Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐH Lao động Xã hội
LỜI MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài
Đóng vai trò là trụ cột của hệ thống ASXH ở nước ta hiện nay,
BHXH đã và đang là một chính sách lớn của Đảng và Nhà nước ta nhằm
góp phần ổn định đời sống, kinh tế xã hội. Trải qua 15 năm xây dựng và
phát triển, hệ thống BHXH của nước ta đang từng bước được hoàn thiện và
phát triển, đảm bảo cuộc sống cho người lao động.
Trong thời gian qua, đối tượng tham gia BHXH ngày càng được mở
rộng. Đến nay, tất cả những người lao động trong các ngành nghề, lĩnh vực
đều có quyền được tham gia BHXH. Trong nền kinh tế thị trường hiện nay,
thì khối DNNQD đang ngày càng phát triển về số lượng doanh nghiệp và số
lao động. Vì vậy, các DNNQD trở thành đối tượng chiếm tỷ trọng lớn và là
khối có tiềm năng thu tốt nhất.
Hoạt động của BHXH bao gồm rất nhiều khâu, mỗi khâu đều là một
mắt xích quan trọng trong đó thu BHXH là một nghiệp vụ trọng yếu vì nó
góp phần hình thành, đảm bảo ổn định và tăng trưởng quỹ; đảm bảo khả
năng chi trả cho cả hệ thống. Chính vì vậy, nghiệp vụ thu nói chung và thu
ngoài quốc doanh nói riêng luôn được xem là nhiệm vụ trọng tâm của ngành.
Với mong muốn được hiểu biết hơn về công tác thu cũng như thực tế
công tác này đang diễn ra tại quận Ba Đình như thế nào, em xin chọn đề tài :
"Công tác thu BHXH bắt buộc của khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh
tại Bảo hiểm xã hội quận Ba Đình. Thực trạng và giải pháp" làm nội dung
nghiên cứu cho bài viết của mình nhằm mục đích phân tích, đánh giá thực
trạng công tác công tác thu BHXH bắt buộc của khối DNNQD ở Quận Ba
Đình, từ đó đưa ra một số kiến nghị, giải quyết nhằm hoàn thiện tốt hơn công
tác thu BHXH bắt buộc của khối ngoài quốc doanh tại BHXH Quận Ba Đình.
II. Mục đích nghiên cứu
* Nhận thức một số vấn đề lý luận về thu BHXH trong tình hình hiện
nay và tầm quan trọng của công tác thu BHXH nói chung và thu BHXH
trong DNNQD nói riêng.
Do thời gian có hạn và trình độ lý luận, thực tiễn còn hạn chế nên bài
viết còn nhiều thiếu sót mong thầy giáo đọc và cho ý kiến để em có thể
hoàn thành bài viết này tốt hơn.
Em xin chân thành cảm ơn !
Ngô Thị Minh Chi Lớp Đ3 BH4
2
Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐH Lao động Xã hội
CHƯƠNG I :
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC THU BHXH
1. Một số khái niệm
1.1 Khái niệm về BHXH
BHXH ra đời từ rất sớm trên thế giới. Ở nước ta do hoàn cảnh chiến
tranh, chính sách BHXH xuất hiện muộn hơn. Ngay sau khi thành lập
nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ngày 14/6/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh
đã ký sắc lệnh 54/SL về việc cấp hưu bổng cho công chức. Đây là bằng
chứng cho sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đến chính sách BHXH và
vai trò của chính sách này đối với con người.
Trên bình diện quốc tế, khái niệm chung của ILO về ASXH ( trong
Công ước 102, 1952) cũng được sử dụng trong lĩnh vực BHXH. Theo đó,
BHXH có thể hiểu khái quát là sự bảo vệ của xã hội đối với các thành viên
của mình thông qua các biện pháp công cộng, nhằm chống lại các khó khăn
về kinh tế, xã hội do bị ngừng hoặc giảm thu nhập, gây ra bởi ốm đau, thai
sản, TNLĐ, thất nghiệp, thương tật, tuổi già và chết; đồng thời đảm bảo các
chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình đông con.
