Ti liu ụn thi vo lp 10 mụn ng vn
Đề số 1
1. Phân tích bài thơ Đồng chí của Chính Hữu
2. Phân tích đoạn thơ :
Không có kính rồi xe không có đèn
Không có mui xe thùng xe có xớc
Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trớc
Chỉ cần trong xe có một trái tim
(Bài thơ về tiểu đội xe không kính - Phạm Tiến
Duật)
. Bài văn tham khảo
Đồng chí ! Ôi tiếng gọi sao mà thân thơng tha thiết. Bởi đây biểu hiện thật
đầy đủ tình đồng đội của anh bộ đội Cụ Hồ thời kháng Pháp. Cảm nhận đợc
tình cảm vừa thân quen vừa mới lạ trong cuộc sống chiến đấu ấy, Chính Hữu,
một nhà thơ - chiến sĩ đã xúc động viết bài thơ Đồng chí. Với lời thơ chân
chất, tràn đầy tình cảm, bài thơ đã để lại bao cảm xúc trong lòng ngời đọc.
Cả bài thơ thể hiện rõ tình đồng đội keo sơn gắn bó giữa những ngời
chiến sĩ quân đội nhân dân trong cuộc sống chiến đấu gian khổ. Họ là những
ngời xuất thân từ nhân dân lao động chỉ quen việc "cuốc cày" ở những vùng
quê nghèo khác nhau, vì có chung tấm lòng yêu nớc, họ đã gặp nhau từ xa lạ
1
Ti liu ụn thi vo lp 10 mụn ng vn
bỗng trở thành thân quen. Chính Hữu đã kể về những con ngời ấy bằng lời
thơ thật xúc động :
Quê hơng anh nớc mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá
Anh với tôi đôi ngời xa lạ
Tự phơng trời chẳng hẹn quen nhau
Họ đều xuất thân từ những vùng đất khô cằn, nghèo khổ "nớc mặn
đồng chua", "đất cày lên sỏi đá". Từ "xa lạ" gặp nhau. Thật là thú vị, nhà thơ
không nói hai ngời xa lạ mà là "đôi ngời xa lạ", vì thế ý thơ đợc nhấn mạnh,

không diễn tả bằng lời mà lại thể hiện bằng cách nắm lấy bàn tay. Thật giản
dị và cảm động. Không là vật chất của cải, không là lời hoa mĩ phô trơng.
3
Ti liu ụn thi vo lp 10 mụn ng vn
Những ngời chiến sĩ biểu hiện tình đồng chí "tay trong tay". Chính đôi bàn
tay nắm chặt đã nói lên tất cả ý nghĩ thiêng liêng cao đẹp của mối tình đồng
chí.
Đêm nay rừng hoang sơng muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo
Đoạn thơ kết vừa tả cảnh thực vừa mang nét tợng trng. Tác giả tả cảnh
những ngời lính phục kích chờ giặc trong đêm sơng muối giữa đèo núi cao.
Vầng trăng lơ lửng giữa trời nh treo trên đầu ngọn súng. Đồng thời "Đầu
súng trăng treo" còn mang ý nghĩa tợng trng. Vừa thực, vừa mơ, vừa xa vừa
gần, vừa mang tính chiến đấu vừa mang tính trữ tình. Vừa chiến sĩ vừa thi sĩ.
Đó là sự kết hợp giữa bút pháp hiện thực và lãng mạn. Đây là hình ảnh đẹp t-
ợng trng cho tình cảm trong sáng của ngời chiến sĩ. Mối tình đồng chí đang
nảy nở, vơn cao, tỏa sáng từ cuộc đời chiến đấu. Hình ảnh thật độc đáo gây
xúc động bất ngờ, thú vị cho ngời đọc. Nói lên đầy đủ ý nghĩa cao đẹp của
mục đích lí tởng chiến đấu và mối tình đồng chí thiêng liêng của anh bộ đội
Cụ Hồ.
Bằng ngôn ngữ cô đọng, hình ảnh chân thực gợi tả có sự khái quát cao.
Bài thơ là niềm xúc động về tình cảm cách mạng của ngời lính trong chiến
đấu chống kẻ thù chung. Nhà thơ đã xây dựng hình ảnh thơ từ những chi tiết
thực của cuộc sống đời thờng của ngời chiến sĩ, không phô trơng, không lãng
4
Ti liu ụn thi vo lp 10 mụn ng vn
mạn hóa, thi vị hóa. Chính những nét thực đó tạo nên sự thành công của tác
phẩm. Bài thơ đánh dấu một bớc ngoặt mới trong phơng pháp sáng tác và
cách xây dựng hình tợng ngời chiến sĩ trong thơ thời kì chống Pháp.

Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trớc
Chỉ cần trong xe có một trái tim
Đây là chủ đề sâu thẳm của bài thơ. Đây mới là điều hệ trọng và thiêng
liêng mà cả bài thơ đầy giọng "ngang tàng", lạc quan cha hé lộ. Nhà thơ đã
nói đúng tinh thần thời đại : Xẻ dọc Trờng sơn đi cứu nớc - Mà lòng phơi
phới dậy tơng lai (Tố Hữu). Cả nớc lên đờng đánh Mĩ vì miền Nam ruột thịt.
Vậy là trái tim đã giúp những ngời lính vợt qua gian khổ trên những chiếc xe
không kính, không đèn, không mui xe Trái tim rực lửa căm thù giặc và nóng
6
Ti liu ụn thi vo lp 10 mụn ng vn
bỏng yêu thơng đồng bào Miền Nam ấy chính là vẻ đẹp sâu thẳm của tâm
hồn Việt Nam thời đánh Mĩ, là trái tim nhân hậu, thủy chung của cả dân
tộc .
Thơ là thể hiện con ngời và thời đại một cách cao đẹp. Phạm Tiến
Duật đã thể hiện thành công tâm hồn thế hệ trẻ Việt Nam yêu nớc trong
những năm tháng đánh Mĩ hi sinh gian khổ mà vĩ đại của dân tộc ta.
Chiến tranh đã lùi xa mãi mãi, nhng những "dấu xe trên dãy Trờng
Sơn" của những chiếc xe độc đáo một thời góp phần làm nên kì tích trong thơ
Phạm Tién Duật sẽ còn đánh thức tâm hồn chúng ta.
Đề số 2
1. Phân tích tính biểu tợng của hình ảnh : "Đầu súng trăng treo" (Đồng chí -
Chính Hữu) và hình ảnh "trăng" (ánh trăng - Nguyễn Duy).
1. Bài văn tham khảo
Hình ảnh Đầu súng trăng treo của Chính Hữu.
Đầu súng trăng treo là câu kết bài thơ Đồng chí, cũng là một biểu tợng
đẹp về ngời chiến sĩ thời kì đầu kháng chiến chống Pháp. Trong đêm phục
kích giữa rừng, bên cạnh hình ảnh thực là súng, là nhiệm vụ chiến đấu tạo
nên con ngời chiến sĩ thì cái mộng, cái trữ tình là trăng. Hình ảnh trăng tạo
nên con ngời thi sĩ. Hình ảnh chiến sĩ, thi sĩ hài hòa với nhau trong cuộc đời
7

cửa gơng Và vầng trăng tri kỉ, nghĩa tình đã bị ngời tri kỉ xa lãng quên,
dửng dng. Trăng đợc nhân hóa, lặng lẽ đi qua đờng, nh ngời dng, chẳng còn
ai nhớ, chẳng ai hay.
Bất ngờăngời gặpmột tình huống của nhịp sống thị thành : thình lình
đèn điện tắt. Vầng trăng xa xuất hiện, vẫn tròn, vẫn đẹp, vẫn thủy chung với
ngời. Nớc mắt rng rng của ngòi lính, cái giật mình của ngời lính trớc sự im
lặng của trăng xa hiện về nơi thành phố hôm nay là một biểu tợng nghệ thuật
mang tính hàm nghĩa độc đáo. Đó là sự bao dung, độ lợng, nghĩa tình, thủy
chung của nhân dân, sự trong sáng mà không hề đòi hỏi đợc đền đáp. Đây
chính là phẩm chất cao đẹp của nhân dân mà tác giả muốn ngợi ca, tự hào.
Cũng là thông điệp hãy biết nhớ về quá khứ tốt đẹp, không nên sống
vô tình. Đó chính là ý nghĩa sâu sắc của hình ảnh trăng trong bài thơ của
Nguyễn Duy tự nhắc nhủ mình và muốn gửi gắm.
9
Ti liu ụn thi vo lp 10 mụn ng vn
Đề số 3
1. Vẻ đẹp của ngời lính trong khổ cuối bài thơ Đồng chí của Chính Hữu.
2. Từ hiểu biết về bài Đồng chí của Chính Hữu, em hãy viết một đoan văn
theo luận đề :
Đồng chí mang một vẻ đẹp của thời đại mới.
