SKKN: Sử dụng sơ đồ hoá dạy phần Sinh vật và môi trờng Sinh học 9
A . T VN
I. Li m u.
Ngy nay khi lng tri thc khoa hc trờn th gii khỏm phỏ ra ngy cng tng
nh v bóo nờn chỳng ta khụng th hi vng rng trong thi gian nht nh
trng ph thụng m cú th cung cp cho hc sinh mt kho tng tri thc khng
l m loi ngi ó tớch lu c. Vỡ vy nhim v ca ngi giỏo viờn ngy
nay khụng nhng phi cung cp cho hc sinh mt vn tri thc c bn m iu
quan trng l cũn phi trang b cho hc sinh kh nng t lm vic, t nghiờn cu
tỡm hiu v nm bt tri thc. Nu chỳng ta s dng phng phỏp thyc -
trũ chộp túm tt sỏch giỏo khoa dy hc thỡ mc tiờu trờn khú cú th t
c.
Nh chỳng ta ó bit phng phỏp dy hc ngy nay l phi phỏt huy tớnh tớch
cc, ch ng, t duy sỏng to ca ngi hc; thy l ngi ch o, trng ti, t
chc hng dn ngi hc giỳp ngi hc tỡm ra kin thc.
Mt khỏc sinh hc l mt b mụn khú v mang tớnh cht tru tng cao vỡ nú
nghiờn cu v cỏc c th sng, cỏc quỏ trỡnh sng v c bit nú gn lin vi
hot ng thc tin ca con ngi. Vỡ vy nm bt tt cỏc kin thc sinh hc s
gúp phn nõng cao i sng loi ngi. Do ú vic tỡm ra phng phỏp nõng cao
cht lng dy hc l mt vn cc kỡ quan trng.
Cú rt nhiu phng phỏp dy hc, tuy nhiờn tu ni dung chng trỡnh m ỏp
dng phng phỏp ging dy cho phự hp. Thụng thng trong ging dy cỏc
mụn hc c bit l nhng bi h thng hoỏ kin thc hoc tng kt c s
dng phng phỏp s hoỏ. Phng phỏp ny cú u th giỳp hc sinh nhanh
chúng thc hin cỏc thao tỏc v quỏ trỡnh phõn tớch tng hp lnh hi tri thc
Đỗ Phơng Lâm Giáo viên tr ờng THCS Nga Tân
Nga Sơn
DD: 0904. 571 206
1
SKKN: Sử dụng sơ đồ hoá dạy phần Sinh vật và môi trờng Sinh học 9
mi. S dng phng phỏp s hoỏ giỳp cho vic phỏt trin trớ tu ca hc

- a s hc sinh cha bit cỏch lp s húa i vi mụn sinh hc.
- Kin thc thc t c bit l nhng kin thc v mụi trng l rt kộm.
- T l hc sinh yu kộm nhiu, hc sinh khỏ gii ớt.
Kt qu kho sỏt u nm nh sau:
Lp S s im di 5 im 5,6 im 7,8 im 9,10
SL % SL % SL % SL %
9A 40 28 70 11 27.5 1 2.5 0 0
9C 40 28 70 10 25 2 5 0 0
T thc trng trờn tụi mnh dn s dng phng phỏp S dng s hoỏ
trong dy hc phn Sinh vt v mụi trng.
B - GII QUYT VN
I. Cỏc gii phỏp thc hin.
Quỏ trỡnh dy hc gm hai hot ng cú liờn quan vi nhau mt cỏch mt
thit, ú l hot ng dy ca giỏo viờn v hot ng hc ca hc sinh trong
ú hc sinh vựa l ch th va l khỏch th ca quỏ trỡnh dy hc.
Hc sinh trong quỏ trỡnh hc tp trong v ngoi nh trng cng nh quỏ
trỡnh ln lờn trong gia ỡnh v xó hi ó cú vn sng v thiờn nhiờn v xó hi,
v cỏc mi quan h ca sinh vt v mụi trng. Hc sinh lp 9 la tui 14
v 15, giai on ny cỏc em mun t khng nh mỡnh, a thớch hot ng
t qun, cú nng lc t duy,phõn tớch, tng hp, cú tim nng nng ng
sỏng to trong hc tp. Do ú trờn c s ca bi ging ó c nghiờn cu
giỏo viờn cú th nõng cao vai trũ ca hc sinh vi nhng d kin cú nh
hng to iu kin cho hc sinh tham gia xõy dng bi, cú nh vy hiu qu
Đỗ Phơng Lâm Giáo viên tr ờng THCS Nga Tân
Nga Sơn
DD: 0904. 571 206
3
SKKN: Sử dụng sơ đồ hoá dạy phần Sinh vật và môi trờng Sinh học 9
gi dy mi cao. Phng phỏp s hoỏ s giỳp chỳng ta nõng cao cht
lng v hiu qu gi hc.

