TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA BÁO CHÍ

BÀI CUỐI KỲ
MÔN: BÁO CHI PHÁT THANH PHẦN 2
Đề bài: Phân tích những đặc điểm khác biệt của việc thiết kế
chương tŕnh tọa đàm phát thanh trực tiếp so với phát thanh phát lại.
Xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu thông tin của con người ngày càng
cao. Phát thanh cũng nằm trong xu thế phát triển chung của hệ thống các
phương tiện truyền thông đại chúng nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin của công
chúng. Với thành tựu của khoa học kỹ thuật, công nghệ số đang thâm nhập vào
các lĩnh vực của đời sống và có sức thu hút lớn bởi ưu thế về tính chính xác cao
và chất lượng tuyệt hảo. Các phương tiện truyền thông đã sớm được ứng dụng
công nghệ số trong việc sản xuất các chương trình phát thanh của mình trong đó
phát thanh kỹ thuật số là phát thanh Internet đang chiếm những ưu thế nhất định.
Phát thanh kỹ thuật số (Digital Audio Broadcasting) hoạt động nhờ sự
phối hợp 2 công nghệ số MPEG (hệ thống nén âm thanh) và COFOM (mã hóa
sóng trực giao phân chia đa thành phần). Công nghệ số hóa và âm thanh kỹ thuật
số đã trở thành các tiền đề kỹ thuật của phát thanh trên mạng Internet vì toàn bộ
quá trình xử lý và truyền phát thông tin của máy tính chỉ có thể thực hiện trên
nguồn thông tin số. Một mặt, công nghệ số là điều kiện kỹ thuật để phát thanh
trên internet ra đời, mặt khác công nghệ số có những ảnh hưởng nhất định đến
quá trình và phương thức hoạt động của phát thanh trên mạng internet.
Xu thế đầu tiên và cũng là xu thế quan trọng nhất đó chính là phát thanh
kỹ thuật số và phát thanh mạng Internet phát triển theo hướng phù hợp với
chuẩn công nghệ của các loại phương tiện khác. Hiện nay, trên thế giới có
khoảng 10.000 đài phát thanh có website trên mạng Internet, tất nhiên các
webisite này tồn tại trên internet dưới hiều dạng, nhiều kiểu song tuyệt đại đa số
các webesite này đều có đặc điểm chung là tận dụng tối đa những thành quả của
công nghệ truyền thông đa phương tiện. Cơn bão của sự phát triển công nghệ
này mang tính và các thế hệ máy tính nối tiếp nhau ra đời, dung lượng và tốc độ

mà họ quan tâm… Nói chung là có nhiều lựa chọn nhất tỏng một quá trình lựa
chọn thông tin. Hơn nữa công chúng còn có khả năng hoạt động một cách lin
hoạt, năng động hơn khi tiếp cận với truyền thông đa phương tiện. Vừa làm việc
họ có thể nghe những tin tức mới nhất được cập nhật qua Internet, radio. Người
ta cũng có thể nghe bất cứ buổi phát thanh nào, chương trình phát thanh nào vào
những giờ mà họ thích nghe. Chúng ta có thể thấy những ưu điểm này khi so
sánh trực tiếp với phát thanh truyền thống. Hiệu ứng “nghe một lần” vào “một
3
giờ cố định” khiến cho hiệu quả truyền thông của phát thanh truyền thống có
điểm hạn chế hơn hẳn so với phát thanh trên mạng Internet. Sự lựa chọn của
công chúng trên mạng Internet radio là không có giới hạn. Đây chính là nguyên
nhân chủ yếu khiến cho Internet radio phát triển mạnh mẽ và độc lập đến như
vậy. Và với nhu cầu phát triển tự thân của các đài phát thanh đang được xu thế
cạnh tranh gay gắt của các loại phương tiện truyền thông khác, phát thanh truyền
thống cũng muốn trang bị cho mình những vũ khí mới để chiếm lĩnh công
chúng.
Sự tồn tại đa dạng của Internet radio trên thế giới đã chứng tỏ sự phát
triển mạnh mẽ của một loại hình phát thanh hiện đại - phát thanh trên mạng máy
tín toàn cầu. Và một xu thế tất yếu nữa của truyền thông hiện đại này sẽ phát
triển hay nói cách khác được quản lý bởi các cá nhân hoặc nhóm cá nhân có
tiềm lực - những ông chùm truyền thông với tài sản kếch sù. Các cá nhân thường
có ch nắm bắt công nghệ hiện đại nhanh nhất và có những yêu cầu thiết thực
nhất dành riêng cho mình. Chỉ bằng những dịch vụ dữ liệu độc lập như các trang
web, thông tin dịch vụ… hệ thống phát thanh cá nhân sẽ hội tụ đầy đủ lợi thế
của phát thanh kỹ thuật số nhằm truyền tải thông tin một cách hoàn hảo và
những kinh nghiệm tiếp nhận hấp dẫn đến thính giả thông qua “đài phát thanh
theo yêu cầu”.
Các đài phát thanh kỹ thuật số sử dụng công nghệ như: “hệ thống phát
thanh cá nhân” sẽ mang đến cho người nghe khả năng chọn lọc các chương trình
mà họ muốn nhận được bằng cách sử dụng chương trình hướng dẫn điện tử sau