Trong ngôn ngữ tiếng Việt, căn cứ vào mục đích của BHXH thì
BHXH là hình thức bảo hiểm thu nhập và cung cấp các dịch vụ việc làm,
chăm sóc y tế thiết yếu cho người lao động và một số thành viên gia đình
họ trong các trường hợp ốm đau, thai sản, tai nạn nghề nghiệp, tàn tật, hưu
trí, tử tuất, thất nghiệp... trên cơ sở đóng quỹ của người tham gia, góp phần
đảm bảo ổn định đời sống cho họ và an toàn xã hội.
Mặc dù xuất phát từ những góc độ khác nhau nhưng đều xem xét
BHXH trước hết là một hình thức bảo hiểm nhưng mang tính chất xã hội,
hoạt động phi lợi nhuận, có sự bảo hộ của nhà nước, chủ yếu nhằm mục
đích đảm bảo thu nhập cho người lao động và an toàn xã hội.
1.2. Khái niệm thu BHXH
Với chức năng cai trị, Nhà nước sử dụng quyền lực của mình thông
qua các thể chế chính trị bao gồm các hệ thống pháp luật và các thiết chế
chính trị ( các cơ quan quyền lực Nhà nước) để tổ chức thực hiện công tác
thu BHXH dưới 2 hình thức bắt buộc và tự nguyện.Tùy theo điều kiện cụt hể
của từng đối tượng, Nhà nước quy định cụ thể đối tượng nào thuộc diện tham
gia BHXH bắt buộc thì đối tượng đó phải đóng BHXH theo quy định, còn
đối tượng nào thuộc diện tự nguyện thì đối tượng đó được quyền lựa chọn,
cân nhắc các chế độ BHXH, cân nhắc mức đóng, mức hưởng trước khi tham
gia. Khi đã tham gia, tất cả các đối tượng tự nguyện hay bắt buộc đều phải
tuân thủ những quy định của Nhà nước về mức đóng, thời gian đóng và điều
kiện hưởng chế độ BHXH. Thu BHXH luôn gắn liền với quyền lực của Nhà
nước bằng hệ thống pháp luật. Vì vậy ta có thể hiểu:
Thu BHXH là việc nhà nước dùng quyền lực của mình bắt buộc các
đối tượng tham gia phải đóng BHXH theo mức phí quy định hoặc cho phép
Ngô Thị Minh Chi Lớp Đ3 BH4
4
Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐH Lao động Xã hội
những đối tượng tự nguyện tham gia được lựa chọn mức đóng và phương
thức đóng phù hợp với thu nhập của mình. Trên cơ sở đó hình thành một
quỹ tiền tệ tập trung nhằm mục đích đảm bảo cho việc chi trả các chế độ
BHXH và hoạt động của tổ chức sự nghiệp BHXH
Thu BHXH thực chất là quá trình phân phối lại một phần thu nhập
của các đối tượng tham gia BHXH, phân phối và phân phối lại một phần
của cải xã hội dưới dạng giá trị nhằm giải quyết hài hòa các mặt lợi ích xã
hội, góp phần đảm bảo công bằng xã hội.
tư nước ngoài, doanh nghiệp tư nhân.
Công ty Cổ phần
Có thể khái quát một số đặc trưng cơ bản sau về CTCP:
- CTCP là loại hình doanh nghiệp có tư cách pháp nhân độc lập. Đây
là loại hình công ty có tính tổ chức cao, hoàn thiện về vốn, hoạt động
mang tính chất xã hội hóa cao.
- CTCP chỉ chịu trách nhiệm đối với mọi khoản nợ bằng tài sản riêng
của công ty. Các cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về nợ và nghĩa vụ tài sản
khác của công ty trong phạm vi số vốn đã góp vào công ty.
- Vốn điều lệ trong CTCP được chia ra làm nhiều phần bằng nhau
gọi là CP. Trong quá trình hoạt động, CTCP có quyền phát hành chứng
khoán ra công chúng để công khai huy động vốn.
