1
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 7
1. Lí do chọn đề tài 7
2. Mục đích nghiên cứu của đề tài 12
3. Giới hạn nghiên cứu đề tài 12
4. Phương pháp tiếp cận nghiên cứu 13
5. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu 14
5.1. Câu hỏi nghiên cứu: 14
5.2. Giả thuyết nghiên cứu: 14
6. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 14
7. Công cụ nghiên cứu 15
8. Phạm vi nghiên cứu 15
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC NGHE
TIẾNG ANH CỦA SINH VIÊN ĐẠI HỌC 17
1.1. Tổng quan các nghiên cứu liên quan 17
1.1.1. Tình hình nghiên cứu trong nước 17
1.1.2. Tình hình nghiên cứu nước ngoài 19
1.2. Cơ sở lý luận về đo lường đánh giá 21
1.2.1. Lý thuyết về đo lường đánh giá trong giáo dục 21
1.2.2. Lý thuyết đánh giá cổ điển 25
1.2.3. Lý thuyết đánh giá hiện đại 25
1.2.4. Các loại hình đánh giá 27
1.2.5. Mục đích của đánh giá trong giảng dạy: 30
1.3. Đánh giá theo năng lực 33
1.3.1. Một số khái niệm cơ bản 33
1.3.2. Đánh giá năng lực nghe tiếng Anh của sinh viên không chuyên Anh 43
CHƯƠNG 2. TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 51
2.1. Địa bàn nghiên cứu 51
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế, năng lực giao tiếp ngoại ngữ trở
thành một trong những tiêu chí quan trọng để tuyển dụng nhân lực. Từ đầu những
năm 1990, ngoại ngữ được đưa vào giảng dạy trong hệ thống giáo dục quốc dân ở
Việt Nam như là môn học bắt buộc. Kết quả nổi bật thực hiện chủ trương đó là mặt
bằng năng lực ngoại ngữ của học sinh, sinh viên đã được nâng cao. Tuy nhiên, hiệu
quả của công tác dạy và học ngoại ngữ vẫn còn hạn chế, kể cả ở trong các trường
đại học và cao đẳng. Nhiều sinh viên đại học, cao đẳng, thậm chí học viên sau đại
học, khi ra trường, vẫn không thể sử dụng tiếng Anh hay một ngoại ngữ khác một
cách thành thạo, chưa đáp ứng nhu cầu của nhà tuyển dụng, dẫn đến chất lượng
nguồn lực lao động ở Việt Nam còn hạn chế. Với các trường thuộc khối ngành kỹ
thuật, tình trạng sinh viên “mù mờ” ngoại ngữ là một trong những trở ngại lớn đối
với việc đào tạo một thế hệ lao động có tay nghề vững vàng, có thể tham gia thị
trường lao động quốc tế, nhất là trong bối cảnh hội nhập kinh tế mạnh mẽ như hiện
nay. Nếu tình trạng này không được giải quyết kịp thời, thì lực lượng lao động ở
Việt Nam khó có thể tiếp cận đến những công việc đòi hỏi tính chuyên môn, kỹ
thuật cao và không thể tham gia xu hướng chung về dịch chuyển nhân lực xuyên
biên giới.
Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp nói chung và ngoại ngữ là phương tiện
giao tiếp trong hội nhập quốc tế. Do vậy, dạy và học ngoại ngữ đang là mối quan
tâm của nhiều nước trên thế giới. Người Việt Nam nói riêng và các nước Châu Á
nói chung thường chịu khó học ngoại ngữ, nhưng cũng gặp khá nhiều khó khăn,
nhất là trong khâu nghe và nói. Ở Hàn Quốc, người học đạt điểm rất cao ở 3 kỹ
năng: Nói, Viết, Đọc hiểu trong kỳ thi TOEFL, nhưng kết quả Nghe lại thấp, người
học không sử dụng được trong những tình huống giao tiếp thực sự (Kim, J. 2010)
Nếu ở môn học khác, bên cạnh những mặt hạn chế thì vẫn có những thành
công, nhưng theo tác giả Hiển với môn ngoại ngữ dạy mãi mà học sinh, sinh viên
vẫn không sử dụng được, đó thật sự là một thất bại (trong Vĩnh Hà, 2011). Học
8
9
kỹ năng giao tiếp khác. Đã có một số nghiên cứu về việc tăng cường hiệu quả dạy
và học Tiếng Anh cho sinh viên không chuyên nhưng chưa cụ thể ở kỹ năng nghe.
