Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
LỜI MỞ ĐẦU
Sau chiến tranh thế giới lần I, dưới ảnh hưởng hoàn cảnh lịch sử mới (cả
trong nước và thế giới), phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam có bước phát triển
mới, với sự tham gia của nhiều tầng lớp nhân dân, nhiều hình thức đấu tranh phong
phú, nhất là phong trào ở đô thị.
Sau khi Đảng cộng sản Việt Nam ra đời đã trực tiếp lãnh đạo và đưa ra các
quyết sách cho cách mạng Việt Nam. Giai đoạn 1930 – 1939 là giai đoạn vô cùng
quan trọng của cách mạng Việt Nam, Đảng cộng sản mới ra đời và đang trong quá
trình xây dựng lực lượng cũng như hoàn chỉnh đường lối, chuẩn bị cho cuộc chiến
đấu lâu dài.
Qua bài tiểu luận “ tìm hiểu đường lối đấu tranh giành chính quyền của
Đảng ta trong những năm 1930-1939” chúng tôi muốn giúp các bạn có thể tìm
hiểu sâu sắc hơn một giai đoạn hào hùng của dân tộc, những năm đầu cách mạng
Việt Nam đặt dưới sự chỉ huy tài tình sáng suốt của Đảng cộng sản Việt Nam và
đặc biệt là chủ tịch Hồ Chí Minh.
GVHD: Trần Thị Hương Lớp: CDHD13TH
SVTH: Hoàng Xuân Huy Trang: 1
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
NỘI DUNG
I. Hoàn cảnh lịch sử
Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới những năm 1929 - 1933 làm cho nền kinh
tế xã hội của tất cả các nước tư bản chủ nghĩa đều bị đình trệ, nền dân chủ tư sản bị
thủ tiêu và thay thế vào đó là nền chuyên chính của bọn phát xít. Nước Pháp bước
vào khủng hoảng có muộn hơn nhưng lại kéo dài và cũng như nhiều đế quốc khác
muốn thoát khỏi tình trạng bi thảm của cuộc khủng hoảng, giới tư bản tài chính
Pháp tìm cách trút hậu quả nặng nề của nó lên đầu nhân dân lao động ở chính quốc
cũng như ở các nước thuộc địa.
Đông Dương lâm vào tình trạng khủng hoảng kinh tế từ rất sớm và ngày
càng trầm trọng. Nông nghiệp bị phá hoại nặng nề do giá nông sản bị sụt nhanh
chóng: giá gạo từ 13,1 đ/tạ năm 1930 xuống còn 3,2 đ/tạ năm 1933; giá cao su từ

liếng vào quy mô kinh doanh, tạo ra sức cạnh tranh lớn hơn để tồn tại và phát triển,
nhất là trong các ngành trồng lúa, cao su, cà phê. Trong quan hệ chủ - thợ, chính
phủ thực dân cho ban hành một số quy chế lao động mới như chế độ lao động đới
với phụ nữ, trẻ em, trách nhiệm vi phạm luật lệ lao động, hoà giải tranh chấp về lao
động…, nhìn chung là các “qui chế” này chỉ nhằm bảo vệ cho giới chủ tư bản, góp
phần xoa dịu bởi mâu thuẫn của giới lao động.
Về chính trị - xã hội, chính quyền thực dân ở Đông Dương thi hành chính
sách hai mặt. Một mặt là đẩy mạnh các biện pháp văn hóa giáo dục, tuyên truyền
lôi kéo người bản xứ, tranh thủ các tầng lớp thượng lưu, tô vẽ cho cái gọi là “văn
minh khai hóa”, đề cao tư tưởng chống cộng, coi chống cộng là một chủ thuyết
trong các hoạt động chính trị - xã hội.
