MỤC LỤC
Kiểm định tính hiệu quả trên thị trường vốn Việt Nam
KIỂM ĐỊNH TÍNH HIỆU QUẢ TRÊN
THỊ TRƯỜNG VỐN VIỆT NAM
I. Cơ sở lý luận
1. Thị trường hiệu quả là gì ?
Thị trường hiệu quả (effecient market) là thị trường trong đó giá cả của chứng khoán đã phản
ánh đầy đủ, tức thời tất cả các thông tin hiện có trên thị trường. Việc giá tăng hay giảm là do
thị trường phản ứng đối với các thông tin mới không thể dự báo được.
Ví dụ: tin một công ty dầu lửa phát hiện ra mỏ dầu mới có trữ lượng lớn được công bố lúc 10
giờ sáng ngày hôm nay thì ngay lập tức thông tin đó sẽ được phản ánh vào giá cả khiến cho
nó được đẩy lên ở mức thích hợp. Ở Mỹ đã có những nghiên cứu đo lường tốc độ của sự
điều chỉnh giá cả và kết quả là chỉ có thể kiếm được lợi nhuận khi mua chứng khoán trong
vòng 30 giây sau khi thông tin mới được công bố rộng rãi.
2. Đặc điểm thị trường vốn hiệu quả
- Đặc điểm đầu tiên và cũng rất quan trọng, của một thị trường hiệu quả là nó đòi hỏi một số
lượng lớn các đối thủ cạnh tranh tham gia thị trường với mục tiêu tối đa hoá lợi nhuận, họ
tiến hành phân tích và định giá các loại chứng khoán một cách hoàn toàn độc lập với nhau.
- Một thị trường "hiệu quả" là nơi có một số lượng khổng lồ những nhà đầu tư tối đa hóa lợi
nhuận một cách khôn ngoan đang cạnh tranh hết sức sôi nổi với nhau và luôn nỗ lực để dự
đoán trước giá trị thị trường tương lai của từng loại chứng khoán. Đó là nơi mà các thông tin
hiện có được "phơi bày" tối đa đối với tất cả mọi người.
- Trong một thị trường hiệu quả, cạnh tranh dẫn đến tình trạng giá cả các loại chứng khoán
phản ánh tất cả các loại thông tin: cả những thông tin về những sự kiện đã xảy ra và cả
những thông tin mà thị trường kì vọng sẽ xảy ra trong tương lai. Nói một cách khác, trong
một thị trường hiệu quả, ở bất kì thời điểm nào, giá cả thực tế của một loại chứng khoán luôn
là một dấu hiệu hoàn hảo về giá trị thật sự của nó.
2
Kiểm định tính hiệu quả trên thị trường vốn Việt Nam
- Có rất nhiều ẩn ý của giả thuyết thị trường hiệu quả trên thực tế khá rõ ràng. Hầu hết các
nhà đầu tư hay giao dịch cá nhân đều mua bán cổ phiếu với sự tự giả định rằng các chứng

khi là dưới mức cần thiết, nhưng ta không thể dự đoán được điều gì sẽ xảy ra ở mỗi thời
điểm xác định. Giá chứng khoán được điều chỉnh một cách nhanh chóng là bởi số lượng lớn
các nhà đầu tư với mục tiêu tối đa hoá lợi nhuận cạnh tranh với nhau.
 Thuyết thị trường hiệu quả là một trong những giả định khá tốt trong việc xác định
phương thức giá cả các loại cổ phiếu phản ứng với lại với các thông tin trong một thị trường
tự do. Thực tế việc thông tin được hấp thụ một cách nhanh chóng vào giá cổ phiếu và việc
4
Kiểm định tính hiệu quả trên thị trường vốn Việt Nam
các cửa sổ cơ hội đầu tư luôn mở ra với cả thị trường là một trong những luận điểm sắc bén
nhất cho việc bảo đảm thị trường không giao dịch với chi phí bị đẩy lên quá cao. Chính các
nhà đầu cơ, ở một khía cạnh tốt đẹp nào đó, là những người quan trọng giúp giá cả trên thị
trường luôn không đi quá xa khỏi giá trị kinh tế đích thực…
 Cuối cùng là vì giá chứng khoán điều chỉnh theo tất cả những thông tin mới nên giá của
những chứng khoán này sẽ phản ánh tất cả các thông tin có sẵn và được công bố rộng rãi ở
mọi thời điểm. Vì thế mà nó sẽ phản ánh không thiên lệch tất cả những thông tin có sẵn hiện
thời và đã bao gồm rủi ro của việc nắm giữ chứng khoán. Tóm lại trong một thị trường hiệu
quả, tỷ suất sinh lợi mong đợi bao hàm giá hiện hành của chứng khoán đó sẽ phản ánh rủi ro
của nó, điều này có nghĩa là các nhà đầu tư mua chứng khoán ở mức giá thông tin hiệu quả
sẽ nhận được một tỷ suất sinh lợi phù hợp với rủi ro phải gánh chịu từ chứng khoán.
