Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
VIỆT NAM
VIỆN SINH THÁI VÀ TÀI NGUYEN SINH VẬT TRẦN HÀ NINH
NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG NƯỚC THẢI CHẾ BIẾN TINH BỘT
SẮN ĐỂ NUÔI CẤY Bacillus thuringiensis
Trần Hà Ninh
NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG NƯỚC THẢI CHẾ BIẾN TINH BỘT
SẮN ĐỂ NUÔI CẤY Bacillus thuringiensis Chuyên ngành: Vi sinh vật học
Mã số: 60 42 40
LUẬN ÁN THẠC SỸ SINH HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. TĂNG THỊ CHÍNH – VIỆN CÔNG NGHỆ MÔI TRƯỜNG-
VIỆN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM Hà Nội – 2010
Luận văn Cao học Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn
Học viên: Trần Hà Ninh 2 Chuyên ngành: Vi sinh vật
2.2.3. Phng phỏp kh xyanua (CN-) cú trong nc thi sn xut tinh bt
sn 38
2.2.4. Phng phỏp xỏc nh nng delta-endotoxin trong dch nuụi cy 38
2.2.5. ỏnh giỏ kh nng phỏt trin ca Bt trờn mụi trng nc thi ch bin
tinh bt ó qua tin x lý 40
2.2.6. Nghiờn cu tin x lý nc thi ch bin tinh bt sn 40
2.2.7. ỏnh giỏ nh hng pH lờn kh nng sinh trng ca Bt 41
2.2.9. Nghiờn cu nh hng iu kin cp khớ ca quỏ trỡnh lờn men trong h
thng lờn men quy mụ phũng thớ nghim (th tớch 5L) trờn nc thi tinh bt
lờn s sinh trng v phỏt trin ca Bt 42
2.2.10. ỏnh giỏ bin ng ca pH trong quỏ trỡnh lờn men, so sỏnh quỏ trỡnh
lờn men cú khng ch n nh pH v khụng n nh pH 42
2.2.11. Lờn men Bt trong h lờn men quy mụ phũng thớ nghim, ỏnh giỏ hiu
qu git sõu ca sn phm lờn men v so sỏnh vi ch phm thng mi hin
cú trờn th trng 43
2.2.12. Phng phỏp th nghim sinh hc 43
CHNG 3. KT QU V THO LUN 44
3.1. Kho sỏt tớnh cht ca nc thi sn xut tinh bt sn 44
3.2. Th nghim kh nng phỏt trin ca Bt trờn nc thi tinh bt sn 47
3.3. Nghiờn cu tin x lý nc thi tinh bt sn s dng nuụi cy vi sinh
vt. 48
3.5. Nghiờn cu nh hng ca mt s iu kin mụi trng lờn kh nng
sinh trng v to tinh th c ca chng Bacillus thuringiensis trờn nc
thi tinh bt sn. 53
3.5.1. nh hng ca pH lờn kh nng sinh trng v to tinh th c ca
chng Bacillus thuringiensis 53
Luận văn Cao học Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn
Học viên: Trần Hà Ninh 4 Chuyên ngành: Vi sinh vật
DANH MC CC Kí HIU V CH VIT TT
Ký hiu, ch vit tt
Gii thớch, ý ngha
WHO
T chc Y t Th gii
FAO
T chc Lng thc Th gii
UNEP
Chng trỡnh mụi trng Th gii
BVTV
Bo v thc vt
CNSH
Cụng ngh sinh hc
TCN
Trc Cụng nguyờn
TSB
Trypton soya Broth
TSA
Trypton soya Agar
T-N
Tng nit
Bng 3.1. Kt qu phõn tớch cht lng nc thi sn xut tinh bt ti xng
sn xut tinh bt Tiờn Sn Bc Ninh 44
Bng 3.2. Th nghim kh nng phỏt trin ca Bt trờn nc thi sn xut tinh
bt sn 47
Bng 3.3. Mt tng s Bt sau 24 nuụi lc 48