Mặt khác chúng thi hành chính sách khủng bố trắng một cách tàn bạo ở cả
thành thị và thôn quê, nhất là từ sau khởi nghĩa Yên Bái tháng 2/1930. Bạo lực của
chính quyền thực dân đã gây ra nhiều tổn thất cho các lực lượng yêu nước, nhưng
địch vẫn không tạo được sự yên ổn về chính trị và trật tự xã hội, ngược lại nó chỉ
GVHD: Trần Thị Hương Lớp: CDHD13TH
SVTH: Hoàng Xuân Huy Trang: 3
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
làm ngột ngạt thêm không khí ở thuộc địa, làm âm ỉ thêm trong lòng xã hội những
ngọn lửa đấu tranh quyết liệt mà thôi.
Dưới tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế, xã hội thuộc địa Việt Nam tiếp
tục phân hóa, mâu thuẫn dân tộc và mâu thuẫn giai cấp tiếp tục tăng lên. Giai cấp
nông dân và giai cấp vô sản là hai bộ phận đông đảo nhất trong xã hội, cũng là hai
đối tượng chủ yếu của chính sách bóc lột vơ vét của tư bản Pháp ở thuộc địa. Họ lại
có đời sống bị bần cùng hóa và hiện đang bị đe dọa trực tiếp bởi nạn chết đói, thất
nghiệp không có cách nào chống đỡ. Người Pháp lúc đó đã tận mắt nhìn thấy và
loan báo “người ta có thể cầm chắc là nông dân sống ở cái mức cùng cực của đói
kém và nghèo khổ”, còn công nhân thì những người chưa bị sa thải có đồng lương
“không bao giờ vượt quá từ 2 - 2,5 france/ ngày (tức là 20 - 25 xu/ ngày). Trong
các xưởng dệt ngày làm việc từ 7 giờ sáng đế 9 giờ tối, ở các đồn điền công nhân

1939
1. Cao trào 1930 – 1931 và Xô Viết Nghệ Tĩnh
Ở Việt Nam từ năm 1930 trở đi, con đường Cách mạng vô sản đã dẫn dắt
nhân dân ta đấu tranh bằng những cao trào rộng lớn. Mở đầu cho những bước phát
triển mới là sự bùng nổ cao trào chống đế quốc phong kiến những năm 1930 -
1931, đỉnh cao là sự xuất hiện và tồn tại của các Xô - Viết ở các tỉnh Nghệ An, Hà
Tĩnh.
Không phải là do “Cộng sản kích động” như các quan chức thực dân lúc ấy
nhận định, cao trào cách mạng những năm 1930 - 1931 bùng nổ ngay sau thất bại
của khởi nghĩa Yên Bái, là hậu quả của những chính sách kinh tế - xã hội của thực
dân Pháp ở Đông Dương trong giai đoạn này. Đảng Cộng Sản Việt Nam ra đời đầu
năm 1930 đã kịp thời đưa ra đường lối phù hợp nhất với nguyện vọng đấu tranh của
xã hội lúc đó, vì vậy Đảng Cộng Sản đã trở thành người lãnh đạo phong trào dân
tộc.
Bắt đầu là những cuộc đấu tranh ôn hòa ủng hộ các chiến sĩ Yên Bái, chống
chính sách khủ bố trắng của Pháp, nổ ra từ tháng 2 - 4/1930. Phong trào được mở
màn bằng các cuộc bãi công ở đồn điền, hầm mỏ, nhà máy, lan nhanh ra khắp thành
GVHD: Trần Thị Hương Lớp: CDHD13TH
SVTH: Hoàng Xuân Huy Trang: 5
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
thị và thôn quê ở Bắc - Trung - Nam. Qua đó các Đảng bộ địa phương được thống
nhất về tổ chức, quần chúng công nông được tập hợp lại, tinh thần đấu tranh của
nhân dân tiếp tục được hâm nóng lên và gây dựng phong trào thành phong trào
mới.