II Cỏc gii phỏp t chc thc hin.
Phn I: Mt s dng s ch yu s dng trong phn Sinh vt v mụi
trng.
1. S dng thng.
- Vớ d: í ngha ca khng ch sinh hc:
Nh khng ch sinh hc s lng cỏ th mi qun th dao ng trong
th cõn bng qun th dao ng trong th cõn bng trng thỏi
cõn bng sinh hc trong qun xó.
- Vớ d cỏc chui thc n:
C th cỏo VSV
Cht mựn bó V ỏy cỏ chộp VSV
2. 2 S nhỏnh.
- Vớ d: Cỏc loi mụi trng :
t Mn

Mụi trng Nc L

Khụng khớ Ngt

Sinh vt ng vt

Thc vt

Con ngi
Đỗ Phơng Lâm Giáo viên tr ờng THCS Nga Tân
Nga Sơn
DD: 0904. 571 206
5
SKKN: Sử dụng sơ đồ hoá dạy phần Sinh vật và môi trờng Sinh học 9
3. S dng li.

- Thnh phn loi
- Thi gian
- Cỏc mi quan h
- Tớnh cht
- Phm vi phõn b
Đất
6. S khuyt thiu. ?
- Vớ d: Nhõn t vụ sinh ?
?
Cỏc nhõn t sinh thỏi
i

7. S cõm.
- Vớ d v li thc n.
b c

a e f d

g
8. Mụ hỡnh hoỏ.
- Vớ d: S qun th.
a1 a2 a3 l cỏc cỏ th ca qun th Mts a1

a2 a3

Đỗ Phơng Lâm Giáo viên tr ờng THCS Nga Tân
Nga Sơn
DD: 0904. 571 206
7
SKKN: Sử dụng sơ đồ hoá dạy phần Sinh vật và môi trờng Sinh học 9

loi), chỳngcựng sng trong mt mụi trng to thnh qun th.
+ Giỏo viờn yờu cu hc sinh phỏt biu khỏi nim qun th.
1.2 Cỏch 2: Giỏo viờn yờu cu hc sinh tr li theo gi ý v thy trũ cựng xõy
dng s . Vi cỏc cõu tr li ca hc sinh thy cú th hỡnh thnh dn s lờn
bng. Phng phỏp ny cú u im l phỏt huy c kh nng t lm vic ca
hc sinh, to cho hc sinh nhng tỡnh hung cú vn thụng qua cỏc cõu hi
hoc cỏc em suy ngh tỡm tũi cú th vn dng thc tin vo bi hc, to cho cỏc
em c hi xõy dng bi khi gi trớ tũ mũ v s hng thỳ hc tp, hc sinh
dng tip thu v tip thu mt cỏch tớch cc khi thy s c hỡnh thnh dn
dn trờn bng.
Vớ d khi dy bi Mụi trng v cỏc nhõn t sinh thỏi ( bi 41)
mc I Mụi trng sng ca sinh vt
- Sau khi hỡnh thnh xong khỏi nim mụi trng.
Giỏo viờn hi: Cú my loi mụi trng ?
Hc sinh : cú 4 loi mụi trng ch yu v k tờn; sau ú giỏo viờn lp s :
t - khụng khớ ( mụi trng trờn cn)
Mụi trng Nc
Trong t
Sinh vt
mc II Cỏc nhõn t sinh thỏi
Giỏo viờn hi : Cú my nhõn t sinh thỏi ?
Hc sinh: Cú 2 nhúm: nhõn t vụ sinh v nhõn t hu sinh.
Đỗ Phơng Lâm Giáo viên tr ờng THCS Nga Tân
Nga Sơn
DD: 0904. 571 206
9
SKKN: Sử dụng sơ đồ hoá dạy phần Sinh vật và môi trờng Sinh học 9
Giỏo viờn v s theo hc sinh v hi tip: k tờn cỏc nhõn t vụ sinh v nhõn
t hu sinh?
Hc sinh : Nhõn t vụ sinh gm: t, nc, giú, ma, nhit

