Đề án môn học
Lời mở đầu
Vốn là một trong những yếu tố không thể thiếu đợc trong quá trình sản
xuất kinh doanh của mỗi doanh nghiệp. Kinh tế thị trờng càng phát triển thì
nhu cầu hình thành một thị trờng vốn tập trung, hoạt động có hiệu quả trong
việc giúp doanh nghiệp huy động đợc những nguồn vốn lớn, ổn định, lâu dài
càng trở nên cấp thiết. Thực tế hoạt động của thị trờng chứng khoán Việt Nam
trong hơn một năm qua cho thấy: mặc dù còn nhiều bất cập nhng những tiềm
năng của thị trờng này đối với việc huy động các nguồn vốn cho phát triển
kinh tế nớc ta là rất lớn, cần phải tiếp tục đợc củng cố và phát huy.
Tuy nhiên, để cho thị trờng chứng khoán hoạt động có hiệu quả, trở
thành nơi công chúng yên tâm đầu t các nguồn vốn nhàn rỗi của mình thì việc
công khai một cách trung thực và chính xác các số liệu về thực tế hoạt động
sản xuất kinh doanh tại các Công ty cổ phần đợc niêm yết trên các báo cáo tài
chính là vô cùng cần thiết. Công việc này chỉ có thể thực hiện đợc với sự tham
gia của kiểm toán viên và các Công ty kiểm toán trong việc kiểm toán các báo
cáo tài chính của những đơn vị này. Đây là một vấn đề còn khá mới mẻ trong
hoạt động của các Công ty kiểm toán hiện nay nhng lại đóng một vai trò hết
sức quan trọng đối với sự phát triển của nền kinh tế nớc ta trong thời gian tới.
Vì vậy, tôi mạnh dạn chọn đề tài: " Kiểm toán báo cáo tài chính cho các
Công ty niêm yết trên thị trờng chứng khoán Việt Nam hiện nay".
Trong phạm vi của đề tài, ngoài phần mở đầu và kết luận, tôi chỉ xin tập
trung nghiên cứu những vấn đề chủ yếu sau:
Phần I: Lý luận chung.
Phần II: Thực trạng kiểm toán báo cáo tài chính tại các Công ty niêm yết
trên thị trờng chứng khoán hiện nay.
Vũ Đức Trung - Kiểm toán 40B
1
Đề án môn học
Phần III: Một số kiến nghị nhằm nâng cao chất lợng của kiểm toán báo
cáo tài chính tại các Công ty niêm yết trên thị trờng chứng khoán trong thời

tra các tài khoản niên độ của một tổ chức do một ngời độc lập, đủ danh nghĩa
gọi là một kiểm toán viên tiến hành để khẳng định rằng những tài khoản đó
phản ánh đúng đắn tình hình tài chính thực tế không che dấu sự gian lận và
chúng đợc trình bày theo mẫu chính thức của luật định (trích L AUDIT
OPERATIONNEL - Jean, Fenand, Didier).
Các định nghĩa này đều bao hàm các yếu tố bản chất nh sau:
Vũ Đức Trung - Kiểm toán 40B
3
Đề án môn học
- Chức năng của kiểm toán là xác minh và bày tỏ ý kiến. Đây là yếu tố
chi phối quá trình tổ chức kiểm toán.
- Đối tợng trực tiếp của kiểm toán là các bảng khai tài chính của một tổ
chức hay thực thể kinh tế. Trong đó, bộ phận quan trọng nhất của bảng khai
tài chính là các báo cáo tài chính với 4 biểu mẫu chủ yếu sau:
+ Bảng cân đối kế toán: là báo cáo tài chính tổng hợp, phản ánh tổng
quát toàn bộ giá trị tài sản hiện có và các nguồn hình thành tài sản đó của
doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định.
+ Bảng kết quả hoạt động kinh doanh: là báo cáo tài chính tổng hợp,
phản ánh tổng quát tình hình và kết quả hoạt động kinh doanh của doanh
nghiệp trong một thời kỳ kế toán (thờng là một năm), chi tiết theo hoạt động
kinh doanh chính và các hoạt động khác; tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với
Nhà nớc về thuế và các khoản phải nộp khác.
+ Báo cáo lu chuyển tiền tệ: là báo cáo tài chính tổng hợp phản ánh việc
hình thành và sử dụng lợng tiền phát sinh trong kỳ báo cáo của doanh nghiệp.
+ Bảng thuyết minh báo cáo tài chính: là báo cáo đợc lập để giải thích
và bổ sung thông tin về tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh, tình hình tài
chính của doanh nghiệp trong kỳ báo cáo mà các báo cáo tài chính khác
không thể trình bày rõ ràng và chi tiết đợc.
- Khách thể kiểm toán: là một thực thể kinh tế hay một tổ chức, thậm
chí là một cá nhân sử dụng ngân sách...