Ví dụ như: “Hướng tới nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh không chuyên”,
Trần Thị Nga, Đại học Quốc gia Hà Nội. “Việc dạy và học ngoại ngữ cho sinh viên
không chuyên ngữ ở trường đại học Hải Phòng”, ThS. Lê Thị Hồng, Trường Đại
học Hải Phòng. “Thách thức và triển vọng của giảng dạy ngoại ngữ tại các trường
Đại học không chuyên ngữ ở Việt Nam” Đào Thị Tạo, Trường Đại học kiến trúc Hà
Nội. “Một số ý kiến về việc dạy học tiếng Anh như là một ngoại ngữ không
chuyên”, ThS. Lý Thị Mỹ Hạnh, Trường Đại học Sư phạm Thành Phố Hồ Chí
Minh… Vì vậy, cần tiếp tục đi sâu nghiên cứu, phân tích, đánh giá năng lực nghe
của sinh viên để tìm ra các giải pháp dạy và học nghe nói cho sinh viên, đặc biệt là
sinh viên khối ngành không chuyên- đối tượng thực sự thấy học kỹ năng nghe là
công việc khó khăn.
Nhằm giải quyết nhiều vấn đề quan trọng, vai trò của tiếng Anh trong việc
Quốc tế hoá giáo dục, đồng thời hỗ trợ các trường đại học và cao đẳng tại Việt Nam
trong việc nâng cao năng lực tiếng Anh cho sinh viên, Hội đồng Anh phối hợp với
Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội nghị “Quốc tế hóa Giáo dục – Nâng cao năng
lực tiếng Anh” vào ngày 29/5/2013 tại Hà Nội. Tại hội thảo này, Hội đồng Anh đã
giới thiệu các nguồn tài nguyên học liệu phong phú phục vụ cho việc dạy và học
tiếng Anh, thông tin về các khóa học và kinh nghiệm trong việc hỗ trợ nâng cao
năng lực tiếng Anh thông qua việc trình bày phương thức hợp tác giữa Hội đồng
Anh và các trường ở Việt Nam trong việc nâng cao năng lực dạy và học tiếng Anh
hướng tới các mục tiêu quốc gia. Ngoài ra còn có rất nhiều hội thảo, đề án, nghiên
cứu về lĩnh vực này nhằm cải thiện chất lượng dạy và học ngoại ngữ, cũng như kỹ
năng nghe hiểu Tiếng Anh như: Hội thảo Quốc tế “Nâng cao năng lực giảng dạy
Tiếng Anh thông qua Nghiên cứu hành động và các thực hành đổi mới” ngày
12/5/2012 tại Thành phố Thái Nguyên; Hội thảo 2 “Đổi mới phương pháp dạy học
môn Tiếng Anh trong các trường đại học đào tạo giáo viên trung học cơ sở” Dự án
11
trong khâu nghe hiểu tiếng Anh để giúp họ cải thiện được kỹ năng nghe của mình
và tự tin trong giao tiếp.
Trên đây là những lý do để tác giả chọn đề tài “Nghiên cứu đánh giá năng
lực nghe tiếng Anh của sinh viên khối ngành không chuyên Anh Trường Đại học
Phương Đông” làm đề tài luận văn thạc sỹ nhằm góp phần cải tiến, nâng cao năng
lực nghe tiếng Anh của sinh viên không chuyên Anh Trường ĐHPĐ nói riêng và
sinh viên đại học trong cả nước nói chung.
Những kết quả mong đợi từ đề tài: Trong đề tài này, tác giả có ý định đánh
giá năng lực nghe Tiếng Anh và tìm ra các yếu tố tác động đến việc phát triển các
kỹ năng nghe tiếng Anh, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học
nghe tiếng Anh cho sinh viên khối ngành không chuyên Anh của Trường ĐHPĐ.
