Khóa luận tốt nghiệp - 1 - Học viện Ngân hàng
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết, ý nghĩa của đề tài nghiên cứu
Hệ thống BCTC của doanh nghiệp cung cấp một bức tranh tài chính tổng
thể về nguồn lực tài chính và kết quả hoạt động của một doanh nghiệp trong thời kỳ
báo cáo. Báo cáo tài chính ảnh hưởng đến quyết định kinh tế của những người sử
dụng nó, vì vậy đòi hỏi các thông tin trên BCTC phải đảm bảo tính kịp thời, tin cậy,
trung thực, hợp lý. BCTC đảm bảo được các yêu cầu này thường phải là BCTC
được cơ quan kiểm toán độc lập xác nhận.
Hiện nay, trên thế giới và tại Việt Nam, dịch vụ kiểm toán được coi là một
trong những dịch vụ có tính chuyên nghiệp cao và có ý nghĩa lớn đối với nền kinh
tế quốc dân. Các hoạt động kiểm toán độc lập ra đời cung cấp các dịch vụ ngày
càng phong phú và đa dạng, tuy nhiên kiểm toán BCTC vẫn là hoạt động chủ yếu
của các tổ chức kiểm toán độc lập.
Trên BCTC, các chỉ tiêu có liên quan đến chu trình bán hàng-thu tiền như Doanh
thu, phải thu của khách hàng,…là những khoản mục có giá trị lớn. Các nghiệp vụ bán
hàng phát sinh nhiều, phong phú, phức tạp, đồng thời chiếm tỷ trọng lớn trong tổng
doanh thu hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Do đó, sự phức tạp này ánh
hưởng đến công tác ghi chép hàng ngày, làm tăng khả năng sai phạm đối với chu kỳ bán
hàng-thu tiền. Vậy nên chu trình bán hàng-thu tiền thường chứa đựng nhiều sai sót.
Nhận thức được tầm quan trọng này nên em đã chọn đề tài : “Hoàn thiện
quy trình kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền trong kiểm toán BCTC tại
Công ty TNHH Kiểm toán Quốc tế Unistars”.
2. Mục tiêu cụ thể đặt ra cần giải quyết trong đề tài
Mục đích chính của đề tài là hoàn thiện kiểm toán chu kỳ bán hàng-thu
tiền trong kiểm toán BCTC tại công ty TNHH Kiểm toán Quốc tế Unistars. Ðể đạt
được mục đích trên, luận văn tập trung vào các mục đích cụ thể sau:
- Hệ thống hóa về mặt lý luận đối với kiểm toán chu trình bán hàng-thu tiền
trong kiểm toán báo cáo tài chính tại các công ty kiểm toán độc lập.
- Nêu thực trạng cũng như hệ thống và phân tích có cơ sở khoa học trình tự,
thủ tục các bước tiến hành kiểm toán kiểm toán chu trình bán hàng-thu tiền trong
tiền tại công ty TNHH Kiểm toán Quốc tế Unistars.
SV: Phạm Thanh Hà Lớp: KTDN.E-K13
Khóa luận tốt nghiệp - 3 - Học viện Ngân hàng
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN CHU TRÌNH BÁN HÀNG-
THU TIỀN TRONG KIỂM TOÁN BCTC TẠI CÁC CÔNG TY
KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP
1.1. Tổng quan về kế toán Bán hàng-Thu tiền trong hoạt động kinh doanh
1.1.1. Khái quát về chu trình Bán hàng-Thu tiền
Bán hàng là quá trình chuyển đổi quyền sở hữu của hàng hóa,sản phẩm hoặc
dịch vụ cho khách hàng để đổi lấy tiền hoặc khản phải thu từ khách hàng .Với ý
nghĩa như vậy, quá trình này bắt đầu từ yêu cầu mua của khách hàng (đơn đặt
hàng,hợp đồng ) và kết thúc chuyển đổi hàng hóa thành tiền .Hàng hóa chứa
đựng giá trị có thể bán được ,tiền tệ là phương tiện thanh toán nhờ đó mà mọi giao
dịch đều được giải quyết tức thời .