. Bài văn tham khảo
Là ngời lính thuộc trung đoàn thủ đô rồi trở thành nhà thơ quân đội,
Chính Hữu chủ yếu viết về ngời lính và hai cuộc kháng chiến. Đồng chí đợc
sáng tác năm 1948, là bài thơ thành công nhất của ông. Cả bài thơ thể hiện rõ
tình đồng đội, đồng chí gắn bó keo sơn của những chiến sĩ quân đội nhân
dân trong thời kì kháng chiến chống Pháp.
Bài thơ mở đầu bằng những câu thơ mộc mạc, giản dị, chân chất khi tác
giả giới thiệu về quê hơng của các anh bộ đội. Các anh mỗi ngời một quê -
những vùng quê nghèo khó - song đã về đây để cùng tham gia kháng chiến,
cùng chịu đựng gian khổ, chung lng đấu cật bên nhau

sĩ vừa thi sĩ. Đây là hình ảnh tợng trng cho tình cảm trong sáng của ngời
chiến sĩ. Mối tình đồng chí đang nảy nở, vơn cao, tỏa sáng từ cuộc đời chiến
đấu. Hình ảnh thơ thật độc đáo, gây xúc động bất ngờ, thú vị cho ngời đọc.
Nó nói lên đầy đủ ý nghĩa cao đẹp của mục đích lí tởng chiến đấu và tình
nghĩa thiêng liêng của anh bộ đội Cụ Hồ.
Với nhịp chậm, giọng thơ hơi cao, ba câu thơ cuối của bài một lần nữa
khắc họa chân thực mà sâu sắc về hình ảnh ngời lính trong thời kì kháng
chiến chống Pháp.
Tình cảm đồng chí, đồng đội là tình cảm thiêng liêng cao đẹp nhất của
những ngời lính. Đó là sức mạnh giúp họ vợt qua tất cả mọi khó khăn trở
ngại, mọi thiếu thốn để chiến thắng kẻ thù. Bài thơ Đồng chí đặc biệt là ba
câu kết nh một lời nhắn nhủ với mọi ngời : Hãy biết nâng niu và gìn giữ
những tình cảm đẹp trong cuộc sống, phải biết kính trọng những ngời lính
2. Bài văn tham khảo
Vẻ đẹp của thời đại mới trong hình tợng thơ ở đây là tình đồng chí,
đồng đội gắn với giai cấp của ngời lính. Cả bài thơ khai thác đời sống nội
tâm, tình cảm của ngời lính. Vẻ đẹp của bài thơ Đồng chí là vẻ đẹp đời sống
12
Ti liu ụn thi vo lp 10 mụn ng vn
tâm hồn ngời lính, nơi phát ra vầng ánh sáng lung linh nhất là tình đồng chí
đồng đội : "Thơng nhau tay nắm lấy bàn tay". Chỉ cần thơng nhau tay nắm
lấy bàn tay là đủ hơi ấm để chống chọi với cái rét run ngời nơi đại ngàn.
Những đêm rừng hoang sơng muối Trong cái cầm tay nhau ấy, hình ảnh
đất nớc và tinh thần đoàn kết giai cấp đợc diễn đạt thật cao đẹp, cô đọng và
thuyết phục. Chính tình cảm cao đẹp và lí tởng sáng ngời "Đứng cạnh bên
nhau chờ giặc tới" đó mà những ngời lính đợc nâng lên tầm cao khái quát
trong đó có sự hài hòa giữa hiện thực và lãng mạn, trữ tình. Đầu súng trăng
treo mang ý nghĩa sâu sắc cho tinh thần thời đại.
Đề số 4
Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật đã cho thấy

Ti liu ụn thi vo lp 10 mụn ng vn
Năm khổ thơ tiếp theo, số lợng câu chữ trở lại bình thờng, hoán đổi
đều đặn ở hai kiểu kết hợp : 7- 8- 8- 7- và 7- 7- 8- 7. Đờng ra trận đẹp lắm,
nên xe không kính cứ chạy băng băng, ngời lái xe đã nhìn thấy, nhìn thấy và
thấy. Thấy gió xoa mắt đắng, thấy con đờng chạy thẳng vào tim. Quan trọng
nhất, thấy đợc nụ cời rạng rỡ của nhau. ấy cũng chính là thấy đợc lòng dũng
cảm tiềm ẩn đằng sau những câu đùa vui và hành động tếu táo :
Gặp bạn bè suốt dọc đờng đi tới
Bắt tay nhau qua cửa kính vỡ rồi
Khổ thơ có một sự thay đổi đặc biệt so với toàn bài ở số lợng chữ
trong câu thơ : 8- 8- 8- 8. Bốn câu thơ 32 chữ chia đều nhau thanh điệu bằng
trắc ở bốn chữ cuối và trở lại kiểu phối âm bình thờng bằng- trắc- trắc- bằng.
