Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
LỜI MỞ ĐẦU
Lịch sử hơn 80 năm của Đảng là lịch sử của quá trình lãnh đạo nhân dân Việt
Nam đấu tranh cho mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Lịch sử của Đảng
gắn liền với lịch sử cách mạng Việt Nam, đã trải qua nhiều chặng đường đấu tranh
gian khổ, hào hùng và hết sức oanh liệt, vẻ vang.
Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam là hệ thống quan điểm, chủ
trương, chính sách về mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp của cách
mạng Việt Nam. Đường lối cách mạng được thể hiện qua cương lĩnh, nghị quyết
của Đảng.
Phong trào 1936 - 1939 được lịch sử đánh giá cao như cuộc tổng diễn tập lần
thứ 2 của Đảng và nhân dân ta, chuẩn bị cho cách mạng tháng 8 năm 1945. Đây
được xem là bước chạy đà quan trọng của Đảng chuẩn bị khởi nghĩa, trong giai
đoạn này nổi lên phong trào Dân chủ, được xem là bước chuẩn bị về mặt tư tưởng
cho cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền.
Chính vì vai trò quan trọng của giai đoạn này nên chúng em đã chọn bài tiểu
luận “ tìm hiểu chủ trương đấu tranh giành chính quyền của Đảng giai đoạn
1936 – 1939”. Bài tiểu luận khái quát lại quá trình đấu tranh và tư tưởng chỉ đạo
của Đảng trong giai đoạn 1936 – 1939.
GVHD: Đào Thị Phú Lớp: CDTN13TH
SVTH : Hoàng Thu Thảo Trang: 1
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
NỘI DUNG
I. Hoàn cảnh lịch sử
- Tình hình thế giới:
Cuộc khủng hoảng kinh tế trong những năm 1929- 1933 ở các nước thuộc hệ
thống tư bản chủ nghĩa đã làm cho mâu thuẫn nội tại của chủ nghĩa tư bản ngày
càng gay gắt và phong trào cách mạng của quần chúng dâng cao. Chủ nghĩa phát
xít đã xuất hiện và thắng thế ở một số nơi như phát xít Hít le ở Đức, phát xít
Phrăngcô ở Tây Ban Nha, phát xít Mútxôhni ở Italia và phái Sĩ quan trẻ ở Nhật
Bản. Chế độ độc tài phát xít là nền chuyên chính của những thế lực phản động nhất,

Tình hình trên đây làm cho các giai cấp và tầng lớp xã hội tuy có quyền lợi khác
nhau, nhưng đều căm thù thực dân, tư bản độc quyền Pháp, và đều có nguyện vọng
chung trước mắt là đấu tranh đòi được quyền sống, quyền tự do, dân chủ, cơm áo
và hòa bình. Trong lúc này, hệ thống tổ chức của Đảng và các cơ sở cách mạng của
quần chúng đã được khôi phục. Đây là yếu tố rất quan trọng, quyết định bước phát
triển mới của phong trào cách mạng nước ta.
II. Chủ trương và nhận thức mới của Đảng
Trước những biến chuyển của tình hình trong nước và thế giới, đặc biệt dưới
ánh sáng của chủ trương chuyển hướng chiến lược của Đại hội lần thứ VII Quốc tế
Cộng sản, trong những năm 1936-1939, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng
sản Đông Dương đã họp Hội nghị lần thứ hai (tháng 7-1936), lần thứ ba (tháng 3-
1937), lần thứ tư (tháng 9-1937) và lần thứ năm (tháng 3-1938) đề ra những chủ
trương mới về chính trị, tổ chức và hình thức đấu tranh mới, phù hợp với tình hình
cách mạng nước ta.
Chủ trương đấu tranh đòi quyền dân chủ, dân sinh: Ban Chấp hành Trung ương
xác định cách mạng ở Đông Dương vẫn là "cách mạng tư sản dân quyền - phản đế
và điền địa - lập chính quyền của công nông bằng hình thức Xô viết, để dự bị điều
kiện đi tới cách mạng xã hội chủ nghĩa"l. Song, xét rằng, cuộc vận động quần
GVHD: Đào Thị Phú Lớp: CDTN13TH
SVTH : Hoàng Thu Thảo Trang: 3
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
chúng hiện thời cả về chính trị và tổ chức chưa tới trình độ trực tiếp đánh đổ đế
quốc Pháp, lập chính quyền công nông, giải quyết vấn đề điền địa. Trong khi đó,
yêu cầu cấp thiết trước mắt của nhân dân ta lúc này là tự do, dân chủ, cải thiện đời
sống. Vì vậy, Đảng phải nắm lấy những yêu cầu này để phát động quần chúng đấu
tranh, tạo tiền đề đưa cách mạng tiến lên bước cao hơn sau này.