1.1.2. Kế toán bán hàng-thu tiền
1.1.2.1. Phương thức bán hàng-thu tiền
Phương thức bán hàng:
Bán buôn
Bán buôn hàng hoá là hình thức bán hàng cho các đơn vị thương mại, các
doanh nghiệp sản xuất…. Đặc điểm của hàng hoá bán buôn là hàng hoá vẫn nằm
trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng, do vậy, giá trị và giá trị sử
dụng của hàng hoá chưa được thực hiện. Hàng bán buôn thường được bán theo lô
hàng hoặc bán với số lượng lớn. Trong bán buôn thường bao gồm hai phương thức:
- Phương thức bán buôn hàng hoá qua kho:
+ theo hình thức giao hàng trực tiếp
+ theo hình thức chuyển hàng
- Phương thức bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng:
+ vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp (còn gọi là hình thức
giao tay ba)
Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14: ‘Doanh thu: Là tổng giá trị các
lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động
sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở
hữu”.
Doanh thu của doanh nghiệp bao gồm doanh thu bán hàngvà cung cấp dịch
vụ, doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập từ các hoạt động bất thường.
Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ gồm: doanh thu bán ra bên ngoài và
doanh thu nội bộ, trong đó:
- Doanh thu bán hàng là toàn bộ số tiền thu được hoặc sẽ thu được từ các giao
dịch như bán sản phẩm ,cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm cả phụ phí thu
ngoài
- Doanh thu nội bộ: là số tiền thu được do bán hàng hóa, sản phẩm cung cấp
dịch vụ tiêu thụ nội bộ giữa các đơn vị trực thuộc trong cùng một công ty hay tổng
công ty
Điều kiện ghi nhận:
SV: Phạm Thanh Hà Lớp: KTDN.E-K13
Khóa luận tốt nghiệp - 5 - Học viện Ngân hàng
Theo chuẩn mực số 14, doanh thu chỉ được ghi nhận khi thỏa mãn đồng
thời 5 điều kiện sau:
• Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền
sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua;
• Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở
hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa;
• Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn;
• Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán
hàng;
• Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.
Khoản mục doanh thu chưa thực hiện (3387)
Theo chế độ kế toán quyết định 15 : “Doanh thu chưa thực hiện phản ánh số
hiện có và tình hình tăng, giảm doanh thu chưa thực hiện của doanh nghiệp của
Theo chế độ kế toán quyết định 15: ‘Tài khoản này dùng để phản ánh trị giá
vốn của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, bất động sản đầu tư; giá thành sản xuất của
sản phẩm xây lắp (Đối với doanh nghiệp xây lắp) bán trong kỳ.”. Khi bán hàng hóa,
đồng thời ghi nhận doanh thu và giá vốn đối với hàng hóa.Cuối kỳ, giá vốn được
kết chuyển sang 911 để xác ddunhj kết quả kinh doanh.
Khoản mục tiền
Theo chế độ kế toán quyết định 15:
-Tài khoản 111- Tiền mặt : Tài khoản này dùng để phản ánh thu,chi, tồn quỹ
tại quỹ doanh nghiệp bao gồm: Tiền Việt Nam, ngoại tệ, vàng bạc, kim khí quý.
-Tài khoản 112- Tiền gửi ngân hàng :Tài khoản này dùng để phản ánh số hiện
có và biến động tăng, giảm các khoản tiền gửi tại Ngân hàng của doanh nghiệp
Khoản mục nợ phải thu (131)
Theo chế độ kế toán quyết định 15
Khái niệm:
Tài khoản này dùng để phản ánh các khoản nợ phải thu và tình hình thanh
toán các khoản nợ phải thu của doanh nghiệp với khách hàng về tiền bán sản phẩm,
hàng hóa, BĐS đầu tư, TSCĐ, cung cấp dịch vụ
Nguyên tắc ghi nhận:
- Nợ phải thu cần được hạch toán chi tiết cho từng đối tượng phải thu, theo
từng nội dung phải thu, theo dõi chi tiết phải thu ngắn hạn, phải thu dài hạn và hi
chép theo từng lần thanh toán.