Ngày 1/5/1930 nhân kỷ niệm Quốc Tế Lao động, Đảng Cộng Sản Việt Nam
đã chủ động giành lấy việc phát động phong trào trên phạm vi toàn quốc với 2 lực
lượng đông đảo nhất là vô sản và nông dân cờ đỏ búa liềm lần đầu tiên xuất hiện ở
các thành phố lớn và nhiều vùng thôn quê. Những cuộc mít - tinh, biểu tình, biểu
dương lực lượng kỷ niệm ngày 1/5 được tổ chức thật rầm rộ. Trong đó cuộc mít -
tinh ở Vinh - Bến Thủy đã bị thực dân Pháp đàn áp dã man. Quần chúng rất căm

chức vừa dựng lên là Xã Bộ Nông, Thôn Bộ Nông hoặc các Xô Viết.
Mặc dù còn sơ khai nhưng các Xô Viết Nghệ Tĩnh đã có thực chất là một
chính quyền cách mạng của công - nông do giai cấp công nhân lãnh đạo thông qua
Đảng tiên phong của nó. Việc đập tan bộ máy chính quyền cũ, xây dựng bộ máy
chính quyền mới, tổ chức một xã hội mới dân chủ tự do thật sự cho nhân dân lao
động, tích cực bảo vệ chính quyền vừa giành được…, đó là những nhiệm vụ lớn lao
mà các Xô Viết đã bước đấu thực hiện, nhất là các Đảng bộ ở đây chưa sẵn sàng,
các điều kiện chủ quan, khách quan, thuận lợi của cách mạng cả nước chưa có,
những việc làm tích cực đó còn là sự đột phá táo bạo.
Các Xô Viết ở Nghệ Tĩnh chỉ được tồn tại chưa đầy 8 tháng, kể từ tháng
9/1930, nhưng đã có nhiều cố gắng sáng tạo trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính
trị, quân sự, văn hóa - xã hội. Đó là những hoạt động bãi bỏ các thứ thuế vô lý, bất
công; chia lại đất công cho nông dân nghèo kể cả nam và nữ; quy định lại tô tức; tổ
chức sản xuất chung; trợ cấp gia đình thiếu túng; bài trừ phong tục tập quán lạc
hậu; lập Đội Tự Vệ Đỏ; xây dựng các đoàn thể quần chúng… Chính bọn tay sai của
thực Pháp cũng phải thừa nhận một thực tế trong các Xô Viết: “Họ chôn cất người
chết, cấp tiền bạc cho gia đình người chết hoặc bị nạn trong các cuộc biểu tình, cho
cả những người nghèo khổ nữa. Họ phát thuốc cho người ốm, xử các vụ kiện tụng.
GVHD: Trần Thị Hương Lớp: CDHD13TH
SVTH: Hoàng Xuân Huy Trang: 7
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
Họ trừng trị những người nghiện thuốc phiện, nghiện rượu và cấm các hội hè cúng
tế trong làng…”
Xô Viết Nghệ Tĩnh đã thu hút sự chú ý quan tâm của nhiều lực lượng trong,
ngoài nước lúc đó. Hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng Cộng Sản Đông Dương, cả
nước dấy lên phong trào đấu tranh, ủng hộ Xô Viết, chống khủng bố trắng. Nguyễn
Ái Quốc và Quốc Tế Cộng Sản rất chú ý theo dõi và góp ý kiến cho những người
cộng sản Đông Dương để bảo vệ các Xô Viết ở Nghệ Tĩnh. Ở các nước Pháp,
Trung Quốc, Ấn Độ đã có nhiều hoạt động báo chí và xã hội ủng hộ Xô Viết Nghệ
Tĩnh.

Về vị trí của cao trào cách mạng này, Đảng ta đã đánh giá: “Trực tiếp mà
nói, không có những trận chiến đấu giai cấp rung trời chuyển đất những năm 1930 -
1931 trong đó công - nông đã vung ra nghị lực cách mạng phi thường của mình thì
không thể có cao trào những năm 1936 - 1939”. Cao trào đấu tranh cách mạng
1930 -1 931 đỉnh cao là Xô Viết Nghệ Tĩnh, là “Bước thắng lợi đấu tiên có ý nghĩa
quyết định đối với toàn bộ tiến trình phát triển về sau của cách mạng.”
