Mục lục
Lời mở đầu....................................................................4
I. Tổng quan về thị trường chứng khoán.............................5
1 Chứng khoán.................................................................................5
1.1 Khái niệm chứng khoán..........................................................................5
1.2 Phân loại chứng khoán............................................................................5
1.2.1 Cổ phiếu...............................................................................................5
1.2.2 Trái phiếu.............................................................................................6
1.2.3 Chứng chỉ quỹ......................................................................................7
1.2.4 Chứng khoán phái sinh........................................................................8
2 Thị trường chứng khoán...............................................................9
2.1 Quá trình hình thành và phát triển thị trường chứng khoán.............9
2.2 Bản chất, chức năng, nguyên tắc hoạt động của thị trường chứng
khoán............................................................................................................11
2.2.1 Bản chất của thị trường chứng khoán................................................11
2.2.2 Chức năng của thị trường chứng khoán.............................................12
2.2.3 Các nguyên tắc hoạt động cơ bản của thị truờng chứng khoán.........14
2.3 Cơ cấu tổ chức của thị trường chứng khoán......................................16
2.4 Phân loại thị trường chứng khoán…...................................................17
2.5 Các chủ thể tham gia thị trường chứng khoán...................................19
___________________________________________________________________________

1
2.5.1 Nhà phát hành....................................................................................19
2.5.2 Nhà đầu tư…......................................................................................20
2.5.3 Các tổ chức kinh doanh trên thị trường chứng khoán........................20
2.5.4 Các tổ chức có liên quan đến thị trường chứng khoán......................21
2.6 Cơ chế điều hành và giám sát thị trường chứng khoán.....................22
2.6.1 Khái niệm điều hành và giám sát thị trường......................................22
2.6.2 Sự cần thiết phải điều hành và giám sát thị trường chứng khoán......23
2.6.3 Cơ chế điều hành và giám sát thị trường chứng khoán.....................23

khóan. Trong 7 năm qua, thị trường chứng khóan Việt Nam đã dần khẳng định
trở thành phong vũ biểu của nền kinh tế nước ta. Hiện nay, khi Việt Nam thực
hiện hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế thế giới sẽ gặp nhiều khó khăn, nhưng lại
mở ra những vận hội lớn cho tăng trưởng xuất nhập khẩu, tăng đầu tư, tăng chu
chuyển vốn, từ đó có điều kiện cho thị trường chứng khoán phát triển. Trong
phạm vi bài viết này, em xin đề cập đến một phạm vi nhỏ của thị trường chứng
khoán trong thời kì nước ta gia nhập vào nền kinh tế thế giới, đó là vấn đề
“Một số giải pháp hoàn thiện thị trường chứng khoán ở Việt Nam”.
Nội dung bài viết này bao gồm:
I. Tổng quan về thị trường chứng khoán
II. Thị trường chứng khoán ở Việt Nam
III. Các giải pháp phát triển thị trường chứng khoán ở Việt Nam
Kết luận:
Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong khoa Khoa học quản lý, đặc
biệt xin cảm ơn thầy giáo TS.Bùi Đức Thọ đã chỉ bảo và giúp đỡ em trong suốt
quá trình thực hiên đề tài.
Mặc dù đã hết sức cố gắng nhưng do khả năng và kinh nghiệm có hạn
nên bài viết không tránh khỏi những thiếu sót. Em rất mong nhận được những ý
kiến đóng góp và phê bình của các thầy cô.___________________________________________________________________________

4
I. Tổng quan về thị trường chứng khoán
1. Chứng khoán
1.1 Khái niệm chứng khoán
Chứng khoán là hàng hóa của thị trường chứng khoán. Chứng khoán là
bằng chứng xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với tài
sản hoặc phần vốn của tổ chức phát hành, đó là những tài sản tài chính vì nó

từng loại cổ phiếu của tổ chức phát hành.
- Người mua cổ phiếu chỉ chịu trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi số vốn góp
của mình và được quyền biểu quyết các vấn đề có liên quan.
- Được quyền chuyển nhượng nếu là cổ phiếu vô danh.
- Được chia phần tài sản còn lại theo quy định của pháp luật nếu công ty giải
thể.
1.2.2 Trái phiếu
Trái phiếu là một loại chứng khoán quy định nghĩa vụ của người phát
hành( người vay tiền) phải trả cho người nắm giữ chứng khoán( người cho vay)
một khoản tiền xác định, thường là trong những khoảng thời gian cụ thể, và
phải hoàn trả số tiền vay ban đầu khi nó đáo hạn.
Bản chất của trái phiếu là một công cụ nợ, được phát hành dưới hình thức
chứng chỉ hoặc bút toán ghi sổ, xác nhận các quyền và lợi ích hợp pháp của
người sở hữu trái phiếu đối với tài sản hoặc vốn của tổ chức phát hành. Việc
phát hành công cụ này là tổ chức phát hành đứng ra vay theo phương thức có
___________________________________________________________________________

