất trên thực địa hoặc chậm 24 tháng so
với tiến độ được duyệt. Cuối cùng là đất bị chuyển nhượng trái pháp luật,
bị lấn chiếm, tranh chấp, sử dụng sai mục đích chủ đầu tư chậm thực hiện
nghĩa vụ tài chính với Nhà nước Theo Sở Tài nguyên và Môi trường Hà
Nội, nguyên nhân khiến các chủ đầu tư chậm triển khai dự án là do Nhà
nước thay đổi, bổ sung chính sách làm phát sinh khó khăn, vướng mắc khi
xử lý giai đoạn chuyển tiếp giữa các thời kỳ, nhất là các dự án quy mô lớn,
thời gian thực hiện dài khiến dân thắc mắc, khiếu kiện. Ở một số trường
hợp khác, chủ đầu tư thiếu vốn, chưa nỗ lực, có tâm lý chờ thị trường bất
động sản bớt “trầm lắng” mới triển khai. Nhiều trường hợp chủ đầu tư là
doanh nghiệp nhỏ, năng lực yếu nhưng lại được giao dự án quy mô lớn.
Một số khác đủ điều kiện khởi công nhưng lại xin điều chỉnh cục bộ quy
hoạch, chuyển mục đích sử dụng đất để nâng cao hiệu quả đầu tư - cũng
khiến dự án “treo” thời gian dài.
Số dự án “treo” nhiều như vậy song con số bị xử lý dường như còn
quá khiêm tốn và cứ “tuột” dần theo thời gian. UBND TP Hà Nội cho biết,
từ 2001 - 2005, Thành phố chỉ quyết định thu hồi đất hoang, sử dụng sai
mục đích của 67 đơn vị với tổng diện tích 59,73ha. Thành phố cũng buộc
117 tổ chức đã tự khắc phục tình trạng để đất hoang hóa, 15 tổ chức khác
trong giai đoạn này đã lập dự án sử dụng đất đúng mục đích với 36,7ha.
SVTH: Tống Thị Lê Uyên Lớp: CĐ trồng trọt 43
8
Bài tiểu luận Sinh thái và môi trường
Năm 2006, tại Hà Nội, 29 dự án với tổng diện tích 250ha đất chậm triển
khai 12 hoặc 24 tháng đã bị xử lý. Tương tự, 63 dự án bị xử lý trong năm
2007 và thành phố Hà Nội quyết định thu hồi 41.148m2 đất của 4 đơn vị
trong năm 2008. Tiếp đó, trong 6 tháng đầu năm 2009, Thành phố mới chỉ

hiện thủ tục và đối tượng được ghi nợ tiền sử dụng đất trên giấy chứng
nhận quyền sử dụng đất. Theo đó, các hộ gia đình, cá nhân được chuyển
SVTH: Tống Thị Lê Uyên Lớp: CĐ trồng trọt 43
9
Bài tiểu luận Sinh thái và môi trường
mục đích sử dụng đất từ đất vườn, ao trong cùng thửa đất có nhà ở hoặc
chuyển từ đất nông nghiệp đã được quy hoạch khu dân cư sang sử dụng
vào mục đích làm nhà ở phải nộp tiền sử dụng đất;
Dân nôn nóng, chính quyền đủng đỉnh!
Nghị định 17/CP về cho ghi nợ tiền sử dụng đất đã được ban hành từ
hơn nửa năm qua. Thế nhưng, đến nay các cơ quan chức năng vẫn đủng
đỉnh chưa triển khai trong khi người dân nôn nóng chờ đợi.
Tiền sử dụng đất: Luật miễn sao thuế vẫn thu?
Theo luật định, những trường hợp sử dụng đất trước 15-10-1993 đều
được cấp “sổ đỏ” và không phải nộp tiền sử dụng đất. Thế nhưng tại
TP.HCM, nói vậy mà không phải vậy.
Tiền sử dụng đất: Luật miễn nhưng Thuế vẫn thu
Theo luật định, những trường hợp sử dụng đất trước 15/10/1993 đều
được cấp sổ đỏ và không phải nộp tiền sử dụng đất. Thế nhưng tại TP
HCM thì không phải vậy
Nợ tiền sử dụng đất theo qui định mới: có thể phải trả gấp nhiều lần!
Theo qui định mới, sắp tới người được ghi nợ tiền sử dụng đất phải trả
nợ theo giá đất ở tại thời điểm trả nợ. Với hình thức này, một cán bộ thuế
cho rằng người dân phải trả tiền cao gấp nhiều lần.
Dân khổ vì nghị định "đá” luật
Luật qui định không nộp tiền sử dụng đất nhưng nghị định hướng dẫn
lại yêu cầu người dân phải nộp. Chính vì nghị định này "đá” luật khiến
hàng loạt hồ sơ cấp giấy chủ quyền nhà đất ở TP.HCM bị ách tắc do chưa
biết nộp thuế theo qui định nào. Nghe đọc nội dung toàn bài:
Kinh phí dự thầu dự án sử dụng đất không quá 2tỷ

