VỢ CHỒNG A PHỦ
Tô Hoài
I. Hệ thống câu hỏi
Câu 1: Nêu hoàn cảnh ra đời của truyện ngắn Vợ chồng A Phủ ?
- Năm 1952 Tô Hoài đi cùng với bộ đội vào giải phóng Tây Bắc . Trong chuyến đi này
nhà văn đã có dịp sống găn bó với đồng bào các dân tộc thiểu số (Thái , Mường, Mông ,
Dao )nên đã để lại nhiều kỉ niệm, hiểu biết về cuộc sống con người miền núi .Điều này đã thôi
thúc Tô Hoài viết " Truyện Tây Bắc" trong đó có " Vợ chồng A Phủ"
- "Vợ chồng A Phủ” in trong tập truyện “Tây Bắc”, truyện được giải nhất – giải
thưởng Hội Văn Nghệ VN 1954- 1955. Tác phẩm gồm hai phần: phần đầu viết về cuộc đời của
Mị và A Phủ ở Hồng Ngài, phần sau viết về cuộc sống nên vợ nên chồng, tham gia cách mạng
của Mị và A Phủ ở Phiềng Sa.
Câu 2: Tóm tắt tác phẩm Vợ chồng A Phủ ?
- Ngày xưa, bố Mị lấy mẹ Mị, không đủ tiền cưới phải vay nhà thống lí, bố của thống lí
Pá Tra bây giờ. Mẹ Mị mất, bố Mị đã già mà nón nợ mỗi năm phải trả lãi một nương ngô vẫn
còn Mị là một cô gái xinh đẹp, yêu đời, có khát vọng tự do, hạnh phúc bị bắt về làm con dâu
gạt nợ cho nhà Thống lí Pá Tra. Mị trở thành đày tớ không công, bị bóc lột chà đạp, cam phận
cuộc sống tủi nhục, đoạ đày. Lúc đầu Mị phản kháng nhưng dần dần trở nên tê liệt, chỉ "lùi lũi
như con rùa nuôi trong xó cửa".
- Đêm tình mùa xuân đến, Mị muốn đi chơi nhưng bị A Sử (chồng Mị) trói đứng vào cột
nhà. Còn A Phủ một thanh niên cường tráng, gan góc do đánh A Sử nên đã bị bắt, bị phạt vạ và
trở thành kẻ ở trừ nợ cho nhà thống lí Pá Tra. Không may A Phủ để hổ vồ mất một con bò, A
Phủ đã bị đánh, bị trói đứng vào cọc đến gần chết. Cảm thương cho người cùng cảnh ngộ, Mị
cắt dây cởi trói cho A Phủ.
- Cả hai cùng chạy đến Phiềng Sa và trở thành vợ chồng. Được cán bộ A Châu giáp ngộ
cách mạng giúp đỡ, A Phủ tham gia đội du kích cùng bản làng, tham gia kháng chiến chống
thực dân pháp và tay sai.
Câu 3: Nêu tư tưởng chủ đề tác phẩm Vợ chồng A Phủ?
- Vợ chồng A Phủ là câu chuyện về những người dân lao động vùng cao Tây Bắc không
cam chịu bọn thực dân, chúa đất áp bức, đày đoạ, giam hãm trong cuộc sống tăm tối đã vùng
lên phản kháng, đi tìm cuộc sống tự do.

của Mị.
+ Tiếng sáo là biểu tượng của mùa xuân, của tình yêu, của khát vọng được yêu
thương được sống tự do, hạnh phúc.
+ Tiếng sáo có sức tác động mạnh mẽ, sâu sắc đối với Mị: tiếng sáo đã đưa Mị từ
cõi quên đến cõi nhớ, tiếng sáo gợi lên một thời hạnh phúc ngắn ngủi, tiếng sáo đưa tâm hồn
Mị trở lại những ngày tháng tươi đẹp, làm thức tỉnh khao khát hạnh phúc trong thực tại tưởng
chừng đã bị thực tế phũ phàng làm tê liệt, giúp Mị có ý thức phản kháng quyết liệt với thực tế
bi đát.
+ Tiếng sáo là một chi tiết nghệ thuật đặc sắc, giúp tác giả khắc họa chân thật
diễn biến tâm lí tinh tế của nhân vật, góp phần thể hiện tư tưởng chủ đề của tác phẩm đồng thời
cũng làm nổi bật sắc thái văn hóa tinh thần đặc trưng của Tây Bắc.