Bng 3.4. Kh nng phỏt trin ca Bt trờn mụi trng nc thi ch bin tinh
bt sn 49
Bng 3.5. nh hng ca pH lờn quỏ trỡnh sinh trng Bt 54
Bng 3.6. nh hng ca thoỏng khớ lờn kh nng sinh trng ca chng vi
khun Bacillus thuringiensis 58
Bng 3.7. Kt qu phõn tớch mt tng s, bo t v hm lng c t delta-
endotoxin cỏc tc khuy khỏc nhau 63
Bng 3.8. Sinh trng v sinh c t ca chng Bt trong cỏc iu kin thi
khớ khỏc nhau khi lờn men trờn nc thi tinh bt sn 66
Bng 3.9. Cỏc thụng s mụi trng c thng kờ trong sut quỏ trỡnh lờn men 69
Bng 3.10. nh hng bin ng pH lờn kh nng sinh trng v
sinh c t ca Bt khi nuụi trờn mụi trng nc thi tinh bt sn ó
qua tin x lý. 72
Luận văn Cao học Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn
Học viên: Trần Hà Ninh 6 Chuyên ngành: Vi sinh vật
Bng 3.11. ng thỏi ca Bt khi nuụi cy trong h lờn men quy mụ phũng thớ
nghim trờn mụi trng nc thi tinh bt sn 74
Bng 3.12. nh hng ca lng dch nuụi cy vi khun Bt lờn kh nng dit
sõu so sỏnh vi ch phm tr sõu sinh hc V-BT 77
DANH MC HèNH V V TH
Hỡnh 1.1. Hỡnh dng Vi khun Bacillus thuringiensis 10
men vi tc khuy 350 rpm 64
Hỡnh 3.14. Sinh trng v sinh c t delta-endotoxin ca Bt trong h lờn
men vi tc khuy 450 rpm 65
Hỡnh 3.15. Sinh trng v sinh c t delta-endotoxin ca Bt trong h lờn
men vi tc khuy 550 rpm 65
Hỡnh 3.16. DO trong h lờn men cỏc tc thi khớ khỏc nhau 66
Hỡnh 3.17. Sinh trng v sinh c t ca Bt khi nuụi trờn mụi trng nc
thi tinh bt sn iu kin thi khớ 0.2vvm 67
Hỡnh 3.18. Sinh trng v sinh c t ca Bt khi nuụi trờn mụi trng nc
thi tinh bt sn iu kin thi khớ 0,5vvm 68
Hỡnh 3.19. Sinh trng v sinh c t ca Bt khi nuụi trờn mụi trng nc
thi tinh bt sn iu kin thi khớ 1,0vvm 68
Hỡnh 3.20. Bin pH trong quỏ trỡnh lờn men trong mụi trng nc thi
tinh bt 71
Hỡnh 3.21. Sinh trng v phỏt trin ca Bt trờn mụi trng khụng iu chnh
pH 72
Hỡnh 3.22. nh hng ca s n nh pH n kh nng sinh trng v phỏt
trin ca Bt trờn mụi trng nc thi tinh bt sn. 73
Hỡnh 3.23. Kh nng sinh trng v sinh c tớnh ca chng vi khun Bt
trong sut quỏ trỡnh lờn men 76
Luận văn Cao học Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn
Học viên: Trần Hà Ninh 8 Chuyên ngành: Vi sinh vật
Hỡnh 3.24. nh hng ca lng dch nuụi cy vi khun Bt lờn kh nng dit
sõu so sỏnh vi ch phm tr sõu sinh hc V-BT 78
trng nc thi tinh bt sn.
2. Tin x lý nc thi tinh bt sn (loi b cht c, to iu kin phự
hp hn cho s phỏt trin ca chng Bt nghiờn cu: iu chnh pH) v ỏnh
giỏ kh nng phỏt trin ca chng Bacillus thuringiensis nghiờn cu trờn mụi
trng nc thi ó qua tin x lý.
3. ỏnh giỏ s nh hng ca mt s yu t mụi trng (pH, thoỏng
khớ) lờn kh nng sinh trng v to tinh th c ca chng Bacillus
thuringiensis nghiờn cu khi nuụi trờn nc thi tinh bt sn ó qua tin x lý.