2. Đấu tranh cho dân sinh dân chủ những năm 1932 – 1935
Những năm sau khi các Xô Viết Nghệ Tĩnh bị dìm trong biển máu, phong
trào đấu tranh cách mạng của nhân dân ta gặp nhiều khó khăn do bị tổn thất nhiều
cả về lực lượng, tổ chức, phương thức hoạt động cũng không còn thích hợp nữa.
Thực dân Pháp triệt để thi hành chính sách khủng bố trắng đối với tất cả những
người yêu nước. Hai năm 1930 - 1931 ở Bắc Kỳ có 21 phiên tòa Đại hình xử 1.094
vụ án chính trị. Những năm 1930 - 1933 Hội đồng Đề hình Bắc Kỳ và Toàn án
Nam Kỳ kết án 6.902 vụ án chính trị. Chính quyền thuộc địa Đông Dương từ 1930
- 1933 đã bắt giam 246.532 người chủ yếu là các cán bộ, đảng viên Cộng sản.
Những cơ sở Đảng và quần chúng tích cực. Các nhà tù Hỏa Lò, Khám Lớn, Kon
Tum, Côn Đảo, Lao Bảo, Sơn La… có rất đông các chính trị phạm là những người
yêu nước và cách mạng.
GVHD: Trần Thị Hương Lớp: CDHD13TH
SVTH: Hoàng Xuân Huy Trang: 9
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
Mặt khác trong những năm 1931 - 1935 địch cũng buộc phải có những cải
cách dân chủ dù rất hạn chế, để củng cố nền thống trị của chúng ở Đông Dương.
Tháng 6/1931 Ủy ban điều tra Đông Dương được thành lập để xem xét lại toàn bộ
chính sách cai trị của Pháp ở thuộc địa này. Cuối năm 1931 Bộ trưởng Bộ Thuộc
địa Pháp là Paul Reinaud trực tiếp sang Đông Dương xem xét tình hình quyết định
chính sách. Từ năm 1932 hàng loạt các cải cách lừa bịp của chúng được triển khai
như: cải tổ giáo dục sơ học, cải tổ tư pháp bản xứ, đưa Bảo Đại về nước lập nội các
Nam Triều mới, củng cố các Viện Dân Biểu và Hội Đồng Quản Hạt, đưa Bùi
Quang Chiêu vào Thượng Hội Đồng Tthuộc Địa ở Pháp, nâng ngạch lương công

các cơ sở Đảng Cộng Sản Đông Dương cũng được xây dựng ở Campuchia và Lào
năm 1934.
Tháng 3/1935, được sự giúp đỡ của Quốc Tế Cộng Sản, những người cộng
sản Đông Dương đã tiến hành cuộc Đại hội Đảng ở Ma Cao, bầu ra Ban Chấp
Hành Trung Ương mới gồm 13 thành viên do đồng chí Hà Huy Tập làm Tổng Bí
thư. Nghị quyết chính trị của Đại hội Đại biểu lần thứ nhất ngày 27 - 31/3/1935 của
Đảng Cộng Sản Đông Dương vạch rõ “Thâu phục quảng đại quần chúng là một
nhiệm vụ trung tâm, căn bản, cần kíp của Đảng kịp thời”. Như vậy về cơ bản, Đảng
Cộng Sản Đông Dương đã được phục hồi về tổ chức.
Trước đó, từ năm 1932 cùng với nhu cầu dân chủ ngày càng tăng lên trong
xã hội, các hội quần chúng công khai ra đời như hội Tương Tế, hội Cấy, hội Gặt,
hội Thể Thao; các nghiệp đoàn cũng hình thành. Đấu tranh công khai, hợp pháp đòi
dân sinh, dân chủ trong các tầng lớp nhân dân từ đó cũng dần dần phát triển. Khi hệ
thống Đảng Cộng Sản Đông Dương được phục hồi thì phong trào đấu tranh cách
mạng của quần chúng công nông cũng được dấy lên mạnh mẽ dưới những hình
thức ôn hòa như mít - tinh, biểu tình, bãi công, bãi khóa, bãi thị. Đến năm 1935,
bằng sự phục hồi của Đảng Cộng Sản Đông Dương và các lực lượng yêu nước,
phong trào dân tộc lại sẵn sàng bước vào một thời kỳ đấu tranh mới.