6
hoàn trả cả gốc lẫn lãi. Người sở hữu trái phiếu sẽ không chịu bất cứ trách
nhiệm nào về kết quả hoạt động sử dụng vốn của tổ chức phát hành và trong
mọi trường hợp, tổ chức phát hành phải có trách nhiệm hoàn trả cho người sở
hữu trái phiếu theo các cam kết đã được xác định trong trái phiếu. Trái phiếu
thường có thời hạn xác định.
Thông thường trái phiếu có những đặc điểm chung sau:
+ Không làm thay đổi quan hệ sở hữu trong doanh nghiệp, tức là không
ảnh hưởng đến quyền quản lý và kiểm soát doanh nghiệp, do đó được coi là
biện pháp an toàn về mặt sở hữu để huy động vốn.
+ Chi phí vốn của phát hành trái phiếu bao gồm lợi tức trái phiếu phải trả
cho người mua và các chi phí phát hành được hạch toán vào chi phí sản xuất
kinh doanh của doanh nghiệp, do đó có lợi cho doanh nghiệp về phương diện

- Thứ hai: nếu người sở hữu cổ phiếu phổ thông có quyền biểu quyết hay
quản lý công ty thì nhà đầu tư sở hữu chứng khoán quỹ không có quyền tương
tự, mọi quyền hành đều do công ty quản lý quỹ quy định.
- Thứ ba: được quản lý bởi một đội ngũ quản lý quỹ chuyên nghiệp đứng
ra “ kinh doanh chứng khoán” nên độ an toàn và lợi nhuận kỳ vọng cao hơn khi
đầu tư vào cổ phiếu mà không cần phải suy tính đầu tư vào chứng khoán nào.
1.2.4 Chứng khoán phái sinh
Chứng khoán phái sinh là những công cụ được phát hành trên cơ sở
những công cụ đã có như cổ phiếu, trái phiếu, nhằm nhiều mục tiêu khác nhau
như phân tán rủi ro, bảo vệ lợi nhuận hoặc tạo lợi nhuận. Các chứng khoán phái
___________________________________________________________________________

8
sinh sẽ là đòn bẩy, làm tăng nhiều lần giá trị các đối tượng đầu tư như cổ phiếu,
trái phiếu, để đảm bảo rằng nếu giá của cổ phiếu, trái phiếu có thay đổi bao
nhiêu thì giá của các công cụ phái sinh vẫn sẽ được duy trì ở mức ban đầu. Thị
trường các chứng khoán phái sinh là thị trường phát hành và mua đi bán lại các
chứng từ tài chính như quyền mua cổ phiếu, chứng quyền, hợp đồng quyền
chọn.
2. Thị trường chứng khoán
2.1 Quá trình hình thành và phát triển thị trường chứng khoán
- Thị trường chứng khoán trước công ty cổ phần
Vào khoảng thế kỷ XV, XVI với sự xuất hiện của ngành hang hải,
thương mại thế giới bước vào một kỷ nguyên phát triển dữ dội. Frankfurt ở Đức
và Amstecdam ở Hà Lan, là hai thương cảng lớn nhất thời kỳ bấy giờ. Tại đây,
người ta tụ tập nhau lại để buôn bán các chứng từ văn tự nợ (debenture). Các
chứng từ ghi nợ là những giấy tờ được coi là những giấy tờ có giá trị như tiền
vậy. Các chứng từ nợ gồm 2 loại: các kỳ phiếu (bills) và các hối phiếu (bill of
exchange). Các kỳ phiếu là các giấy nợ có kỳ hạn thanh toán mà con nợ phải trả
cho chủ nợ một số tiền nhất định. Các hối phiếu là một lệnh trả mà con nợ yêu

phiếu (shares). Những người có cổ phần đóng góp gọi là cổ đông ( share
holders). Có hai loại cổ phiếu cơ bản: cổ phiếu thường và cổ phiếu ưu đãi. Cổ
phiếu thường là những cổ phần theo đó việc hưởng lợi từ công ty phụ thuộc vào
tình trạng kinh doanh của công ty. Những người nắm giữ cổ phần này có quyền
tham gia vào việc ra các quyết định kinh doanh, do đó họ được hưởng lợi hay
___________________________________________________________________________