Câu 6:Trong truyện có kể, khi bị bắt vào nhà thống lí, Mị đã định tự tử bằng lá ngón,
nhưng rồi lại từ bỏ ý định vì thương cha. Nhưng đến lúc cha Mị chết đi rồi, Mị lại không
còn ý định tìm đến cái chết nữa. Vì sao vậy?
- Ý muốn ăn lá ngón là một phản ứng trước một cuộc sống không ra cuộc sống. Điều đó
cho thấy, phải tha thiết sống lắm thì khi mất nó, người ta mới muốn chết ngay đi. (Cho nên, về
sau này, trong một ngày tết đáng nhớ của đời Mị, khi tình xuân bất chợt trở về bừng nở trong
lòng thì Mị lại có ngay ý nghĩ: “Nếu có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay
chứ không buồn nhớ lại nữa”).
- Còn khi niềm khao khát sống, khao khát hạnh phúc đã băng giá lại thì cũng chẳng còn
gì thúc đẩy người ta nghĩ về cái chết. Đấy là lí do cắt nghĩa vì sao khi người cha đã mất rồi, mà
ý nghĩ về nắm lá ngón sẽ không trở lại với Mị. Chừng nào Mị còn là một cái bóng vật vờ trôi
theo guồng công việc thì không còn nhớ đến cả sự xót thương mình.
- Diễn biến tâm lí của nhân vật này đã được nhà văn phát hiện và miêu tả nhiều góc độ
khác nhau theo mạch phát triển rất logic, chân thật không giản đơn, không gượng ép giả tạo.

Câu 7: Trong bức tranh mùa xuân ở Hồng Ngài của truyện ngắn Vợ chồng A Phủ, chi tiết
nghệ thuật nào được nhà văn đặc tả nhiều lần? Chi tiết ấy có vai trò gì trong việc thể hiện
sức sống tiềm tàng của nhân vật Mỵ?
- Chi tiết nghệ thuật được đặc tả nhiều lần: âm thanh tiếng sáo

cả hai đều có khát vọng về đời sống tự do. Sức sống của Mỵ và A Phủ không bị hoàn cảnh đen
tối tiêu diệt mà vẫn tiềm ẩn và cuối cùng bùng lên mãnh liệt.
- Khác nhau : Mị bị giam cầm trong nhà Thống lí Pá Tra rất lâu nên Mị có tính cách cam
phận, chịu đựng. Còn A Phủ mồ côi từ nhỏ, sống tự lập từ nhỏ, do đó, sự phản kháng của A
Phủ mãnh liệt hơn, táo bạo hơn.
Câu 10:Trong tác phẩm Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài (Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo
dục Việt Nam, 2011), việc Mị nhìn thấy “dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm má
đã xám đen lại” của A Phủ diễn ra trong hoàn cảnh nào? Sự việc ấy có ý nghĩa gì đối với
tâm lí của nhân vật Mị?
- Hoàn cảnh diễn ra sự việc Mị nhìn thấy dòng nước mắt của A Phủ
+ Do sơ ý để hổ bắt mất bò, A Phủ bị thống lí Pá Tra trói đứng, bỏ mặc cho đói
rét suốt mấy đêm liền giữa kì sương muối khắc nghiệt ở Hồng Ngài; còn Mị sau bao năm bị
đày đọa cùng cực cũng đã trở nên chai lì. Những đêm trước, tuy vẫn trở dậy thổi lửa, hơ tay,
nhìn thấy A Phủ bị trói nhưng Mị chỉ dửng dưng, vô cảm.
+ Đêm ấy, trong nỗi bất lực, bế tắc và hoàn toàn tuyệt vọng, A Phủ đã khóc; đúng
lúc đó, Mị nhìn sang và bắt gặp dòng nước mắt của A Phủ.
- Ý nghĩa của sự việc ấy đối với tâm lí của nhân vật Mị
+ Việc nhìn thấy dòng nước mắt của A Phủ là khởi đầu cho sự thay đổi lớn trong
tâm lí của Mị; Mị nhớ lại lần cũng bị hành hạ như thế, mà xót xa thương mình; từ đó đồng cảm
với nỗi đơn độc và tuyệt vọng của A Phủ.
+ Từ mối đồng cảm ấy, Mị càng hiểu sâu sắc hơn sự độc ác của cha con thống lí
Pá Tra, thấy rõ sự nguy khốn vô lí đang ập xuống A Phủ; lòng trắc ẩn của người phụ nữ phút
chốc thức dậy đã đem lại sức mạnh cho Mị, khiến Mị dám liều mình cứu A Phủ.
