SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP GỢI MỞ
GIÚP HỌC SINH PHÁT HUY TỐT TRÍ TƯỞNG TƯỢNG
TRONG THỰC HÀNH PHÂN MÔN VẼ TRANH
TRONG CHƯƠNG TRÌNH MĨ THUẬT 8
oooOooo
I/. ĐẶT VẤN ĐỀ.
- Mĩ thuật là môn học thuộc lĩnh vực năng khiếu, mà tất cả các em học sinh
không phải em nào cũng có năng khiếu về mĩ thuật. Như chúng ta đã biết dạy Mĩ
thuật không nhằm đào tạo các em trở thành hoạ sĩ, mà nhằm Giáo Dục Thẩm Mĩ cho
các em là chủ yếu, tạo điều kiện cho các em tiếp xúc, làm quen và thưởng thức cái
đẹp, tập tạo ra cái đẹp và biết vận dung cái đẹp vào sinh hoạt học tập hàng ngày và
những công việc cụ thể mai sau.
- Môn Mĩ Thuật góp phần nâng cao hơn năng lực quan sát, khả năng tư duy
hình tượng và tính sáng tạo của các em với một phương pháp làm việc khoa học,
nhằm hình thành ở các em phẩm chất của con người lao động mới, đáp ứng được đòi
hỏi của một xã hội phát triển ngày càng cao.
- Gợi mở là một phương pháp giúp học sinh phát huy trí tưởng tượng của mình
trong cách chọn hình ảnh cho nội dung của bài vẽ, để các em định hướng được trước
hình ảnh bài vẽ của mình.
- Gợi mở còn giúp các em làm việc có định hướng, gợi mở thông qua suy nghỉ
và óc sáng tạo của mình.
- Giáo viên dần dần hướng các em vào bài học một cách hoàn thiện hơn.
- Để đáp ứng và thực hiện tốt mục tiêu nói trên, bản thân Tôi là một giáo viên
giảng dạy bộ môn Mĩ Thuật ở nhà trường phổ thông Tôi luôn tìm hiểu những khó
khăn, thuận lợi trong việc học mĩ thuật của các em nhằm tìm ra những phương pháp
1
tốt nhất để giúp các em học tập tốt hơn đối với bộ môn năng khiếu này. Đó là lí do tôi
chọn và thực hiện sáng kiến kinh nghiệm này.
II/. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.

- Đa số các em chưa tích cực, chủ động trong học tập, chưa phát huy được tính
sáng tạo trong thực hành bài vẽ của mình.(các em thích sao chép hơn).
- Chưa có sự tác động mạnh mẽ từ phía gia đình đến việc học tập của các em.
2/. Cơ sở lí luận việc sử dụng phương pháp Gợi mở giúp học sinh phát huy tốt
trí tưởng tượng trong thực hành phân môn vẽ tranh.
Đối với môn Mĩ thuật, môn học yêu cầu nhiều đến sự suy nghĩ và sáng tạo của
học sinh thì gợi mở để mỗi em có cách nghĩ, cách giải quyết bài vẽ theo ý mình, bằng
khả năng của mình là rất cần thiết. Theo tôi, đây là một trong những phương pháp
mang lại hiệu quả cho bài vẽ hơn cả, vì nó phù hợp với đặc trung của mĩ thuật là tạo
ra cái đẹp muôn màu, muôn vẻ, đồng phù hợp với năng lực của mỗi học sinh. Nên
gợi ý ngay trên cơ sở của bài vẽ đã có bố cục, hình tượng, đậm nhạt…để mỗi em suy
nghĩ, tìm tòi, bổ sung, nâng chất lượng bài vẽ của mình lên.
* Gợi mở là phương pháp giúp học sinh phát huy trí tưởng tượng trong
thực hành phân môn vẽ tranh của môn mĩ thuật:
Gợi mở như thế nào?
Phương pháp gợi mở thường được thực hiện khi dạy lí thuyết và hướng dẫn
thực hành.
- Đối với bài dạy lí thuyết, giáo viên thường dùng các câu hỏi kết hợp với việc
chỉ ra đối tượng thực tế (mẫu vẽ, hình minh hoạ…) để học sinh quan sát suy nghĩ và
tự tìm ra cách lí giải hay nhận xét hoặc kết luận của mình. Chẳng hạn: em thử so sánh
độ đậm nhạt của mẫu và bài vẽ của mình xem thế nào? (đối với vẽ theo mẫu). Hoặc:
Hai bài vẽ này giống nhau và khác nhau ở chổ nào? (bố cục, màu sắc…). Em thích
bài vẽ nào. Vì sao? (đối với vẽ trang trí, vẽ tranh đề tài).
3
- Đối với bài dạy thục hành, giáo viên quan sát học sinh làm bài, dựa vào thực
tế từng bài cụ thể, đặt các câu hỏi gợi ý, mở ra cách giải quyết sao cho phù hợp. Chú
ý:
+ Các câu hỏi gợi mở phải mang tính khích lệ, động viên, sao cho mỗi học
sinh cảm thấy mình cần phải suy nghĩ, tìm kiếm thêm để bài vẽ đẹp hơn, mong muốn
có bài vẽ đẹp như ý.