- Đối tượng phải thu là các khách hàng có quan hệ kinh tế với doanh nghiệp
về mua hàng hoá, nhận cung cấp dịch vụ, kể cả TSCĐ, bất động sản đầu tư.
- Không phản ánh vào tài khoản này các nghiệp vụ bán sản phẩm, hàng hoá,
BĐS đầu tư, TSCĐ, cung cấp dịch vụ thu tiền ngay (Tiền mặt, séc hoặc đã thu qua
Ngân hàng).
- Trong hạch toán chi tiết tài khoản này, kế toán phải tiến hành phân loại các
khoản nợ, loại nợ có thể trả đúng thời hạn, khoản nợ khó đòi hoặc có khả năng
SV: Phạm Thanh Hà Lớp: KTDN.E-K13
Khóa luận tốt nghiệp - 7 - Học viện Ngân hàng
phải nộp
TK 532, 531,521
K/C CKTM,
giảm giá
K/C DTT để xác
định kết quả
TK 3331
Thuế GTGT đầu ra phải nộp
D.thu bán
Hàng
Khóa luận tốt nghiệp - 8 - Học viện Ngân hàng
gửi đi bán ,chưa ghi nhận doanh thu .Hàng đang đi đường có trách nhiệm và chi phí
thuộc về bên bán,kế toán ghi nhận doanh thu tại thời điểm giao hàng cho bên mua
và họ chấp nhận ký trên hóa đơn.
Sơ đồ 1.2: Sơ đồ khái quát qúa trình hạch toán bán buôn theo phương
thức chuyển hàng, chờ chấp thuận
- Phương thức bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng:
+ Vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán: Công ty B mua và bán hàng
phải trực tiếp thanh toán
Sơ đồ 1.3: Sơ đồ khái quát trình tự hạch toán bán buôn vận chuyển
thẳng, không tham gia thanh toán.
SV: Phạm Thanh Hà Lớp: KTDN.E-K13
TK 156, 1532 TK 632 TK 911
TK 157
Giá vốn
HGB
Giá vốn
HGB đã
t.thụ
K/C. Giá
xác
định kết quả
Tổng số hoa
hồng được
hưởng
TK 33311
Thuế GTGT
đầu ra phải nộp
Khóa luận tốt nghiệp - 9 - Học viện Ngân hàng
Bán lẻ
- Hình thức bán lẻ thu tiền tập trung: Bán lẻ thu tiền tập trung là hình thức bán
hàng mà trong đó tách rời nghiệp vụ thu tiền của người mua và nghiệp vụ giao hàng
cho người mua. Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của
khách, viết hoá đơn hoặc tích kê cho khách để khách đến nhận hàng ở quầy hàng do
nhân viên bán hàng giao. Hết ca (hoặc hết ngày) bán hàng, nhân viên bán hàng căn
cứ vào hoá đơn và tích kê giao hàng cho khách hoặc kiểm kê hàng hoá tồn quầy để
xác định số lượng hàng đã bán trong ngày, trong ca và lập báo cáo bán hàng. Nhân
viên thu tiền làm giấy nộp tiền và nộp tiền bán hàng cho thủ quỹ.
Sơ đồ 1.4: Sơ đồ khái quát quá trình hạch toán bán lẻ.
SV: Phạm Thanh Hà Lớp: KTDN.E-K13
TK 156
Gvốn
t.tế
hàng đã tiêu
thụ
TK 632
K/C G.vốn
hàng đã tiêu
thụ
tiếp bán hàng. Bên nhận làm đại lý, ký gửi sẽ trực tiếp bán hàng, thanh toán tiền
hàng và được hưởng hoa hồng đại lý. Số hàng chyển giao cho các cơ sở đại lý, ký
gửi vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp đến khi doanh nghiệp thương mại
được cơ sở đại lý, ký gửi thanh toán tiền hay chấp nhận thanh toán hoặc thông báo
về số hàng đã bán được, doanh nghiệp mới mất quyền sở hữu về số hàng này.