- CTCP có số lượng thành viên rất đông. Có CTCP có tới hàng vạn
cổ đông ở hầu khắp các nước trên thế giới, vì vậy khả năng huy động vốn
rộng rãi nhất trong công chúng để đầu tư vào nhiều lĩnh vực khác nhau,
nhất là trong công nghiệp.
Doanh nghiệp tư nhân
Doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do cá nhân làm chủ và tự chịu
trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của Doanh nghiệp.
Công ty Trách nhiệm hữu hạn
Xét về mặt bản chất, CTTNHH có những đặc trưng cơ bản sau:
- Là một pháp nhân độc lập, địa vị pháp lý này quyết định chế độ
trách nhiệm của công ty.
- Thành viên công ty không nhiều và thường là người quen biết nhau.
- Vốn điều lệ chia thành nhiều phần, mỗi thành viên có thể góp
nhiều, ít khác nhau và bắt buộc phải góp đủ khi thành lập công ty. Trong
điều lệ công ty phải ghi rõ số vốn ban đầu. Nếu khi thành lập công ty mà
các thành viên chưa góp đủ phần vốn thì công ty bị coi là vô hiệu.
- Phần vốn góp không thể hiện dưới hình thức cổ phiếu và rất khó
chuyển nhượng ra bên ngoài.
chính sách BHXH.
- Công tác thu vừa đảm bảo cho quỹ BHXH được tập trung về một
mối, vừa đóng vai trò như một công cụ thanh kiểm tra số lượng người tham
gia BHXH ở từng khối lao động, cơ quan, đơn vị ở từng địa phương hoặc
trên phạm vi toàn quốc. Thực hiện được công tác thu từ đó rà soát được số
lượng người tham gia, kiểm tra được nhiều nội dung khác nhau như tiền
lương, tiền công, sự biến động các nội dung đó. Từ đó phát hiện ra các sai
phạm và xử lý kịp thời, nghiêm minh.
Ngô Thị Minh Chi Lớp Đ3 BH4
7
Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐH Lao động Xã hội
- Hoạt động của công tác thu BHXH hiện tại ảnh hưởng trực tiếp đến
công tác chi và quá trình thực hiện chính sách BHXH trong tương lai.
Nguyên tắc hoạt động của BHXH là có đóng có hưởng, vì thế thu là một
phần quan trọng trong hoạt động BHXH. Có thu mới có nguồn để chi trả
chế độ BHXH, BHXH mới có thể phát huy được vai trò của mình đối với
người lao động khi họ gặp phải những rủi ro. Có thu thì mới có nguồn để
duy trì hoạt động của cả hệ thống BHXH.
- Công tác thu còn là một điều kiện để duy trì ổn định mức đóng cho
người lao động và người sử dụng lao động. Thu BHXH được làm tốt, ít đối
tượng trốn đóng thì sẽ đảm bảo nguồn quỹ, thu đủ chi. Như vậy mức đóng
của người lao động và người sử dụng lao động sẽ không phải tăng lên.
- Công tác thu có vai trò rất quan trọng đối với quỹ BHXH. Quỹ
BHXH được hình thành trên cơ sở đóng góp của các đối tượng tham gia.
Nếu công tác thu không được thực hiện tốt thì sẽ không đảm bảo được
nguồn quỹ, thu không đủ chi. Quỹ BHXH cần đảm bảo đủ lớn và đảm bảo
tính bền vững để cân đối trong thời gian dài từ 30 - 40 năm, tính cụ thể với
một người nghĩa là từ khi tham gia đến khi hưởng và chết, nếu công tác thu
không được thực hiện tốt thì nguy cơ vỡ quỹ có thể xảy ra.
- Việc thực hiện tốt công tác thu sẽ tạo điều kiện cho Quỹ BHXH tăng
điều 2 của Luật này đóng bằng 5 % mức tiền lương, tiền công vào quỹ hưu trí,
tử tuất; từ năm 2010 trở đi, cứ 2 năm một lần đóng thêm 1% cho đến khi đạt
mức đóng là 8%.
2. Người lao động hưởng tiền lương, tiền công theo chu kỳ sản xuất
kinh doanh trong các doanh nghiệp nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp,
diêm nghiệp thì mức đóng BHXH hằng tháng theo quy định tại khoản 1 điều
này; phương thức đóng được thực hiện hàng tháng, hàng quý hoặc sáu tháng.