10
phải chịu rủi ro trong kinh doanh. Trái lại, cổ phiếu ưu đãi là những cổ phần
dành cho những người không có khả năng hoặc không có điều kiện tham gia
các hoạt động kinh doanh của công ty nhưng vẫn muốn đóng góp đầu tư để
hưởng lợi và nếu trong trường hợp bị phá sản, toàn bộ tài sản của công ty sẽ
được dùng để trả nợ (nếu còn) sẽ thanh toán cho các khoản đầu tư của cổ phiếu
ưu đãi trước, và cuối cùng (nếu còn) mới thanh toán cho các cổ phiếu thường.
Người sở hữu cổ phiếu có thể chuyển nhượng cho người khác.
+ Sự bùng nổ của thị trường chứng khoán:
Với sự xuất hiện của công ty cổ phần, việc giao dịch mua bán chứng
khoán đã bùng nổ và bước sang giai đoạn hoàn toàn mới. Điều này bắt nguồn từ
nhiều lý do: thứ nhất, các lĩnh vực đầu tư đa dạng; thứ hai, mức độ kiếm lời và
rủi ro của các lĩnh vực này lại khác nhau, do đó mức sinh lời cho đầu tư các lĩnh
vực hay công ty khác nhau cũng khác nhau, thậm chí mức đầu tư còn phụ thuộc
vào cả tình hình chính trị hay sự sống còn của một cá nhân có uy tín trong chính
trường hay trong kinh doanh; thứ ba, tính chất đầu cơ trong giao dịch mua bán
loại chứng khoán này xuất hiện; thứ tư, một khối lượng lớn giao dịch mua bán
chuyển nhượng chứng khoán trên thị trường trở nên thường xuyên với sự tham
gia hết sức đông đảo của hầu hết các tầng lớp trong xã hội. Thị trường chứng
khoán đến lúc đó thực sự bước sang một giai đoạn phát triển hoàn toàn mới với
sự phát triển cả về lượng cũng như về chất.
2.2 Bản chất, chức năng, nguyên tắc hoạt động của thị trường
chứng khoán

nhàn rỗi của họ được đưa vào hoạt động sản xuất kinh doanh và qua đó góp
___________________________________________________________________________

12
phần mở rộng sản xuất xã hội. Bằng cách hỗ trợ các hoạt động đầu tư của công
ty, thị trường chứng khoán đã có những tác động quan trọng đối với sự phát
triển của nền kinh tế quốc dân. Thông qua thị trường chứng khoán, Chính phủ
và chính quyền ở các địa phương cũng huy động được các nguồn vốn cho mục
đích sử dụng và đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế, phục vụ các nhu cầu chung
của xã hội.
- Cung cấp môi trường đầu tư cho công chúng:
Thị trường chứng khoán cung cấp cho công chúng một môi trường đầu tư
lành mạnh với các cơ hội lựa chọn phong phú. Các loại chứng khoán trên thị
trường rất khác nhau về tính chất, thời hạn và độ rủi ro, cho phép các nhà đầu tư
có thể lựa chọn cho mình loại hang hoá phù hợp với khả năng, mục tiêu và sở
thích của mình. Chính vì vậy, thị trường chứng khoán góp phần đáng kể làm
tăng mức tiết kiệm quốc gia.
- Tạo tính thanh khoản cho các chứng khoán:
Nhờ có thị trường chứng khoán, các nhà đàu tư có thể chuyển đổi các
chứng khoán họ sở hữu thành tiền mặt hoặc thành các loại chứng khoán khác
khi họ muốn. Khả năng thanh toán (khả năng chuyển đổi thành tiền mặt) là một
trong những đặc tính hấp dẫn của chứng khoán đối với nhà đầu tư. Đây là yếu
tố cho thấy tính linh hoạt, an toàn của vốn đầu tư. Thị trường chứng khoán càng
năng động và có hiệu quả thì càng có khả năng nâng cao tính thanh khoản của
các chứng khoán giao dịch trên thị trường.
- Đánh giá hoạt động của doanh nghiệp:
Thông qua giá chứng khoán, hoạt động của các doanh nghiệp được phản
ánh một cách tổng hợp và chính xác giúp cho việc đánh giá và so sánh hoạt
động của các doanh nghiệp được nhanh chóng và thuận tiện, từ đó cũng tạo ra
___________________________________________________________________________