SV: Phạm Thanh Hà Lớp: KTDN.E-K13
Số tiền người mua trả
TK 156
Giá vốn t.tế
hàng
đã tiêu thụ
TK 632
K/C giá vốn
của
hàng tiêu
thụ
TK 911
K/C DTT để
xác
xđịnh kết
quả
TK 511 111,131
lần đầu tại thời
điểm mua hàng
TK 131
Số tiền còn
phải thu
của
người
chức năng và phân nhiệm cho cá nhân hay bộ phận khác nhau phụ trách .Tùy từng quy
SV: Phạm Thanh Hà Lớp: KTDN.E-K13
TK156
xuất hàng
hoá
giao cho đại lý
TK157
Khi hàng
giao đại lý đã
bán được
TK632
K/c giá vốn
hàng bán
TK911
K/c Doanh
thu thuần
TK511
Giá bán
TK641
Không
có thuế
Tiền
Hoa
hồng trả
đại lý
TK3331 TK133
Thuế
của tiền
hoa hồng
111, 112,131
Bộ phận phụ trách bán chịu cần đánh giá khả năng thanh toán của
khách hàng để xét duyệt việc bán chịu. Đây là thủ tục kiểm soát
kiểm soát quan trọng để đam bảo khả năng thu hồi được các
khoản nợ phải thu của doanh nghiệp .Một số cách thức có thể hỗ
trợ công việc này là thiết lập chính sách bán chịu rõ ràng, lập
danh sách và luôn cập nhập thông tin tài chính của khách
hàng.Trong một số trường hợp rủi ro cao,có thể yêu cầu khách
hàng thế chấp tài sản hoặc ký quỹ.
Xuất kho hàng
bán
Căn cứ lệnh bán hàng đã được phê chuẩn ,thủ kho xuất hàng
cho bộ phận gửi hàng
Gửi hàng
Bộ phận gửi hàng lập chứng từ chuyên và gửi hàng cho khách
hàng ,chứng từ này là cơ sở lập hóa đơn và thường bao gồm các
thông tin về quy cách ,chủng loại ,số lượng và các thong tin lien
quan đến hàng hóa. Bộ phận gửi hàng độc lập để hạn chế sai sót
trong khâu xuất hàng và các gian lận do thông đồng giữa kho và
SV: Phạm Thanh Hà Lớp: KTDN.E-K13
Khóa luận tốt nghiệp - 13 - Học viện Ngân hàng
người nhận hàng
Lập và kiểm tra
hóa đơn
Do hóa đơn cung cấp thông tin cho khách hàng về số tiền mà họ
phải trả nên nó cần được lập chính xác và đúng thời gian.Hóa
đơn cần được lập bởi bộ phận độc lập với phòng kế toán và bộ
phận bán hàng.Bộ phận này cần có trách nhiệm:
- Kiểm tra số hiệu các chứng từ chuyển hàng
- So sánh lệnh bán hàng với chứng từ chuyển hàng ,đơn đặt
hàng và các thông báo điều chỉnh
các khoản nợ
không thu hồi
được
hàng ,nhà quản lý có trách nhiệm xem xét cho phép hoặc đề nghị
cấp có thẩm quyền xóa sổ các khoản nợ này ,căn cứ vào đó bộ
phận kế toán sẽ ghi chép vào sổ kế toán.
1.1.4. Những sai phạm thường gặp đối với chu trình Bán hàng - Thu tiền:
1.1.4.1. Sai sót
- Doanh thu được ghi nhận khi người mua ứng tiền hàng trước, doanh nghiệp
đã xuất hàng nhưng thủ tục mua bán chưa hoàn thành.
- Ghi nhận doanh thu khi người mua đặt trước tiền nhưng hàng hóa chưa
được chuyển giao tới khách hàng.
