HC VINăCHệNHăTR QUC GIA H CHệăMINH
SANTY PHONMEUANGLAO
®æi míi ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña
ng©n hµng n-íc céng hoµ d©n chñ nh©n d©n lµo
trong qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ LUNăÁNăTINăSăKINHăT
HÀăNI - 2014
HC VINăCHệNHăTR QUC GIA H CHệăMINH
cha tng đc ai công b trong bt k công trình
nào khác.
Tácăgi
Santy Phonmeuanglao
MC LC
Trang
M U
1
Chngă 1: TNGă QUANă TỊNHă HỊNHă NGHIểNă CUă Cịă LIểNă QUANă
Nă TÀI
5
1.1. Nghiên cu v chính sách tin t và hi nhp kinh t quc t ti Cng
hòa dân ch nhân dân Lào
5
1.2. Nghiên cu v chính sách tin t và hi nhp kinh t quc t ti Vit Nam
11
1.3. Nghiên cu v chính sách tin t và hi nhp kinh t quc t ti các
quc gia trên th gii
19
1.4. Lun án tin s qun lỦ kinh t vi đ tài "i mi điu hành chính sách
tin t ca ngân hàng nc cng hòa dân ch nhân dân lào trong quá
trình hi nhp kinh t quc t" ca nghiên cu sinh Santy
Phonmeuanglao
22
Chngă 2:ă Că S Lụă LUN V CHệNHă SÁCHă TIN T VÀă IU
HÀNHă CHệNHă SÁCHă TIN T TRONGă QUÁă TRỊNHă HI
4.1. nh hng phát trin kinh t và điu hành chính sách tin t ca nc
Cng hòa dân ch nhân dân Lào đn nm 2020
126
4.2. Nhng gii pháp hoàn thin điu hành chính sách tin t ca ngân hàng
nc Cng hòa dân ch nhân dân Lào trong quá trình hi nhp kinh t
quc t
132
4.3. Mt s khuyn ngh
160
KT LUNăCHNGă4
KT LUN
169
DANH MCă CÁCă CỌNGăTRỊNHă CAă TÁCăGI Cịă LIểNă QUANă
N LUNăÁN
171
TÀIăLIU THAM KHO
172
DANH MCăCÁCăCH VIT TT
Ch cái
vit tt
Tên đy đ bng
ting Anh
Tên đy đ bng
ting vit
AFTA
Asean Free Trade Area
Khu vc mu dch t do ông Nam Á
Chính sách tin t
DNNN
Doanh nghip Nhà nc
EUR
Euro
ng Euro
FDI
Foreign Direct Investment
u t trc tip nc ngoài
GATT
General Agreement on Tariffs and
Trade
Hip đnh chung v thu quan và
thng mi
GBP
Great British Pound
ng bng Anh
GDP
Gross Domestic Product
Tng sn phm quc ni
IMF
International Monetary Fund
Qu Tin t Quc t
JPY
Japanese yen
ng Yên Nht
NAFTA
North American Free Trade Agreement
Vit Nam đng
WB
World Bank
Ngân hàng th gii
WTO
World Trade Organization
T chc thng mi th gii
DANH MCăCÁCăBNG
Trang
Bng 3.1:
Tình hình thc hin K hoch phát trin kinh t - xư hi 5 nm
ln th 4 ca CHDCND Lào
84
Bng 3.2:
Din bin lưi sut tin gi và lưi sut cho vay ca Lào giai đon
2003 - 2005 (%)
88
Bng 3.3:
Tình hình thc hin K hoch phát trin kinh t - xư hi 5 nm
ln th 5 ca CHDCND Lào
90
Bng 3.4:
Tình hình thc hin K hoch phát trin kinh t - xư hi 5 nm
ln th 6 ca CHDCND Lào
100
Bng 4.1:
Biu đ 3.7:
Tng trng tín dng đi vi khu vc DNNN, t nhân, và t
l tín dng trên GDP ca Lào giai đon 2003 - 2012
79
Biu đ 3.8:
Tng trng tín dng, cung tin, và t l lm phát ca Lào
giai đon 1998 - 2002 (%)
83
Biu đ 3.9:
Giá tr xut khu, nhp khu, cán cân vưng lai, đu t trc tip
nc ngoài, và d tr ngoi hi ca Lào giai đon 1995 - 2002
85
Biu đ 3.10:
Tng trng kinh t và t l lm phát ca Lào giai đon 2002 - 2005
87
Biu đ 3.11:
Tng trng tín dng, tin c s, và cung tin ca Lào giai
đon 2003 - 2005
90
Biu đ 3.12:
Tin d tr, cung tin hp, và cung tin rng ca Lào giai
đon 2006 - 2010
93
Biu đ 3.13:
Din bin lưi sut chit khu, lưi sut cho vay, huy đng, và
lưi sut trái phiu Chính ph ca Lào giai đon 2006 - 2010
94
C cu vn FDI chy vào Lào giai đon 2007 - 2012 (triu USD)
105
Biu đ 3.22:
Tình trng đô la hóa ca Lào giai đon 2007 - 2011 (%GDP)
106
Biu đ 3.23:
Tình trng kh nng thanh toán ca tài sn nc ngoài ròng
ca Lào giai đon 2008 - 2011 (%)
106
Biu đ 3.24:
Cán cân thanh toán ca Lào giai đon 2007 - 2012 (% GDP)
108
Biu đ 3.25:
T l cho vay trên huy đng ca h thng NHTM ti Lào giai
đon 2005 - 2012
109
Biu đ 3.26:
Mc đ cn tr trong hot đng đu t theo xp hng quc t
ca mt s quc gia
110
Biu đ 3.27:
Tng trng kinh t ca Lào giai đon 1997 - 2013
111
Biu đ 3.28:
T l lm phát ca Lào giai đon 1997 - 2013
111
Biu đ 3.29:
Din bin t giá Kip/USD, Kip/THB, và USD/THB ti Lào
giai đon 2006 - 2012
114
không d dàng
59
Hình 2.8:
CSTT ni lng trong c ch t giá th ni và lu chuyn vn
d dàng
60
Hình 2.9:
CSTT m rng trong c ch t giá th ni và lu chuyn vn
không d dàng
60
Hình 2.10:
CSTK m rng trong c ch t giá th ni và lu chuyn vn
d dàng
61
Hình 2.11:
CSTK m rng trong c ch t giá th ni và lu chuyn vn
không d dàng
62
Hình 4.1:
Phn ng ca CSTT không trung hòa nh hng ca cú sc
tích cc
133
Hình 4.2:
Phn ng ca CSTT trung hòa nh hng ca cú sc tích cc
133
1
MăU
1.ăTínhăcp thit caăđ tƠi
K t sau khng hong kinh t - tài chính châu Á 1997, nn kinh t Cng hoà
nói chung và vi Ngân hàng nc CHDCND Lào trong điu hành CSTT nói riêng.
Quá trình hi nhp kinh t quc t ngày càng sâu hn ca Lào cùng vi
nhng bin đng trong và ngoài nc đư đt ra nhng yêu cu, thun li, cng nh
nhng thách thc đi vi công tác điu hành CSTT ca Ngân hàng nc CHDCND
Lào. i hi ln th VI, VII, VIII, IX ca ng đư đ ra đng li phát trin kinh t
theo đnh hng công nghip hoá - hin đi hoá và phn đu đa đt nc thoát
khi danh sách các nc kém phát trin trong nm 2020.
Nhng vn đ trên đư đt ra yêu cu cp thit cn có mt công trình nghiên cu
khoa hc đc lp, khách quan nhm nhìn nhn, đánh giá thc trng điu hành CSTT
ca Ngân hàng nc CHDCND Lào trong quá trình hi nhp kinh t quc t t đó có
nhng gii pháp nhm đi mi công tác điu hành CSTT trong thi gian ti. Vì vy, đ
tài "i mi điu hành chính sách tin t ca Ngân hàng nc Cng hoà dân ch
nhân dân Lào trong quá trình hi nhp kinh t quc t" đc la chn đ nghiên cu.
2. Mcătiêuănghiênăcu
2.1. V khía cnh lý lun
- H thng hoá các lỦ lun v CSTT nh khái nim, công c và mc tiêu;
- H thng hoá các lỦ lun v hi nhp kinh t quc t và tác đng ca hi
nhp kinh t quc t ti công tác điu hành CSTT ca NHTW;
- H thng hoá các lỦ lun v điu hành CSTT ca NHTW trong quá trình
hi nhp kinh t quc t.