thanh tọa đàm trực tiếp trên hai phương diện nội dung và phương diện kỹ thuật.
Trước hết về phương diện nội dung là linh hồn của chương trình. Do vậy trước
khi tiến hành một cuộc tọa đàm, người tổ chức chương trình phải chuẩn bị chu
đáo về các vấn đề mang tính thời sự cao đang diễn ra với nhiều xu hướng trong
quần chúng. Vì vậy cần nghiên cứu xác định chủ đề tư tưởng chính rồi chọn ra
đề tài để thu thập và ghie chép những thông tin cần thiết cho cuộc tọa đàm sắp
diễn ra. Dự đoán các tình huống, các khả năng có thể xảy ra trong quá trình tọa
đàm trực tiếp và cách, biện pháp phòng tránh và khắc phục những tình huống
xấu có thể xảy ra.
5
Người tổ chức tọa đàm thu thanh phải tìm kiếm, lựa chọn, mời gọi những
thành viên tham gia cuộc tọa đàm, họ là đối tượng, là nhân vật chính trong cuộc
tọa đàm. Nói một cách hình tượng thì họ là những diễn viên trên sân khấu. Vì
thế họ phải là những người có sự am hiểu, học vấn và có chính kiến, quan điểm
góc nhìn và tiếp cận toàn diện trong lĩnh vực mà họ quan tâm. Những thành viên
đó phải là những người có uy tín, chức vụ và được nhiều người biết đến. Bên
cạnh đó họ có giọng nói rõ ràng, lưu loát, ấm áp dễ nghe cùng sự hóm hỉnh vui
tươi sẽ tác động nhiều về mặt tâm lý thính giả tạo nên sự thành công một
chương trình tọa đàm trực tiếp.
Sau khi đã xác định được đối tượng tham gia tọa đàm thì phải thông báo
cụ thể chính xác ngày, tháng, giờ. Chương trình sẽ thu trực tiếp và tốt nhất là
yêu cầu họ đến sớm ít nhất khoảng 20 đến 25 phút để làm quen với môi trường
cũng như các thành viên khác. Đồng thời họ trấn tĩnh về mặt tư tưởng áp lực về
mặt tâm lý, và hiểu hơn về các quy tắc, quy định, hành động tín hiệu trước khi
vào cuộc.
Khi mời họ tham gia phải nói rõ chủ đề nội dung một vấn đề một sự kiện,
hiện tượng cụ thể đang diễn ra gây sáo động xã hội với nhiều luồng tư tưởng
trong dư luận quần chúng. Do đó nói vai trò của họ là rất cần thiết và quan trọng
trong định hướng dư luận quần chúng.
Đồng thời trong quá trình chuẩn bị người chủ tọa, phóng viên, người dẫn