Có thể nói, việc tạo niềm tin cho những ngời quan tâm là yếu tố quyết
định cho sự ra đời và phát triển của kiểm toán với t cách là một hoạt động độc
lập.
Thứ hai, kiểm toán báo cáo tài chính góp phần hớng dẫn nghiệp vụ kế
toán và củng cố nền nếp tài chính kế toán nói riêng, hoạt động của đơn vị đợc
kiểm toán nói chung.
Thứ ba, kiểm toán báo cáo tài chính góp phần nâng cao hiệu quả và năng
lực quản lý. Có thể thấy rõ tác dụng của chức năng t vấn này trong những năm
gần đây với sự nảy sinh của kiểm toán hiệu năng và hiệu quả quản lý cũng nh
trong bản thân hoạt động kiểm toán báo cáo tài chính đơn thuần.
Từ tất cả những điều trình bày trên, có thể thấy rõ kiểm toán có ý nghĩa
Vũ Đức Trung - Kiểm toán 40B
5
Đề án môn học
lớn trên nhiều mặt. Đó là "quan toà công minh của quá khứ", "ngời dẫn dắt
cho hiện tại" và "ngời cố vấn sáng suốt cho tơng lai".
Riêng đối với thị trờng chứng khoán, nơi mà hệ thống công khai hóa
thông tin đóng một vai trò quyết định đối với sự tồn sinh của các tổ chức phát
hành chứng khoán nói riêng, thị trờng vốn nói chung thì vai trò của hệ thống
kế toán và kiểm toán lại càng có ý nghĩa quan trọng. Bởi vì, một trong những
tiền đề cơ bản trong các quy định về chứng khoán là trớc khi quyết định mua
hay bán một loại chứng khoán nào đó, ngời đầu t phải có những thông tin đầy
đủ và kịp thời về mọi hoạt động của nhà phát hành. Yêu cầu trên chỉ có thể đ-
ợc đáp ứng trên cơ sở các báo cáo tài chính đã đợc kiểm toán để phân tích tình
hình tài chính và kết quả hoạt động của các tổ chức này.
Có thể nói, với chức năng cung cấp các quy tắc và nền tảng buộc mọi chủ
thể phát hành và kinh doanh chứng khoán phải tuân theo từ việc lập các chứng
từ, chuẩn bị các báo cáo tài chính theo các chuẩn mực kế toán chung, hệ thống
kế toán và kiểm toán đã góp phần bảo đảm độ tin cậy của những thông tin
công bố trên thị trờng chứng khoán, đảm bảo cho giao dịch chứng khoán công

