SỬ DỤNG POWER POINT THIẾT KẾ
BÀI CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC (SINH HỌC LỚP 8)
I.NHẬN THỨC CŨ- TÌNH TRẠNG CŨ.
Định hướng đổi mới PPDH hiện nay là tích cực hoá hoạt động học tập của
học sinh, khơi dậy và phát triển năng lực tự học, nhằm hình thành cho học sinh
tư duy độc lập, tích cực sáng tạo, nâng cao năng lực phát hiện và giải quyết vấn
đề, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào hoạt động thực tiễn, tác động đến
tình cảm đem lại niềm tin, hứng thú học tập cho học sinh. Trong thời kì bùng nổ
của Công nghệ thông tin (CNTT) chúng ta nhất thiết phải cải cách phương pháp
dạy học theo hướng vận dụng CNTT và các trang thiết bị dạy học hiện đại phát
huy mạnh mẽ tư duy sáng tạo, kỹ năng thực hành và hứng thú học tập của học
sinh để nâng cao chất lượng dạy học.
Trong những năm vừa qua, khả năng ứng dụng CNTT vào công tác giảng
dạy của giáo viên THCS đã đạt nhiều kết quả khả quan. Tuy nhiên qua thăm lớp
dự giờ của đồng nghiệp tôi nhận thấy vẫn còn có những hạn chế sau:
- Phần lớn tâm lý giáo viên ngại khó, tuy rất muốn dạy học bằng phương tiện
máy chiếu nhưng lại chưa biết hoặc mới biết rất ít về vi tính nên không muốn
thiết kế bài giảng điện tử, giáo viên mới chỉ sử dụng máy chiếu để trình chiếu
tranh ảnh hoặc thay bảng phụ chép đề bài trong qúa trình giảng dạy trên lớp.
- Về phía nhà trường, do điều kiện kinh tế còn khó khăn và do chưa thấy hết
được tác dụng của việc ứng dụng CNTT nên chưa đầu tư thiết bị máy chiếu
phục vụ cho việc giảng dạy, số trường THCS có máy chiếu trong huyện cũng
như trong tỉnh có thể nói là rất ít.
- Một số bài giảng điện tử còn mang tính chất trình diễn kiến thức, gần như là
một “bảng đen” được viết sẵn tất cả nội dung dạy học lên đó.
- Cách bố cục mỗi trang trình diễn chưa hợp lí về cỡ chữ, màu chữ, màu nền,
tranh ảnh
1

- Còn lạm dụng các hiệu ứng hiển thị gây mất tập trung của học sinh vào nội

Nếu giáo án được chuẩn bị kỹ lưỡng, chu đáo trước khi lên lớp thì nhất
định cách dạy của thầy giáo sẽ chủ động, tự tin, linh hoạt và đạt chất lượng cao
hơn. Dù thầy, cô đó có tài giỏi, thông tuệ tới đâu đi nữa và phương tiện dạy học
có hiện đại đến đâu đi nữa nhưng nếu không soạn giáo án hoặc soạn giáo án qua
loa, hời hợt thì nhất định tiết dạy ấy, bài học ấy sẽ không tránh khỏi những lúng
túng, bỡ ngỡ và sơ suất và chẳng có gì mới mẻ, sâu sắc hơn so với lần dạy trước
về kiến thức, nội dung vì do phụ thuộc quá nhiều vào trí nhớ và kinh nghiệm của
mình mà không cập nhật kiến thức, phương pháp mới. Vì vậy ở từng năm học,
mỗi thầy, cô giáo đều phải thực hiện nghiêm túc việc soạn giáo án theo quy định
các bước lên lớp đã được phổ biến. Trong bài soạn cần chú ý những vấn đề sau:
- Xác định mục tiêu của bài học: Trình bày cụ thể mức độ cần đạt được đối
với kiến thức, kỹ năng và phát triển tư duy của học sinh.
- Lựa chọn các kiến thức cơ bản, cần thiết và cập nhật theo một cấu trúc hợp lý
không nhất thiết phải thực hiện tuần tự theo sách giáo khoa.
- Chuẩn bị nội dung bài giảng theo hệ thống câu hỏi dưới dạng các vấn đề mà
giáo viên nêu ra, để thiết kế câu hỏi, giáo viên phải nắm bắt được tinh thần của
bài học, ý đồ của người viết sách. Việc tham khảo những giáo án soạn sẵn,
những tài liệu tham khảo là cần thiết nhưng chỉ có tính chất tham khảo chứ
không rập khuôn một cách máy móc. Giáo án phải là sản phẩm sáng tạo, trí tuệ,
công sức của từng cá nhân và phải được hoàn thiện hơn sau mỗi tiết dạy, trong
mỗi giáo án phải thể hiện được phương pháp phù hợp với từng kiểu bài, làm nổi
bật được hoạt động giữa thầy và trò.
- Lựa chọn các phương pháp và phương tiện gắn với từng nội dung cụ thể giúp
học sinh khai thác tự chiếm lĩnh từng đơn vị kiến thức đặt ra. Tuỳ theo nội dung
kiến thức của bài để lựa chọn phương tiện thích hợp (không phải nhất thiết bài
nào cũng sử dụng PowrPoint). PowrPoint là một phương tiện trình diễn sinh
3