Câu 11: Nói về việc sáng tác Truyện Tây Bắc, Tô Hoài cho biết ông đã đưa “những ý thơ”
vào trong tác phẩm. Chỉ ra “những ý thơ” ấy trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ ?
- Ý thơ được biểu hiện qua:
+ Không khí của thiên nhiên đất trời mùa xuân; những tập tục sinh hoạt giàu tính
nhân văn của con người Tây Bắc trong việc đón tết, vui xuân ở Hồng Ngài
+Tâm hồn trong sáng và giàu khao khát của Mị; tính cách ngang tàng, táo bạo,
phóng khoáng của A Phủ.

Gợi ý trả lời
I. Nhân vật Mị được giới thiệu:
- Mở đầu truyện ngắn Vợ chồng APhủ, nhân vật Mị được giới thiệu với một vị trí xuất hiện
đầy ngụ ý. Đó là hình ảnh một cô gái « ngồi quay sợi gai bên tảng đá trước cửa, cạnh tàu
ngựa ».
- Chân dung nhân vật cũng đã được tác giả phác thảo một cách ấn tượng: “lúc nào cũng vậy, dù
quay sợi, thái cỏ ngựa, dệt vải, chẻ củi hay đi cõng nước dưới khe suối lên, cô ấy cũng cúi mặt,
mặt buồn rười rượi”.
II. Ý nghĩa chi tiết nghệ thuật:
+ Vị trí xuất hiện của nhân vật gợi lên một không gian sống im lìm, tăm tối, cực khổ, tủi
nhục của kiếp sống đọa đày. Thân phận Mị gần với thân trâu ngựa và lặng câm như đá.
+ Nét phác thảo chân dung nhân vật: “ lúc nào…cũng cúi mặt, mặt buồn rười rượi”
gợi về tư thế, nội tâm của một người phải sống cam chịu, không dám ngẩng đầu đối mặt
với ai trong thân phận nô lệ.
II. Văn tự luận
Đề 1.Phân tích sức sống tiềm tàng của nhân vật Mị được thể hiện trong cảnh ngộ khi bị bắt
làm dâu gạt nợ trong nhà thống lí PáTra đến khi thoát khỏi Hồng Ngài.
* Gợi ý Thân bài: Biểu hiện của sức sống tiềm tàng
Ý1. Phản ứng đầu tiên khi Mị bị bắt về làm dâu gạt nợ trong nhà thống lí PáTra:
- Ngay khi mới bị bắt về làm dâu gạt nợ, Mị có ý định tự tử.Việc Mị định tự tử chứng tỏ
Mị đã phản ứng. Đây là dấu hiệu của sự không chấp nhận cuộc sống ê chề khổ cực. Nói đúng
hơn là muốn thoát khỏi cuộc sống hiện tại đầy đau khổ. Hành động chống lại đó được khởi
phát bằng một sức sống tự nhiên vốn có của con người. Nhưng vì thương cha, Mị không thể
chết. Mị lẳng lặng quay về nhà thống lí chẳng khác gì trở về chốn địa ngục trần gian. Từ đó, Mị
sống lầm lũi, cam chịu, vật vờ như một cái bóng. Dường như Mị đã mất ý niệm về thời gian, về
tuổi trẻ. Cuộc đời đối với Mị lúc bấy giờ chỉ là một đêm dài thăm thẳm mà thôi. Ngày trước,
Thúy Kiều của Nguyễn Du đã vì chữ hiếu mà hi sinh chữ tình. Giờ đây cô Mị của Tô Hoài có
gì khác đâu. Cô đành quên đi tuổi trẻ, đánh đổi tự do mà trả món nợ cho nhà giàu.
