I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Mục tiêu giáo dục Tiểu học là giáo dục học sinh hình
thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triễn đúng đắn và lâu
dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kiến thức cơ
bản để học sinh tiếp tục học lên bậc Trung học cơ sở
Trong các môn học ở Tiểu học, Toán là môn học có vai trò
rất quan trọng đến sự hình thành và phát triễn những phẩm
chất của người học sinh như: tính kiên trì, tính nhẫn nãi, tính
cẩn thận, ý thức vượt khó,… Mặt khác Toán là môn học
không thể thiếu để phát triển một nhân cách toàn diện, bởi lẻ
các kiến thức môn toán đều được ứng dụng nhiều trong thực
tiễn cuộc sống. Một trong ứng dụng quan trọng của môn toán
trong thực tiễn cuộc sống là đơn vị đo lường
1. Cơ sở lý luận:
Trong chương trình môn Toán ở Tiểu học có nhiều mảng
kiến thức như: Yếu tố hình học, yếu tố thống kê, số học, tỉ lệ
bản đồ, giải toán có lời văn, thì yếu tố đo lường giữ vai trò
rất quan trọng vì mảng kiến thức này sẽ giúp học sinh vận
dụng vào thực tiễn cuộc sống rất nhiều. Nội dung giảng dạy
đơn vị đo lường các em được làm quen từ lớp 1 và hoàn
chỉnh ở lớp 5. Các bài tập về chuyển đổi đơn vị đo lường
mang tính khái quát cao và là một trong những bài tập để rèn
luyện tư duy
Nội dung đo lường ở lớp 5 nhằm hoàn chỉnh Bảng đơn vị
đo độ dài; bảng đơn vị đo khối lượng; Bảng đơn vị đo thời
gian; Bảng đơn vị đo diện tích và một số đơn vị đo thể tích
thông dụng .
Mục tiêu của mảng kiến thức đo lường ở lớp 5 là các em
phải thành thạo kĩ năng chuyển đổi các đơn vị đo đại lượng
2. Cơ sở thực tiễn:
Lớp 5 học sinh tiếp tục được củng cố, hoàn thiện các kiến

4. Đổi đơn vị đo thời gian
Trong mỗi nhóm có các dạng bài tập về đổi đơn
vị đo:
-Dạng 1: Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé ( Đổi từ
danh số đơn sang danh số đơn; đổi từ danh số
đơn sang danh số phức; đổi từ danh số phức ra
danh số đơn)
- Dạng 2: Đổi từ đơn vị bé sang đơn vị lớn: gồm
các dạng bài tập như đổi đơn vị lớn sang đơn vị
bé
- Dạng 3: So sánh các đơn vị đo ( điền dấu >, <,
= vào ô trống)
2. Điều cần lưu ý khi dạy học sinh chuyển đổi các đơn vị
đo lường
Như chúng ta đã biết các dạng bài tập về đơn vị đo lường
lớp 5 được sắp xếp từ đơn giản đến phức tạp, từ các bài tập
đổi đơn vị đo lường đơn giản để củng cố lý thuyết rồi nâng
cao dần đến các bài tập đổi đơn vị đo phức tạp vì vậy muốn
nâng cao chất lượng đổi đơn vị đo lường giáo viên cần phải
giúp học sinh:
- Nắm vững từng bảng đơn vị đo ( theo thứ tự từ bé đến lớn và
ngược lại từ lớn đến bé)
- Nắm vững được quan hệ giữa 2 đơn vị đo đại lượng liền nhau
và giữa các đơn vị khác nhau trong một bảng
- Xác định loại bài và biết cách chuyển đổi đơn vị đo
3. Cách hướng dẫn học sinh giải các bài
tập về đổi đơn vị đo
3.1. Đổi đơn vị đo độ dài và đơn vị đo khối
lượng
Đối với loại bài tập này, giáo viên cho học sinh

tích như sau để lần sau học có thể nhẩm viết
được: 3 tấn 7 kg = 3 tấn 0 tạ 0 yến 7 kg =
3007 kg
- Đổi từ danh số đơn sang danh số phức:
Ví dụ : 7,084 m = … dm … mm
Học sinh nhẩm 7(m) 0 (dm) = 70 dm; 8 (cm) 4
(mm) = 84 mm
Vậy 7,084 m = 70 dm 84 mm
Hoặc ta có thể dùng lược đồ phân tích như ví dụ
1
Dạng 2: Đổi từ đơn vị bé sang đơn vị lớn
kg gdagg
hg
Đối với dạng này học sinh phải nắm vững mối
quan hệ giữa các đơn vị đo trong bảng và đồng
thời các em cần phải nắm vững kiến thức về
phân số, số thập phân
- Đổi từ danh số đơn sang danh số đơn:
Ví dụ : 31m = … km 6 g =
… kg
Cách 1; 31 m =
1000
31
km = 0,031 km
(vì 1m =
1000
1
km)
Cách 2: HS nhẩm theo chiều từ bé đến lớn: 1 (m)
3 (dam) 0 ( hm) 0 (km)