4. ỏnh giỏ nh hng ca iu kin cp khớ (tc khuy, tc thi
khớ) lờn kh nng sinh trng v sinh c t ca chng Bacillus thuringiensis
nghiờn cu trong bỡnh lờn men quy mụ phũng thớ nghim (th tớch 5L).
5. Nghiờn cu bin ng pH trong quỏ trỡnh sinh trng ca chng Bt
nghiờn cu, so sỏnh kh nng sinh trng v sinh c t ca chng Bacillus
thuringiensis nghiờn cu khi nuụi trờn nc thi ch bin tinh bt sn.
6. Nghiờn cu bin ng v mt t bo, mt bo t, hm lng
c t delta-endotoxin sinh ra trong quỏ trỡnh lờn men. Th nghim sinh hc,
so sỏnh kh nng dit sõu ca dch sn phm lờn men trờn nc thi tinh bt
sn vi ch phm thng mai cú mt trờn thi trng (ch phm N-Bt).
Luận văn Cao học Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn
Học viên: Trần Hà Ninh 10 Chuyên ngành: Vi sinh vật
Học viên: Trần Hà Ninh 11 Chuyên ngành: Vi sinh vật
trựng nht nh. c t protein ca Bacillus thuringiensis tng tỏc trc tip
vi th th. Mt s loi u trựng cụn trựng hi cõy khi n phi protein tin c
t ca Bacillus thuringiensis, protein tin c t ny i vo c quan tiờu húa
kt hp vi dch rut ca u trựng, sõu hi to thnh protein c lm chỳng b
tớch nc v cht. Mt s nghiờn cu cho thy protein ca Bacillus
thuringiensis khụng c vi ngi, cỏc ng vt v cụn trựng cú ớch [36].
Protein c hiu c sn sinh trong quỏ trỡnh sinh trng v phỏt trin
ca vi khun Bacillus thuringiensis cú kh nng dit sõu hi, c bit vo giai
on hỡnh thnh bo t ca Bacillus thuringiensis. S sn sinh protein gõy
c ny c duy trỡ, ch o bi mt on gen di truyn. Di s ch o ca
on gen di truyn ny, c th ca vi khun Bacillus thuringiensis sn sinh ra
tỏc nhõn tiờu dit u trựng gõy hi trong quỏ trỡnh xõp nhp v ký sinh trong
h tiờu hoỏ ca cụn trựng [2].
1.1.2. c t delta-endotoxin ca Bacillus thuringiensis v c ch tỏc ng
ca chỳng
Trong quỏ trỡnh hỡnh thnh bo t, Bt to ra mt sn phm ph
(parasporal) thng c gi l tinh th c. Tinh th ny cú bn cht l cỏc
protein. Mt s lng ln cỏc protein tinh th liờn quan c cỏc nh nghiờn
cu phỏt hin ra v nhiu hn mt loi protein cú th cú mt trong mt tinh
th. Nhm trỏnh s ln xn trong vic nh danh, cỏc nh khoa hc ó xut
ra mt phng phỏp phõn loi da trờn c im v hỡnh dng v dng tỏc
ng ca cỏc protein c t v gen ca chỳng [12]. Phõn loi ny da vo cu
trỳc protein tinh th v trờn phm vi tỏc ng ca vt ch. Hn 40 protein riờng
bit (Cry) c mụ t, cỏc protein ny ó v ang c b sung thờm [17].
Cỏc gen c phõn loi da trờn s tỏc ng ca tinh th c ca chỳng
lờn cụn trựng c gi chung l cry. Chỳng c chia thnh bn lp chớnh:
Luận văn Cao học Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn
Chớnh vỡ vy sau mt thi gian khong t 2-5 ngy sõu ngng n v cht.
Hỡnh 1.2. Sõu b cht khi n phi lỏ nhim Bt [33, 34]
Mc v thi gian dit sõu ca ch phm Bacillus thuringiensis ph
thuc vo lng protein c m u trựng n phi, vo tui, tng loi u trựng, sõu
hi v ph thuc vo chng Bacillus thuringiensis c s dng [2].