2.2. V khía cnh thc tin
- Trình bày bi cnh kinh t và môi trng hot đng ca CSTT ti Lào;
- Phân tích và đánh giá toàn din thc trng điu hành CSTT ca Ngân hàng
nc CHDCND Lào trong bi cnh hi nhp kinh t quc t;
- xut nhng gii pháp và kin ngh hoàn thin điu hành CSTT ca
Ngân hàng nc CHDCND Lào trong thi gian ti.
3.ăPhngăphápănghiênăcu
Ngoài phng pháp trit hc bin chng đc s dng trong nghiên cu
3
4
nhm hoàn thin điu hành CSTT ca Ngân hàng nc CHDCND Lào trong quá
trình hi nhp kinh t quc t.
6. Kt cu caăđ tƠi
Ngoài phn m đu, kt lun, và danh mc tài liu tham kho, lun án đc
kt cu thành 4 chng, 13 tit:
Chng 1: Tng quan tình hình nghiên cu có liên quan đn đ tài
Chng 2: C s lỦ lun v chính sách tin t và điu hành chính sách tin t
trong quá trình hi nhp kinh t quc t
Chng 3: Thc trng điu hành chính sách tin t ca Ngân hàng nc
CHDCND Lào trong quá trình hi nhp kinh t quc t
Chng 4: Gii pháp hoàn thin điu hành chính sách tin t ca Ngân hàng
nc CHDCND Lào trong quá trình hi nhp kinh t quc t
5
Chngă1
TNGăQUANăTỊNHăHỊNHăNGHIểNăCU
CịăLIểNăQUANăNă TÀI
1.1.ăNGHIểNăCU V CHệNHăSÁCHăTIN T VÀăHI NHP KINH T
QUC T TI CNGăHọAăDỂNăCH NHỂNăDỂNăLÀO
Các nghiên cu riêng r v điu hành CSTT và hi nhp kinh t quc t ti
Lào không nhiu, đc bit nghiên cu v công tác điu hành CSTT ca Ngân hàng
nc CHDCND Lào trong bi cnh hi nhp vào kinh t quc t gn nh cha
đc các tác gi trong và ngoài nc tip cn. Có th trình bày mt s nghiên cu
c bn liên quan ti lnh vc nghiên cu ca lun án nh sau:
Khamkinh Phanthavong (2003), i mi h thng ngân hàng nhà nc Cng
hòa dân ch nhân dân Lào trong nn kinh t th trng [10]. Lun án đư phân tích, h
thng lỦ lun v ngân hàng t quá trình ra đi và phát trin, vai trò ca h thng ngân
hàng vi nn kinh t, đc bit là trong nn kinh t th trng. Kinh nghim ca các
pháp tài khoá và tin t m rng đ gim nh tác đng ca cuc khng hong tin t
nm 1997, dn ti tình trng lm phát cao, lòng tin vào ni t suy gim và đng ni
t b mt giá mnh. H lu ca tình trng đô la hoá ph bin khin cho NHTW ca
các quc gia này không th kim soát đc lng cung ng tin t trong nn kinh t
hn na, đng thi mc đ đc lp trong điu hành chính sách lưi sut ca NHTW
cng b gim xung do mc lưi sut ngoi t trong nc ph thuc vào lưi sut
nc ngoài. Hiu qu ca CSTT vì th mà b gim đi đáng k. Mc dù tình trng đô
la hoá đư gim xung trong giai đon gn đây, t l tin gi ngoi t trên tng
phng tin thanh toán gim còn 42,5% vào nm 2012 nhng vn mc cao so vi
Vit Nam, mc 11-12%. iu này là vì Ngân hàng nc CHDCND Lào cha
trin khai quyt lit các gii pháp phù hp và đng b nh Ngân hàng Nhà nc
Vit Nam đư tng trin khai trong giai đon nm 2011 - 2013.
