PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẬN CẦU GIẤY
TRƯỜNG MẦM NON HỌA MI
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ
CHO TRẺ 24- 36 THÁNG
Họ và tên: Nguyễn Kim Phượng
Chức vụ: Giáo viên
Năm học 2006 - 2007
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
“Con người muốn tồn tại thì phải gắn bó với cộng đồng. Giao tiếp là một
đặc trưng quan trọng của con người. Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp quan
trọng nhất.”
Lênin
Ngôn ngữ có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của trẻ, ngôn ngữ là
công cụ giao tiếp, để phát triển tư duy, nhận thức của trẻ, là phương tiện để giáo
dục trẻ một cách toàn diện. Ngôn ngữ là công cụ để trẻ học tập, vui chơi, những
hoạt động chủ yếu của trường mầm non. Ngôn ngữ được tích hợp trong tất cả
các loại hình hoạt động giáo dục ở mọi lúc mọi nơi. Sự phát triển toàn diện của
trẻ bao gồm sự phát triển về đạo đức, chuẩn mực hành vi văn hóa. Ngôn ngữ sẽ
giúp cho trẻ mở rộng giao tiếp, học hỏi những gì tốt đẹp xung quanh. Trẻ sớm
tiếp thu những giá trị thẩm mĩ trong thơ ca, truyện kể những tác phẩm nghệ thuật
ngôn từ đầu tiên người lớn có thể đem đến cho trẻ những ngày thơ ấu. Trường
mầm non là trường học đầu tiên, ở đây có điều kiện, có cơ hội để giáo dục ngôn
ngữ cho trẻ. Vậy việc phát triển và làm giàu vốn từ, dạy trẻ nói năng lưu loát,
phát âm đúng, có kỹ năng trả lời một số câu hỏi, hiểu được yêu cầu đơn giản
bằng lời nói của người lớn là điều quan trọng và cần thiết đối với trẻ lứa tuổi 24
-36 tháng. Đặc điểm phát triển ngôn ngữ ở lứa tuổi trẻ 24 - 36 tháng có số lượng
từ tăng nhanh, trẻ không những chỉ hiểu nghĩa của các từ biểu thị các sự vật hành
động cụ thể mà còn có thể hiểu nghĩa các từ biểu thị tính chất, màu sắc, thời gian
và các mối quan hệ. Tuy nhiên mức độ hiểu nghĩa, sử dụng các từ còn chưa
chính xác, số lượng từ còn ít, ngữ pháp và sử dụng nó cũng rất hạn chế. Với thực

Ví dụ 1: Với chủ điểm “Các con vật”
Khi cho trẻ quan sát các con vật nuôi trong gia đình, tôi cho trẻ quan sát mô
hình, tranh, tôi hỏi trẻ:
- Tên con vật?
- Các đặc điểm của con vật? (màu sắc, mấy chân, tiếng kêu, môi trường
sống, )
Tôi cố gắng gọi nhiều cá nhân trẻ nói sau đó đến tập thể trẻ trả lời. Qua đó
trẻ phải tư duy, suy nghĩ trả lời các câu hỏi => rèn sự phát âm, cung cấp thêm
các vốn từ cho trẻ.
Ví dụ 2: Với chủ điểm “Hoa quả”. Ở tiết nhận biết tập nói tôi cho trẻ quan
sát một số loại quả như: Quả cam, quả chuối, quả dứa, quả xòa => Tôi cho trẻ
được tri giác trực tiếp quả thật => trẻ được sờ, nếm vị của quả => trẻ được phát
triển các giác quan, xúc giác, cảm giác, vị giác => trẻ được nói lên nhận xét của
mình về đặc điểm của các loại quả, màu sắc, hình dáng. Ngoài ra tôi còn cho trẻ
kể tên những loại hoa quả mà trẻ biết => qua đó làm phong phú thêm vốn từ cho
trẻ.
Ví dụ 3 : Với tiết nhận biết tập nói: “Hoa hồng, hoa cúc” tôi cho trẻ được tri
giác trực tiếp hoa thật, trẻ được ngửi mùi hương thơm của hoa, màu sắc đặc
trưng của từng loại hoa => qua đó trẻ có nhận xét của mình về đặc điểm của loại
hoa đó => làm phong phú thêm vốn từ, hiểu biết thêm về thế giới xung quanh
của trẻ.
Ví dụ 4: Ở tiết nhận biết tập nói: “Con cá vàng” tôi đã cho trẻ được quan
sát bể cá vàng, trẻ được quan sát cá vàng bơi, đớp mồi, các hoạt động trong môi
trường nước trẻ rất thích thú hăng say quan sát => qua đó trẻ biết được con cá
vàng gồm những gì, hoạt động như thế nào, sống ở đâu? => làm tăng thêm vốn
từ, phong phú thêm về tầm hiểu biết của trẻ về các loài vật.
Ví dụ 5: Ở tiết kể chuyện, tôi đã sử dụng hệ thống tranh minh họa, sa bàn
minh họa nội dung câu chuyện, trẻ được quan sát, tri giác tranh theo lời kể của
cô => làm cho trẻ thêm nhớ, khắc sâu nội dung của câu chuyện, nhớ các nhân vật
trong câu chuyện => trẻ dễ thuộc chuyện hơn.