Câu kết của bài thơ mở rộng bằng sự phối hợp, luyến láy. Bằng trắc tạo ra sự
khẳng định vừa điềm tĩnh vừa kiên nghị :
Chỉ cần trong xe có một trái tim
Đây là câu thơ mấu chốt của cả khổ thơ và cả bài thơ. Hóa ra tất cả khó
khăn thử thách ở phía trên kia chẳng là gì cả, dù cho bom rơi, pháo thả, dù xe
không kính, dù đờng ra mặt trận có khi đồng nghĩa với cái chết thì ngời lính
lái xe ra trận cũng luôn cảm thấy bình yên, an toàn bởi vì có một trái tim. Đó
là trái tim biết thức vì Miền Nam, biết khát khao chân lí, hòa bình. Hành
trang ra trận cần biết bao một trái tim nh thế.
15
Ti liu ụn thi vo lp 10 mụn ng vn
Bài thơ đã khắc họa đậm nét hình ảnh ngời chiến sĩ quân đội nhân dân
Việt Nam : Đời chúng ta đâu có giặc là ta cứ đi. Bài thơ không chứa đựng
một ẩn ý sâu xa nào khiến ngời đọc phải suy luận, nêu giả thiết hoặc là thế
này hoặc là thế kia. Tạo dựng hình ảnh thơ bằng ngôn ngữ thô mộc của đời
sống thờng nhật, không sử dụng các loại mĩ từ, mĩ cảm, ẩn dụ, chỉ ghi lại sự
thật về những con ngời và cảm xúc mến yêu, tự hào về họ hình ảnh thơ thể
hiện đã đạt tới độ chân thực cao mà vẫn rất thơ, đó là tài nghệ của Phạm Tiến

Đọc Đồng chí, cảm nhận chung của chúng ta là, ngời lính cách mạng
trong kháng chiến chống Pháp xuất thân từ nông dân. Hình ảnh họ đợc Chính
Hữu mô tả chân thực, giản dị mà cao đẹp. Khác với khuynh hớng lãng mạn
anh hùng mang dáng dấp tráng sĩ trợng phu của thơ ca đầu chống Pháp, cảm
17
Ti liu ụn thi vo lp 10 mụn ng vn
hứng của Chính Hữu trong Đồng chí hớng về chất thực của đời sống, khai
thác cái đẹp và chất thơ trong cái "đời thực" của cuộc chiến đấu và ngời
chiến sĩ. Cái đẹp trong khó khăn, thiếu thốn và nhất là cái đẹp trong tình
đồng chí, đồng đội, thắm thiết, sâu nặng :
Quê hơng anh nớc mặn đồng chua
làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá
Tôi với anh đôi ngời xa lạ
Tự phơng trời chẳng hẹn quen nhau
Súng bên súng đầu sát bên đầu
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ
Đồng chí !
Đoạn mở đầu này có bảy dòng, theo ba cặp và cuối cùng dồn lại ở một
từ : Đồng chí. Một sự lí giải tình đồng chí của nguời lính. Đó là xuất phát từ
sự giống nhau ở cảnh ngộ, xuất thân từ nghèo khó, là cùng chung mục đích,
lí tởng, nhiệm vụ, chia sẻ gian lao (Súng bên súng đầu sát bên đầu/ Đêm rét
chung chăn thành đôi tri kỉ ) Một chữ chung khiến những ngời vốn xa lạ
thành đôi tri kỉ và cao hơn là thành đồng chí.
Ngời xa đánh giá tình bạn cao nhất bằng tri kỉ. Chính Hữu nhìn thấy ở anh
bộ đội Cụ Hồ một tình cảm còn sâu sắc hơn, gắn bó hơn - tình đồng chí.
18
Ti liu ụn thi vo lp 10 mụn ng vn
Tình cảm này không phải chỉ vì sự cảm thông sâu xa tâm t, nỗi lòng của
nhau mà là cái chung lớn lao.