động thông qua sự phong phú của hình ảnh, các dạng sơ đồ, các bài tập trắc
nghiệm khách quan

lên màn hình.
*Slide 2: Cấu tạo của cầu mắt.
Mục này, qua dự giờ một số đồng nghiệp tôi thấy có hạn chế sau: Giáo
viên cho học sinh quan sát “Sơ đồ cấu tạo của mắt” trên Slide (trang) riêng và
nêu bài tập trên một Slide khác, vì sợ không kịp thời gian nên học sinh chưa
quan sát kỹ được sơ đồ thì giáo viên đã chuyển sang Sl i de bài tập, do đó học sinh
chưa xác định rõ được các thành phần và chức năng của cầu mắt. Từ những tồn
tại trên, tôi đã đầu tư suy nghĩ xây dựng cách dạy phần này như sau:
Đối tượng học sinh bậc THCS đang nhận thức “từ trực quan sinh động đến tư
duy trừu tượng”, do đó để tìm hiểu cấu tạo và chức năng của cầu mắt, tôi đã thiết
kế cả kênh hình và kênh chữ trên cùng một Slide ( khi trình chiếu học sinh vẫn
5

thấy rất rõ cả kênh hình và kênh chữ). Giáo viên trình chiếu đồng thời cả hai sơ
đồ và bài tập, hướng dẫn học sinh quan sát sơ đồ, trao đổi nhóm để hoàn chỉnh
các thông tin về cấu tạo cầu mắt bằng cách điền các từ thích hợp vào chỗ trống.
Sau khi cử đại diện các nhóm báo cáo kết quả, các nhóm khác điều chỉnh, bổ
sung, giáo viên mới đưa hiệu ứng đáp án đúng (đáp án phải dùng màu khác với
bài tập và chọn hiệu ứng đơn giản để tránh làm mất sự chú ý của học sinh). Sau
khi hoàn thành bài tập, gọi một học sinh trình bày cấu tạo của cầu mắt, giáo
viên trình chiếu những nội dung cơ bản về cấu tạo của cầu mắt (bên phải màn
hình) hướng dẫn học sinh chép vào vở (phải chọn hiệu ứng chậm và lường thời
gian để học sinh chép kịp).
*Slide 3: Tương tự như trên tôi cũng thiết kế kênh hình và kênh chữ trên cùng
một Slide. Sau khi hướng dẫn học sinh quan sát “Sơ đồ cấu tạo của màng lưới”
tôi nêu câu hỏi 4 (trong Sl i de 3). Học sinh trình bày cấu tạo trên sơ đồ, lớp góp ý
bổ sung, giáo viên kết luận và trình chiếu nội dung cơ bản (bên phải màn hình).
6

Sau đó giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu sự khác nhau giữa tế bào nón và tế

như thường làm. Do đó sau khi học xong bài, học sinh đã hiểu rõ được cấu tạo,
chức năng của từng bộ phận của mắt và đã biết vận dụng kiến thức để trả lời câu
hỏi và bài tập trong sách giáo khoa một cách dễ dàng.
Để củng cố và ghi nhớ bài học, giáo viên chỉ định một học sinh đọc phần
kết luận của bài (Slide 6), sau đó giáo viên cho học sinh làm bài tập trắc nghiệm
và hướng dẫn học sinh về nhà làm bài tập (Slide 7,8).
9