tạo thành đường đi thẳng không vấp ngã => tạo sự khéo léo cho trẻ => làm tăng
thêm vốn từ cho trẻ.
Ví dụ 4: Với tiết nhận biết tập nói: “Con cá vàng”
Tôi đưa ra hệ thống câu hỏi phù hợp với nhận thức của trẻ, ngắn gọn, rõ
ràng, bám sát vào các đặc điểm của con cá vàng.
- Đây là con gì?
- Cá nhìn bằng gì?
- Cá dùng mắt để làm gì?
- Các con có biết cá ăn bằng gì không?
- Đuôi cá vàng đâu?
- Vây đâu?
- Cá dùng vây và đuôi để làm gì?
Trẻ tri giác, tư duy để trả lời câu hỏi của cô đưa ra, qua đó trẻ nắm được các
đặc điểm đặc trưng của con cá vàng => phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
3.3 Biện pháp 3: Lựa chọn, sưu tầm bài thơ, câu chuyện phù hợp.
Ngoài các bài thơ câu chuyện trong chương trình dạy trẻ tôi luôn tìm tòi các
sách báo, tài liệu, tranh ảnh, tạp chí, báo Nhi đồng - Họa mi để tìm ra những bài
thơ câu chuyện, trò chơi có nội dung phù hợp với lứa tuổi trẻ, phù hợp với chủ
điểm, trẻ dễ thuộc, dễ nhớ, chứa đựng nhiều hình ảnh về con người, cảnh vật môi
trường xung quanh.
Cụ thể: - 21 bài thơ
- 15 câu chuyện
- 13 cuốn tranh ảnh về các chủ điểm
Tôi lựa chọn đưa vào một số tiết học chính còn ngoài ra tôi dạng trẻ thêm
vào các buổi chiều, giữa các giờ sinh hoạt hàng ngày của trẻ, sau giờ ăn, sau giờ
ngủ dậy, giờ đón - trả trẻ.
Trước khi dạy trẻ thuộc các bài thơ câu chuyện tôi đã giảng giải cho trẻ
hiểu nội dung của bài thơ câu chuyện đó, sau đó cho trẻ đọc nhiều lần => trẻ rất
thích thú khi đọc các bài thơ, nghe cô kể chuyện, kể cùng cô => qua đó mục đích
rèn thêm ngôn ngữ diễn đạt mạch lạc cho trẻ, làm phong phú thêm vốn từ cho