3
1

k
m
Đối với việc dùng bảng giáo viên cần hướng dẫn
học sinh:
+ Xác định khung các đơn vị đổi
của toàn bộ bài tập
+ Xác định yêu cầu bài tập cần
đổi ra đơn vị nào ( mỗi đơn vị ứng với một hàng,
cứ mỗi chữ số hàng tiếp theo gắn 1 đơn vị liền
trước nó, nếu thiếu chữ số thì tiếp tục viết chữ số
0 cho đến đơn vị cần đổi)
+ Điến dấu phẩy vào sau đơn vị
cần đổi rồi ghi kết quả bài làm
Tương tự : 6 g = 0,006 kg
- Đổi từ danh số phức sang danh số đơn:
Ví dụ : 63m 5mm = … m
Cách 1: 63 dm = 6,3 m; 5mm = 0,005m nên
63dm5mm = 6,3m + 0,005m = 6,305m
Cách 2: Học sinh nhẩm: từ trái sang phải rồi
đánh dấu phẩy sau chữ số chỉ đơn vị m
Chẳng hạn: 5 (mm) 0 (cm) 3 (dm) 6 (m) ta có kết
quả 63 dm5 mm = 6,305 m
Cách 3: Lập bảng:
m
D
m
C

số phức, chẳng hạn:
Ví dụ: 3m5cm …. 350cm
6kg 12g …. 6,12kg
6,21 kg … 6210g 2
m 35 dm …. 2m 305 cm
Đối với dạng bài tập này, học sinh cần phải
thành thạo kĩ năng chuyển đổi đơn vị đo, sau đó
đưa về cùng một đơn vị đo rồi so sánh
3.2. Đổi đơn vị đo diện tích:
Tương tự như đổi đơn vị đo độ dài và đo khối
lượng, muốn nâng cao kĩ năng chuyển đổi đo
diện tích, học sinh phải nắm vững mối quan hệ
giữa các đơn vị đo: Hai đơn vị đo diện tích liền
nhau gấp (kém) nhau 100 lần, từ đó giáo viên
cho học sinh thấy được mỗi hàng đơn vị đo diện
tích ứng với 2 chữ số
Dạng 1: Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé .
- Đổi từ danh số đơn sang danh số đơn:
Ví dụ: 25 km
2-
= … m
2
25 km
2
= 25 x 1000000m
2
= 25 000000m
2
Hoặc nhẩm từ km
2

8dm
2
= 16 m
2
+ 8 dm
2
= 16m
2

+
100
8
m
2
= 16
100
8
m
2
= 16,08m
2
Hoặc lập bảng:
- Đổi từ danh số đơn sang danh số phức:
Ví dụ 3: 25,3215 m
2
= …m
2
… dm
2
…cm

+ Trong bảng phân tích mỗi cột phải đủ 2 chữ số
+ Tùy theo đề bài yêu cầu đổi về đơn vị nào thì
phải đánh dấu phẩy sau 2 chữ số của đơn vị ấy .
Dạng 2: Đổi từ đơn vị bé sang đơn vị lớn
Khi đổi đơn vị bé sang đơn vị lớn ta có thể dời
dấu phẩy từ trái sang phải mỗi đơn vị đo liền
trước nó 2 chữ số, nếu thiếu chữ số ta thêm chữ
số 0 vào bên trái cho đủ mỗi đơn vị 2 chữ số rồi
đánh dấu phẩy sau đơn vị cần đổi
- Đổi từ danh số đơn sang danh số đơn:
Ví dụ : 12,23 m
2
= …. km
2
Đổi từ đơn vị đo m
2
sang đơn vị đo km
2
phải qua
3 lần chuyển đơn vị đo liền trước nó ( m
2
dam
2
hm
2
km
2
) nên ta dời dấu phẩy sang
trái 2 x 3 = 6 (chữ số)
Nên có: 12,23 m

2
GV hướng dẫn học sinh phân tích bằng lược đồ
như ví dụ 1 .
- Đổi từ danh số phức sang danh số đơn:
Ví dụ : 32dm
2
6cm
2
= … m
2
GV hướng dẫn học sinh chuyển lần lượt từng đơn
vị về m
2
bằng cách đưa về phân số thập phân
rồi đưa về số thập phân và cộng chúng lại
Chẳng hạn: 32dm
2
6 dm
2
=
100
32
m
2
+
10000
6
m
2
= 0,32m