Về kẻ thù của cách mạng: Kẻ thù trước mắt nguy hại nhất của nhân dân Đông
Dương cần tập trung đánh đổ là bọn phản động thuộc địa và bè lũ tay sai của
chúng.
Về nhiệm vụ trước mắt của cách mạng: Chống phát xít, chống chiến tranh đế

nhận thức lại mối quan hệ giữa hai nhiệm vụ dân tộc và dân chủ, phản đế và điền
địa trong cách mạng ở Đông Dương. Trong văn kiện Chung quanh vấn đề chiến
sách mới công bố tháng 10-1936, Đảng đã nêu một quan điểm mới: "Cuộc dân tộc
giải phóng không nhất định phải kết chặt với cuộc cách mạng điền địa. Nghĩa là
không thể nói rằng: muốn đánh đổ đế quốc cần phải phát triển cách mạng điền địa,
muốn giải quyết vấn đề điền địa thì cần phải đánh đổ đế quốc. Lý thuyết ấy có chỗ
không xác đáng". "Nói tóm lại, nếu phát triển cuộc tranh đấu chia đất mà ngăn trở
cuộc tranh đấu phản đế thì phải lựa chọn vấn đề nào quan trọng hơn mà giải quyết
trước. Nghĩa là chọn địch nhân chính, nguy hiểm nhất, để tập trung lực lượng của
một dân tộc mà đánh cho được toàn thắng".
Đây là nhận thức mới của Ban Chấp hành Trung ương, nó phù hợp với tinh
thần trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng và bước đầu khắc phục những
hạn chế của Luận cương chính trị tháng 10-1930.
Tháng 3-1939, Đảng ra bản Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản Đông Dương đối
với thời cuộc, nêu rõ họa phát xít đang đến gần, Chính phủ Pháp hiện đã nghiêng
về phía hữu, ra sức bóp nghẹt tự do dân chủ, tăng cường bóc lột nhân dân và ráo
riết chuẩn bị chiến tranh. Tuyên ngôn kêu gọi các tầng lớp nhân dân phải thống
GVHD: Đào Thị Phú Lớp: CDTN13TH
SVTH : Hoàng Thu Thảo Trang: 5
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
nhất hành động hơn nữa trong việc đòi các quyền tự do dân chủ, chống nguy cơ
chiến tranh đế quốc.
Tháng 7-1939 Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ cho xuất bản tác phẩm Tự chỉ trích.
Tác phẩm đã phân tích những vấn đề cơ bản về xây dựng Đảng, tổng kết kinh
nghiệm cuộc vận động dân chủ của Đảng, nhất là về đường lối xây dựng Mặt trận
dân chủ Đông Dương - một vấn đề chính trị trung tâm của Đảng lúc đó. Tác phẩm
Tự chỉ trích chẳng những có tác dụng lớn trong cuộc đấu tranh để khắc phục những
lệch lạc, sai lầm trong phong trào vận động dân chủ, tăng cường đoàn kết nhất trí
trong nội bộ Đảng, mà còn là một văn kiện lý luận quan trọng về xây dựng Đảng,
về công tác vận động thành lập mặt trận thống nhất rộng rãi trong đấu tranh cách

buộc phải thi hành cương lĩnh dân chủ chống phát xít của Mặt Trận Bình Dân. Đối
với các thuộc địa, Mặt Trận Bình Dân chủ trương mở các cuộc điều tra tình hình và
thu thập dân nguyện, ban hành các quyền tự do dân chủ, tự do nghiệp đoàn, cải
thiện đời sống giới lao động, toàn xá chính trị phạm…
Mặt Ttrận Dân Chủ Đông Dương và sự phát triển của cao trào đấu tranh dân chủ
những năm trước chiến tranh: Từ năm 1937, theo chủ trương của Đảng Cộng Sản
Đông Dương tận dụng các khả năng công khai hợp pháp, Mặt Trận Dân Chủ Đông
Dương và các tổ chức đoàn thể quần chúng của mặt trận như Đoàn Thanh Niên
Dân Chủ, Hội Cứu Tế Bình Dân, Công Hội, Nông Hội ra đời. Ở các thành thị và
nông thôn lại rất phát triển hội quần chúng như Ái Hữu, Tương Tế, Thể Thao, Âm
Nhạc, Kịch, Du Lịch, Chèo, Hội Cấy, Hội Gặt…
Để tập hợp các lực lượng khác, Mặt Trận Dân Chủ Đông Dương thông qua các
nhóm cộng sản công khai (nhóm Tin Tức, Ngày Nay ở Bắc Kỳ, Dân Chúng ở Nam
Kỳ, một bộ phận trong viện dân biểu ở Trung Kỳ) đã liên minh với các chi nhánh
Đảng Xã Hội Pháp, Đảng Lập Hiến, Viện Dân Biểu, lập tổ chức cơ sở của mặt trận.