- Con đang xây ngôi nhà, cổng.
Hoặc trẻ chơi chung với nhau ở các góc chơi, trò chuyện cùng nhau:
- Bạn cho tớ mượn cái thìa?
- Bạn cho em đi ngủ đi!
- Em bé no chưa?
Tôi bao quát các góc chơi, đi đến từng nhóm giả đóng vai như một người
bạn chơi với trẻ, trò chuyện cùng trẻ => làm khắc sâu thêm hành động của các
vai chơi => qua đó trẻ hiểu nghĩa các từ chỉ mối quan hệ, sử dụng các từ chính
xác hơn, hạn chế nói ngọng.
3.6 Biện pháp 6: Phối kết hợp với phụ huynh.
Để phát triển ngôn ngữ cho trẻ tốt tôi đã có kế hoạch rõ ràng ngay từ buổi
họp phụ huynh đầu năm về tình hình ngôn ngữ của các con và thông báo chương
trình dạy của từng chủ điểm, các tiết học cụ thể, nội dung các bài thơ câu chuyện
trong chương trình cũng như sưu tầm lựa chọn để phụ huynh kết hợp dạy con ở
nhà. Phụ huynh đóng góp sách báo cũ, tranh ảnh để cô làm đồ dùng phục vụ
thêm các tiết học cho trẻ thêm phong phú.
III. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:
Với những biện pháp như vậy đến cuối học kỳ I lớp tôi đã có những tiến bộ
rõ rệt:
- Trẻ hăng hái tham gia vào các hoạt động: 33/33 trẻ = 100%
- Khả năng ghi nhớ chú ý của trẻ tốt hơn: 27/33 = 82%
- Vốn từ của trẻ phong phú, trẻ nói được câu có nhiều từ hơn, diễn đạt rõ
ràng hơn: 31/33 = 94%
- Ngôn ngữ trẻ mạch lạc hơn, trẻ nói ngọng còn ít: 32/33 = 97%
Cụ thể: tổng số 33 trẻ
Thời gian Trẻ mạnh dạn Trẻ ngọng Trẻ nói đúng ngữ pháp
Đầu năm 5 17 6
Cuối năm 33 1 33
IV. KẾT LUẬN
Vậy việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ lứa tuổi 24 - 36 tháng rất quan trọng

Cam, chanh, hồng, vú sữa
Mỗi thứ một vị ngon
Bốn mùa xung quanh bé
Bài thơ:
Bàn tay xinh
Xoè tay em đếm
Những ngón tay xinh
Tay của chúng mình
Phải giữ sạch thơm
Tay phải xúc cơm
Không làm vương vãi
Tay em còn phải
Rửa mặt đánh răng
Những đêm sáng trăng
Đôi tay múa dẻo
Tay gấp quần áo
Tay dọn đồ chơi
Cô dặn em rồi
Tay không đánh bạn
Mới là tay xinh
Bài thơ:
Bát và thìa
Nhờ những chiếc bát nhỏ
Nhờ những chiếc thìa xinh
Mà bữa cơm ở lớp
Ấm áp biết bao nhiêu
Bát đựng cơm, đựng cháo
Thìa bé đưa vào miệng
Những thức ăn ngọt ngào
Giúp bé mau khôn lớn

Cô giáo em
Em vẽ bông hoa
Dâng lên cô giáo
Người từng khâu áo
Tết tóc cho em
Tiếng cô dịu êm
Như là tiếng mẹ
Em cầm bút vẽ
Tay còn run run
Cô ngồi cạnh bên
Nâng niu từng tí
Cô như ca sĩ
Ru em ngủ say
Trời nóng mỗi ngày
Có cô quạt mát
Cô dạy em hát
Dạy nhiều trò chơi
Dạy em nên người
Con ngoan trò giỏi!
Bài thơ:
Gió
Từ trên cao
Từ biển rộng
Những cơn gió
Làm hàng cây
Đung đưa lá
Qua ô cửa
Gió vào nhà
Chạm làn da
Nghe mát rượi