Giao đất cho doanh nghiệp sẽ nhanh hơn
Dự thảo Quy định về thủ tục giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích
sử dụng đất về cơ bản đã được Sở Tài nguyên và Môi trường TPHCM hoàn
tất. Dự kiến UBND TPHCM sẽ ban hành quy định này khi Luật Đất đai sửa
đổi có hiệu lực vào ngày 1/7 tới. Theo nội dung dự thảo, thủ tục giao đất
cho doanh nghiệp sẽ thông thoáng hơn, chẳng hạn khi xin sử dụng đất dự
án chỉ cần nộp hồ sơ vào một nơi và nhận kết quả ở chính nơi nộp là Sở Tài
nguyên và Môi trường.
Hà Nội: Muốn tiếp tục thuê đất phải chứng minh được hiệu quả sử
dụng đất
Tất cả hồ sơ xin giao đất, thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất để
thực hiện các dự án đầu tư mà không sử dụng vốn ngân sách nhà nước trên
địa bàn TP Hà Nội đều phải được Hội đồng Thẩm định nhu cầu sử dụng đất
thành phố thẩm định - đó là nội dung trong Quy định tạm thời về trình tự,
thủ tục hồ sơ, nội dung và thẩm định nhu cầu sử dụng đất trên địa bàn
thành phố vừa được ban hành.
Đà Nẵng: “Cẩm nang” giải tỏa - đền bù (Kỳ 2)
+ Người được UBND thành phố bố trí đất ở hoặc xác nhận chứng
chuyển cấp có thẩm quyền giao cấp đất trước ngày 15-10-1993 được hỗ trợ
đối với phần diện tích ghi trong giấy tờ nhưng không quá 50% hạn mức.
Chậm nộp tiền sử dụng đất sẽ bị phạt
Thủ tướng Chính phủ vừa ký ban hành nghị định 198/2004/NĐ-CP
về thu tiền sử dụng đất. Nghị định này đã đưa ra chế tài xử lý: “chậm nộp
tiền sử dụng đất vào ngân sách nhà nước thì mỗi ngày chậm nộp chịu phạt
0,02% tính trên số tiền sử dụng đất chậm nộp”.
Treo hàng ngàn sổ đỏ
Tại TP.HCM, hàng ngàn sổ đỏ vẫn chưa thể phát cho người dân chưa
hoàn thành nghĩa vụ tài chính. Số tiền sử dụng đất quá cao trong khi cơ
quan thuế lại không cho phép họ ghi nợ.
SVTH: Tống Thị Lê Uyên Lớp: CĐ trồng trọt 43

Lãng phí đất công: Sự thật được phơi bày
SVTH: Tống Thị Lê Uyên Lớp: CĐ trồng trọt 43
12
Bài tiểu luận Sinh thái và môi trường
(Dân trí) - “Gần 300.000 ha đất được Nhà nước giao cho các tổ chức
quản lý, sử dụng nhưng thực tế lại chưa… sử dụng, trong đó hơn 250.000
ha để hoang hoá, còn lại là các dự án treo…” - Thống kê trên vừa được Bộ
Tài nguyên Môi trường báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Nhiều dự án sau giao đất là treo (ảnh minh họa).
Sử dụng sai mục đích, lấn chiếm tràn lan
Theo báo cáo của Bộ Tài nguyên Môi trường (TNMT) gửi Thủ tướng
Chính phủ về kết quả kiểm kê quỹ đất năm 2008 của các tổ chức đang quản
lý, sử dụng được nhà nước giao đất, cho thuê đất thì tình trạng sử dụng đất
sai mục đích, bỏ hoang hoá, lãng phí là rất nghiêm trọng.
Điển hình là tại Hà Nội, một trong những địa phương mà các doanh
nghiệp (chủ yếu là ngoài quốc doanh) luôn kêu khó vì thiếu quỹ đất thì
trong số 3.401 dự án đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền giao đất,
cho thuê đất, có tới 505 dự án bị “treo” dưới nhiều dạng (từ 2003 - 2008).
Có dự án bị ách tắc do chậm GPMB, có dự án không sử dụng đất trong
12 tháng liền từ khi nhận bàn giao đất trên thực tế hoặc chậm 24 tháng so
với tiến độ được duyệt. Bên cạnh đó, không thể thiếu các trường hợp đất bị
chuyển nhượng trái phép, bị lấn chiếm, sử dụng sai mục đích…
Theo kết quả kiểm kê quỹ đất trên toàn quốc năm 2008, tổng số tổ
chức sử dụng đất cho thuê trái phép là 1.205 tổ chức với diện tích gần
3.000 ha. Trong đó, diện tích đất cho thuê trái pháp luật đối với khối các tổ
chức cơ quan nhà nước là 1.890 ha, chủ yếu ở các tổ chức là UBND cấp xã,
cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị.
Tình trạng sử dụng đất không đúng mục đích được giao, thuê xảy ra
ở hầu hết các loại hình tổ chức. Cả nước có 3.311 tổ chức được giao,
thuê với diện tích là 25.587 ha đã sử dụng không đúng mục đích, chủ