GVHD: Đào Thị Phú Lớp: CDTN13TH
SVTH : Hoàng Thu Thảo Trang: 7
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
Với việc tổ chức tập hợp nhiều thành phần xã hội, Mặt Trận Dân Chủ Đông
Dương sẽ có vai trò mới trong cuộc đấu tranh, nhất là trong đấu tranh nghị trường.
Những cuộc bầu cử Viện Dân Biểu Trung Kỳ, Viện Dân Biểu Bắc Kỳ, Hội Đồng
thành phố Hà Nội, Đại Hội đồng kinh tế - tài chính Đông Dương trong 2 năm 1937
- 1938 đã lần đầu tiên gây sự chú ý lớn trong các tầng lớp dân chúng hữu quan, bởi
sự tham gia của Mặt Trận Dân Chủ.
Chương trình hành động và danh sách ứng cử của Mặt Trận Dân Chủ Đông
Dương đã gây lòng tin và giành thắng lợi cao trong các cuộc bầu cử thời gian này.
Cuộc bầu cử Hội đồng thành phố Hà Nội đã có 15 người của Mặt Trận Dân Chủ
Đông Dương trúng cửa, trong đó cựu chính trị phạm Khuất Duy Tiến là người được
nhiều phiếu nhất.
Những hoạt động đấu tranh công khai hợp pháp của quần chúng ngày một sôi

Nam Kỳ có L’Avantgarde, Le People, Dân Chúng, Lao Động… Đó là những tờ
báo cách mạng, như bản cương lĩnh của “Notre - Voix” đã tuyên bố: “Là tiếng nói
của những người mong muốn hòa bình, muốn được tự do và hạnh phúc hơn, của
những người quyết tâm đấu tranh cho một cuộc sống tốt đẹp hơn, đấu tranh chống
lại các lực lượng bảo thủ và áp bức xã hội, và chống lại những kẻ gây chiến, chủ
nghĩa phát xít trong nước và trên quốc tế”. Chính từ mục tiên dân chủ hòa bình tự
do ấy, bằng cuộc đấu tranh của những người làm báo (qua các hội nghị báo chí ở
Trung Kỳ ngày 27/3/1937, ở Bắc Kỳ ngày 24/4/1937), ngày 30/8/1938 chính phủ
Pháp buộc phải ban hành Luật Tự do báo chí (mặc dù chỉ trong địa phận Nam Kỳ
mà thôi).
Văn hóa văn nghệ là lĩnh vực có nhiều nét phát triển mới, thể hiện rõ nhất
những đổi thay trong đời sống tinh thần của đời sống xã hội. Sách chính trị lần đầu
tiên được công khai xuất bản. Cuốn “Vấn Đề Dân Cày” của Qua Ninh và Vân Đình
(1937), “Chủ nghĩa Mác” của Hải Triều (1938) và các sách giới thiệu về Liên Xô,
Trung Quốc, về Mặt Trận Bình Dân Pháp… nhanh chóng đến với mọi người yêu
GVHD: Đào Thị Phú Lớp: CDTN13TH
SVTH : Hoàng Thu Thảo Trang: 9
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
nước và cách mạng. Thơ Tố Hữu từ năm 1938 đã chinh phục quần chúng yêu nước
và đánh dấu sự xuất hiện nền thơ ca cách mạng trong cuộc đấu tranh dân chủ công
khai. Trong lúc đó dòng văn học Hiện thực phê phán cũng bước vào thời kỳ sinh
sôi nảy nở lấn lướt cả dòng văn học lãng mạng đang đi vào phân hóa. Các tác phẩm
Tắt Đèn, Việc Làng (Ngô Tất Tố), Bỉ Vỏ (Nguyên Hồng), Bước Đường Cùng
(Nguyễn Công Hoan), Số Đỏ (Vũ Trọng Phụng), Lầm Than (Lang Khai)… trở
thành món ăn tinh thần mới của nhiều tầng lớp xã hội. Sân khấu và Lý luận phê
bình văn học cũng kịp thời xuất hiện để không bỏ lỡ chuyến tàu dân chủ công khai.