Ý nghĩa thực tiễn của đề tài: Đề tài là một nghiên cứu đo lường đánh giá về
năng lực nghe tiếng Anh của sinh viên. Lần đầu tiên năng lực học tập của người học
được đưa ra làm đề tài nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng học tập và giảng dạy
của Trường ĐHPĐ. Nắm được các vùng năng lực cận phát triển kỹ năng nghe Tiếng
Anh sẽ giúp sinh viên có hướng điều chỉnh phương pháp học tập của mình, đồng
thời giúp giảng viên thay đổi phương pháp giảng dạy để hỗ trợ, tạo điều kiện cho
sinh viên phát huy hết khả năng của mình trong việc nghe hiểu tiếng Anh. Trước
đây đã có nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước đề cập đến vấn đề đánh giá năng
lực (đưa ra một số nguồn cụ thể), tuy nhiên, việc đánh giá năng lực nghe tiếng Anh
bằng một công cụ đánh giá cụ thể vẫn còn là một đề tài cần đi sâu nghiên cứu, phân
tích thêm. Đặc biệt, việc áp dụng cho đối tượng là sinh viên khối ngành Điện tử,
Xây dựng, Kiến trúc tại Trường ĐHPĐ mang ý nghĩa lớn. Thực trạng cho thấy sinh
viên Trường ĐHPĐ gặp rất nhiều khó khăn trong việc học tiếng Anh giao tiếp. Do
kết quả đầu vào thấp, sinh viên phải cố gắng rất nhiều để theo kịp sinh viên các
trường khác. Tuy nhiên, họ chưa tìm ra động lực học tập cũng như phương pháp
học hợp lý, nói cách khác, họ ngại học tiếng Anh và nhiều khi lảng tránh việc phải
nghe nói tiếng Anh.
4. Phương pháp tiếp cận nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu thuộc lĩnh vực Giáo dục học (Lý luận về giáo dục học) và
thuộc lĩnh vực Đo lường và Đánh giá trong Giáo dục, do đó phương pháp tiếp cận
nghiên cứu khoa học là sử dụng các lý thuyết về Giáo dục học và lý thuyết Đo
lường và Đánh giá trong giáo dục, trong đó, quan trọng nhất là các nghiên cứu về
đánh giá năng lực và đánh giá quá trình học tập.
Trên cơ sở đó các phương pháp nghiên cứu sau sẽ được áp dụng:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Khung lý thuyết và tổng quan tài liệu
được tác giả tổng hợp dựa trên những nghiên cứu, tìm tòi tài liệu, sau đó tổng hợp
và phân tích.
- Phương pháp định lượng: Nghiên cứu đánh giá năng lực của thí sinh sử
dụng bộ công cụ đo là một bài test được xây dựng trên cơ sở một bài test nghe tiếng
Anh, lấy từ cuốn “Starter TOEIC” của 2 tác giả Anne Taylor và Casey Malarcher
của nhà xuất bản Compass Publishing năm 2006. Kết quả làm bài của thí sinh sẽ
được phân tích bằng các phần mềm chuyên dụng: SPSS, QUEST và CONQUEST.
Bài test được thử nghiệm trước khi tiến hành kiểm tra chính thức.
- Phương pháp định tính (dùng bảng hỏi để thu thập thông tin): nhằm nghiên
cứu sâu để giải thích và khẳng định kết quả nghiên cứu định lượng, bao gồm:
+ Phỏng vấn sâu (bán cấu trúc): dựa theo danh mục các câu hỏi hoặc các chủ
đề được đề cập đến. Thứ tự và cách đặt câu hỏi tùy thuộc vào ngữ cảnh và đặc điểm
của đối tượng phỏng vấn (giảng viên, sinh viên).
- Phương pháp chọn mẫu điều tra khảo sát: Nhằm bảo đảm kết quả thu được
mang tính đại diện và có ý nghĩa thống kê cho quần thể nghiên cứu mà từ đó mẫu
được rút ra, tác giả tiến hành chọn mẫu ngẫu nhiên hệ thống.
- Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến chuyên gia (giảng viên) trong việc xây
dựng công cụ đo (các câu hỏi được xác định độ khó và cấp độ năng lực)
14
5. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu
đánh giá năng lực; đồng thời nghiên cứu mong muốn tìm ra các giải pháp nâng cao
chất lượng dạy và học nghe cho sinh viên khối ngành không chuyên Anh của
Trường ĐHPĐ.
7. Công cụ nghiên cứu
Bài test để đánh giá năng lực nghe tiếng Anh của sinh viên được lấy từ một
bài Test của giáo trình TOEIC, sau khi thử nghiệm kiểm tra độ tin cậy, độ giá trị, bộ
công cụ đã được điều chỉnh và thiết kế lại cho phù hợp với mục đích nghiên cứu.