Khụng ch tiờu dit mt cỏ th, Bacillus thuringiensis cũn c lõy lan
cho cỏc u trựng khỏc qua nc dói, phõn, xỏc cht ca u trựng nhim
Bacillus thuringiensis. Do ú, Bacillus thuringiensis cú th to ra s lõy
nhim trờn mt din tớch ln. Khi u trựng, sõu hi nhim Bacillus
thuringiensis b tiờu dit ti 90% thm chớ t ti 99% (Theo s liu bỏo cỏo
ca FAO v UNEP).
Luận văn Cao học Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn
Học viên: Trần Hà Ninh 14 Chuyên ngành: Vi sinh vật Hỡnh 1.3. Tinh th c ca Bt di kớnh hin vi in t [35]
Bacillus thuringiensis cú th c nuụi cy d dng nh quỏ trỡnh lờn
men. Vỡ vy, Bacillus thuringiensis ó c s dng rng rói lm thuc dit
cụn trựng t hn 40 nm nay nhiu ni trờn th gii. c bit, Bacillus
thuringiensis ó em li nhng li ớch to ln cho cỏc nụng nghip vỡ chỳng
c coi l mt trong rt ớt thuc tr sõu t tiờu chun hu c. Tu thuc vo
cu trỳc (dng ht hay dng dch) thuc dit cụn trựng Bacillus thuringiensis
c phun hay rc. Tuy nhiờn, cú mt s hn ch nh Bacillus thuringiensis
rt khú tip xỳc vi cụn trựng ớch do chỳng n, np di lỏ, t. khc
phc hn ch ny, cỏc nh khoa hc ó tin hnh chuyn gen Bacillus
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn
Học viên: Trần Hà Ninh 16 Chuyên ngành: Vi sinh vật
hc Bacillus thuringiensis hiu qu cao bng cỏch s dng gn 10 chng vi
khun Bacillus thuringiensis c phõn lp Vit Nam.
1.1.3. Khỏi quỏt v thuc tr sõu sinh hc
Mt lot cỏc bin phỏp ó c con ngi ỏp dng vo trong sn xut
nụng nghip nhm phũng tr v dit sõu bnh, tiờn phong ú l bin phỏp s
dng cỏc loi thuc bo v thc vt hoỏ hc nh DDT, 666 ó tr thnh cu
cỏnh ca loi ngi trong dit sõu bnh hi t gia th k20. Tuy nhiờn mt
trỏi ca vic s dng cỏc loi thuc tr sõu hoỏ hc ú l phỏ hu mụi trng
mt cỏch khng khip. Cỏc hoỏ cht bo v thc vt cú tỏc ng khụng ch ti
sc kho ca nhng ngi nụng dõn m cũn lm mt i nhiu ngun sinh vt
cú li cho con ngi nh chim, tụm, cỏ v c nhng ký thiờn ch cú li nh
b rựa, ong ký sinh, cỏc ngun vi sinh vt khỏc nh nm, vi khun, x khun,
tuyn trựng. Cú mt nghch lý xy ra trong vn sn xut nụng nghip ú l
trỡnh thõm canh cng cao thỡ sõu bnh phỏt sinh, phỏt trin cng nhiu,
cng phun thuc phũng tr v dit sõu hi thỡ ng thi cng cng hu dit
nhiu sinh vt cú ớch v cng lm tng thờm kh nng khỏng thuc ca sõu
hi. Thờm vo ú, hoỏ cht bo v thc vt tn d lõu di trong mụi trng v
rt khú phõn hu, chớnh vỡ th m nú gõy tỏc ng lõu di ti con ngi, mụi
trng v h sinh thỏi t nhiờn.
T khi vn mụi trng, bo v sc kho con ngi, nõng cao sn
lng v cht lng nụng sn c quan tõm, thỡ mt lot cỏc nghiờn cu
trong lnh vc ny c trin khai trờn th gii vi s tham gia ca nhiu t
chc quc t nh WHO, FAO, UNEP. ó cú mt s nghiờn cu s dng bin
phỏp sinh hc phũng tr v dit sõu hi nh: s dng thiờn ch dit sõu
hi, thuc tr sõu t thc vt v s dng thuc tr sõu sinh hc t cỏc chng
vi sinh vt cú ớch m ng u l vi khun Bacillus thuringiensis [3].