c im so sỏnh Qun th Qun xó
- Thnh phn
- Mi quan h
- Tớnh cht
- Phm vi phõn b
- Thi gian
Hc sinh vn dng cỏc kin thc ó hc cựng tho lun hon thnh bi
tp.
3 S dng s kim tra ỏnh giỏ.
Khi kim tra ỏnh giỏ giỏo viờn cú th s dng cõu hi t lun hoc s . cú
th s dng s trong khõu ny cng cú nhiu cỏch.
Cú th s dng s khuyt thiu hoc s cõm yờu cu hc sinh hon
thnh.
Vớ d khi hc bi H sinh thỏi giỏo viờn cú th yờu cu hc sinh lm bi tp
sau:
1)in vo du ? hon thin s
H sinh thỏi
? ?
Đỗ Phơng Lâm Giáo viên tr ờng THCS Nga Tân
Nga Sơn
DD: 0904. 571 206
11
SKKN: Sử dụng sơ đồ hoá dạy phần Sinh vật và môi trờng Sinh học 9
2) Lp li thc nn gin ao h cú dng sau:
(2) (5)
(1) (3) (7) (8)
(4) (6)
Nh vy sau khi hc sinh ó c lm quen vi s giỏo viờn cú th yờu cuh
lp s cho mt khỏi nim,quy lut, mt quỏ trỡnh hoc mt c ch no ú.
Túm li trong quỏ trỡnh ging dy giỏo viờn cú th kt hp hi ho gia nhiu

9A 40 8 20 22 55 8 20 2 5
9C 40 3 7.5 18 45 15 37.5 4 10
Trong ti ny tụi ó lm c mt s vic sau õy:
- Giỏo viờn ó nm vng kin thc v phn Sinh vt v mụi trng.
- Phi hp vi ng nghip, t chuyờn mụn trin khai sỏng kin trờn vo
thc t em li hiu qu cao
- Tng cng thc hnh thc t m bo tớnh trc quan khi tin hnh v s
.
2. Kin ngh xut.
Đỗ Phơng Lâm Giáo viên tr ờng THCS Nga Tân
Nga Sơn
DD: 0904. 571 206
13
SKKN: Sử dụng sơ đồ hoá dạy phần Sinh vật và môi trờng Sinh học 9
Phng phỏp ny tụi ó thc hin trong ging dy, qua quỏ trỡnh ging dy tụi
thy hc sinh lnh hi kin thc tt hn, rốn cho hc sinh kh nng c lp
nghiờn cu nm vng cỏc tri thc v sỏng to hn trong hc tp. khng inh
c tớnh hiu qu ca phng phỏp ny tụi rt mong c tip tc nghiờn cu
trờn phm vi rng hn. Mt khỏc cn cú phng tin hin i giỳp giỏo viờn
trỡnh chiu trc quan mi quan h trong s ; t chc sinh hot cm chuyờn
mụn trao ụi kinh nghim v s dng s trong ging dy phn Sinh vt v
mụi trng.
Khi vit sỏng kin ny tụi ó c s quan tõm ca BGH, ng nghip nhng
khụng trỏnh khi cú nhng sai sút. Rt mong s gúp ý ca cỏc thy cụ, ng
nghip cựng cỏc quý c gi sỏng kin ny hon thin hn.
Đỗ Phơng Lâm Giáo viên tr ờng THCS Nga Tân
Nga Sơn
DD: 0904. 571 206
14
SKKN: Sử dụng sơ đồ hoá dạy phần Sinh vật và môi trờng Sinh học 9