3. Mức đóng và phương thức đóng của người lao động quy định tại
điểm e khoản 1 Điều 2 của Luật này do Chính phủ quy định.
* Điều 92 : Mức đóng và phương thức đóng của người sử dụng lao động
1. Hàng tháng, người sử dụng lao động đóng trên quỹ tiền lương, tiền
công đóng BHXH của người lao động quy định tại các điểm a, b, c và d
khoản 1 Điều 2 của Luật này như sau.
a) 3% vào quỹ ốm đau, thai sản; trong đó người sử dụng lao động
giữ lại 2% để trả kịp thời cho người lao động đủ điều kiện hưởng chế độ và
thực hiện quyết toán hằng quý với tổ chức BHXH
b) 1% vào quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp
c) 11% vào quỹ hưu trí, tử tuất, từ năm 2010 trở đi, cứ hai năm một
lần đóng thêm 1%, cho đến khi đạt mức đóng là 14%
2. Hàng tháng, người sử dụng lao động đóng trên mức lương tối
thiểu chung đối với mỗi người lao động quy định tại điểm d khoản 1 Điều 2
của Luật này, như sau :
Ngô Thị Minh Chi Lớp Đ3 BH4
9
Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐH Lao động Xã hội
a) 1% vào quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp
b) 16% vào quỹ hưu trí, tử tuât; từ năm 2010 trở đi, cứ hai năm một
lần đóng thêm 2% cho đến khi đạt mức đóng là 22%.
3. Người sử dụng lao động thuộc các doanh nghiệp nông nghiệp, lâm
nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp trả lương theo chu kỳ sản xuất kinh doanh
Ngô Thị Minh Chi Lớp Đ3 BH4
10
Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐH Lao động Xã hội
vào tài khoản chuyên thu của cơ quan BHXH. Nếu người sử dụng lao động
hoặc người lao động nộp tiền mặt trực tiếp tại cơ quan BHXH thì chậm
nhất sau 3 ngày làm việc, cơ quan BHXH phải nộp tiền vào tài khoản
chuyên thu mở tại ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước.
- Người lao động được cử đi học, thực tập, công tác, nghiên cứu, đi
điều dưỡng trong và ngoài nước mà vẫn hưởng tiền lương hoặc sinh hoạt
phí ở đơn vị trước khi được cử đi thì vẫn phải đóng BHXH; người lao động
hợp đồng ở nhiều đơn vị tại một thời điểm thì chỉ đăng ký đóng BHXH
theo một HĐLĐ.
- Số tiền đóng BHXH trong kỳ được tính đủ số tiền BHXH và số tiền
lãi do chậm đóng, đóng thiếu (nếu có).
Cơ quan BHXH Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Ban Cơ yếu Chính
phủ đóng BHXH cho người lao động, kể cả người lao động làm việc theo
HĐLĐ trong các doanh nghiệp thuộc lực lượng vũ trang, trực tiếp vào tài
khoản chuyên thu của cơ quan BHXH Việt Nam mở tại Kho bạc Nhà nước
Trung ương.
Người sử dụng lao động là các doanh nghiệp sản xuất (nuôi cấy,
trồng trọt) thuộc ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp
thực hiện chi trả tiền lương, tiền công cho người lao động theo mùa vụ
hoặc theo chu kỳ có thể đóng BHXH theo quý hoặc 6 tháng một lần nhưng
phải xuất trình phương án sản xuất và phương thức trả lương cho người lao
động để cơ quan BHXH có căn cứ giải quyết.
Hộ cá thể, tổ hợp tác, cá nhân có thuê mướn trả công cho người lao
động, sử dụng dưới 10 lao đông có thể đóng BHXH theo quý nhưng phải
đăng ký và được sự chấp thuận của cơ quan BHXH.