Chiếc xe đạp màu xanh
Đợi bé ngồi ngay ngắn
Rồi lăn bánh bon bon
ơi chiếc xe thật quý
Chở bé đi đến trường
Đưa mẹ đến cơ quan
Mà chẳng phải nhọc nhằn
Bài thơ:
Xe ô tô
Hôm nay cả trường bé
Cùng được đi xem xiếc
Đoàn ô tô bốn chiếc
Chở hai trăm học sinh
Bé nào cũng ngỡ ngàng
Vì ô tô to quá
Dài như con đường nhỏ
Cao như là mái nhà
Những chiếc bánh tròn, to
Đưa ngôi nhà đi xa.
Bài thơ:
Máy bay
Chiếc máy bay chở khách
To cao như tòa nhà
Đôi cánh dài lấp lánh
Vun vút bay trên trời
Chở người đi muôn nơi
Nhanh hơn cả chim ưng
Câu chuyện: Bà tiên dưới đáy giếng
Xưa có người đàn bà góa sinh hạ được hai cô con gái tính tình trái ngược
nhau. Cô chị suốt ngày rong chơi, còn cô em thì phải làm mọi việc trong nhà.

- Ước gì ta có đường về nhà!- Giọt nước vừa dứt lời đã thấy mình ở trong
một dòng suối nhỏ.
- Ước gì ta lại được bay lên trời!- Vừa nói xong, chú lại thấy mình ở trên
ngọn cỏ như trước.
Chú sợ quá, vẻ mặt buồn hẳn. Bầy ong đã đi kiếm mật từ bao giờ. Bác Cây
đang xòe lá thở. Đàn Chim cũng vội bay đi mất. Chỉ còn đá thần đứng bên cạnh,
nhắc khẽ:
- Này, chú chỉ còn một điều ước thôi đấy!
Giọt Nước suy nghĩ mãi, rồi lăn ra ngủ từ lúc nào không biết. Trong giấc
ngủ say nồng chú mơ được gặp mẹ.
Thật bất ngờ, vừa ngủ dậy, chú đã thấy mình đang ở một cửa sông lớn,
trước mặt là vương quốc Đại Dương lóng lánh ánh bạc. Bà mẹ biển cả đang
đứng đợi ở đó.
Chú bé Giọt Nước chạy lao tới như muốn ôm chầm lấy mẹ. Chú gọi to:
- Mẹ! Mẹ ơi!
Câu chuyện: Chú vịt khàn
Gà và Vịt đều học lớp cô giáo Mọa Mi. Gà nghe lời cô giáo: Khi đi đường,
Gà luôn đi bên tay phải và gặp ai cũng đứng lại khoanh tay chào. Còn Vịt con thì
chỉ thích chạy lăng xăng. Thấy ai, Vịt cũng hét toáng lên gọi tên ầm ĩ.
Trên đường đi, thấy bác ngỗng dẫn con ăn cỏ ở bờ ruộng, Vịt con gân cổ
gọi bé Ngỗng con ầm ĩ, làm bé Ngỗng út giật mình, xuýt rơi xuống nước. Thấy
vậy, bác Ngỗng bảo:
- Cháu muốn hỏi ai thì đến gần và nói nhẹ nhàng, đừng đứng ở xa mà kêu
toáng lên như vậy là không tốt đâu!
Trên lớp học cô giáo Họa Mi dạy hát. Các bạn ai cũng khen Gà hát đúng
giọng như cô giáo dạy, còn Vịt con thì gân cổ hát thật to, làm cô giáo phải nhiều
lần nhắc nhở. Đến giờ chơi, Vịt con cứ chạy lăng xăng từ góc Xây dựng sang
góc Phân vai rồi đến góc Nghệ thuật và hét vào tai các bạn làm các bạn đều giật
mình. Cô giáo lại nhắc nhở Vịt, nhưng Vịt con vẫn chứng nào tật nấy.
Hôm cô giáo cho đi tham quan cửa hàng bán đồ chơi, Vịt con cứ luôn mồm