 Những ẩn ý trong thị trường không hiệu quả
- Sự nhận biết về giá không hoàn toàn phản ánh toàn bộ thông tin mà có thể khiến các nhà
đầu tư chọn một danh mục đầu tư được thiết kế để thu về những lợi nhuận bất thường bằng
cách khai thác những nguồn thông tin thiếu hiệu quả.
- Mặt khác, các nhà đầu tư có thể không sẵn lòng để mua bán chứng khoán có giá nếu họ
cảm nhận được rằng thông tin này đã có người khác biết. Họ có thể rời bỏ thị trường này và
đầu tư vào thị trường khác, hoặc họ có thể giảm tổng số vốn đầu tư xuống.
- Những người môi giới thông tin sẽ tập hợp những thông tin này và tạo ra lợi nhuận từ
chúng, vì có thể sẽ có 1 lượng nhu cầu khá lớn cho thông tin này, vì thông tin này chưa được
phản ánh vào giá cả như nó có thể làm (sự bất cân xứng thông tin).
- Các công ty không nên mong đợi vào việc nhận được giá trị thực cho các chứng khoán mà

+ tỷ suất sinh lợi dự kiến + sai số ngẫu nhiên
6
Kiểm định tính hiệu quả trên thị trường vốn Việt Nam
 Thị trường thể trung bình:
Giả thuyết thị trường bán hiệu quả (hiệu quả trung bình) cho rằng giá chứng khoán sẽ điều
chỉnh nhanh chóng trước bất kỳ thông tin công khai nào, tức là, mức giá hiện tại phản ánh
đầy đủ mọi thông tin công khai. Giả thuyết bán hiệu quả bao trùm lên giả thuyết kém hiệu
quả vì tất cả các thông tin trên thị trường đều phải được xem xét công khai dựa trên giả
thuyết kém hiệu quả như là giá cổ phiếu, tỷ suất thu nhập, và khối lượng giao dịch. Thông
tin công khai cũng bao gồm tất cả các thông tin phi thị trường như: các thông báo về thu
nhập và cổ tức, tỷ lệ P/E, tỷ lệ D/P, tỷ lệ thư giá/ thị giá, chia cổ phần, các thông tin về kinh
tế cũng như chính trị. Giả thuyết này có ý nghĩa rằng các nhà đầu tư khi ra quyết định dựa
trên các thông tin mới sau khi nó được công bố sẽ không thu được lợi nhuận cao hơn mức
trung bình bởi mức giá chứng khoán này đã phản ánh mọi thông tin công khai đó.
Ví dụ: một nhà đầu tư khác có thể áp dụng phương pháp phân tích cơ bản, bằng cách phân
tích mọi thông tin được công bố về công ty ABC để tính giá trị cổ phiếu của công ty. Tuy
nhiên, trong một thị trường hiệu quả dạng vừa, giá thị trường đã phản ánh tất cả những thông
tin này, do đó loại trừ mọi khả năng thu lợi cao hơn bình thường. Theo dạng thị trường này,
chỉ có những thông tin nội gián hoặc không công khai mới giúp các nhà đầu tư đạt lợi nhuận
trên mức bình thường.
7
Kiểm định tính hiệu quả trên thị trường vốn Việt Nam
Ở dạng này, giá chứng khoán sẽ phản ánh những thông tin công khai sẵn có. Những thông
tin đó bao gồm: những thông tin về giá và khối lượng chứng khoán trong quá khứ, những
thông tin trong các bản báo cáo kế toán đã được công bố, những thông tin được tìm thấy
trong các bản báo cáo hằng năm.
 Thị trường thể mạnh:
Giả thuyết thị trường hiệu quả thực nói rằng giá chứng khoán là sự phản ánh tất cả các thông
tin từ công khai đến nội bộ. Nghĩa là sẽ không có một nhóm đầu tư nào độc quyền tiếp cận
được các thông tin liên quan đến việc định giá. Do đó, sẽ không ai thu được lợi nhuận vượt