Người lao động đi làm việc ở nước ngoài đóng BHXH theo quý, 6
tháng hoặc 12 tháng một lần hoặc có thể đóng trước một lần theo thời hạn
* Cũng theo điều 94 Luật BHXH quy định về tiền lương, tiền
công tháng đóng BHXH :
1. Người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do
Nhà nước quy định thì tiền lương tháng đóng BHXH là tiền lương theo
ngạch, bậc, cấp bấc quân hàm và các khoản phụ cấp thâm niên vượt khung,
phụ cấp thâm niên nghề (nếu có). Tiền lương này tính trên cơ sở mức lương
tối thiểu chung
2. Đối với người lao động đóng BHXH theo quy định chế độ tiền
lương do người sử dụng lao động quyết định thì tiền lương, tiền công tháng
đóng BHXH là mức tiền lương, tiền công ghi trong HĐLĐ.
3. Trường hợp mức tiền lương, tiền công quy định tại khoản 1 và 2
điều này cao hơn 20 tháng lương tối thiểu chung thì mức tiền lương, tiền
công tháng đóng BHXH bằng 20 tháng lương tối thiểu chung.
Ngô Thị Minh Chi Lớp Đ3 BH4
12
Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐH Lao động Xã hội
3.3. Tổ chức thu BHXH.
3.3.1. Phân cấp thu
BHXH Việt Nam: Chỉ đạo, hướng dẫn và kiểm tra tình hình thực hiện
công tác quản lý thu, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT trong toàn ngành bao gồm cả
BHXH Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Ban Cơ yếu Chính phủ. Xác định
mức lãi suất bình quân trong năm của hoạt động đầu tư quỹ BHXH và thông
báo cho BHXH tỉnh.
BHXH tỉnh :
- Căn cứ tình hình thực tế của địa phương để phân cấp quản lý thu
BHXH, BHYT cho phù hợp với chức năng, nhiệm vụ.
- Xây dựng, quản lý cơ sở dữ liệu liên quan đến người lao động tham
gia BHXH, BHYT trên địa bàn tỉnh.
- Xây dựng kế hoạch và hướng dẫn, kiểm tra tình hình thực hiện công tác
thu, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT theo phân cấp quản lý và quyết toán số tiền thu
quản lý đơn vị và từng người lao động trên danh sách và Tờ khai tham gia
BHXH bắt buộc (mã đơn vị và người lao động ghi theo quy định của
BHXH Việt Nam). Trường hợp hồ sơ chưa đủ, cơ quan BHXH phải hướng
dẫn cụ thể để đơn vị hoàn thiện.
Ký, đóng dấu vào “Danh sách lao động tham gia BHXH, BHYT bắt
buộc” (Mẫu số 02a – TBH); trong thời gian không quá 5 ngày làm việc kể
từ ngày nhận đủ hồ sơ phải trả lại đơn vị 01 bản Danh sách để đơn vị thực
hiện đóng BHXH, BHYT, cơ quan BHXH lưu 01 bản Danh sách; riêng 03
Tờ khai ( Mẫu số 01 – TBH ) của người lao động sau khi cấp sổ BHXH
hoàn chỉnh thì trả lại đơn vị 02 bản Tờ khai cùng với sổ BHXH.
* Đối với đơn vị sử dụng lao động đang tham gia BHXH, BHYT
- Trường hợp tăng, giảm lao động hoặc thay đổi căn cứ đóng BHXH,
BHYT trong tháng.
Người sử dụng lao động lập 02 bản “Danh sách điều chỉnh lao động
và mức đóng BHXH, BHYT bắt buộc” (Mẫu số 03 - TBH) kèm theo hồ sơ:
Tờ khai, quyết định tuyển dụng, thuyên chuyển, nghỉ việc, thôi việc hoặc
hợp đồng lao động, quyết định tăng giảm lương, thẻ BHYT (nếu có), nộp
cơ quan BHXH trước ngày 20 của tháng. Trường hợp tăng giảm từ ngày 16
của tháng trở đi thì lập danh sách và thực hiện vào tháng kế tiếp.