Các vở diễn Kim Tiền (Vi Huyền Đắc), Đời Cô Lựu (Trần Hữu Trang) tập trung
phản ánh hiện thực, xã hội. Để chống văn hóa ngu dân, phong trào truyền bá chứ
quốc ngữ được phát động rộng rãi, nhất là trong các tầng lớp nhân dân lao động.
Mở đầu là việc thành lập Hội Truyền Bá Chữ Quốc Ngữ của cụ Nguyễn Văn Tố.

- Là phong trào thành lập các uỷ ban hành động, tập hợp quần chúng thu thập
dân nguyên trao cho các phái đoàn sang điều tra tình hình thuộc địa Đông dương,
Đảng kêu gọi thành lập các Uỷ ban hành động ở khắp nơi để tập hợp lực lượng
quần chúng nhân dân, chuẩn bị cho đông dương đại hội.
- Hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng khắp nơi Bắc - Trung - Nam các uỷ ban hành
động được thành lập. Đến T9/1936 ở nam kỳ đã có khoảng 600 uỷ ban hành động.
Quần chúng khắp nơi đã sôi nổi tổ chức các cuộc (mít tinh), hội họp, diễn thuyết,
thu thập dân nguyên đưa yêu sách…. Hoảng sợ trước phong trào 13/9/1936 chính
quyền thực dân đã ra lệnh giải tán các uỷ ban hành động. Phong trào Đ/D đại hội
sớm bị đàn áp nhưng hàng triệu quần chúng đã được giác ngộ về quyền lợi giai cấp
của mình. Được tập hợp tổ chức và rền luyện ý thức đoàn kết, tinh thần đấu tranh
được nâng cao.
GVHD: Đào Thị Phú Lớp: CDTN13TH
SVTH : Hoàng Thu Thảo Trang: 11
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
* Mặt trận dân chủ Đông Dương và đấu tranh đòi quyền dân sinh dân chủ:
- Năm 1937 nhân dịp đón phái viên của Chính phủ Pháp và toàn quyền mới xứ
ĐD phong trào đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ ngày càng phát triển mạnh mẽ, thu
hút đông đảo nhiều tầng lớp nhân dân tham gia, nhất là C/nhân và N/dân.
- Từ T1 - T11/1937 cả nước đã có 135 cuộc đấu tranh của công nhân, 125 cuộc
đấu tranh của nông dân, đặc biệt là 01/5/1938 có trên 25.000 người mít tinh ở
Quảng trường đấu xảo Hà nội với những khẩu hiệu lớn "Đi tới mặt trận dân chủ
ĐD…" " ủng hộ mặt trận bình dân Pháp" "Chống nạn thất nghiệp" "Thi hành triệt
để luật xã hội"…Thực dân Pháp vô cùng căm tức những cuộc mít tinh lớn có chỉ
đạo chặt chẽ nhưng chúng đành bất lực.
- Đấu tranh nghị trường: Đây là hình thức đấu tranh mới mẻ, được Đảng thực
hiện cuối 1938, mặt trận dân chủ ĐD đã giành được nhiều số phiếu trong cuộc bầu
cử hội đồng thành phố. 1939 đã giành được nhiều thắng lợi trong cuộc bầu cử hội
đồng dân biểu bắc kỳ. Đảng chỉ đạo các cuộc đấu tranh trên nghị trường. Lợi dụng
diễn đàm này để mở rộng lực lượng của mặt trận và vạch trần chính sách phản

quân chính trị hùng hậu cho cách mạng.
+ Nhờ lợi dụng đấu tranh công khai, hợp pháp mà quần chúng có điều kiện tập
dượt thêm hình thức đấu tranh chính trị, hoà bình, có điều kiện giác ngộ chủ nghĩa
Mac - Lênin, hiểu rõ đường lối chính sách của Đảng. Các sách báo của Đảngvà mặt
trận dân chủ đã có tác dụng lớn trong việc động viên giáo dục, tổ chức quần chúng
đấu tranh, đồng thời đập tan những luận điệu tuyên truyền xuyên tạc và những hành
động phá hoại của bè lũ phản động, làm cho chúng càng bị cô lập.