-Tưởng rằng ở lâu trong cái khổ Mị đã hoàn toàn chai lì, vậy mà không: tận chiều sâu
tâm hồn người phụ nữ bất hạnh ấy vẫn âm thầm niềm khát khao được thay đổi. Khát khao này

- Trong khi làm việc ấy và đến khi cắt đứt sợi dây trói cuối cùng trên người A Phủ, Mị
chỉ nghĩ đến chuyện chết thay chứ đâu đã định cũng chạy thoát khỏi nhà Thống lí. Nhưng khi
đứng lặng trong bóng tối, nhìn theo A Phủ vừa chạy vừa lăn xuống dốc để rồi xa chỗ chết thì
Mị lại không muốn chết nữa. Cô vùng chạy theo A Phủ " Ở đây thì chết mất". Câu nói và hành
động này của Mị chứng tỏ lòng ham sống trỗi dậy tự nhiên trong người con gái tiềm tàng khả
năng phản kháng. Giải thoát cho A Phủ đồng thời Mị cũng tự giải thoát cho mình. Lí giải hành
động quyết liệt này của Mị, trước tiên ấy là niềm đồng cảm sâu sắc giữa hai thân phận. Nếu
như Mị là con dâu gạt nợ thì A Phủ là đứa ở trừ nợ. Cả hai đều phải đem tuổi trẻ, tự do của
mình mà phải trả món nợ cho nhà giàu. Nhưng niềm đồng cảm là điều kiện cần chứ chưa phải
là điều kiện đủ. Để đi đến hành động táo bạo ấy còn bởi trong Mị tiềm tàng một sức sống. Rõ
ràng không phải người phụ nữ nào trong hoàn cảnh ấy cũng đều làm được như cô. Mị cắt đứt
dây trói cho A Phủ cũng chính là cắt đứt sợi dây vô hình đang trói chặt cuộc đời cô. Điều này
thể hiện khát vọng sống và khả năng phản kháng chống lại cường quyền và thần quyền.của
người con gái Tây Bắc.
- Đọc " Vợ chồng A Phủ, ta thấy Mị là bức chân dung tĩnh lặng. Hầu như trong thời
gian ở nhà thống lí Mị chỉ nói có vài ba câu. Nhưng ẩn chứa trong tâm hồn câm lặng ấy, là một
sức sống mãnh liệt, một khát vọng lớn lao như mạch suối ngầm trong mát. Tiếp xúc với " Vợ
chồng A Phủ" ta nhớ, ta yêu một cô Mị ở Hồng Ngài, càng bị đọa đày đau khổ, càng khát khao
sức sống mãnh liệt để có thể hiểu hơn một cô Mị du kích Phiềng Sa sau này.
Ý4. Đánh giá:
- Bằng bút pháp hiện thực sắc sảo, nghệ thuật phân tích tâm lí nhân vật tinh tế, Tô Hoài
đã xây dựng thành công nhân vật Mị với sức sống tiềm tàng nhưng mãnh liệt.
- Nhân vật Mị chính là điển hình sinh động cho sức sống tiềm tàng, sức vươn lên mạnh
mẽ của con người từ trong hoàn cảnh tăm tối, hướng tới ánh sáng của nhân phẩm và tự do.
- Ngợi ca sức sống kì diệu của con người là chiều sâu ngòi bút nhân đạo của nhà văn Tô
Hoài.
Đề2. Trong bài cảm nghĩ về chuyện " Vợ chồng A Phủ", Tô Hoài viết:
" Nhưng điều kì diệu là dẫu trong cùng cực đến thế mọi thế lực của tội ác cũng không giết
được sức sống con người. Lay lắt, đói khổ, nhục nhã, Mị vẫn sống, âm thầm, tiềm tàng mãnh
liệt"

đó, tiếng sáo( biểu tượng của tình yêu và khát vọng tự do) từ chỗ là hiện tượng ngoại cảnh đã đi
sâu vào tâm tư Mị.
+ Mị thắp đèn như thắp lên ánh sáng chiếu rọi vào cuộc đời tăm tối. Mị chuẩn bị
đi chơi nhưng bị A Sử trói lại . Tuy bị trói nhưng Mị vẫn tưởng tượng và hành động như một
người tự do, Mị vùng bước đi.
- Tâm trạng và hành động của Mị trong đêm cuối cùng ở nhà Pá Tra :
+ Lúc đầu thấy A Phủ bị trói, Mị vẫn thản nhiên. Nhưng đêm ấy, Mị thấy dòng
nước mắt trên má A Phủ. Nhớ lại cảnh ngộ của mình trong đêm mùa xuân năm trước, Mị đồng
cảm, thương xót A Phủ. Phân tích nét tâm lí: Mị thấy cái chết sắp tới với A Phủ là uất ức, phi
lí. Mị không sợ hình phạt của Pá Tra , ý thức căm thù và lòng nhân ái giúp Mị thắng nỗi sợ hãi,
biến Mị thành con người dũng cảm trong hành động cắt dây trói cứu A Phủ.