Cơ quan BHXH tiếp nhận, kiểm tra, thẩm định hồ sơ, ký, đóng dấu
vào danh sách lao động tham gia BHXH, BHYT; các Tờ khai (nếu có),
thông báo cho đơn vị đóng BHXH, BHYT; cấp sổ BHXH, thẻ BHYT kịp
thời cho người lao động
- Trường hợp đơn vị sử dụng lao động chuyển địa bàn tỉnh này sang
tỉnh khác phải xuất trình hồ sơ kèm theo “Danh sách điều chỉnh lao động
và mức đóng BHXH, BHYT bắt buộc" (Mẫu số 03 - TBH); đóng đủ dấu
BHXH, BHYT cho người lao động đến thời điểm di chuyển; cơ quan
Ngô Thị Minh Chi Lớp Đ3 BH4
14
Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐH Lao động Xã hội
BHXH Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Ban Cơ yếu Chính phủ:
Thực hiện báo cáo thu BHXH 6 tháng đầu năm trước ngày 30/07 và báo
cáo năm trước ngày 15/02 năm sau.
Ngô Thị Minh Chi Lớp Đ3 BH4
15
Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐH Lao động Xã hội
3.3.6. Quản lý hồ sơ, tài liệu thu.
BHXH tỉnh, huyện: Cập nhật thông tin, dữ liệu của người tham gia
BHXH, BHYT để phục vụ kịp thời cho công tác nghiệp vụ và quản lý.
BHXH tỉnh: Xây dựng hệ thống mã số đơn vị tham gia BHXH áp
dụng trong địa bàn theo hướng dẫn của BHXH Việt Nam. Mã số tham gia
BHXH cấp cho đơn vị để đăng ký tham gia BHXH được sử dụng thống
nhất trên hồ sơ, giấy tờ, sổ sách và báo cáo nghiệp vụ.
BHXH các cấp: Tổ chức phân loại, lưu trữ và bảo quản hồ sơ, tài liệu
thu BHXH, BHYT đảm bảo khoa học để thuận tiện khai thác, sử dụng.
Thực hiện ứng dụng công nghệ thông tin để quản lý người tham gia
BHXH, BHYT, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT cho người tham gia BHXH,
BHYT bắt buộc.
3.3.7. Truy thu
* Các trường hợp phải truy đóng:
- Không đóng BHXH
- Đóng không đúng thời gian quy định
- Đóng không đúng mức quy định
- Đóng không đủ số người thuộc diên tham gia BHXH bắt buộc
- Người lao động sau thời gian làm việc theo HĐLĐ có thời hạn dưới
3 tháng, khi hết hạn HĐLĐ mà vẫn tiếp tục làm việc hoặc ký HĐLĐ mới
với đơn vị đó thì thời gian làm việc theo HĐLĐ trước đó phải truy đóng
BHXH, BHYT
* Điều kiện truy đóng:
Người lao động là đối tượng tham gia BHXH bắt buộc; có tên trong
lương tối thiểu, điều đó đồng nghĩa với việc tăng mức đóng BHXH và
đương nhiên số thu BHXH cũng tăng lên. Thêm vào đó, đối với các lao
động đóng BHXH theo thang bảng lương của Nhà nước quy định, mức
đóng còn phụ thuộc vào hệ số lương, vì thế khi Nhà nước điều chỉnh lại
thang bảng lương thì mức đóng BHXH cũng tăng lên.
Các DNNQD cũng chịu ảnh hưởng rất lớn của chính sách tiền lương
của Nhà nước. DNNQD là các doanh nghiệp không có sự tham gia của Nhà
nước và thường đặt lợi nhuận là mục tiêu hàng đầu của việc kinh doanh.