Có thể nói những năm đầu tiên trên con đường Cách mạng vô sản, phong
trào dân tộc sau hơn nửa thế kỷ tồn tại, phát triển đã có những yếu tố căn bản được
GVHD: Trần Thị Hương Lớp: CDHD13TH
SVTH: Hoàng Xuân Huy Trang: 11
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
kiểm nghiệm trong thực tế để khẳng định có thể đảm bảo đưa phong trào đến thắng
lợi cuối cùng.
3. Cuộc vận động dân chủ 1936-1939
Những năm 1930 - 1936 chủ nghĩa phát xít đã phát triển thành một trào lưu
chính trị và thắng thế ở nhiều nước trên thế giới. Đảng phát xít Ý ra đời năm 1920,
đến năm 1922 giành được chính quyền ở Roma. Đảng Quốc xã Đức ra đời năm
1919, đến năm 1933 trở thành Đảng cầm quyền. Ở Nhật, sau cuộc đảo chính bất

Để tập hợp các lực lượng khác, Mặt Trận Dân Chủ Đông Dương thông qua
các nhóm cộng sản công khai (nhóm Tin Tức, Ngày Nay ở Bắc Kỳ, Dân Chúng ở
Nam Kỳ, một bộ phận trong viện dân biểu ở Trung Kỳ) đã liên minh với các chi
nhánh Đảng Xã Hội Pháp, Đảng Lập Hiến, Viện Dân Biểu, lập tổ chức cơ sở của
mặt trận.
Với việc tổ chức tập hợp nhiều thành phần xã hội, Mặt Trận Dân Chủ Đông
Dương sẽ có vai trò mới trong cuộc đấu tranh, nhất là trong đấu tranh nghị trường.
Những cuộc bầu cử Viện Dân Biểu Trung Kỳ, Viện Dân Biểu Bắc Kỳ, Hội Đồng
thành phố Hà Nội, Đại Hội đồng kinh tế - tài chính Đông Dương trong 2 năm 1937
- 1938 đã lần đầu tiên gây sự chú ý lớn trong các tầng lớp dân chúng hữu quan, bởi
sự tham gia của Mặt Trận Dân Chủ.
Chương trình hành động và danh sách ứng cử của Mặt Trận Dân Chủ Đông
Dương đã gây lòng tin và giành thắng lợi cao trong các cuộc bầu cử thời gian này.
Cuộc bầu cử Hội đồng thành phố Hà Nội đã có 15 người của Mặt Trận Dân Chủ
Đông Dương trúng cửa, trong đó cựu chính trị phạm Khuất Duy Tiến là người được
nhiều phiếu nhất.