Patricia và Alicia (2008), ô la hoá và chng đô la hoá: h qu đi vi
chính sách tin t [70]. Nghiên cu này đư làm rõ khái nim đô la hoá, xu hng
đô la hoá hin nay ti các quc gia Châu Á, Châu M Latinh, Isarel và Nga và
phân chia các quc gia thành tng nhóm có tình trng đô la hoá cao, trung bình,
và thp. Theo đó, Lào và Campuchia đc xp vào nhóm các quc gia có tình
7
trng đô la hoá cao.
Phouphet Kyophilavong (2009), ánh giá chính sách v mô ca Lào [22],
cho thy Chính ph CHDCND Lào đư theo đui mc tiêu tng trng hn là mc
tiêu n đnh v mô nhm nhanh chóng thoát khi nhóm các quc gia kém phát trin
vào nm 2020. CSTT ca Lào đc điu hành bi Ngân hàng nc CHDCND Lào
thông qua vic s dng các công c trc tip ln gián tip nhng không có các mc
tiêu và kênh truyn dn rõ ràng. C th, Ngân hàng nc CHDCND Lào ch yu
da vào các công c trc tip, bao gm kim soát lưi sut huy đng và cho vay, trn
tng trng tín dng trong thp k 90 ca th k trc. Ch ti nm 1999, nghip v
th trng m và d tr bt buc mi đc đa vào áp dng. Ngân hàng nc
CHDCND Lào đư điu hành CSTT vi lng tng cung tin hàng nm là mc tiêu
Phouphet Khamphounvong (2010), Gii pháp đi mi hot đng Ngân hàng
Trung ng Lào trong thi k hi nhp kinh t quc t [23], đư h thng hoá mt s
vn đ c bn v lỦ thuyt và kinh nghim thc tin trên th gii v hot đng ca
NHTW trong nn kinh t th trng và hi nhp kinh t quc t. Tác gi đư ch ra
Ngân hàng nc CHDCND Lào cha có mt khuôn kh điu hành CSTT rõ ràng và
n đnh vi các mc tiêu ca CSTT rõ ràng, cha thit lp đc c ch truyn dn
tác đng ca CSTT ti các mc tiêu, cha tính đn đ tr và tác đng k vng ca
các quyt đnh điu hành, các công c CSTT còn đn gin, cha đc hoàn thin,
cha xác đnh rõ mc tiêu ca nghip v th trng m là điu tit lưi sut th
trng liên ngân hàng hay vn kh dng trong tng thi k… C ch điu hành t
giá cng đc phân tích là cha phù hp vi xu hng hi nhp kinh t quc t do
đng Kip Lào không đc đnh giá mt cách hp lỦ trong c ch t giá thiu tính
th trng. Tác gi đư đa ra nhng gii pháp đi mi nhm nâng cao đc v th,
tm vóc và nng lc hot đng ca Ngân hàng nc CHDCND Lào nh nâng cao v
th và tính đc lp tng đi ca Ngân hàng nc CHDCND Lào, Ngân hàng nc
CHDCND hot đng hng ti khuôn kh thông l và chun mc quc t, xây
dng môi trng pháp lut và khuôn kh th ch hoàn chnh và đng b, qun lỦ và
giám sát hiu qu h thng ngân hàng.
Mt nghiên cu khác v kinh t v mô, điu hành chính sách và tình hình
thng mi quc t ca Lào cng bàn đn hot đng điu hành CSTT ca
CHDCND Lào trong bi cnh hi nhp kinh t quc t. Nghiên cu ca Ngân hàng
9
th gii v Tng trng vng chc trong bi cnh quan ngi v lm phát [81] nm
2011 cho thy xut khu ca Lào tng mnh trong nm 2011 nh din bin thun
li ca giá c hàng hoá và nhu cu trong khu vc đi vi hàng xut khu. Mc dù
tc đ gia tng ca nhp khu thp hn nhng cán cân vưng lai vn tip tc xu th
thâm ht do vic chuyn các khon thu nhp v nc ca các d án ln. ng Kip
Lào lên giá nh so vi đng USD đư phn nào nh hng tiêu cc ti hot đng
ngoi thng ca Lào. Trong khi đó, CSTT ca Ngân hàng nc CHDCND Lào có
ngân hàng ni đa, xut phát t tình hình tài chính yu kém và cht lng thm đnh
tín dng. Trong khi đó, tình trng s dng ngoi t trong thanh toán ca các doanh
nghip và công chúng vn rt ph bin, là h qu ca thi k lm phát cao trc đây
và đc đim v đa lỦ và thng mi ca CHDCND Lào. Lun án đư xây dng sáu
mô hình kinh t lng đ đo lng các nhân t tác đng ti cu tin trong c ngn
hn ln dài hn bao gm thu nhp, t giá, lưi sut, lm phát trong giai đon t nm
1993 ti 2010. Các hàm cu tin n đnh đa đn kt lun v vic la chn mc tiêu
trung gian cho Ngân hàng nc CHDCND Lào và đa ra khuyn ngh tng cng
công tác thanh tra giám sát nhm bo đm s an toàn cho h thng ngân hàng.
