I. Tên đề tài:
BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG THIẾU ĐỒ DÙNG
DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ LỚP 7
II. Đặt vấn đề
Đồ dùng dạy học (ĐDDH) là phương tiện không thể thiếu trong dạy học
lịch sử, nó giúp cho ta có thể tái tạo lại được một phần của quá khứ. Có
ĐDDH, giáo viên sẽ có sự hưng phấn hơn trong giảng dạy và thu hút sự chú ý
của người học hơn, tiết học sẽ trở nên sinh động và hấp dẫn, hiệu quả giờ dạy
vì thế cũng được nâng lên.
Những năm gần đây, do yêu của việc đổi mới nội dung chương trình-sách
giáo khoa, đổi mới phương pháp dạy học nên các cấp lãnh đạo ngành đã tổ
chức nhiều đợt tập huấn về phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính
tích cực của học sinh trên cơ sở nâng cao tính chủ động, sáng tạo và phát huy
khả năng tư duy trong quá trình dạy hoc nhằm trang bị cho học sinh những
kiến thức cơ bản, chính xác, khoa học ở các môn học nói chung và và về môn
lịch sử nói riêng. Qua đó giáo dục cho học sinh lòng yêu quê hương đất nước,
lòng tự hào, tự tôn dân tộc, yêu khoa học, quý trọng gìn giữ và phát huy truyền
thống quý báu của dân tộc, từ đó các em gắng sức học tập để xứng đáng với
cha ông.
Dạy học tích cực là thày tổ chức hướng dẫn, trò chủ động khám phá chiếm
lĩnh kiến thức; tăng cường rèn luyện kỹ năng tư duy, kỹ năng thực hành mà đồ
dùng là một trong những phương tiện cần thiết để thực hiện các yêu cầu nói
trên.
Hiện nay nước ta đang trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá
đất nước, do vậy đòi hỏi cần có những con người năng động, sáng tạo. Dạy
học tích cực nhằm đào tạo lớp người phù hợp với thời đại, vì thế giáo dục
được đầu tư nhiều hơn - “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”. Kinh phí mà nhà
nước ta đầu tư cho giáo dục rất lớn, trong đó việc đầu tư trang thiết bị dạy học
được chú trọng. So với những năm trước đây thì đồ dùng dạy học ở bộ môn
lịch sử hiện nay rất phong phú, đa dạng như lược đồ, tranh ảnh, băng hình,
hiện vật v.v… tuy nhiều nhưng trong thực tế giảng dạy thì đồ dùng dạy học

cầm để trình bày thì không thể nhìn thấy gì vì khoảng cách xa mà lược đồ lại
quá nhỏ.
Như vậy cả 3 cách nêu trên đều có thể áp dụng nhưng những mặt hạn chế là
rất lớn như không đảm bảo tính khoa học, tính chính xác, tính sư phạm và cả
tính kinh tế nữa. Đó là lý do tôi trăn trở qua nhiều năm, và năm 20008-2009
này tôi quyết định chọn đề tài BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG
THIẾU ĐỒ DÙNG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ LỚP 7 (Trong đề tài này tôi
chỉ thực hiện ở phạm vi làm LƯỢC ĐỒ)để nghiên cứu.
III. Cơ sở lý luận:
1. Cơ sở khoa học:
Có thể nói đồ dùng dạy học là một phần cơ bản của nội dung bài giảng của
người giáo viên khi giảng dạy trên lớp. Sử dụng đồ dùng dạy học trong dạy
học là một trong những biện pháp để thực hiện yêu cầu đổi mới phương dạy
học. Sử dụng đồ dùng dạy học để bồi dưỡng khả năng tư duy, rèn kĩ năng thực
hành cho học sinh là mục tiêu giáo dục đào tạo. Trong thực tế, khi giảng dạy
có đồ dùng dạy học thì người giáo viên sẽ tự tin và chủ động hơn, học sinh dễ
tiếp thu bài học hơn, do đó yêu cầu sử dụng đồ dùng dạy học là một yêu cầu
cấp thiết trong dạy học hiện nay và sau này.
2. Cơ sở pháp lý:
Những năm gần đây do yêu cầu của việc đổi mới phương pháp dạy học, lãnh
đạo ngành Giáo dục-Đào tạo các cấp đã có nhiều công văn chỉ đạo về việc làm
và sử dụng đồ dùng dạy học trong giảng dạy, trong đó có công văn số
709/SGDĐT ngày 22 tháng 9 năm 19998 của Sở Giáo dục-Đào tạo Quảng
Nam quy định về nề nếp chuyên môn trong trường trung học phổ thông, trung
học cơ sở; công văn số 106/ TTr ngày 31 tháng 3 năm 2004 của Thanh tra Bộ
Giáo dục-Đào tạo hướng dẫn về nghiệp vụ thanh tra toàn diện trường phổ
thông và thanh tra hoạt động sư phạm của giáo viên phổ thông đã quy định về
việc sử dụng đồ dùng dạy học trong dạy học. Công văn ghi rõ “nếu không có
lược đồ in thì giáo viên tự làm để phục vụ giảng dạy”, điều này càng chứng tỏ
việc sử dụng đồ dùng dạy học trên lớp là một việc hết sức cần thiết nhằm nâng