hàng (ví dụ nh ngân hàng cho khách thể kiểm toán vay tiền)
- Chịu trách nhiệm trớc những ngời sở hữu chứng khoán của các Công ty
cổ phần.
II. Những vấn đề cơ bản trong việc niêm yết trên
thị trờng chứng khoán tập trung.
Cơ sở pháp lý cao nhất cho đến nay điều chỉnh hoạt động của thị trờng
chứng khoán Việt Nam là Nghị định số 48/1998/NĐ-CP của Chính phủ về
chứng khoán và thị trờng chứng khoán và Thông t số 01/1998/TT-UBCK ngày
13 tháng 10 năm 1998 của Uỷ ban chứng khoán Nhà nớc hớng dẫn chi tiết
Nghị định nói trên.
Trong hai văn bản pháp lý này, có nêu lên những nội dung cơ bản liên
quan đến tổ chức phát hành cổ phiếu, trái phiếu lần đầu tiên ra công chúng
nh sau:
- Điều kiện các Công ty niêm yết:
+ Vốn điều lệ: 10 tỷ VNĐ trở lên
+ 2 năm hoạt động gần đây nhất có lãi liên tục.
+ Tối thiểu20% vốn cổ phần hoặc 20% tổng giá trị trái phiếu xin phép
Vũ Đức Trung - Kiểm toán 40B
7
Đề án môn học
phát hành phải bán cho trên 100 ngời đầu t ngoài tổ chức phát hành.
- Các báo cáo tài chính phải đợc kiểm toán hàng năm và công khai cho
các đối tợng: Nhà nớc, các ngân hàng, những nhà đầu t...
- Số lợng cổ phiếu Nhà nớc nắm giữ tối đa: không vợt quá 50% tổng số l-
ợng cổ phiếu phát hành.
Cho đến nay, ở Việt Nam có 7 Công ty chính thức đợc niêm yết trên thị
trờng chứng khoán tập trung, bao gồm:
+ Công ty cổ phần cơ điện lạnh (REE).
+ Công ty cổ phần chế biến hàng xuất khẩu Long An (LAFOOCO).
+ Công ty cổ phần kho vận giao nhận ngoại thơng thành phố Hồ Chí

+ Có giấy phép hành nghề kiểm toán (còn thời hạn) do Bộ tài chính Việt
Nam cấp và đang đăng ký hành nghề tại một tổ chức kiểm toán độc lập hợp
pháp tại Việt Nam.
+ Kiểm toán viên Việt Nam phải là kiểm toán viên chuyên nghiệp có ít nhất
2 năm kinh nghiệm hành nghề kiểm toán tại các tổ chức kiểm toán độc lập.
+ Kiểm toán viên ngời nớc ngoài đã đợc Bộ tài chính cấp giấy phép
hành nghề, phải có ít nhất 5 năm kinh nghiệm hành nghề kiểm toán tại
Việt Nam.
+ Không phải là cổ đông hoặc ngời đại diện hợp pháp cho cổ đông có
quyền bỏ phiếu của Tổ chức phát hành hoặc Công ty kinh doanh chứng khoán
đợc kiểm toán.
+ Không phải là thành viên Ban điều hành của Tổ chức phát hành hoặc
Công ty kinh doanh chứng khoán đợc kiểm toán.
+ Không phải là khách hàng đang hởng những điều kiện u đãi của Tổ
chức phát hành hoặc Công ty kinh doanh chứng khoán đợc kiểm toán.
+ Không có quan hệ họ hàng thân thuộc nh bố, mẹ, vợ, chồng, con cái,
anh chị em ruột với những ngời trong bộ máy quản lý, Hội đồng quản trị, Ban
giám đốc, trởng phó phòng và những ngời có chức vụ tơng đơng trong Tổ chức
phát hành hoặc Công ty kinh doanh chứng khoán đợc kiểm toán.
- Có kinh nghiệm hoạt động kiểm toán tại Việt nam tối thiểu là 5 năm
tính đến ngày nộp đơn tham gia kiểm toán
- Có số lợng khách hàng kiểm toán hàng năm tối thiểu là 50 đơn vị
Vũ Đức Trung - Kiểm toán 40B
9
Đề án môn học
- Phải nộp đủ hồ sơ đăng ký tham gia kiểm toán và đợc sự chấp thuận của
Uỷ ban chứng khoán Nhà nớc.
Theo những quy định này, hiện nay ở Việt Nam có Công ty kiểm toán
độc lập đợc Uỷ ban chứng khoán Nhà nớc cho phép kiểm toán đối với các tổ
chức phát hành và kinh doanh chứng khoán, bao gồm:

thành và phát triển của thị trờng chứng khoán.
- Hoạt động kiểm toán trải qua hơn 10 năm tồn tại và phát triển ngày
càng khẳng định đợc vị trí của mình với t cách là một công cụ quản lý vĩ mô
nền kinh tế.
Vũ Đức Trung - Kiểm toán 40B
11