giáo viên:
- Gợi mở về đề tài.
- Gợi mở về Chủ đề (nội dung của đề tài).
- Gợi mở về cách phác mảng.
- Gợi mở về bố cục.
- Gợi mở về hình vẽ (hình ảnh chính, phụ).
- Gợi mở về nét vẽ (Nét to, nhỏ tạo sinh động cho bài vẽ)
- Gợi mở về màu sắc (màu nóng, lạnh; màu tạo không gian và thời gian,…)
- Gợi mở về đậm nhạt (sắc độ),…
Qua thời gian trực tiếp giảng dạy bản thân tôi nhận thấy phương pháp Gợi mở
giúp học sinh thực hành có hiệu quả rất cao trong bài vẽ của mình. Nhưng cần đảm
bảo các điều kiện như:
Đối với học sinh:
- Đọc và tham khảo trước bài học để nắm bắt thông tin.
- Sưu tầm tranh, ảnh, bài viết liên quan đến bài học.
- Thường xuyên quan sát sự vật, sự việc diễn ra hàng ngày xung quanh ta.
- Chuẩn bị tốt dụng cụ phục vụ môn học.
Đối với giáo viên:
- Cần chuẩn bị tốt đồ dùng dạy học như:
• Mẫu vẽ (vẽ theo mẫu).
• Tranh, ảnh, phiên bản, hình minh hoạ liên quan đến bài học (vẽ trang trí).
5
• Tài liệu liên quan đến bài học (sưu tầm).
- Kết hợp nhiều phương pháp trong giảng dạy.
- Đặc biệt là sử dụng phương pháp Gợi mở giúp học sinh thực hành bài vẽ.
- Chú ý hướng dẫn học sinh quan sát thực tế xung quanh.
Khảo sát chất chất lượng HS trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
( Chỉ khảo sát ở HS khối lớp 8)
Số
T

6
+ Có thể vẽ:
• Chân dung bán thân;
(Vẽ nữa người từ ngực tới đỉnh đầu)
• Chân dung toàn thân;
(Vẽ từ đầu gối tới đỉnh đầu có cả tay).
• Chân dung nhiều người.
(Vẽ cả người có cả chân)
* Hoạt động II- Hướng dẫn học sinh cách vẽ dáng người (đây là phần trọng
tâm của bài) giáo viên vừa cho HS xem tranh, ảnh minh hoạ vừa giảng giải, vừa minh
hoạ bảng vừa gợi mở giúp HS nắm bắt cách vẽ hình.
+ Các hoạt động minh hoạ cho ví dụ 1:
- Trước tiên đặt câu hỏi để HS suy nghỉ về cách vẽ:
?. Muốn vẽ được tranh chân dung, cần phải làm như thế nào?
> Cần quan sát người định vẽ: khuôn mặt, mắt, mũi, miệng,…
> Vẽ phác các nét chính tỉ lệ của khuôn mặt, mắt, mũi, miệng,…
- Giáo viên gợi mở các đặc điểm của:
• Khuôn mặt (trái xoan, vuông chữ điền, tròn, ngắn, dài,…).
• Mắt (lớn, nhỏ, vui, buồn, giận,…).
• Mũi (dọc dừa, cao, thấp, to, nhỏ,…).
• Miệng (lớn, nhỏ, rộng, hẹp,…).
• Minh hoạ các nét để diễn tả trạng thái của nhân vật.
* Hoạt động III- Hướng dẫn học sinh làm bài: phần này HS thực hành là chủ
yếu, giáo viên chỉ theo dõi gợi ý (giáo viên sử dụng phương pháp minh hoạ trực
quan và Gợi mởù giúp HS làm bài. Nhưng không được để HS vẽ theo hình minh hoạ
gợi mởï của giáo viên).
VÍ DỤ II: Phân môn vẽ trang trí - Bài 15: TẠO DÁNG VÀ TRANG TRÍ
MẶT NẠ (Mĩ thuật 8).
7
* Hoạt động I- Quan sát, nhận xét: phần này giáo viên dùng tranh, ảnh trực

bài) giáo viên vừa cho HS xem tranh, ảnh minh hoạ vừa giảng giải, vừa minh hoạ
bảng giúp HS nắm bắt cách vẽ tranh.
+ Các hoạt động minh hoạ cho ví dụ 3:
- Giáo viên nhắc lại cách vẽ tranh đã học như: chọn nội dung, chọn hình ảnh
và lược bỏ chi tiết để bố cục tranh có trọng tâm hợp lí, thuận mắt.
- Sau khi chọn được chủ đề GV Gợi mở cách:
> Bố cục mảng (mảng chính, mảng phụ).
(Mảng chính sắp xếp chổ nào, mảng phụ sắp xếp chổ nào cho phù
hợp).
> Gợi ý cách tìm hình ảnh chính phụ và cách vẽ hình:
• Những hình ảnh nào là hình ảnh chính? Những hình ảnh nào là hình
ảnh phụ?
• Cách vẽ hình (hình ảnh chính, hình ảnh phụ) sao cho phù hợp và làm
rỏ nội dung.
* Hoạt động III- Hướng dẫn học sinh làm bài: phần này HS thực hành là chủ
yếu, giáo viên chỉ theo dõi gợi ý (giáo viên sử dụng phương pháp minh hoạ trực
quan và Gợi mở giúp HS làm bài nhưng không được để HS vẽ theo hình minh hoạ
gợi ý của giáo viên).
4/. Kết quả sau khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Sau khi áp dụng phương pháp minh hoạ trực quan vào giảng dạy, tôi nhận thấy
đạt được một kết quả thật khả quan, kết quả khảo sát như sau:
Số
T
Lớ
p
TS
XẾP LOẠI - TỈ LỆ
GIỎ
I
% KH

- Học sinh thường lười suy nghĩ mà vẽ theo những gì giáo viên gợi ý (học sinh
yếu).
10

11