tiếp cận.
Nguyên tắc công khai nhằm bảo vệ nhà đầu tư, song đồng thời nó cũng
hàm nghĩa rằng, một khi đã được cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời và chính
xác thì nhà đầu tư phải chịu trách nhiệm về các quyết định đầu tư của mình.
- Nguyên tắc trung gian:
Thị trường chứng khoán hoạt động không phải do những người muốn
mua hay muốn bán chứng khoán trực tiếp thực hiện, mà phải thông qua các môi
giới, làm nhiệm vụ trung gian trong việc tổ chức và hoạt động của thị trường
chứng khoán. Nguyên tắc này nhằm đảm bảo các loại chứng khoán được giao
dịch là chứng khoán thật, và thị trường chứng khoán hoạt động được lành
mạnh, hợp pháp, bảo vệ được lợi ích của các nhà đầu tư.
Nguyên tắc trung gian trong giao dich chứng khoán được thực hiện thông qua
các nhà môi giới và các thương gia chứng khoán hay còn gọi là các nhà kinh
doanh chứng khoán.
Các trung gian môi giới phải là những người có kiến thức về chứng
khoán và thị trường chứng khoán, có khả năng phân tích, đánh giá và nhận định
xu hướng phát triển của nền kinh tế.
- Nguyên tắc cạnh tranh:
Theo nguyên tắc này, giá cả trên thị trường chứng khoán phản ánh quan
hệ cung cầu về chứng khoán và thể hiện tương quan cạnh tranh giữa các công
ty. Trên thị trướng sơ cấp, các nhà phát hành (doanh nghiệp niêm yết chứng
khoán) cạnh tranh với nhau để bán chứng khoán của mình cho các nhà đầu tư,
các nhà đầu tư được tự do lựa chọn các chứng khoán theo mục tiêu của mình.
Trên thị trường thứ cấp, các nhà đầu tư cũng cạnh tranh tự do để tìm kiếm cho
___________________________________________________________________________

15
mình một lợi nhuận cao nhất, và giá cả được hình thành theo phương thức đấu
giá. Nguyên tắc này dựa trên mối quan hệ cung cầu trên thị trường quyết định.
- Nguyên tắc công bằng:

trường chứng khoán.
Giữa thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp có mối quan hệ gắn bó chặt
chẽ với nhau, thị trường sơ cấp là cơ sở, là tiền đề, còn thị trường thứ cấp là
động lực. Nếu không có thị trường sơ cấp thì thị trường thứ cấp sẽ không có
hàng hóa (chứng khoán) để giao dịch. Nhưng nếu không có sự tồn tại của thị
trường thứ cấp thì thị trường sơ cấp cũng khó có thể phát triển và hoạt động có
hiệu quả. Nếu thị trường sơ cấp tạo thêm vốn cho nền kinh tế thì thị trường thứ
cấp có vai trò phân phối các nguồn vốn đó vào các khu vực, lĩnh vực kinh tế
khác nhau sao cho việc sử dụng các nguồn vốn một cách hiệu quả nhất. Vì thế,
mặc dù hoạt động của thị trường thứ cấp không làm tăng thêm vốn đầu tư cho
nền kinh tế song với sự tồn tại và hoạt động nhịp nhàng của thị trường thứ cấp
làm cho thị trường sơ cấp hoạt động có hiệu quả và ngày càng phát triển.
2.4 Phân loại thị trường chứng khoán
- Căn cứ vào phương thức hoạt động của thị trường:
+ Thị trường chứng khoán tập trung (Sở giao dịch chứng khoán): các
giao dịch mua bán trên thị trường chứng khoán chủ yếu được diễn ra trên thị
trường chứng khoán tập trung hay còn gọi là sở giao dịch chứng khoán. Sở giao
dịch chứng khoán là thị trường chứng khoán tập trung, nơi các thành viên của
sở gặp gỡ nhau để mua bán các loại chứng khoán đã được niêm yết một cách có
___________________________________________________________________________

17