10

Giáo viên lưu ý học sinh câu 2 : Màng giác không phải là màng của cầu
mắt do đó đáp án đúng là c (màng lưới).
III- KẾT QUẢ THU ĐƯỢC SAU KHI ÁP DỤNG
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
11

Vi vic nghiờn cu k chng trỡnh SGK, c cỏc ti liu tham kho bi
C quan phõn tớch th giỏc ó c chun b khỏ chu ỏo, cụng phu.
Trong quỏ trỡnh ging dy tụi nhn thc rng : hiu ht ý nh ca ngi
vit sỏch giỏo khoa v la chn phng phỏp ging dy tht khụng d, nhng
truyn t nhng kin thc c bn ú n vi hc sinh vi vai trũ l ngi t
chc, hng dn hc sinh t tỡm tũi, phỏt hin kin thc cng khú khn hn.
bi hc ny, hc sinh ó hiu rừ cỏc thnh phn chớnh v chc nng ca
c quan phõn tớch th giỏc thụng qua h thng cõu hi gi m, s tnh v s
ng hc sinh t rỳt ra kt lun ch khụng b ỏp t mt cỏch mỏy múc.
Kt qu sau khi ỏp dng sỏng kin:
KHI CHA P DNG SNG KIN SAU KHI P DNG SNG KIN

Nh vậy với suy nghĩ, cố gắng ban đầu tôi thấy rằng khi tập trung đầu t
công sức, kiến thức theo phơng pháp tích cực vào bài dạy, học sinh tiếp thu bài

số điểm sau đây:
*Không nên quan niệm trong tiết dạy sử dụng giáo án điện tử là không cần
sử dụng bảng, phấn mà phải tuỳ theo kiến thức yêu cầu của từng bài, có những
bài phần trình chiếu chỉ là phương tiện hỗ trợ giáo viên điều khiển tiến trình dạy
học trên lớp có hiệu quả hơn, phần ghi bảng của thầy luôn giúp học sinh hệ
thống kiến thức bài giảng.
*Cần bố cục trang trình diễn hợp lý về cỡ chữ, màu chữ, màu nền. Nên
trình bày cả kênh hình và kênh chữ trên cùng một trang trình diễn sẽ đạt hiệu quả
hơn khi trình bày kênh hình riêng, kênh chữ riêng. Thông thường nên dùng nền
sáng và chữ màu tối.
*Không lạm dụng các hiệu ứng hiển thị, điều này gây mất tập trung của
học sinh vào nội dung bài giảng.
*Diễn giảng không nên nhanh quá, khi đưa ra các tình huống trên máy
chiếu cần có đủ thời gian để học sinh suy nghĩ.
*Các nhà trường cần nhận thức tính hiệu quả của việc ứng dụng Công
nghệ thông tin vào giảng dạy, từ đó chú trọng việc đầu tư cơ sở vật chất như:
phòng học, hệ thống máy đồng thời tạo điều kiện, động viên khuyến khích để
giáo viên đầu tư vào việc thiết kế bài giảng điện tử theo hướng phát huy tính tích
cực cho học sinh.
Nhưng dù có dùng phương tiện dạy học hiện đại gì đi nữa thì trước hết giáo
viên phải thật sự là những người có trình độ kiến thức chuyên môn vững vàng,
một vốn kiến thức thực tiễn phong phú và khả năng lựa chọn phương pháp giảng
dạy phù hợp với từng bài dạy; giáo án phải được chuẩn bị một cách đầy đủ, chi
tiết, cụ thể, xác định đúng mục đích, nội dung, phương pháp sử dụng, cách nêu
vấn đề và giải quyết vấn đề như thế nào. Đặc biệt là phải xây dựng một hệ
thống câu hỏi phù hợp hướng học sinh tìm hiểu để tháo gỡ từng vấn đề, sau khi
13

học sinh trả lời câu hỏi nhất thiết giáo viên phải nhận xét đánh giá kết quả của
các em, có thế mới động viên khuyến khích các em xây dựng bài học được tốt.