- Số liệu bị tính toán sai và ghi sổ sai làm chênh so với thực tế
- Bù trừ công nợ phải thu khách hàng và phải trả người bán không cùng đối
tượng
- Đếm nhầm số tiền mặt dẫn đến hạch toán trong sổ sách bị chênh lệch
1.1.4.2. Gian lận
- Doanh nghiệp không hạch toán doanh thu trong các trường hợp: hàng đổi
hàng, dùng sản phẩm trả lương,chi các quy theo chế độ kế toán quy định
- Không hạch toán doanh thu mà bù trừ thẳng vào hàng tồn kho hoặc nợ phải
trả.Phần chênh lệch giá vốn bà giá bán không ghi nhận vào sổ sách.
- Cố tình nhầm lẫn giữa doanh thu chưa thực hiện và doanh thu đã thực hiện
- Kê khai tăng nợ phải thu che giấu việc thụt két, trốn thuế và cải thiện tình
hình tài chính của doanh nghiệp.
- Cố tình phân loại nợ không đúng theo điều khoản hợp đồng ,sau đó trích lập dự
phòng không đúng theo quy định nhằm tăng chi phí của doanh nghiệp để trốn thuế.
- Xử lý nợ phải thu không có khả năng thu hồi vượt quyền hạn hoặc sai chế độ.
1.2. Tổng quan về kiểm toán BCTC.
1.2.1. Khái niệm về kiểm toán BCTC
quan hệ với nhau và hình thành các chu trình : mua hàng-thanh toán,bán hàng-thu
tiền, nhân sự-tiền lương, chi phí –giá thành , chu kỳ huy động vốn và hoàn trả vốn,
chu kỳ tiền.
Phương pháp này mang tính hiệu cao do xuất phát từ các mối quan hệ ,từ đó
có thể phát hiện các sai phạm đến nhiều tài khoản khác nhau.Tuy nhiên công việc sẽ
tương đối phức tạp.
1.2.3.2. Phương pháp kiểm toán BCTC.
Phương pháp kiểm toán là các biện pháp ,cách thức và thủ pháp được vận
dụng trong công tác kiểm toán nhằm đạt được mục đích kiểm toán đã đặt ra.Có 2
phương pháp kiểm toán BCTC và đều được sử dụng trong một cuộc kiểm toán.
Phương pháp kiểm toán hệ thống
Đây là phương pháp trong đó các thủ tục ,kỹ thuật kiểm toán được thiết lập để
thu thập các bằng chứng về tính hiệu quả và thích hợp của HTKSNB của đơn vị, từ đó
thấy được điểm mạnh-yếu, khoanh vùng rủi ro,xác định phương hướng kiểm toán .
Giai đoạn 1: Khảo sát và mô tả hệ thống.
SV: Phạm Thanh Hà Lớp: KTDN.E-K13
Khóa luận tốt nghiệp - 16 - Học viện Ngân hàng
Căn cứ vào văn bản quy định quy trình nghiệp vụ của đơn vị, quan sát tận
mắt , thông qua phỏng vấn nhân viên .Sau đó sử dụng bảng hỏi, lưu đồ ,bảng câu
hỏi để phác thảo lại HTKSNB của đơn vị.
Giai đoạn 2: Xác nhận hệ thống
Lấy ý kiến xác nhận người quản lý về HTKSNB mà KTV đã mô tả sau
khi đánh giá hiệu lực và tuân thủ của nó trong thực tế.Giai đoạn gồm 4 bước:
Nắm vững và mô tả rõ ràng chi tiết quy định nghiệp vụ hiện hành được quy
định bằng văn bản
Kiểm tra áp dụng các thử nghiệm kiểm soát để biết xem quy trình trong thực
tế diễn ra như thế nào .
So sánh giữa quy trình nghiệp vụ được quy định với diễn ra trong thực tế.
Chỉ ra những khác biệt ,phân tích nguyên nhân và hậu quả của sự khác biệt.