là một bất cập. Nhiều nơi chưa quan tâm đến việc làm thủ tục xin cấp giấy
này nên tỷ lệ được cấp giấy chứng nhận rất hạn chế.
Trước tình hình đó, Bộ TNMT đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ cho
phép xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý, sử dụng đất của các tổ chức thống nhất
trên toàn quốc. Bộ cũng đề xuất cần có quy định cụ thể về trách nhiệm của
người đứng đầu nếu xảy ra tình trạng sử dụng đất không đúng mục đích.
Để tăng cường biện pháp quản lý, Bộ TNMT cho rằng cần lập thủ
tục thu hồi và giao cho Trung tâm phát triển quỹ đất quản lý, lập kế
hoạch khai thác sử dụng đối với diện tích đất đang cho mượn, chuyển
nhượng trái phép…
Đối với các dự án đầu tư chậm tiến độ do khó khăn trong công tác bồi
thường, GPMB, đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo xem xét và đề xuất việc gia
hạn hoặc chấm dứt đối với từng dự án cụ thể.
SVTH: Tống Thị Lê Uyên Lớp: CĐ trồng trọt 43
14
Bài tiểu luận Sinh thái và môi trường
DÂN SỐ VÀ TÀI NGUYÊN ĐẤT
Hàng năm trên thế giới diện tích đất canh tác bị thu hẹp, kinh tế nông
nghiệp trở nên khó khăn hơn. Hoang mạc hoá hiện đang đe doạ 1/3 diện
tích trái đất, ảnh hưởng đời sống ít nhất 850 triệu người. Một diện tích lớn
đất canh tác bị nhiễm mặn không canh tác được một phần cũng do tác động
gián tiếp của sự gia tăng dân số. Ở Việt Nam từ năm 1978 đến nay,
130.000 ha bị lấy cho thủy lợi, 63.000 ha cho phát triển giao thông, 21 ha
cho các khu công nghiệp.
Theo số liệu của viện tài nguyên thế giới năm 1993 quỹ đất của tòan
thế giới khỏang 13 tỉ ha
-Mật độ dân số 43 người/km2
-Một số nước có quỹ đất hạn hẹp như Hà Lan, Mỹ, Nhật, Hàn Quốc,
Ấn Độ, Singapore (chỉ 0,3ha/người)
-Diện tích nước ta là trên 33 triệu ha đứng thứ 55 trên 200 nước, diện

biến động khí hậu bất lợi và khai thác sử dụng không hợp lý. Sa mạc
Sahara mỗi năm mở rộng lấn mất 100.000 ha đất nông nghiệp và đồng cỏ.
Thoái hoá môi trường đất có nguy cơ làm giảm 10 - 20% sản lượng lương
thực thế giới trong 25 năm tới.
• Tỷ trọng đóng góp gây thoái đất trên thế giới như sau: mất rừng 30%,
khai thác rừng quá mức (chặt cây cối làm củi, ) 7%, chăn thả gia súc quá
SVTH: Tống Thị Lê Uyên Lớp: CĐ trồng trọt 43
16
Bài tiểu luận Sinh thái và môi trường
mức 35%, canh tác nông nghiệp không hợp lý 28%, công nghiệp hoá gây ô
nhiễm 1%. Vai trò của các nguyên nhân gây thoái hoá đất ở các châu lục
không giống nhau: ở Châu Âu, châu á, Nam Mỹ mất rừng là nguyên nhân
hàng đầu, châu Đại Dương và châu Phi chăn thả gia súc quá mức có vai trò
chính yếu nhất, Bắc và Trung Mỹ chủ yếu do hoạt động nông nghiệp.
• Xói mòn rửa trôi : Mỗi năm rửa trôi xói mòn chiếm 15% nguyên
nhân thoái hoá đất, trong đó nước đóng góp 55,7% vai trò, gió đóng góp
28% vai trò, mất dinh dưỡng đóng góp 12% vai trò. Trung bình đất đai trên
thế giới bị xói mòn 1,8 - 3,4 tấn/ha/năm. Tổng lượng dinh dưỡng bị rửa trôi
xói mòn hàng năm là 5,4 - 8,4 triệu tấn, tương đương với khả năng sản sinh
30 - 50 triệu tấn lương thực.
• Hoang mạc hoá là quá trình tự nhiên và xã hội. Khoảng 30% diện
tích trái đất nằm trong vùng khô hạn và bán khô hạn đang bị hoang mạc
hoá đe doạ và hàng năm có khoảng 6 triệu ha đất bị hoang mạc hoá, mất
khả năng canh tác do những hoạt động của con người.
- Kết luận
• Đất đai được xem là tài sản của một Quốc gia, là tư liệu sản xuất chủ
yếu, đồng thời cũng là đối tượng của lao động và là sản phẩm của lao động.
• Khoa học về sinh thái Môi trường cũng xem đất như là một “cơ thể
sống”. Do đó, môi trường đất cũng như Tài nguyên Môi trường đất phải có
quá trình hình thành và cả sự tàn lụi nữa.