nhng nhng tin b chm chp trong vic nghiờn cu v phỏt trin xõy dng
Luận văn Cao học Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn
Học viên: Trần Hà Ninh 18 Chuyên ngành: Vi sinh vật
Bt ngy cng c ci thin, vic qung bỏ sn phm c y mnh v cỏc
cụng ngh ng dng c ph bin, cng nh trong vic phỏt hin ra thờm
nhiu chng cú hot lc tr sõu mnh. Chim th phm ch yu l cỏc ch
phm cú thnh phn l vi sinh vt thuc cỏc phõn loi kurstaki kim soỏt
sõu hi cỏnh phn trong lõm nghip v nụng nghip. Cho n gia nhng nm
1970, nú ó c chp nhn chung rng cỏc loi sõu b cỏnh phn l i
tng chớnh ca Bt.
Cỏc th trng mi c m ra bi s khỏm phỏ nm 1976 ca cỏc loi
ph israelensis, l gõy c cho u trựng mui v rui en [11] v khỏm phỏ ra
Bt subsp.tenebrionis, l tỏc nhõn gõy hi i vi mt s loi b cỏnh cng
[13]. Nhng khỏm phỏ bt ng v cú tớnh t phỏ ny ó lm sỏng lờn ý ngha
v li ớch thng mi trong sn xut cỏc sn phm cú ngun gc t Bt [25].
Lambert v Perferoen (1992) c tớnh cú 40.000 chng Bt hin ang c lu
tr, ch yu trong b su tp t nhõn, trờn ton th gii [16].
Hin nay, di loi ng ký bao gm Bt. kurstaki, Bt. aizawai, Bt
.israelensis, v Bt. tenebrionis (tng ng vi di loi Bt. sandiego),
trong ú ch yu liờn quan n kh nng tiờu dit nhúm cụn trựng cỏnh phn,
cỏnh kộp v cỏc loi cụn trựng cỏnh cng. Thi gian hiu qu ca cỏc ch
phm Bt khi s dng trong iu kin thc t ph thuc nhiu vo mc tỏc
ng ca tia cc tớm, vỡ vy ó kớch thớch cỏc nh khoa hc cng nh cỏc
doanh nghip nghiờn cu nhm tỡm ra cỏc phng phỏp cho phộp kộo di thi
gian hiu qu ca ch phm Bt. Gn õy ó xut hin mt chin lc n nay
gõy tranh cói nhiu nht ú l vic chuyn cỏc gen khỏng sõu bnh to delta-
endotoxin lờn cõy trng [14].
xanh, sõu khoang, sõu keo da lỏng trờn bụng, thuc lỏ, c chua, u ti cỏc
tnh min Bc. Ch phm V-Bt (Virut NPV v Bacillus thuringiensis) do Vin
Luận văn Cao học Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn
Học viên: Trần Hà Ninh 20 Chuyên ngành: Vi sinh vật
CNSH v Vin bo v thc vt sn xut ó cho hiu qu dit sõu cao hn 40%
so vi dựng NPV hoc Bacillus thuringiensis riờng l [2].
Vic s dng thuc tr sõu sinh hc Vit Nam cũn hn ch. Thuc
tr sõu sinh hc c xem l mt phng cỏch hu hiu trong vic gim thiu
sõu bnh, bo v sc kho con ngi. Tuy nhiờn, vic s dng chỳng nc
ta hin nay cũn khỏ nhiu khú khn: trong nghiờn cu trin khai cũn thiu
nhiu iu kin, phng tin nghiờn cu; ớt ngi i sõu vo lnh vc ny.