PhongTiSouk Siphomthaviboun (2011), Hoàn thin chính sách thng mi
quc t ca Cng hòa dân ch nhân dân Lào [24]. Tác gi đư phân tích thc trng
nn kinh t Lào và các yu t nh hng ti nn kinh t, quá trình thc hin các
cam kt quc t. Kinh nghim v hoàn thin chính sách thng mi nhm thúc đy
hot đng xut nhp khu ca Thái Lan, Trung Quc, Vit Nam đư đc phân tích
đ rút ra bài hc cho CHDCND Lào. Thc trng hoàn thin chính sách thng mi
quc t ca CHDCND Lào trong nhng nm đi mi t 1986 cho ti 2011 đư đc
trình bày trong chng s 2 ca Lun án bao gm đc đim thng mi quc t ca
Lào và hai s kin quan trng là hi nhp vi ASEAN và chun b gia nhp WTO.
Trên c s nhng đánh giá chung v cht lng hoàn thin chính sách thng mi
quc t ca CHDCND Lào, tác gi đư đ ra các nguyên tc, mc tiêu, đnh hng
và yêu cu tip tc hoàn thin chính sách thng mi quc t. Mt s gii pháp ni
bt đc đ xut nh gn vic hoàn thin chính sách thng mi quc t vi mc
tiêu công nghip hoá, hin đi hoá, hoàn thin các vn bn quc t phi bo đm li
ích ca các bên tham gia, tn dng li th ca nc đi sau, tng tính thng nht
trong nhn thc v t do hoá thng mi và bo v mu dch.
11
Amkha Vongmeunka (2012), Hoàn thin qun lý nhà nc v kinh t đi
ngoi ca nc cng hòa dân ch nhân dân Lào [1]. Th nht, lun án đư trình
bày tng quan v kinh t đi ngoi, c s lỦ lun qun lỦ nhà nc v kinh t đi
Kim Thanh (2008), Phm Th Th (2010)…
Nguyn Kim Dung (2004), Xác lp các điu kin tin đ ca vic hoch đnh
và điu hành CSTT Vit Nam trong tin trình hi nhp kinh t khu vc và quc t
[4]. Lun án đư h thng hoá nhng vn đ có tính cht lỦ lun v c s tin t và
điu kin tin đ cho vic hoch đnh và điu hành tin t. Trên c s đánh giá thc
trng hoch đnh và điu hành CSTT ca Ngân hàng Nhà nc Vit Nam và đnh
hng hi nhp kinh t quc t, lun án đư đa ra các gii pháp nhm xác lp các
điu kin tin đ cho vic hoch đnh, điu hành CSTT ca trong tin trình hi nhp
kinh t khu vc.
Chu Th Hng Minh (2005), Mt s ý kin trao đi xung quanh thc trng h
thng công c chính sách tin t - Vn đ tip tc đi mi và hoàn thin đ đáp ng
Ổêu cu hi nhp [16]. Tác gi đư nhn đnh trong điu kin th trng tin t cha
phát trin, Ngân hàng Nhà nc cha có điu kin s dng các công c điu tit
tin t gián tip đ kim soát mc gia tng cung tin, vic s dng hn mc tín dng
là mt bin pháp cn thit. Tuy nhiên, trc nhng bt cp ca c ch trc tip này,
Ngân hàng Nhà nc đư không còn s dng hn mc tín dng nh mt công c
thng xuyên trong điu hành CSTT. Trên thc t, t nm 1999 cho ti nay, Ngân
hàng Nhà nc đư đi mi điu hành CSTT theo hng chuyn đi mnh m t s
dng công c trc tip sang s dng các công c gián tip, đc bit là t khi Ngân
hàng Nhà nc chính thc áp dng nghip v th trng m vào tháng 7 nm 2000.