Giai đoạn 3: Phân tích hệ thống
1.2.4.1. Lập kế hoạch kiểm toán
Công việc lập kế hoạch được bắt đầu từ khi nhận được yêu cầu kiểm toán hoặc
giấy mời kiểm toán , có sự chấp nhận làm kiểm toán của Công ty kiểm toán bằng thư
hẹn kiểm toán.Sau đó, công ty kiểm toán chính cùng đại diện khách hàng ký kết hợp
đồng kiểm toán .Sau khi ký kết hợp đồng kiểm toán,người được giao trách nhiệm KTV
chính có nhiệm vụ là lập kế hoạch kiểm toán. KTV phải lập kế hoạch kiểm toán một
cách đúng đắn ,để giúp cho KTV thu thập được bằng chứng có giá trị và đầy đủ cho
các tình huống,để giúp giữ chi phí ở mức độ hợp lý ,và để tránh những bất đồng với
khách hàng .Lập kế hoạch kiểm toán gồm các bước :
Sơ đồ 1.7 : Lập kế hoạch kiểm toán
1.2.4.2. Thực hiện kiểm toán
Thực chất giai đoạn này là triển khai các nội dung trong kế hoạch kiểm toán và
chương trình kiểm toán nhằm thu thập bằng chứng kiểm toán cho các nội dung và
mục tiêu đã được thiết lập.Bao gồm:
-Thực hiện thử nghiệm kiểm soát (kiểm toán hệ thống)
-Thực hiện thử nghiệm cơ bản (kiểm toán cơ bản)
Thực hiện thủ tục phân tích
Thực hiện thủ tục kiểm toán chi tiết
1.2.4.3. Kết thúc kiểm toán
Các nội dung chủ yếu cần thực hiện gồm:
- Các sai phạm đã phát hiện khi kiểm toán chi tiết nghiệp vụ và số dư tài
khoản và đánh giá về mức độ sai phạm;
- Nguyên nhân của sai lệch và các bút toán điều chỉnh sai phạm;
SV: Phạm Thanh Hà Lớp: KTDN.E-K13
Chuẩn bị cho kế hoạch kiểm toán
Thu thập thông tin khách hàng
Thực hiện các thủ tục phân tích
Đánh giá tính trọng yếu và rủi ro kiểm toán
Tìm hiểu hệ thống KSNB và đánh giá rủi ro kiểm soáttoán
về mặt giá trị.Các khoản dự phòng phải thu khó đòi được tính toán giá trị thuần của
nợ phải thu khách hàng gần giá trị thực hiện được.
Chính xác: Xác minh doanh thu, khoản phải thu phải được ghi chép đúng
kỳ theo nguyên tắc cộng dồn, phân loại đúng khoản mục ,chính xác về mặt số học,
phù hợp với sổ sách.
Trình bày và thuyết minh: Việc trình bày thông tin về doanh thu bán hàng ,
phải thu khách hàng vào báo cáo tài chính phải phù hợp với chỉ tiêu đã được chế độ
SV: Phạm Thanh Hà Lớp: KTDN.E-K13
Khóa luận tốt nghiệp - 19 - Học viện Ngân hàng
báo cáo tài chính quy định và phải đảm bảo sự nhất quán với số liệu đã được cộng
dồn trên các sổ kế toán có liên quan.
1.3.2. Nội dung kiểm toán về chu trình Bán hàng-Thu tiền và căn cứ tài liệu sử
dụng:
1.3.2.1. Nội dung kiểm toán về chu trình Bán hàng-Thu tiền
Kiểm toán chu trình bán hàng-thu tiền thực chất là kiểm toán các chỉ tiêu
liên quan đế cùng một nghiệp vụ bán hàng –thu tiền ,có mối quan hệ chặt chẽ với
nhau. Với mục tiêu kiểm toán là tính chính xác, hợp lý của các khoản mục trên
BCTC, do vậy bản chất của kiểm toán chu trình này là kiểm toán thông qua hai
khoản mục “doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (511)” và “nợ phải thu khách
hàng (131) ”.Qua đó, có thể đưa ra ý kiến kiểm toán về chu trình bán hàng-thu tiền.