Phiếu phỏng vấn sâu lấy ý kiến của sinh viên và chuyên gia về việc học nghe
tiếng Anh và các giải pháp đề xuất cải thiện năng lực nghe tiếng Anh cho sinh viên
8. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi thời gian: Học kỳ 2, năm học 2012- 2013.
- Phạm vi nội dung:
+ Tập trung đánh giá năng lực nghe tiếng Anh qua băng đĩa (giáo trình tiếng
Anh giao tiếp TOEIC);
+ Chuẩn đánh giá là khung tham chiếu chung về ngôn ngữ của Châu Âu;
+ Công cụ đánh giá là bài test được tác giả thiết kế dựa trên một bài test theo
chuẩn quốc tế TOEIC, đồng thời tham khảo thêm ý kiến của các chuyên gia (giảng
viên Trường ĐHPĐ) để làm cho bài test phù hợp với trình độ của sinh viên.
+ Nghiên cứu cách thức đánh giá năng lực và đánh giá năng lực nghe tiếng
Anh của sinh viên không chuyên; xác định kỹ thuật học nghe và các giải pháp nâng
cao kỹ năng nghe Tiếng Anh của sinh viên khối ngành không chuyên Trường
ĐHPĐ, Học kỳ 2, năm học 2012- 2013.
KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN
Luận văn gồm có 117 trang, trong đó:
Phần thứ nhất: Phần Mở đầu (9 trang)
Phần thứ hai: Nội dung của luận văn, gồm có 4 chương:
16
Chương 1: Tổng quan cơ sở lý luận về đánh giá năng lực nghe tiếng Anh
năng lực cụ thể. Tiếng Anh tuy chỉ là một công cụ để giao tiếp nhưng phải làm thế
nào để giảng dạy và học tập có hiệu quả: đổi mới phương pháp giảng dạy hay là
điều chỉnh cách thức kiểm tra đánh giá hiện nay; Theo tôi đây là 2 vấn đề liên quan
với nhau khá chặt chẽ.
Mục tiêu và vai trò của việc dạy và học ngoại ngữ (Nguyễn Văn Tụ 2009) đã
được tái khẳng định, mục đích của dạy ngoại ngữ được xác định chính là dạy năng
lực giao tiếp hay nói cách khác là dạy kỹ năng giao tiếp cho sinh viên. Quan điểm
18
này hoàn toàn đúng đắn và đã được chứng minh bởi hàng loạt những yêu cầu của
nhà tuyển dụng trong việc sử dụng thành thạo ngoại ngữ. Do vậy, học ngoại ngữ
không chỉ đơn giản là học từ vựng, ngữ pháp mà còn học giao tiếp.
Để đạt được “cái đích” ở trên, vấn đề về năng lực đã được nhiều tác giả đề
cập tới như Dương Thu Mai (2012), Vũ Thị Phương Anh & Nguyễn Bích Hạnh
(2004)… Đa phần các tác giả phản ánh xu hướng mới để giáo dục đạt kết quả cao,
đó là dựa vào năng lực. Nhà giáo dục phải biết dựa vào những vùng tiệm cận phát
triển của người học để hỗ trợ người học trong việc khám phá năng lực bản thân, đạt
được những thành tích cao nhất. Bên cạnh đó, các tác giả cũng đã nhấn mạnh vai trò
quan trọng của ngoại ngữ trong chính sách giáo dục ngôn ngữ của Việt nam, tuy
nhiên năng lực ngoại ngữ của sinh viên tốt nghiệp nói chung vẫn chưa đáp ứng
được yêu cầu phát triển của đất nước. Ngoài ra nghiên cứu còn đi sâu vào việc nêu
lên thực trạng học ngoại ngữ của các trường trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh và
đề xuất các giải pháp để cải thiện thực trạng đó là: thực hiện một cuộc cách mạng về
cách quản lý giảng dạy tiếng Anh tại các trường, cho phép sinh viên tự tổ chức học
tập tiếng Anh.
Năng lực là yếu tố cần thiết trong bất kỳ hoạt động nào. Các nghiên cứu gần
đây đều chỉ rõ và nhấn mạnh vai trò của năng lực để thành công trong học tập. Dựa
vào năng lực chung cho đến các năng lực thành phần, nghiên cứu của tác giả
Nguyễn Quang Việt (2009) đã áp dụng vào công tác đào tạo nghề, học nghề cũng
cần phải có năng lực. Tác giả nghiên cứu đã nhận diện một số vấn đề về thực trạng
phương pháp dạy. Hơn nữa, những nội dung được học sẽ phải được áp dụng ngay từ
phương pháp học môn đó.
