THƢƠNG MẠI QUỐC TẾ
Finger đã nói rằng: “Lý thuyết thƣơng
mại nhằm xác định ai đang đút tay vào
túi của ai. Chính sách thƣơng mại
nhằm xác định ai nên nhấc tay đó ra”.
Cả hai đều quan trọng
PhÇn I: C¸c lý thuyÕt th-¬ng m¹i
Quèc tÕ
 Ch-¬ng 1: Tæng quan chung vÒ c¸c lý thuyÕt th-¬ng m¹i
quèc tÕ
 Ch-¬ng 2: Lý thuyÕt lîi thÕ so s¸nh
 Ch-¬ng 3: Lý thuyÕt th-¬ng m¹i dùa trªn lîi thÕ nhê quy
m«
 Ch-¬ng 4: Lý thuyÕt chu kú sèng cña s¶n phÈm
 Ch-¬ng 5:Tăng trưởng kinh tế và thương mại quốc tế
PhÇn II: Nh÷ng c¬ së cña chÝnh s¸ch th-¬ng
m¹i cña quèc gia
 Ch-¬ng 6: C¸c c«ng cô cña chÝnh s¸ch th-¬ng m¹i
 Ch-¬ng 7: ChÝnh s¸ch th-¬ng m¹i trong thùc tiÔn
PhÇn III: Nh÷ng nguyªn t¾c cña hÖ thèng th-¬ng
m¹i ®a biªn
 Ch-¬ng 8: Giíi thiÖu chung vÒ hÖ thèng th-¬ng m¹i ®a
ph-¬ng: tõ GATT ®Õn WTO
 Ch-¬ng 9: Nh÷ng nguyªn t¾c chung cña hÖ thèng th-¬ng
m¹i thÕ giíi
 Ch-¬ng 10: Nh÷ng vÊn ®Ò míi trong th-¬ng m¹i ®a
ph-¬ng
 Ch-¬ng 11: C¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn trong hÖ thèng
th-¬ng m¹i quèc tÕ: tr-êng hîp Trung Quèc
Ch-ơng 1: Tổng quan chung về các lý thuyết
th-ơng mại quốc tế

1.3.3. Tính chất cạnh tranh của th-ơng mại
- Cạnh tranh trên quy mô toàn cầu và trong tất cả các lĩnh
vực
- Mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt
- Chênh lệch về khả năng cạnh tranh giữa các quốc gia ngày
càng tăng
- Thay đổi cơ cấu các hàng hoá có khả năng cạnh tranh
- Mức độ cạnh tranh của hàng hoá nông sản tăng
1.4. Lý thuyết th-ơng mại và các lý
thuyết khác về kinh tế quốc tế
1.3. Quan hệ giữa lý thuyết th-ơng mại và các
lý thuyết khác về kinh tế
1.3.1. Lý thuyết đầu t-
1.3.2. Các lý thuyết về kinh tế học vi mô
Ch-¬ng 2: Lý thuyÕt lîi thÕ so
s¸nh
Môc ®Ých cña ch-¬ng nµy lµ nªu lªn nh÷ng vÊn ®Ò
cèt lâi cña lý thuyÕt lîi thÕ so s¸nh, xem xÐt sù
tiÕn triÓn cña lý thuyÕt nµy nh- mét lý thuyÕt c¬
së vÒ th-¬ng m¹i quèc tÕ
2.1. Lîi thÕ tuyÖt ®èi vµ lîi thÕ so s¸nh
2.1.1. Lîi thÕ tuyÖt ®èi
2.1.2. Lîi thÕ so s¸nh
2.1.3. Lîi thÕ so s¸nh vµ tiÒn tÖ
2.2.Lý thuyết lợi thế so sánh của
Ricardo
2.2.1. Các giả thiết của Ricardo
- Mỗi n-ớc có lợi về một loại tài nguyên và tất cả đơn vị của tài nguyên đã đ-ợc
xác định
- Các yếu tố sản xuất dịch chuyển trong phạm vi 1 quốc gia

của Ricardo
2.2.3. Lợi thế so sánh trong tr-ờng hợp nhiều mặt hàng.
Ví dụ: Yêu cầu lao động theo đơn vị
Hàng hoá Yêu cầu lao động
theo đơn vị của
Nội địa ( X )
Yêu cầu lao động
theo đơn vị của
N-ớc ngoài ( Y )
Lợi thế năng suất
t-ơng đối của Nội
địa Y/ X
Táo
Chuối
Cam
Chà là
Bánh mỳ
1
5
3
6
12
10
40
12
12
9
10
8
4