dạy học lịch sử. Do không có ĐDDH sẽ dẫn đến việc giáo viên “dạy chay”,
học sinh nhàm chán không tập trung học tập, gây ồn ào nên không thực hiện
được yêu cầu phát huy tính tích cực của học sinh trong việc khai thác kiến thức
và rèn kỹ năng thực hành, dẫn đến kết quả giờ dạy đạt thấp, chất lượng học tập
của học sinh giảm sút, uy tín của giáo viên cũng sẽ bị ảnh hưởng.
V. Nội dung nghiên cứu
Do thấy rõ thực trạng trên khiến cho tôi nhiều lần và nhiều năm trăn trở để
tìm ra biện pháp khắc phục nhằm nâng cao hiệu quả cho mỗi tiết dạy và chất
lượng học tập của học sinh. Do đó tôi quyết định đưa đề tài “ Biện pháp khắc
phục tình trạng thiếu đồ dùng dạy học môn Lịch sử lớp 7” vào thử nghiệm
trong công tác giảng dạy của bản thân. Quá trình thử nghiệm được thực hiện
qua 2 năm ( Năm học 2006-2007 và năm học 2007-2008). Vào đầu năm học
2006- 2007 sau khi nghiên cứu chương trình dạy học cả năm đối với lớp 7, tôi
lên danh sách đồ dùng cần cho những tiết học và đem đối chiếu với thực tế
trên danh mục thiết bị của nhà trường để nắm cụ thể đồ dùng dạy học nào còn
thiếu để có biện pháp khắc phục.
Ví dụ theo thống kê sau:
* Các
bước
tiến
hành
thực
hiện
kế
hoạch
làm
ĐDDH (các lược đồ):
Bước 1: Lập bảng thống kê về số ĐDDH (lược đồ) của môn học (số đã có, số
chưa có)
Bước 2: Xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện làm các ĐDDH còn thiếu.

6
Nhà Lý đẩy mạnh
công cuộc xây
dựng đất nước
14 7
Lược đồ trận chiến tại
phòng tuyến sông Như
Nguyệt
Có
7 ………………… … …… ………………………. ………….
được những nội dung cơ bản của lược đồ (địa danh, ký hiệu trên lược đồ…) tạo
tiền đề cho việc khai thác kiến thức trong tiết học.
Bước 6: Tạo nguồn kinh phí mua vật liệu làm ĐDDH, ngoài việc đề nghị sự hỗ
trợ của nhà trường, tôi vận động học sinh nhịn quà vặt từ 500đ đến 1000đ trong
mỗi tuần để đóng góp vào việc mua các vật liệu.
Bước 7: Tổ chức vẽ các lược đồ-Căn cứ số lượng các lược đồ cần làm, tôi phân
đều cho các nhóm thực hiện vẽ vào giấy (mỗi đồ dùng được vẽ thành 3-4 bản để
sau này dễ lựa chọn).
Bước 8: Thẩm định, lựa chọn-Đầu tháng 10 năm 2006 sau khi các đồ dùng đã
được các nhóm học sinh hoàn tất, tôi tập hợp lại và liên hệ các đồng chí trong
nhóm bộ môn, các đồng chí đã được tôi tham khảo để cùng thẩm định lựa chọn
bản đảm bảo được các yêu cầu thì đưa vào kế hoạch sử dụng.
Bước 9: Hoàn tất sản phẩm- Sau khi chọn được những lược đồ đạt yêu cầu, tôi
trình Hội đồng khoa học trường xin ý kiến và khi được lãnh đạo cho phép đưa
vào sử dụng, tôi cho đóng nẹp, sắp xếp theo thứ tự thời gian…và đưa vào sử
dụng. Như vậy cùng với sụ hỗ trợ của đồng nghiệp tôi đã hướng dẫn học sinh
hoàn thành tập đồ dùng dạy học ở lớp 7, cụ thể là 9 lược đồ như đã nêu ở phần
trên và đã được đưa vào sử dụng từ tháng 11 năm 2006. So với việc giáo viên vẽ
lên bảng và bảng phụ thì đồ dùng dạy học này đảm bảo tính khoa học, tính sư
phạm, sử dụng được nhiều năm, đường nét không bị mờ như vẽ bằng phấn vào

- Có phương tiện để rèn kĩ năng trình bày cho học sinh. Kiến thức, kỹ năng cần
đạt được đa số học sinh nắm vững ngay tại lớp.
- Sử dụng sự đóng góp của học sinh đúng mục đích học tập.
- Chỉ cần đầu tư một lần có thể sử dụng được nhiều năm.
VII. Kết luận
Để khắc phục tình trạng thiếu đồ dùng dạy học cần phải tiến hành các bước như
sau:
Một là: lên kế hoạch sử dụng đồ dùng cho cả năm để biết đò dùng nào còn
thiếu.
Hai là: sắp xếp thời gian hợp lý để tổ chức cho học sinh thực hành đại trà vào
đầu năm học nhằm phát hiện học sinh có năng khiếu.
Ba là: phối kết hợp với giáo viên địa lý, giáo viên mỹ thuật, giáo viên có năng
khiếu vẽ để lựa chọn học sinh có khả năng đảm nhiệm công việc.
Bốn là: có kế hoạch bồi dưỡng cho học sinh có năng khiếu ngay từ đầu năm
học và nhắc nhở các em tự rèn luyện kỹ năng thực hành vẽ.
Năm là: vận động học sinh tiết kiệm để dành tiền mua vật liệu làm đồ dùng dạy
học phục vụ học tập.
Sáu là: có kế hoạch triển khai cho học sinh thực hiện sớm để có đồ dùng dạy
học kịp thời ngay từ đầu năm học.
Qua nghiên cứu và thực hiện đề tài này, năm học 2007-2008 tôi đã có sẵn tập
lược đồ để phục vụ dạy học, giúp tôi trở nên an tâm, tự tin trong khi lên lớp,
không bị lúng túng trước học sinh. bản thân tôi đã thực hiện đúng theo yêu cầu
của công văn 106/TTr về nghiệp vụ thanh tra toàn diện trường phổ thông và thanh
tra hoạt động sư phạm của giáo viên phổ thông, công văn 709/GDĐT qui định về
nề nếp chuyên môn trong trường trung học phổ thông, trung học cơ sở.