+ Ngay sau đó, Mị đứng lặng trong bóng tối với bao giằng xé trong lòng. Nhưng
rồi khát vọng sống trỗi dậy thật mãnh liệt, Mị vụt chạy theo A Phủ, đến với tự do.
Ý3 : Đánh giá
- Với bút pháp hiện thực sắc sảo, nghệ thuật phân tích tâm lí nhân vật tinh tế, Tô Hoài đã
xây dựng thành công nhân vật Mị.
- Cuộc đời đau khổ, tủi nhục của Mị có ý nghĩa tiêu biểu cho kiếp sống khốn khổ của
người dân miền núi dưới ách thống trị của các thế lực phong kiến và thực dân .
- Nhưng có áp bức có đấu tranh, nhân vật Mị chính là điển hình sinh động cho sức sống
tiềm tàng, sức vươn lên mạnh mẽ của con người từ trong hoàn cảnh tăm tối, hướng tới ánh sáng
của nhân phẩm và tự do.
Đề 3:Cảm nhận của anh (chị) về nhân vật A Phủ trong đoạn trích Vợ chồng A Phủ (Tô
Hoài)
Gợi ý Thân bài:
Ý1 Cuộc đời, số phận bất hạnh:
- Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, bị người làng bắt đem bán đổi lấy thóc, bỏ trốn, lớn lên đi làm
thuê nhà này sang nhà khác.
- Không lấy nổi vợ vì không cha mẹ, ruộng đất, tiền bạc.
- Đánh A Sử, con quan, bị bắt ở đợ trừ nợ, làm mất bò, bị trói đứng.
Ý2:Tính cách của A Phủ

- Thương người đã khiến Mị có hành động táo bạo: cởi trói cho A Phủ
+ Nếu thống lí biết thì Mị sẽ bị trói thay, nhưng Mị đã không còn nghĩ đến chính
mình nên cắt dây trói cứu A Phủ.
+Hành động có ý nghĩa: không chỉ giải thoát A Phủ, Mị còn cắt sợi dây vô hình
ràng buộc mình với gia đình thống lí. Cắt dây cởi trói cho A Phủ là Mị tự cắt dây cởi trói cho
chính mình thoát khỏi hai nhà tù: thần quyền, cường quyền. A Phủ chạy thoát, Mị “đứng lặng
trong bóng tối” rồi “chạy theo A Phủ”. Mị không muốn chết cũng không muốn sống cuộc sống
cũ.
+ Hành động của Mị là kết quả tất yếu, đỉnh điểm của sức sống tiềm ẩn, của sự
phản kháng. Tác giả đã mô tả tinh tế diễn biến tâm trạng phức tạp nhưng hợp lí của Mị, từ
thương người đến thương mình, từ cứu người đến cứu mình. Một mặt cô cam chịu nhẫn nhục,
mặt khác cô luôn có ý thức phản kháng, thể hiện sức sống mãnh liệt.
Tóm lại, hình tượng Mị tiêu biểu cho số phận của người phụ nữ miền núi, đại diện cho
những phẩm chất tốt đẹp, đặc biệt là khát vọng sống chính đáng của con người.
Đánh giá
- Hình tượng Mị thể hiện ý thức phản kháng, khát vọng sống tự do, hạnh phúc, những
nét tính cách tiêu biểu của người dân miền núi giai đoạn này.
- Nghệ thuật: Trần thuật hấp dẫn, đan xen quá khứ và hiện tại, xây dựng tình huống đặc
sắc, miêu tả tâm lí tinh tế.
Đề 5: Cảm nhận của anh (chị) về khát vọng sống của nhân vật Mị thể hiện trong đêm tình
mùa xuân trong đoạn trích Vợ chồng A Phủ (Tô Hoài)
Dàn bài gợi ý
Thân bài:
Ý1 Giới thiệu vài nét về cuộc đời Mị, đặc biệt là lúc làm dâu trừ nợ:
- Khi bị bắt về nhà thống lí Pá Tra: “đêm nào Mị cũng khóc”, có lần trốn về nhà cha
“định ăn lá ngón tự tử”, Mị phản ứng quyết liệt, tuy tiêu cực nhưng cho thấy cô không chấp
nhận sống nô lệ. Lòng ham sống, khát vọng tự do khiến Mị tìm đến cái chết như một phương
tiện giải thoát.
Ý2 Diễn biến tâm trạng:
- Trong đêm tình mùa xuân: Tiếng sáo gọi bạn tình đã khơi dậy ở Mị khát vọng tự do,