1.1.4. Nghiờn cu, sn xut v ng dng Bt Vit Nam [2]
Vit Nam, thuc tr sõu sinh hc Bt c ng dng u tiờn ti Vin
Bo v thc vt nm 1971. Nguyn Vn Cm v cng s, ó kho nghim 5
loi thuc tr sõu sinh hc Bt nhp ni t Liờn Xụ, Trung Quc ó cho kt
qu rt kh quan. Tuy nhiờn nhng nghiờn cu, sn xut v ng dng Bt u
tiờn c Nguyn Cụng Bỡnh v cng s thc hin ln u tiờn nm 1973 ti
Vin Sinh vt, Vin Khoa hc Vit Nam (nay l Vin Khoa Hc v Cụng
Ngh Vit Nam). Cú th chia lch s 35 nm phỏt trin Bt ca Vit Nam
thnh 3 thi kỡ nh sau:
1.1.4.1 Thi kỡ m u nghiờn cu (1973-1984)
T liu ca thi kỡ ny rt ớt. Hai cụng trỡnh ca nhúm tỏc gi Nguyn
Cụng Bỡnh, Phm Bỏ Nh, Ngụ ỡnh Bớnh l nhng ngi u tiờn m u
nghiờn cu Bt ti Vit Nam. Nm 1973 sau khi Nguyn Cụng Bỡnh i thc
tp ngn hn ti Qung ụng, Trung Quc v sn xut Bt bng phng phỏp
th cụng v bỏn cụng nghip trong phũng thớ nghim, nhng nghiờn cu v
sn xut ch phm Bt mi c thc hin ti Vin Sinh Vt. Trong thi kỡ 73-
3
. Ch phm dng
dch th sn xut ti õy c dựng phũng tr sõu hi rau ti cỏc vựng rau
ngoi thnh H Ni. nõng cao hot tớnh v thi gian bo qun ch phm,
cỏc tỏc gi ó kt hp vi Tng cc Hoỏ cht th nghim cụng ngh thu hi
sn phm bng mỏy sy phun ti Cu Din. Tuy nhiờn do nhiu hn ch v k
thut lỳc ú, hiu sut thu hi thp, bo t b cht nhiu v hot tớnh b gim
ỏng k.
Luận văn Cao học Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn
Học viên: Trần Hà Ninh 22 Chuyên ngành: Vi sinh vật
Nhỡn chung, trong thi kỡ ny ó bc u sn xut v ỏp dng thnh
cụng ch phm Bt ó khin cho cỏc nghiờn cu Bt ca nc ta ó m u khỏ
thun li v tt p.
1.1.4.2 Thi kỡ sn xut v ỏp dng (1985-1994)
T liu v thi kỡ ny khú tra cu, hu nh khụng cú. Mc dự ti
trin khai ca nhúm Nguyn Cụng Bỡnh ó kt thỳc, nhng cỏc ch phm Bt
sn xut theo phng phỏp dch th c ỏp dng rng rói, cú hiu qu phũng
tr rt rừ rt, hn na giỏ bỏn khụng cao (khong 6000ng/lớt) nờn hp vi
thu nhp ca nụng dõn. Ch phm Bt cú hiu qu dit sõu t mnh trong khi
ú nú li khỏng vi thuc tr sõu hoỏ hc. iu ú khin nụng dõn chung
thuc tr sõu Bt hn. Mt s n v thuc cỏc trng i hc xut v phỏt
trin phng phỏp lờn men h khụng cn vụ trựng phc v trc tip cho cỏc
vựng trng rau. Nhng do s lng bo t trong cỏc m lờn men khụng tng
quan t l vi hiu qu dit sõu, hn na k thut sn xut th cụng, thụ s
nờn hin tng nhim khun v c bit l nhim thc khun th khụng th
khc phc c lm hiu qu dit sõu kộm thm chớ khụng dit c sõu.
1.1.4.3 Thi kỡ nghiờn cu c bn, ng dng v phỏt trin (1995 - nay)
Mt trong nhng hn ch ca thuc tr sõu sinh hc l tớnh tỏc ng
chn lc ca nú, ngha l mi mt gen mó hoỏ mt protein c t dit sõu nht
nh no ú. Vỡ vy, mun cú mt ch phm tr c nhiu loi sõu thỡ chng
sn xut phi cha mt t hp gen mó húa cỏc protein dit sõu.
* Nguyờn liu sn xut thuc tr sõu sinh hc khỏ a dng. Ngoi
Bacillus thuringiensis c coi l ngun nguyờn liu truyn thng, cỏc sn
phm khỏc cú ngun gc t thiờn nhiờn cng c th nghim. Ti
Bangladesh, li dng tp tớnh ghột ti ca cụn trựng, mt nh khoa hc ó ch
bin thnh cụng thuc tr sõu sinh hc.
Copyright: Tài liệu đại học ©