2m
2
7dm
2
< 270 dm
2
207 dm
2
3.3. Đơn vị đo thể tích:
Sau khi học sinh thành thạo phương pháp đổi
đơn vị đo độ dài và đơn vị đo thể tích, giáo viên
lấy một số ví dụ về đổi 2 số đo thể tích liền kề
( đơn vị đo thông dụng)để học sinh rút ra mối
quan hệ từ đó học sinh dễ dàng trong việc
chuyển đổi đơn vị đo.
Lớp 5 chỉ học các đơn vị đo thể tích thông dụng:
mét khối, đề xi mét khối và xen ti mét khối
Dạng 1: Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé
- Đổi từ danh số đơn sang danh số đơn:
Ví dụ : 27m
3
= … dm
3
Học sinh đã biết 27m
3
= 27 x 1000 = 27000dm
3
( vì 1m
3
= 1000dm

= 2000000cm
3
+
34cm
3
= 2000034cm
3
Cách 2: Dùng bảng để đổi
Đổi với việc dùng bảng để đổi , giáo viên cần
nhắc học sinh mỗi cột (mỗi đơn vị đo) ứng với 3
chữ số
- Đổi từ danh số đơn sang danh số phức:
Ví dụ : 45,102m
3
= …. m
3
dm
3

Cách 1: Dùng lược đồ phân tích để rút ra kết
luận
45 , 102 m
3
= …45. m
3
102. dm
3
Cách 2: Dùng bảng để đổi
Cách 3: 45,102m
3

3.4. Đổi đơn vị đo thời gian
Học sinh đã được làm quen với các đơn vị đo ở
lớp dưới và hoàn chỉnh ở lớp 5. Do đó, giáo viên
cần giúp học sinh nắm được mối liên hệ giữa
các đơn vị đo thời gian không ổn định, không
chuyển đổi theo hệ đểm cơ số 10, các đơn vị liên
tiếp không hơn kem nhau cùng một số lần. Để
khắc phục khó khăn này, khi chuyển đổi đơn vị
đo thời gian giáo viên cần hệ thống hóa các mối
liên hệ cơ bản và cũng có những bài tập giáo
viên cần đưa ra các “mẹo tính” để học sinh dễ
nhớ
a)Các đơn vị đo giờ, phút, giây tuân theo cơ sở lý
luận nhân hay chia cho 60
Ví dụ1: 3 giờ = … phút 0,5 giờ = …
phút
2
1
phút = … giây
Vì 1 giờ = 60 phút nên ta có:
3 giờ = 60 phút x 3 = 180 phút ; 0,5 giờ =
60 phút x 0,5 = 30 phút;

2
1
phút = 60 giây x
2
1
= 30
giây

Ta có:
3
1
ngày =
3
1
x 24 giờ = 8 giờ ; 0,5 ngày
= 0,5 x 24 = 12 giờ
c) Các đơn vị đo ngày , tháng :
Khi dạy phần này giáo viên cần hệ thống lại các
kiến thức mà các em đa được học lớp dưới và mở
rộng thêm một số kiến thức mới , ngoài ra giáo
viên có thể hướng dẫn cho học sinh một số “mẹo
tính” dễ nhớ để khi gặp bài tập dạng này học
sinh không những làm đúng mà còn làm nhanh .
Chẳng hạn: Cứ 4 năm có một năm nhuận, tức là
những năm có 2 số cuối cùng tạo thành một số
chia hết cho 4, trong năm nhuận tháng 2 có 29
ngày; các tháng có 31 ngày : tháng 1; tháng 3;
tháng 5; tháng 7; tháng 8; tháng 10 và tháng 12;
Các tháng có 30 ngày : tháng 4; tháng 6; tháng
9 và tháng 11. Để dễ nhớ giáo viên có thể hướng
dẫn học sinh dựa vào sự lồi lõm giữa các ngón
tay
Đối với đơn vị năm tháng tuân theo quy luật
chuyển đổi nhân, chia cho 12
Ví dụ 1: 2 năm = …. tháng 28 tháng
= … năm …tháng
3 năm 2 tháng = … tháng
Ta có: 2 năm = 2 x 12 tháng = 24 tháng