Nằm trong chuỗi nghiên cứu về năng lực và kiểm tra đánh giá là nghiên cứu
của Bachman (1990); Boddy và Langham (2000). Trong đó, các tác giả đề cập đến
thành phần năng lực của ngôn ngữ, bao gồm: năng lực tổ chức sử dụng cấu trúc ngữ
pháp và ngôn từ; và năng lực ngữ dụng và ngôn ngữ trong giao tiếp xã hội. Cụ thể
hơn, tác giả đã định nghĩa năng lực ngôn ngữ như là một cụm các thành tố được sử
dụng trong giao tiếp thông qua ngôn ngữ, đồng thời một lần nữa tái khẳng định tác
động của hình thức kiểm tra đánh giá với kết quả và quá trình học tập, các tác giả đã
20
đặt ra câu hỏi liệu mục đích kiểm tra ngôn ngữ giao tiếp có thực sự khả thi? Kiểm
tra ngôn ngữ giao tiếp nhằm mục đích cung cấp cho người kiểm tra những thông tin
về năng lực của người học trong việc thực hiện những nhiệm vụ cụ thể bằng ngôn
ngữ đích.
Theo đó, bài báo phản ánh “Effective Communication Language Teaching in
a Test- Preparation Class: Is it possible?” của tác giả Jibye Kim về việc dạy ngoại
ngữ hiệu quả. Tác giả nêu ra câu hỏi hiện đang là mối quan tâm của nhiều giáo viên
và nhà nghiên cứu: “Liệu có thể đạt được mục đích dạy giao tiếp hiệu quả trong một
lớp học luyện thi?” Bài báo cũng đã đưa ra thực trạng việc học tiếng Anh luyện thi
TOEFL và có đề xuất những giải pháp để cải thiện môi trường học tập, phương
pháp và mục đích giảng dạy, từ đó nâng cao hiệu quả học kỹ năng nghe, nói cho
sinh viên Hàn Quốc.
Cũng với đề tài về năng lực học tập, tác giả Ella A.Erway (1984) đã đề cập
đến các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình nghe hiểu, từ những nhân tố quan trọng
nhất cho đến nhân tố ít quan trọng hơn. Đồng thời ông cũng loại bỏ các nhân tố
không ảnh hưởng đến quá trình nghe hiểu. Từ bài nghiên cứu này, rất nhiều các tác
giả sau đó chỉ tập trung vào các yếu tố quan trọng như: nội dung bài khóa, giọng
người nói, kiến thức về chủ đề nghe và đặc biệt là môi trường nghe…
Hai tác giả T.Lobanova và Yu. Shunin (2008) cho rằng, năng lực giao tiếp
đây trong khi các nước khác trên thế giới đã quan tâm chú trọng rất nhiều đến vấn
đề trọng tâm này đã vài thế kỷ. Giáo dục Việt nam từ xưa đến nay chú trọng vào
dạy kiến thức là chính, dẫn đến việc học sinh, sinh viên (HS, SV) rất ngại học hành
thi cử, dẫn đến tình trạng nhiều lúc học chỉ để đối phó với các kỳ thi. Sinh viên ở
các nước có nền giáo dục tiên tiến lại xem việc học, khám phá kiến thức là vui và
bổ ích vì người học được tự do tìm tòi và phát hiểu, giáo viên đóng vai trò hướng
dẫn và định hướng. Chính vì vậy, để theo kịp sự phát triển của thế giới ở Việt Nam
đã có nhiều nghiên cứu về mục đích và phương pháp của kiểm tra, đánh giá và tâm
lý người học; cụ thể hơn là các nghiên cứu về đánh giá năng lực người học nhằm
đánh giá chính xác kết quả học tập của người học.
22
Trước hết, mục đích đánh giá đầu tiên là để giúp sinh viên biết được kết quả
học tập của mình, giúp sinh viên điều chỉnh lại những phương pháp học tập không
phù hợp, hoặc phát triển, tìm tòi những cách học mới mà các em có hứng thú hơn.