phát thanh đó là do sự tiến bộ của xã hội về mặt phương tiện kỹ thuật các trang
thiết bị đã ngày càng đáp ứng cao nhu cầu nghe, nhìn trực tiếp, bên cạnh đó là
các phương tiện về thông tin liên lạc cá nhân phát triển như di động Internet đã
làm cho họ có khả năng chia sẻ thông tin từ bất cứ đâu trong giây lát vì thế mà
tạo ra dòng thông tin hai chiều hết sức nhanh chóng.
Bên cạnh đó nhận thức xã hội hay trình độ dân trí ngày càng cao học thức
và các thông tin ngày càng rộng mở vì thế sự chênh lệch về nhận thức trong xã
hội là không nhiều nên đây là điều bất lợi khó xử lý trực tiếp đòi hỏi các thành
viên trước công chúng.
7
Chính điều đó nhiều khi sẽ phá vỡ kết cấu của chương trình tọa đàm, tạo
sự bất ngờ không chỉ với chủ tọa mà còn cả với khách mời, là các thành viên.
Điều đó đòi hỏi người chủ tọa cũng như khách mời phải linh hoạt mềm dẻo và
xử lý nhanh một cách thông minh các tình huống thính giả đưa đến.
Khi lượng thông tin phản hồi lớn cần phải biên tập lựa chọn những câu
hỏi chung nhất hoặc câu hỏi được đánh giá hay nhất đặc sắc nhất mà người chủ
tọa không thể nghĩ tới. Để đưa đến người dẫn, người dẫn làm sáng rõ nghĩa câu
hỏi, hoặc gộp chung các ý của khán giả khi hỏi khách mời. Và có thể tạo ra
những phản ứng cho khách mời.
Thính giả mong muốn tham gia vào các chương trình trực tiếp và muốn
có được cảm giác gần gũi, thân mật, mong tìm được sự mới mẻ - đa dạng và xác
thực trong những thông tin nghe được qua radio. Và ngày càng chủ động tham
gia vào quá trình tiếp nhận thông tin cxũng như muốn cống hiến tiếng nói của
mình trong cộng đồng thể hiện trách nhiệm với cộng đồng.
Đây có thể coi là nét đặc thù, là xu thế tất yếu cơ bản trọng tâm lý tiếp
nhận sản phẩm báo phát thanh của thính giả hiện nay. Chính vì vậy phát thanh
hiện đại phải tạo ra cầu nối giữa khán giả với từng chuyên mục đó không chỉ là
nghĩa vụ của thính giả với cộng đồng mà còn là quyền lợi của mọi người được
tự do ngôn luận trong thời đại bùng nổ thông tin hiện nay.
Chính vì thế mà đòi hỏi từng chương trình trực tiếp phải đối thoại lành

và tọa đàm phát thanh lại có những đặc điểm khác nhau căn bản. Trong đó, sự
chuẩn bị của phát thanh trực tiếp yêu cầu cao hơn, chu đáo hơn… Sự chuyên
môn hóa, hiện đại hóa cao hơn đòi hỏi mỗi người trong ê-kíp cần sự tập trung
cao độ để hoàn thành nhiệm vụ của mình đóng góp và thành công chung của
một chương trình.
Đề bài

: Phân tích những đặc điểm khác biệt của việc thiết lập
chương trình tọa đàm phát thanh trực tiếp so với tọa đàm phát thanh phát
lại.
BÀI LÀM
9
Ngày nay, trên phát thanh và truyền hình, nhà đài thường tổ chức
cuộc tọa đàm trước một vấn đề, một sự kiện gì đó của xã hội và được
nhiều người quan tâm. Những cuộc tọa đàm này thường đem lại hiệu quả
và tác động xã hội rất cao.
Tọa đàm phát thanh là một cuộc trao đổi, bàn cãi tranh luận của một
nhóm đại biểu nào đó về một chủ đề nhất định nhằm truyền đạt thông tin
tới người nghe bằng phương tiện truyền thông radiô. Tọa đàm phát thanh
trực tiếp là một cuộc trao đổi, bàn cãi, tranh luận của một nhóm đại biểu
nào đó về một chủ đề nhất định và dựa vào công nghệ sản xuất chương
trình phát thanh được thực hiện đồng thời với quá trình phát sóng, nhằm
chuyển đến người nghe những tt đồng thời với sự kiện đang diễn ra và có
thể thu hút người nghe tham gia vào quá trình sản xuất chương trình.
Tọa đam phát thanh được chia làm 2 loại; Tọa đam phát thanh trực
tiếp và tọa đam phát thanh phát lại. Dù cùng chung mục tiêu là tác đọng
tích cực đến xã hội, cũng có nhiều điểm giống nhau như: Công tác chuẩn
bị (đề tài, người tham gia kĩ thuật phòng thủ). Đó là về mặt hình thức, còn
yêu cầu thể hiện thì do đặc thù của từng thể loại đòi hỏi yêu cầu riêng.
Khi làm báo, dù là ở thể loại nào: phản ánh, phóng sự, phỏng vấn,