1.3.2.2. Căn cứ tài liệu liên quan
Các tài khoản kế toán liên quan đến chu trình bán hàng- thu tiền :
111,112,131,511…
Chứng từ,tài liệu liên quan đến kế toán chu trình bán hàng-thu tiền:
Tài liệu ở bộ phận bán hàng: Biểu giá bán, biểu tỷ lệ chiết khấu ,đơn đặt
hàng ,hợp đồng ,bản thanh lý hợp đồng ,nhật ký bán hàng ,báo cáo bán hàng với
phiếu xuất kho…
Tài liệu ở bộ phận kế toán: Sổ nhật ký thu tiền, sổ nhật ký bán hàng,sổ chi
tiết,sổ cái,,hóa đơn bán hàng ,văn bản phê duyệt bán chịu, bảng đối chiếu ,chứng từ
phê chuẩn xóa nợ phải thu không thu hồi được ,bảng trích lập dự phòng, báo cáo
Chuẩn bị cho kế hoạch kiểm toán
Quy trình kiểm toán được bắt đầu khi KTV và công ty kiểm toán tiếp nhận
khách hàng. Trên cơ sở thư mời kiểm toán, kiểm toán viên xác định khách hàng và
tiến hành các bước công việc dưới đây:
- Đánh giá khả năng nhận kiểm toán
- Nhận diện các lý do kiểm toán của công ty khách hàng
- Lựa chọn đội ngũ nhân viên kiểm toán
- Ký kết hợp đồng kiểm toán
Thu thập thông tin khách hàng
Thông tin cơ sở :
Sau khi ký hợp đồng kiểm toán, KTV tiến hành tìm hiểu về ngành nghề
hoạt động kinh doanh của khách hàng, qua đó đánh giá khả năng có nhữn sai xót
trọng yếu và thực hiện các phân tích để xác định thời gian cần thiết để thực hiện
kiểm toán. Các công việc cụ thể cần làm:
- Tìm hiểu về ngành nghề hoạt động kinh doanh của khách hàng
- Xem xét lại hồ sơ kiểm toán chung và kết quả kiểm toán lần trước
- Tham quan nhà xưởng
- Nhận diện các bên hữu quan
- Dự kiến nhu cầu chuyên gia bên ngoài
Thu thập thông tin về nghĩa vụ pháp lý của khách hàng
KTV cần phải thu thập các biên bản họp Hội đồng quản trị, biên bản họp
Hội đồng cổ đông, điều lệ của công ty, giấy phép kinh doanh, giấy phép thành lập…
SV: Phạm Thanh Hà Lớp: KTDN.E-K13
Khóa luận tốt nghiệp - 21 - Học viện Ngân hàng
và đặc biệt là những hợp đồng bán hàng có liên quan trực tiếp đến chu trình Bán
hàng – Thu tiền. Bên cạnh đó, kiểm toán viên cần thu thập một số tài liệu như:
- Báo cáo kiểm toán năm trước.
- Báo cáo tài chính.
- Các tài liệu liên quan đến chu kỳ Bán hàng – Thu tiền.
- Bản đối chiếu công nợ.
Khóa luận tốt nghiệp - 22 - Học viện Ngân hàng
rủi ro kiểm soát là cao hay thấp là tùy vào từng đơn vị cụ thể.Từ đó lập kế hoạch
kiểm toán và để xác định phạm vi các thử nghiệm cơ bản.
Thiết kế chương trình kiểm toán
Sau khi đánh giá về HTKSNB của đơn vị,KTV sẽ đánh giá tổng thể hoạt
động của đơn vị,soạn thảo chương trình Kiểm toán.Trong thực tiến KTV thường
căn cứ vào các rủi ro tiềm tàng và các rủi ro kiểm soát để thiết kế chương
trình.Thiết kế chương trình kiểm toán đối với chu trình Bán hàng – Thu tiền bao
gồm các bước sau :
Thiết kế các thử nghiệm kiểm soát
Thiết kế các thử nghiệm phân tích
Thiết kế các thủ tục kiểm tra chi tiết
1.3.3.2. Thực hiện kiểm toán
Trong giai đoạn này ,KTV phải thực hiện các thủ tục khảo sát đối với
HTKSNB của đơn vị để thu thập đầy đủ bằng chứng thích hợp về sự thiết kế và vận
hành của HTKSNB đó và khằng định lại mức độ rủi ro kiểm soát ban đầu với các
cơ sở dẫn liệu , từ đó chọn phạm vi thử nghiệm cơ bản .