- Mẹ ơi! Con đau răng quá!
- Đâu con đau răng nào? - Mẹ lo lắng hỏi.
- Hàm bên này này. - Minh vừa nói vừa đưa tay lên ôm hàm bên phải.
Mẹ ngạc nhiên nói:
- Vừa rồi mẹ thấy con lấy tay ôm má bên trái cơ mà?
Minh đỏ mặt lúng túng nói chữa:
- À! À! Răng đau nó vừa chuyển chỗ đấy mà!
- Thôi con cứ nằm yên đấy đợi mẹ đi lấy thuốc cho.
Mẹ vừa đi khỏi, Minh liền nhoài người ra vớ lấy bánh mì nhai ngấu nghiến.
Đang ăn thấy mẹ về, chú bé vội quẳng bánh lên bàn, trùm kín chăn lên đầu.
Mẹ đem thuốc và nước đến chỗ Minh dỗ dành:
- Dậy uống thuốc đi con!
- U uơ - Có tiếng nói lúng túng ở trong chăn phát ra.
Mẹ nhìn miếng bánh mì bị cắn dở như chuột gặm ở trên bàn vội lật ngay
chăn ra. Thấy Minh đang trợn mắt, trợn mũi nuốt nốt miếng bánh, mẹ lắc đầu
kêu to:
- Trời ơi! Con đang đau răng mà lại gặm được bánh cứng như thế này sao?
Minh cố cười gượng nói:
- Con ăn để khỏi đau răng mà!
Câu chuyện: Lợn con tham ăn
Lợn con buồn thiu nằm ở góc chuồng. Nó khóc rưng rức khiến thân người
tròn trịa, béo mập rung lên bần bật:
- Số mình tưởng sướng hóa ra đen đủi quá. Ăn ngon, ở chỗ mát chẳng bao
giờ phải lo nghĩ giành giật phần ăn với ai. Thế mà ông bà chủ nỡ lòng
nào bàn tính chuyện rước thêm một con ỉn về đây.
Lợn con đang buồn rầu, bỗng nó nghe thấy tiếng nước cám đổ ào xuống
máng. Vốn tính háu ăn, nó vùng chạy tới hếch cái mồm dài lên ngửi ngửi:
- Khịt! Khịt! Cám hôm nay có thêm rau khoai lang thơm ngon, dễ xơi quá.
Định vục mồm hớp một hơi hết loáng cả máng cám trước sự ngỡ ngàng của
chủ, nhưng tự dưng lợn con bỗng chột dạ:

Mọi khi, mỗi lần Cò ngủ dậy, mẹ Cò lại âu yếm thơm Cò, rửa mặt cho Cò cơ.
Mẹ đi đâu mà sớm thế nhỉ? À, chắc mẹ đi mua quần áo cho Cò đấy.
Rồi buổi học cuối cùng của năm cũ cũng đã đến. Cò chia tay các bạn, hẹn
gặp nhau năm mới. Cò hứa sẽ cho các bạn xem bộ quần áo mới rất đẹp của mình.
Về nhà Cò hỏi mẹ ngay:
- Mẹ quần áo của con đâu?
- Đây, hôm nay mẹ mệt, mẹ chưa mua cho con được. Tiền đây, con sang
nhờ bác Vạc đi mua cho nhé.
Ôi, sướng quá, Cò chạy vù sang nhà bác Vạc rồi cùng bác đi ngay ra chợ
mua một bộ quần áo thật mới, thật đẹp. Ôi, bộ quần áo trắng tinh lại thêm màu
vàng hai bên nách áo trông thật thích mắt.
Trên đường từ chợ về nhà, Cò cứ giở ra ngắm đi ngắm lại mấy lần. Vừa về
đến nhà, nó chạy ào ra khoe với mẹ. Nhưng, sao nhà nó đông người thế này, còn
mẹ nó sao lại nằm im, mắt nhắm nghiền thế kia. Người thì xoa đầu, người thì
pha nước gừng, người thì quấn chăn ủ cho mẹ nó: “Mẹ con bị cảm lạnh đấy, khổ
thế, làm gì mà lặn lội ngoài bờ sông từ hai ba giờ sáng cơ chứ”. Cò con biết vì
sao rồi, nó chạy vào ôm chầm lấy mẹ và khóc.