Những hoạt động đấu tranh công khai hợp pháp của quần chúng ngày một
sôi nổi với những hình thức phong phú như mít - tinh, biểu tình, biểu dương lực
lượng, bãi công… Ngày 1/5/1938 tại Hà Nội đã có cuộc biểu dương lực lượng lớn
nhất vớ 250.000 người trong khu vực nhà Đấu Xảo để kỷ niệm ngày Quốc Tế Lao
Động. Các thành phố cũng thường xuyên nổ ra bãi công, bãi thị, bãi khóa… Nửa
GVHD: Trần Thị Hương Lớp: CDHD13TH
SVTH: Hoàng Xuân Huy Trang: 13
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
cuối năm 1936 có 361 cuộc đấu tranh công khai của quần chúng lao động, năm
1937 lại có gần 400 cuộc đấu tranh của công nhân và hơn 150 cuộc đấu tranh của
nông dân, năm 1938 có 135 cuộc bãi công của công nhân và 125 cuộc đấu tranh
của nông dân…
Như vậy, trong khuôn khổ xã hội thuộc địa, những hoạt động công khai hợp
pháp của Mặt Trận Dân Chủ Đông Dương mà người lĩnh xướng là Đảng Cộng Sản

Văn hóa văn nghệ là lĩnh vực có nhiều nét phát triển mới, thể hiện rõ nhất
những đổi thay trong đời sống tinh thần của đời sống xã hội. Sách chính trị lần đầu
tiên được công khai xuất bản. Cuốn “Vấn Đề Dân Cày” của Qua Ninh và Vân Đình
(1937), “Chủ nghĩa Mác” của Hải Triều (1938) và các sách giới thiệu về Liên Xô,
Trung Quốc, về Mặt Trận Bình Dân Pháp… nhanh chóng đến với mọi người yêu
nước và cách mạng. Thơ Tố Hữu từ năm 1938 đã chinh phục quần chúng yêu nước
và đánh dấu sự xuất hiện nền thơ ca cách mạng trong cuộc đấu tranh dân chủ công
khai. Trong lúc đó dòng văn học Hiện thực phê phán cũng bước vào thời kỳ sinh
sôi nảy nở lấn lướt cả dòng văn học lãng mạng đang đi vào phân hóa. Các tác phẩm
Tắt Đèn, Việc Làng (Ngô Tất Tố), Bỉ Vỏ (Nguyên Hồng), Bước Đường Cùng
(Nguyễn Công Hoan), Số Đỏ (Vũ Trọng Phụng), Lầm Than (Lang Khai)… trở
thành món ăn tinh thần mới của nhiều tầng lớp xã hội. Sân khấu và Lý luận phê
bình văn học cũng kịp thời xuất hiện để không bỏ lỡ chuyến tàu dân chủ công khai.
Các vở diễn Kim Tiền (Vi Huyền Đắc), Đời Cô Lựu (Trần Hữu Trang) tập trung
phản ánh hiện thực, xã hội. Để chống văn hóa ngu dân, phong trào truyền bá chứ
quốc ngữ được phát động rộng rãi, nhất là trong các tầng lớp nhân dân lao động.
Mở đầu là việc thành lập Hội Truyền Bá Chữ Quốc Ngữ của cụ Nguyễn Văn Tố.
Sau đó là các nơi mở lớp chữ Quốc ngữ, chống thất học và giúp cho quần chúng
hiểu biết nhận thức thời cuộc.
Đến cuối năm 1938, khi cuộc chạy đua vũ trang chuẩn bị chiến tranh của chủ
nghĩa phát xít càng ráo riết, thì những thuận lợi cho các hoạt động đấu tranh dân
chủ hòa bình ngày một ít dần đi. Ở Đông Dương bọn phản động thuộc địa từ cuối
năm 1938 đầu năm 1939 bắt đầu ngăn cản và cấm đoàn những hoạt động dân chủ
GVHD: Trần Thị Hương Lớp: CDHD13TH
SVTH: Hoàng Xuân Huy Trang: 15
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
công khai của quần chúng. Tháng 8/1939 sắc lệnh kiểm duyệt báo chí được thực
hiện. Tiếp theo là những hoạt động có liên quan đến Đảng Cộng Sản Đông Dương
đều bị theo dõi gắt gao. Về phần mình, Đảng Cộng Sản Đông Dương trong “Thông
báo tháng 3/1939” đã kêu gọi chống khủng bố. Từ đó Đảng kịp thời rút vào bí mật

luận này.
GVHD: Trần Thị Hương Lớp: CDHD13TH
SVTH: Hoàng Xuân Huy Trang: 17
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
Ý KIẾN CỦA GVHD DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Giáo trình đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam
2. Cách mạng Việt Nam giai đoạn 1930 – 1945
3. Tạp chí cộng sản
GVHD: Trần Thị Hương Lớp: CDHD13TH
SVTH: Hoàng Xuân Huy Trang: 18
Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 1
NỘI DUNG 2
I. Hoàn cảnh lịch sử 2
II. Chủ trương đấu tranh giành chính quyền của Đảng ta
giai đoạn 1930-1939 5
1. Cao trào 1930 – 1931 và Xô Viết Nghệ Tĩnh 5