Thực hiện thử nghiệm kiểm soát .
Giai đoạn tiếp nhận đơn đặt hàng và xét duyệt bán chịu:
- Kiểm tra danh sách khách hàng xem có đầy đủ thông tin và có sự xét
duyệt bán chịu hay không
- Chọn mẫu kiểm tra các lệnh bán hàng có được đính kèm với đơn đặt
hàng phù hợp hay không,có phù hợp với danh mục khách hàng và hạn mức bán chịu
Gửi hàng và lập hóa đơn
- Chọn mẫu hóa đơn kiểm tra số lượng đơn giá, các khoản chiết khấu và
việc tính tiền có chính xác không,đối chiếu với sổ sách về doanh thu,nợ phải thu.
- Kiểm tra đánh số thứ tự phiếu gửi hàng và hóa đơn
Kế toán nợ phải thu
- Kiểm tra đối chiếu chi tiết với tổng hợp, việc gửi thông báo nợ hàng kỳ
cho khách hàng ,kiểm tra xét duyệt và ghi chép hàng bán bị trả lại
- Kiểm tra hồ sơ phê chuẩn cho
nghiệp vụ bán hàng: Đơn đặt hàng, Hợp
đồng thương mại. Kế hoạch bán hàng đã
được phê chuẩn tương ứng với nghiệp
vụ ghi sổ nói trên, Nội dung kiểm tra
hồ sơ phê chuẩn bán hàng là xem xét
tính đúng đăn, hợp lý của nội dung phê
chuẩn và tính đúng thẩm quyền của
người phê chuẩn. Sự đầy đủ, hợp lý của
người phê chuẩn cũng như người phê
chuẩn chứng tỏ nghiệp vụ bán hàng phát
sinh là đã được cho phép, là căn cứ ghi
sổ hợp lý.
-Kiểm tra các chứng từ thu nợ tiền hàng
(phiếu thu, giấy báo Có của ngân hàng,
…) của các bút toán ghi thu tiền; So sánh
đối chiếu bút toán ghi sổ tài khoản Phải
thu khách hàng với bút toán ghi sổ các
tài khoản đối ứng (TK 111, TK 112,…).
- Kiểm tra các ghi chép trên sổ
nghiệp vụ theo dõi khoản tiền đã về đơn
vị (sổ quỹ, sổ theo dõi ngoại tệ) để đảm
bảo thực tế tiền đã thực nhận; Kiểm tra
biên bản bù trừ công nợ, biên bản đối
chiếu công nợ của đơn vị để xác nhận
các trường hợp thu thu tiền và đã sử
dụng tiền bán hàng để thanh toán bù trừ,
… Kiểm tra các bản sao kê của ngân
hàng để xác nhận các khoản tiền thu qua
ngân hàng; đối chiếu Nhật ký thu tiền
ghi trên Hoá đơn bán hàng
+ Kiểm tra về đơn giá hàng bán ghi
trên Hoá đơn bán hàng
+ Kiểm tra tỷ giá ngoại tệ đã ghi nhận
trên Hoá đơn bán hàng (trường hợp bán
hàng bằng ngoại tệ).
- Kiểm tra kết quả tính giá của đơn vị
- Tiến hành kiểm tra các thông tin cơ
sở mà đơn vị đã dùng để tính doanh thu
bán hàng xem có hợp lý và đúng đắn
hay không. Cụ thể:
+ Kiểm tra về số lượng hàng đã bán
ghi trên Hoá đơn bán hàng
+ Kiểm tra về đơn giá hàng bán ghi
trên Hoá đơn bán hàng
+ Kiểm tra tỷ giá ngoại tệ đã ghi
nhận trên Hoá đơn bán hàng (trường
hợp bán hàng bằng ngoại tệ).
- Kiểm tra kết quả tính giá của đơn vị
SV: Phạm Thanh Hà Lớp: KTDN.E-K13
Copyright: Tài liệu đại học ©