không đổi theo quy mô
Các mô hình lợi thế so sánh đã trình bày ở trên đều dựa
trên giả thiết về lợi tức không đổi theo quy mô.
Tức là, chúng ta đã giả thiết rằng nếu đầu vào của một
ngành tăng gấp đôi, sản l-ợng của ngành đó cũng tăng
gấp đôi. Tr-ờng hợp này gọi vắn tắt là lợi tức theo quy
mô không đổi.
3.1. 2. Th-ơng mại dựa trên lợi thế nhờ quy mô
Trong thực tế, nhiều ngành đ-ợc đặc tr-ng bởi tính kinh tế nhờ quy mô (
cũng đ-ợc gọi là lợi tức tăng dần), do đó sản xuất càng hiệu quả, khi
quy mô của nó càng lớn. Nơi nào tồn tại tính kinh tế nhờ quy mô việc
tăng gấp hai đầu vào ở một ngành sẽ làm cho sản l-ợng của ngành đó
tăng hơn gấp hai lần.
Ví dụ: Để sản xuất 10 sản phẩm A, cần phải dùng 15 giờ lao động,
trong khi sản xuất 25 sản phẩm A cần 30 giờ. Sự xuất hiện của tính kinh
tế nhờ quy mô có thể thấy đ-ợc từ thực tế là lao động ở đầu vào tăng
gấp đôi từ 15 lên 30, thì sản l-ợng tăng hơn gấp 2 lần, trên thực tế tăng
2,5 lần. T-ơng ứng, sự có mặt của tính kinh tế nhờ quy mô có thể thấy
đ-ợc bằng cách xem xét khối l-ợng lao động trung bình sử dụng để sản
xuất mỗi đơn vị sản phẩm: nếu sản l-ợng chỉ là 5 sản phẩm A, số lao
động trung bình để sản xuất một sản phẩm A là 2 giờ, nh-ng nếu sản
l-ợng là 25 đơn vị, lao động trung bình ở đầu vào sẽ giảm xuống còn
1,2 giờ.
3.1.2. Th-ơng mại dựa trên lợi thế nhờ quy mô
Chúng ta có thể sử dụng ví dụ này để thấy tại sao tính kinh tế nhờ
quy mô tạo ra động lực cho th-ơng mại
Giả định thế giới chỉ có 2 quốc gia, Mỹ và Anh, cả 2 n-ớc đều có chung
công nghệ sản xuất sản phẩm A. Theo số liệu ở bảng 3.1, điều đó đòi
hỏi 15 giờ lao động ở mỗi n-ớc, do đó thế giới nói chung cần có 30 giờ
lao động để sản xuất 20 sản phẩm A. Bây giờ chúng ta hay giả thiết rằng

đơn vị sản phẩm phụ thuộc vào độ lớn của công ty mà không nhất thiết
phụ thuộc vào độ lớn của ngành sản xuất công nghiệp.
3.2. Lợi thế kinh tế nhờ quy mô và cơ cấu thị thị tr-ờng
Sự phân biệt giữa lợi thế kinh tế bên ngoài và bên trong có thể đ-ợc
minh họa bằng một ví dụ có tính giả thiết. Hình dung rằng một ngành
công nghiệp lúc đầu bao gồm 10 công ty, mỗi công ty sản xuất 100 sản
phẩm A. Bây giờ chúng ta xem xét hai tr-ờng hợp.
* Tr-ờng hợp một, giả sử ngành này mở rộng độ lớn gấp hai lần để có 20
công ty, mỗi công ty sản xuất 100 sản phẩm A. Hiệu quả sản xuất có tăng
lên không? Nếu tăng, đây là tr-ờng hợp của lợi thế kinh tế nhờ quy mô bên
ngoài. Tức là hiệu quả sản xuất của các công ty tăng lên bằng cách mở
rộng ngành công nghiệp, mặc dù mỗi công ty vẫn có độ lớn nh- tr-ớc đây.
* Tr-ờng hợp hai, giả sử sản l-ợng của ngành giữ nguyên, nh-ng số công
ty giảm đi một nửa, sao cho mỗi công ty sản xuất 200 sản phẩm A. Nếu
nh- hiệu quả sản xuất tăng lên trong tr-ờng hợp này, lúc đó sẽ có lợi thế
kinh tế nhờ quy mô bên trong: một công ty sẽ sản xuất hiệu quả hơn khi
sản l-ợng của nó lớn hơn.
3.2. Lợi thế kinh tế nhờ quy mô và cơ cấu thị thị tr-ờng
Lợi thế kinh tế quy mô bên ngoài và bên trong có những tác động khác nhau đối
với cơ cấu các ngành công nghiệp. Một ngành công nghiệp trong đó lợi thế kinh
tế nhờ quy mô hoàn toàn mang tính chất bên ngoài ( tức là, không có lợi thế cho
các công ty lớn) sẽ bao gồm nhiều công ty nhỏ. Ng-ợc lại, lợi thế kinh tế nhờ
quy mô bên trong lại cho phép các công ty lớn có một lợi thế chi phí so với các
công ty nhỏ và dẫn đến thị tr-ờng cạnh tranh không hoàn hảo.
Cả lợi thế nhờ quy mô bên ngoài và bên trong đều là nguồn gốc của th-ơng mại.
Tuy nhiên các công trình nghiên cứu gần đây về vai trò của lợi thế kinh tế nhờ
quy mô đã tập trung vào lợi thế kinh tế bên trong vì hai lý do:
- Một là, lợi thế kinh tế nhờ quy mô bên trong trên thực tế dễ xác định hơn
lợi thế kinh tế nhờ quy mô bên ngoài.
- Lý do thứ hai để việc nghiên cứu tập trung vào lợi thế kinh tế nhờ quy mô

- Giảm chi phí theo quy mô: Sản l-ợng của công ty càng lớn, chi
phí cố định cho mỗi đơn vị sản phẩm càng nhỏ. Cụ thể, chi phí trung
bình của công ty ( tổng chi phí chia cho sản l-ợng) là:

Trích đoạn (XM) là xuất khẩu thuần tỳy hay xuất khẩ rũng

---