Tiếp đến, việc kiểm tra đánh giá còn hỗ trợ cho giáo viên- những người trực tiếp
thực hiện công việc giảng dạy về kết quả áp dụng một phương pháp giảng dạy nào
đó. Cuối cùng, việc kiểm tra đánh giá còn giúp phân loại thành tích, sự tiến bộ của
người học, tạo động cơ, kích thích, thúc đẩy quá trình học tập của SV.
Trái lại với mong muốn của các nhà giáo dục, sinh viên lại quan niệm đánh
giá là để xác định động cơ học tập: tại sao, khi nào và học như thế nào. Hầu hết sinh
viên nghĩ: Tất cả những gì họ đang làm trong lớp học như viết bài luận hay các
kiểm tra không có nhiều liên quan gì đến cuộc sống thực tế. Kết luận được rút ra là:
Sinh viên có thể tránh các thầy cô dạy dở, nhưng không tránh được các bài tập kiểm tra
đánh giá tồi và nếu chúng ta muốn thay đổi cách học của học sinh, sinh viên, chúng ta hãy
thay đổi cách đánh giá của mình (Nguyễn Kim Dung, 2006)
Một số thuật ngữ đã trở nên quan thuộc trong ngành đo lường và đánh giá
trong giáo dục được tác giả Phạm Xuân Thanh (2011) định nghĩa như sau:
Đề thi, kiểm tra (test, exam): Là công cụ hoặc quy trình, qua đó thể hiện các yêu cầu cụ
thể đối với các hoạt động thi, kiểm tra.
- Xác định tính hiệu quả của chương trình học tập và cung cấp thông tin phản
hồi cho các nhà quản lý và những người thiết kế chương trình;
- Khẳng định với xã hội về chất lượng và hiệu quả giáo dục;
- Hỗ trợ việc đánh giá giáo viên thông qua kết quả giảng dạy của họ…
Chức năng chính của đánh giá là nhằm nâng cao chất lượng học tập của học sinh
và giúp các nhà quản lý có thông tin để đưa ra những quyết định kịp thời. Nếu xem
chất lượng của quá trình dạy - học là sự “trùng khớp với mục tiêu” thì kiểm tra -
đánh giá là cách tốt nhất để đánh giá chất lượng của qui trình đào tạo. (Chính 2010)
Bảng 1.1 Mô hình quá trình đào tạo
24 KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ
Các nhà giáo dục đã chia cấu trúc hành vi nhận thức thành cấu trúc năng lực
(competence) và cấu trúc kết quả học tập (achivement). Năng lực là những khả năng
mà học sinh có được qua đào tạo và bằng kinh nghiệm cuộc sống, qua công việc để
thực hiện một nhiệm vụ cụ thể. Còn kết quả học tập là những nhận thức được cấu
thành từ những kiến thức và kỹ năng mà học sinh thu được trực tiếp ở một khoá
học.
Trong giáo dục, tùy theo mục đích sử dụng mà các câu hỏi cũng được phân
chia thành hai nhóm: để đo lường, đánh giá kiến thức hay để đo lường, đánh giá kỹ
năng. Bảng 1.2 phân loại các câu hỏi theo loại hình và theo mục đích sử dụng.
Bảng 1.2. Phân loại câu hỏi dùng để đo lường và đánh giá trong giáo dục
Dạng câu hỏi trắc nghiệm
Dạng câu hỏi tự luận
Câu hỏi nhằm mục đích đo lường, đánh giá kiến thức
Đa lựa chọn
Ghép đôi
Lựa chọn đúng sai
Bộ câu hỏi dựa vào hoàn cảnh cụ
e
i
là sai số
Sai số được giả thiết là đại lượng ngẫu nhiên. Sai số, đôi khi có thể lớn, nhỏ, có thể
có giá trị âm hoặc dương, sai số hệ thống được bỏ qua.
Những bài test đồng nhất là những bài test đo cùng một đại lượng và bao
gồm những câu hỏi tương tự. Như vậy, với một số test đồng nhất:
- Điểm thực của mỗi thí sinh trong hai bài test phải tương đương nhau
- Phương sai của điểm quan sát được (điểm làm bài) của thí sinh trong hai bài
test cũng phải tương đương nhau
- Tương quan của điểm làm bài của thí sinh trong hai bài test bất kỳ phải có
cùng một giá trị.