luận, viết lời giới thiệu và kể cả việc lắng nghe, trả lời những ý kiến phản
hồi từ phía khán giả.
Đối với một cuộc tọa đam phát thanh trực tiếp, người chủ tọa càng
không thể hoạt động độc lập. Phát thanh trực tiếp là một quy định đã được
chuyên môn hóa cao với một đội hình gồm các thành viên được phân công
nhiệm vụ rất cụ thể: gồm đạo diễn - trợ lí - phóng viên - người dẫn
chương trình tọa đàm, chủ tọa có thể kiêm cả vai trò của người dẫn
chương trình nhưng vẫn cần phải có sự giúp đỡ của trợ lý và vai trò không
thể thay thế của đạo diễn, kỹ thuật viên.
Để làm được tất cả những điều trên, người chủ tọa phải là người có
năng lực và phẩm chất. Người chủ tọa phải là người hiểu biết, cơ bản lĩnh
vững vàng, có sự nhạy cảm cao và có khả năng suy nghĩ ứng phó nhanh
11
trước mọi tình huống. Chủ tọa phải hiểu rõ những khía cạnh có liên quan
đến chủ đề. Người chủ tọa phải có uy tín nghề nghiệp và khả năng thuyết
phục. Trong khi tiến hành tọa đàm, thái độ vô tư, khách quan và lịch sự,
nhã nhặn là những phẩm chất không thể thiếu của người chủ tọa. Người
chủ tọa phải có khả năng ăn nói hoạt bát, sự hài hước, hóm hỉnh.
Khách mời tham gia tọa đàm có thể là một chuyên gia ở lĩnh vực
nào dố, một giám đốc hay cung có thể là một người lao động bình thường
nưhuyện Ninh Giang họ phải hiểu biết về lĩnh vực, về chủ đề, đề tài đang
đề cập tới. Nếu hiệu quả tọa đàm sẽ cao khi khách mới là những người có
sự am hiểu, có chính kiến, quan điểm, có giọng nói rõ ràng, trôi chảy, dễ
nghe và có khả năng lập luận chặt chẽ, sắc sảo.
Để có một cuộc tọa đàm, đặc biệt là tọa đam phát thanh trực tiếp đạt
kết quả cao, người chủ tọa phải làm một bản tóm tắt nội dung chủ đề, đề
tài cũng như các cuộc hỏi được sắp xếp theo trình tự logic và mạch lạc, có
khả năng chỉ ra tính chất, phạm vi, chủ đề cảu cuộc tọa đàm phân phát
cho từng thành viên tham gia, để họ có thời gian suy nghĩ, nghiên cứu
chuẩn bị những tư liệu, sự kiện, con số, những điều cần thiết nêu ra trong

hiệu quả bằng chính người đó vừa nói vừa nghe phản ứng của người nghe
để điều chỉnh cách nói. Và nếu người nói trả lời trực tiếp những vấn đề
người nghe nêu lên chắc chắn cuộc nói chuyện sẽ có kết quả hơn. Hành
động này đã thu hút công chúng vào quá trình sản xuất chương trình, là
thế mạnh của phát thanh truyền hình mà phương tiện truyền thông khác
không thể cạnh tranh được.
Trong quá trình cuộc tọa đam phát thanh trực tiếp diễn ra, thông tin
của bạn nghe đài gửi tới phòng thu trực tiếp không chỉ có điện thoại. Và
vì điện thoại không thể giải quyết hết dung lượng cuộc gọi, cho nên
đương thư điện tử Email sẽ giúp cho người nghe liên hệ với khách mời
phòng thu và với chủ tọa dễ dàng hơn, làm cho chương trình có thông tin
mang tính 2 chiều, sinh động và hấp dẫn.
13
Khi tiếp nhận những thông tin từ phía thính giả, những đạo diễn,
biên tập viên, những người làm công tác trợ lí phải kiểm tra nguồn thông
tin khi cảm thấy cần thiết. Là tin quan trọng, chủ đạo có thể dừng nội
dung tọa đàm để đưa tin đó vào; như vậy sẽ đảm bảo tính kịp thời đại, lại
gây sự chú ý của người nghe. Để khách mới giải đáp những câu hỏi, họ có
thể trả lời ngay và cũng có thể cần phải có sự chuẩn bị.
Hình thức đưa thẳng tín hiệu từ đường điện thoại lên sóng trực tiếp
có thể xảy ra hiện tượng méo tiếng, bị nhiễu, thậm chí mất liên lạc giữa
chừng… tất cả tình huống đó, người phóng viên phòng thu phải luôn luôn
đề phòng và có biện pháp xử lý. Nguyên tắc là không để khoảng thời gian
“chết” trên sóng hoặc gây cho người nghe cảm giác khó chịu.
Tọa đàm là một hình thức thông tin hiệu quả trên báo chí. Về nội
dung, nó thường phản ánh những sự kiện vấn đề nổi bật trong cuộc sống.
Về hình thức tọa đàm được khu biệt với những thể loại báo chí khác ở chỗ
nó là một cuộc tranh luận, bàn cãi, trao đổi giữa một nhóm người có liên
quan, có hiểu biết xung quanh một chủ đề nào đó. Ý kiến của họ có thể
nhất trí hoặc họ nhất trí với nhau nhưng đều bám sát và làm sáng tỏ những