+ Từ trong thực tế phong trào và từ trong nhà tù đế quốc, Đảng ta tập hợp, đào
tạo được đội ngũ cán bộ đông đảo, trưởng thành; Đảng và cách mạng đã giành
được "Những con người, những bộ óc" của mình. Đội ngũ cán bộ này là nòng cốt
GVHD: Đào Thị Phú Lớp: CDTN13TH
SVTH : Hoàng Thu Thảo Trang: 13
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
lãnh đạo cuộc khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám
1945.
+ Qua lãnh đạo đấu tranh, Đảng ta nâng cao được uy tín và ảnh hưởng trong
quần chúng, tích luỹ được nhiều bài học kinh nghiệm về xác định kẻ thù trước mắt,
khối đoàn kết dân tộc trong mặt trận dân tộc thống nhất, về lãnh đạo đấu tranh
chính trị, hoà bình, đấu tranh công khai, hợp pháp và kết hợp các hình thức đấu
tranh đó với đấu tranh quân sự bạo lực, đấu tranh bí mật bất hợp pháp.
+ Không có thời kỳ đấu trạnh công khai giành dân chủ 1936 - 1939, trong đó lực
lượng cách mạng được chuẩn bị và nuôi dưỡng. Đảng được tập dượt và lãnh đạo,
quần chúng được tập dượt đấu tranh, sẽ không có thắng lợi của cách mạng tháng
Tám 1945. Đồng chí Lê Duẩn viết: "Thành công của Cách mạng Tháng Tám không
chỉ là kết quả trực tóêp của cao trào phản đế 1939 - 1945 mà còn là kết quả của hai
cuộc tổng diễn tập lần trước (cao trào cách mạng 1930 - 1931 và cao trào dân chủ
1936 - 1939) cộng lại".
+ Cao trào dân chủ 1936-1939 nói lên sức sống mãnh liệt của Đảng và nhân dân
ta, sau thời kỳ thoái trào, sau đợt khủng bố tào bạo của kẻ thù đã nhanh chóng khôi
phục được lực lượng và phát triển phong trào lên một quy mô mới.

3. Bài học kinh nghiệm
- Trong quá trình đấu tranh, Đảng Cộng sản Đông Dương tích lũy được nhiều
bài học kinh nghiệm về xây dựng Mặt trận dân tộc thống nhất, kinh nghiệm tổ
chức, lãnh đạo quần chúng đấu tranh công khai, hợp pháp, kinh nghiệm đấu tranh
tư tưởng trong nội bộ Đảng và với các đảng phái chính trị phản động. Đồng thời,
Đảng thấy được những hạn chế của mình trong công tác mặt trận, vấn đề dân tộc,
Có thể nói, phong trào dân tộc dân chủ 1936 -1939 như một cuộc diễn tập, chuẩn bị
cho cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám sau này.
GVHD: Đào Thị Phú Lớp: CDTN13TH
SVTH : Hoàng Thu Thảo Trang: 15
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
KẾT LUẬN
Phong trào 36-39 là cao trào đấu tranh vừa công khai vừa bí mật, vừa đấu tranh
trên lĩnh vực chính trị vừa đấu tranh trên lĩnh vực vũ trang, văn hóa Đây là nguồn
kinh nghiệm, là bài học để cách mạng tháng 8 đi đến thành công. Những bài học
được rút ra là đấu tranh chính trị phải kết hợp đấu tranh vũ trang, đấu tranh phải
biết lôi kéo toàn dân tham gia
Phong trào dân chủ 1936 – 1939 đã để lại bài học lịch sử sâu sắc cho Đảng cộng
sản Việt Nam trong quá trình đấu tranh giành độc lập dân tộc cũng như trong thời
kỳ xây dựng và phát triển đất nước. Xây dưng và phát triển đất nước phải dựa trên
sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc.
Qua bài tiểu luận chúng ta đã hiểu thêm về những vấn đề dân tộc và sức mạnh
của toàn dân trong công cuộc đấu tranh giành chính quyền cũng như trong giai
đoạn xây dựng và phát triển đất nước.
Chúng em xin chân thành cảm ơn cô đã giúp đỡ chúng em hoàn thành bài tiểu
luận này. Trong quá trình làm tiểu luận không tránh khỏi những sai sót chúng em
rất mong được sự góp ý của cô và các bạn trong lớp.
GVHD: Đào Thị Phú Lớp: CDTN13TH
SVTH : Hoàng Thu Thảo Trang: 16
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM

KẾT LUẬN 16
GVHD: Đào Thị Phú Lớp: CDTN13TH
SVTH : Hoàng Thu Thảo Trang: 18