1.2.3. Lý thuyết đánh giá hiện đại
Đại lượng cần đo được mô tả như một đường thẳng hoặc đường cong; kết
quả đo lường là một điểm đặt trên đường đó. Do đó, đại lượng cần đo được giả định
là phân bố liên tục, tuy nhiên chưa chỉ ra một dạng phân bố cụ thể nào. Điều kiện
cốt yếu để thí sinh trả lời được câu hỏi được xem xét qua hai đại lượng:
- Năng lực của thí sinh (tham biến năng lực hay tham biến thí sinh)
- Độ khó của câu hỏi (tham biến độ khó hay tham biến câu hỏi)
Năng lực của thí sinh và độ khó của câu hỏi là những đại lượng được phân
bố trên đường đặc trưng có tính liên tục bao gồm các giá trị của đại lượng cần đo.
1
26
Thông thường, với các câu hỏi được sử dụng để định cỡ, thì độ khó của các câu hỏi
giữ vai trò thang giá trị thể hiện dọc theo đường đặc trưng của đại lượng cần đo.
Lý thuyết đánh giá hiện đại quan tâm đến xác suất trả lời đúng đối với một
câu hỏi. Xác suất đó được thể hiện là một hàm số của năng lực thí sinh và độ khó
câu hỏi và có thể có thêm một số tham biến khác (ví dụ: mức độ đoán mò). Những
hàm số xác suất khác nhau (thể hiện mối quan hệ giữa năng lực thí sinh và độ khó
n
i
i
Pt
1
)(
27
Đo độ khó
Mức độ khó
Tham biến độ khó
Đo độ phân biệt
Point biserial
Tham biến phân biệt
Đo độ chính xác
Phương sai của
sai số độ tin cậy,
var(x|t)
Sai số chuẩn
n
i
ii
PPtx
vào từng mục đích đánh giá khác nhau khi đó từng loại dạng thức sẽ được áp dụng.
Hai dạng thức này liên quan chặt chẽ đến nhau và hỗ trợ nhau rất nhiều trong quá
trình đánh giá.
Đánh giá tổng kết hay còn gọi là đánh giá tổng thể (summative assessment):
Được tiến hành cuối khóa học (dự án) và có cho điểm số (assessment of learning).
Việc đánh giá thường được sử dụng để tổng kết cả quá trình học tập” (Black and
William, 1999). Đánh giá tổng thể được dùng khi muốn nhìn lại những thành tích
đã đạt được và đưa thêm những bài kiểm tra vào công việc hiện có. Việc đánh giá
này có liên quan đến việc chấm bài và cho điểm, tách rời khỏi công việc giảng dạy
và thường được tiến hành vào những thời điểm mà giáo viên cần phải báo cáo về
kết quả học tập của học sinh.” (Harlen, 1998). Đánh giá tổng thể có tác dụng để cho
điểm, khen thưởng, quyết định HS nào được lên lớp… hoặc để xem xét điều chỉnh
chương trình học
Đánh giá quá trình: Đánh giá thành phần (formative assessment) được tiến
hành trong khóa học (dự án) và không nhất thiết có cho điểm số (Assessment for
learning/ ongoing assessment/ educative assessment). Việc đánh giá được tiến hành
thường xuyên và song song với tiến trình giảng dạy” (Black and Wiliam, 1999),
phương pháp này cung cấp phản hồi cho HS thấy những lỗ hổng của quá trình học
tập để khắc phục… và mang tính dự báo (it is forward looking…) (Harlen, 1998)
Đánh giá quá trình bao gồm cả phản hồi lẫn tự quản lý tiến độ học tập của cá nhân,
thường là để cung cấp phản hồi cho cả quá trình giảng dạy lẫn học tập.” (Tunstall
and Gipps, 1996). Để tìm hiểu nhu cầu HS cũng như để điều chỉnh phương pháp
hoặc mục tiêu trong quá trình tiến hành bài dạy, các nhà giáo dục có thể sử dụng
phương pháp này. Ngoài ra, nó còn giúp hỗ trợ việc học của HS trong khi khóa học
đang tiến hành.
Đánh giá thành phần và đánh giá tổng thể có mối quan hệ qua lại với nhau
(interconnected), hỗ trợ nhau để phản ánh đúng nhất năng lực của người học, do đó
cần phải xây dựng cả hai trong một kế hoạch đánh giá thống nhất, cần xây dựng
phần lớn đánh giá thành phần theo kiểu không chính thức và cho phản hồi kịp thời.
lượng khổng lồ những thông tin có sẵn trên Internet và trong sách bách khoa? Và
Copyright: Tài liệu đại học ©