Mt s bin pháp đc đ cp nhm hoàn thin các công c ca CSTT bao gm xây
dng c ch, quy ch hot đng cho th trng m, điu hành linh hot và đng b
gia lưi sut và t giá, xây dng h thng lưi sut tái cp vn, tái chit khu có tính
đnh hng th trng… Ngoài ra, tác gi nhn mnh vic Ngân hàng Nhà nc cn
sm thc hin các bin pháp cn thit thúc đy s phát trin ca th trng tin t
nhm nâng cao kh nng d báo và điu chnh vn kh dng ca h thng t chc
tín dng trong bi cnh hi nhp kinh t.
Nguyn Vn Khách (2006), Gii pháp đi mi hot đng ngân hàng nhà nc
Vit Nam trong quá trình hi nhp kinh t quc t [11], đư đi t lỦ thuyt, kinh nghim
Ngân hàng Nhà nc Vit Nam đ đ xut các gii pháp và kin ngh nhm đi mi
14
hot đng này trong thi gian ti. Tác gi đư đi t tng quan v NHTW, hot đng
th trng m ca NHTW và kinh nghim quc t cho ti phân tích thc trng hot
đng th trng m ca Ngân hàng Nhà nc Vit Nam. Các ni dung đc phân
tích bao gm c s pháp lỦ, c cu t chc, hàng hoá giao dch, ch th tham gia,
phng thc giao dch, thc hin… đ đa ra nhng nhn đnh nh yêu cu kim
soát lng tin cung ng qua nghip v th trng m còn hn ch, kh nng h tr
vn kh dng mi ch tp trung cho mt s t chc tín dng, tn ti s lúng túng
trong vic x lỦ mi quan h gia lưi sut nghip v th trng m và các loi lưi
sut điu hành khác. Tác gi nhn đnh nguyên nhân là do h thng vn bn pháp lỦ
cha hoàn thin, s ph thuc ca CSTT vào CSTK, s thiu ht các loi hàng hoá
tham gia vào th trng… T xu hng hot đng ca Ngân hàng Nhà nc Vit
Nam và xu hng hot đng nghip v th trng m ngày càng gia tng, tác gi đư
đ xut mt s gii pháp đi mi hoàn thin, nâng cao hiu qu hot đng th
trng m nh phát trin hàng hoá giao dch đa dng, tng cng cht lng công
tác d báo vn kh dng, tng cng công tác thanh tra, ki soát, nâng cao trình đ
chuyên môn nghip v ca đi ng cán b…
Phm Th Th (ch nhim) (2010), Chính sách tin t ca Vit Nam sau khi
gia nhp t chc thng mi th gii [18]. tài tp trung làm rõ tác đng ca quá
trình gia nhp WTO đi vi phng thc điu hành CSTT Vit Nam; đánh giá
công tác điu chnh CSTT sau khi Vit Nam gia nhp WTO ca Ngân hàng Nhà
nc Vit Nam; trên c s kinh nghim ca mt s nc và nêu lên các đ xut, gi
Ủ nhm hoàn thin cách thc điu hành và ci thin hiu qu ca CSTT. Trên c s
phân tích thc trng ca nhng điu chnh và thc thi CSTT ca Vit Nam sau khi
gia nhp WTO, nht là trong bi cnh Vit Nam có lm phát cao cùng lúc phi đi
mt vi nhng tác đng ca cuc khng hong tài chính th gii 2008, nhóm nghiên
cu đánh giá nhng tác đng quan trong và ch ra nhng vn đ hin nay mà CSTT
cn phi đi mt.
trình bày các gii pháp đi vi chính sách lưi sut, t giá, hoàn thin và phi hp
hiu qu các công c ca CSTT, tng cng cht lng công tác d báo tin t và
nhiu gii pháp b tr khác.
Vn (2012), Phát trin bn vng th trng tin t liên ngân hàng
Vit Nam trong tin trình hi nhp quc t [5]. Ni dung ca lun án xoay quanh