Tất cả diễn đạt bằng lời không đủ, bao nhiêu lời thân thơng, trìu mến

Miền Bắc đi chiến đấu, giải phóng Miền Nam thống nhất đất nớc. Ngời chiến
sĩ trong Bài thơ về tiểu đội xe không kính, cũng nh Đồng chí vẫn cùng bốn
phơng hội tụ, nhng với tất cả sự trong sáng, hồn nhiên, vô t. Họ, những ngời
chiến sĩ lái xe, những chiếc xe từ trong bom đạn : đã về đây họp thành tiểu
đội : Không có kính rồi xe không có đèn, không có mui xe Bởi vì : Bom giật
bom rung kính vỡ đi rồi. Nên phải chịu bao gian khổ : gió, bụi, ma xối xả
song :
Xe vẫn chạy vì Miền Nam phía trớc
Chỉ cần trong xe có một trái tim
20
Ti liu ụn thi vo lp 10 mụn ng vn
Tình đồng chí, đồng đội trong bài thơ của Phạm Tiến Duật có cái tên
chung là ta, chúng ta. Tất cả đều là đồng chí : trẻ, khỏe, dũng cảm bất chấp
nguy hiểm. Không có kính không phải vì xe không có kính / bom giật bom
rung kính vỡ đi rồi. Nhng : Ung dung buồng lái ta ngồi/ Nhìn đất nhìn trời
nhìn thẳng /Bụi phun tóc trắng cời ha ha / Ma tuôn mau thôi / Gặp bè
bạn kính vỡ rồi / Họ không cần nhiều tìm hiểu, không cần phải đồng cảnh
ngộ, với họ từ trong bom rơi họp thành tiểu đội. Nếu hình ảnh ngời chiến
sĩ trong bài Đồng chí là một bức tợng đài : Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới/
Đầu súng trăng treo thì ngời lính trong thơ Phạm Tiến Duật là một phù điêu
những khuôn mặt trai trẻ, hồn nhiên. Đồng chí của Chính Hữu và Bài thơ về
tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật là hai tiêu điểm trong các tiêu
điểm của hình tợng ngời lính - Anh bộ đội Cụ Hồ mà thơ ca dựng lên từ 30
năm chiến đấu gian khổ đến ngày toàn thắng 1975.
Đề số 6
1. Không khí lao động khẩn trơng, khỏe khoắn và tơi vui trong bài thơ Đoàn
thuyền đánh cá của Huy Cận.
2. Chép lại theo trí nhớ 4 câu thơ đầu và 4 câu thơ cuối bài Đoàn thuyền
đánh cá.
21

với t thế làm chủ thiên nhiên, biển cả, làm chủ công việc của mình. Hình ảnh
thật khỏe khoắn, rắn chắc :
Sao mờ kéo lới kịp trời sáng
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng
Bằng cảm hứng lãng mạn, Huy Cận đã tô đậm lên hình ảnh những ng-
ời lao động mới với tầm vóc ngang tầm vũ trụ và hòa nhập với khung cảnh
trời nớc bao la :
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lớt giữa mây cao với biển bằng
Ra đậu dặm xa dò bụng biển
Dàn đan thế trận lới vây giăng
Trên cái không gian bát ngát của trăng, gió, trời, biển ấy, hình ảnh con ng-
ời mới xuất hiện với chiều kích của không gian. Đó chính là bởi niềm vui
hăng say lao động, làm giàu cho Tổ quốc.
23
Ti liu ụn thi vo lp 10 mụn ng vn
Công việc nặng nhọc của ngời lao động đánh cá đã trở thành bài ca lạc
quan, nhịp nhàng cùng thiên nhiên :
Ta hát bài ca gọi cá vào
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao
Tiếng hát bay bổng, chứa chan tình cảm. Bóng trăng xô sóng nớc nh gõ vào
mạn thuyền. Cái hiện thực đã đợc bút pháp lãng mạn chắp cánh làm đẹp
thêm công việc đánh cá của ngời lao động. Con ngời lao động hoà vào thiên
nhiên, cất baìo ca giữa thiên nhiên. Bài thơ kết thúc với cảnh rạng đông khi
đoàn thuyền quay trở về :
Câu hát căng buồm cùng gió khơi
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời
Mặt trời đội biển nhô màu mới
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi
Cuối câu thơ đậm bức tranh sống động, hấp dẫn về thành quả của ngời lao