các hoạt động sinh hoạt hàng ngày kết hợp với
việc xem lịch, xem đồng hồ. Ngoài ra giáo viên
có thể thông qua các sự kiện lịch sử để giúp học
sinh củng cố kĩ năng nhận biết về thời điểm và
khoảng thời gian
4. Bài dạy minh họa
Tiết 122 Bảng đơn vị đo thời gian
1. Bài cũ:
- 1 HS lên bảng làm: làm bài tập 2 VBT tiết trước
- GV nhận xét. Ghi điểm
2. Bài mới:
a) Các đơn vị đo thời gian
- GV yêu cầu học sinh kể tên các đơn vị đo thời gian đã học
- GV cho học sinh làm việc nhóm , hoàn thành bảng:
1 thế kỉ = … năm 1 tuần = … ngày
1 năm = … tháng 1 ngày = … giờ
1 năm thường = … ngày 1 giờ = … phút
1 năm nhuận = … ngày 1 phút = … giây
Cứ … năm lại có 1 năm nhuận
- Các nhóm trình bày, lớp nhận xét
- GV nhận xét , chốt lại đáp án đúng
- Giáo viên hỏi:
+ Biết năm 2000 là năm nhuận, vậy năm nhuận tiếp theo là
năm nào? (2004)
+ Kể tên 3 năm nhuận tiếp theo của năm 2004 ( 2008; 2012;
2016)
+ Em có nhận xét gì về chỉ số các năm nhuận ? ( Năm có 2
chữ số cuối cùng tạo thành một số chia hết cho 4)
+ Em hãy kể tên các tháng trong năm ( HS nêu)
+ Em hãy nêu số ngày trong tháng? ( HS nêu )

- HS trình bày
- GV nhận xét, chốt đáp án đúng :
Sự kiện Năm
Thế
kỉ
Kính
viễn
vọng
1671 XVII
Bút chì 1794 XVIII
Đầu
máy xe
lửa
1804 XIX
Xe đạp 1869 XIX
Ô tô 1886 XIX
Máy
bay
1903 XX
Máy
tính
điện tử
1946 XX
Vệ tinh
nhân
1957 XX
tạo
Bài 2: Viết số thích hợp vào chỗ chấm
a) 6 năm = … tháng 3 ngày = giờ 4
năm 2 tháng = tháng 0,5 ngày = giờ

………………
GV nhận xét, bình chọn đội thắng cuộc
3. Củng cố, dặn dò
- GV nhắc lại về cách ghi nhớ các tháng trong
năm; năm nhuận; … và cách đổi từ năm sang
tháng , tháng sang năm; giừ sang phút, …
- GV ra bài tập về nhà cho học sinh
* Sau khi dạy tiết này tôi đã tiến hành khảo sát
15 phút với 2 lớp 5A ( lớp thực nghiệm) và 5B
( lớp đối chứng)
Đề bài:
1) Năm 1986 thuộc thế kỉ nào?
Thế kỉ thứ VI từ năm nào đến năm nào?
Trong các năm 2000; 2003; 2006 năm nào là
năm nhuận?
2) Viết số thích hợp:
135 phút = … giờ 32 năm rưỡi = …
tháng
3
1
giờ = … phút
L
ớ
S
ố
Kết quả thu được
G K T Y
p
H
S

2
2
Lớp 5 A học sinh được dạy học theo cơ sở lý luận và “mẹo
vặt”
Lớp 5B học sinh chỉ được dạy theo cơ sở lý luận
III. KẾT LUẬN
Để học sinh nắm được bài không phải là một quá trình dạy
học đơn thuần. Nhưng để học sinh nắm được bài và vận dụng
linh hoạt cách làm bài phù hợp, dễ hiểu lại càng khó hơn.
Điều này đòi hỏi mỗi người giáo viên cần tìm tòi, khám phá
cho mình biện pháp giúp học sinh hiểu bài một cách nhanh
nhất và dễ nhớ nhất. Đặc biệt với những đối tượng học sinh
còn chậm cả về năng lực tiếp thu và cách học thì “mẹo vặt”
nhằm giúp các em dễ tiếp thu hơn và nhớ kiến thức lâu hơn
Trên đây chỉ là kinh nghiêm nhỏ mà bản thân tôi đúc rút
được trong mấy năm giảng dạy lớp 5. Chắc chắn còn nhiều
sai sót, chưa đầy đủ, rất mong được sự góp ý của bạn bè
đồng nghiệp đề kinh nghiệm này được hoàn thiện hơn .
IV. KIẾN NGHỊ
1. Đối với học sinh:
- Khi làm các bài tập về chuyển đổi đơn vị đo đại lượng thì
trước hết các em cần nắm vững mối quan hệ giữa các đơn vị
đo trong bảng
- Biết vận dụng mối quan hệ đó tìm ra “mẹo tính” để làm bài
được nhanh và chính xác
2. Đối với giáo viên:
- Đối với mỗi dạng bài thuộc mảng kiến thức này cần nghiên
cứu kĩ các cách giải, hướng dẫn học sinh lựa chọn cách giải
nào mang lại kết quả tối ưu nhất
- Không ngừng học hỏi và tham khảo ý kiến đồng nghiệp để