Do vậy họ thường quan tâm đến lợi ích của cá nhân hơn là lợi ích của
người lao động. Nếu như Nhà nước không có các quy định về tiền lương,
tiền công thì người lao động sẽ phải chịu thiệt thòi. Một đặc trưng của tiền
lương là có mối quan hệ thuận với mức tăng lợi nhuận, tăng năng suất lao
động xét trong phạm vi từng doanh nghiệp.Nếu doanh nghiệp không ăn nên
làm ra thì sẽ không tăng lương cho người lao động. Trong khi đó, cuộc
sống của người lao động hiện nay chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như giá
cả sinh hoạt tăng, lạm phát. Tình trạng này cũng khiến cho doanh nghiệp
làm ăn khó khăn hơn. Như vậy nếu không có chính sách tiền lương của
Ngô Thị Minh Chi Lớp Đ3 BH4
17
Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐH Lao động Xã hội
Nhà nước quy định về việc tăng lương để đảm bảo đời sống cho
người lao động thì doanh nghiệp sẽ chỉ trả một mức lương thấp để đảm bảo
lợi nhuận và người lao động sẽ phải chịu thiệt thòi. Và khi doanh nghiệp
không tăng lương cho người lao động thì BHXH cũng không thể tăng mức
thu của mình. Bên cạnh đó, chính sách tiền lương loại bỏ sự cạnh tranh
không công bằng, chống lại xu hướng giảm chi phí đến mức không thỏa
đáng trong đó có tiền lương. Luật tiền lương tối thiểu buộc các giới chủ
doanh nghiệp phải tìm mọi cách khác để giảm chi phí và tăng hiệu quả của
sản xuất kinh doanh. Khi công việc kinh doanh gặp khó khăn, lợi nhuận
giảm đi thì chủ doanh nghiệp sẽ có xu hướng giảm tiền lương để giảm thiểu
khan hiếm, cung ít hơn cầu thì giá cả lao động hiển nhiên sẽ cao hơn. Điều
này làm cho chi phí về tiền lương, tiền công sẽ lớn hơn và số tiền tham gia
BHXH cũng sẽ cao hơn. Doanh nghiệp thì luôn cố gắng giảm thiểu những
chi phí làm giảm lợi nhuận. Vì vậy, họ sẽ tìm cách trốn đóng, nợ, chậm
đóng BHXH làm cho công tác thu BHXH gặp rất nhiều khó khăn.
4.3. Tốc độ tăng trưởng kinh tế
Tốc độ tăng trưởng kinh tế phản ánh khả năng tiết kiệm, tiêu dùng và
đầu tư của Nhà nước. Vì thế nếu một quốc gia có tốc độ tăng trưởng kinh tế
cao và ổn đình thì chắc chắn đời sống của người dân sẽ cao lên, tình hình
sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cũng gặp nhiều thuận lợi. Không
còn khó khăn về tài chính thì các chủ doanh nghiệp sẵn sàng tham gia
BHXH cho người lao động. Bên cạnh đó, tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và
bền vững phản ánh nhiều người lao động có thu nhập cao thông qua quá
trình lao động. Đây là điều kiện tiền đề để người lao động có cơ hội tham
gia BHXH. Thêm nữa, khi đời sống kinh tế cao thì nhận thức của người lao
động cũng tăng lên, ngoài việc ý thức đảm bảo cuộc sống hằng ngày cho
bản thân và gia đình, họ mong muốn có khoản trợ cấp khi không may gặp
phải các rủi ro xã hội như: ốm đau, TNLĐ, BNN, hưu trí, tử tuất, thai sản,
thất nghiệp khiến cho họ bị mất hoặc giảm thu nhập vì khi các nhu cầu cơ
bản đã được đảm bảo thì con người sẽ hướng đến nhu cầu an toàn. Tất cả
những yếu tố trên tác động tích cực làm tăng thu BHXH.
4.4 Công tác thông tin, tuyên truyền.
BHXH là một lĩnh vực ảnh hưởng đến nhiều người, nhiều tầng lớp
trong cộng đồng xã hội nên công tác thông tin tuyên truyền là rất cần thiết
và là nhân tố tác động trực tiếp đến hiệu quả của công tác quản lý đối tượng
tham gia... Nếu như thực hiện tốt công tác này thì sẽ giúp đối tượng tham
gia hiểu rõ về chế độ chính sách BHXH theo quy định của pháp luật, làm
thay đổi thái độ đói với công tác BHXH theo hướng tích cực và sẽ tự giác
thực hiện đúng các quyền và nghĩa vụ khi tham gia BHXH.
Đối với các DNNQD, thông tin tuyên truyền có vai trò rất quan
thị có bước tiến bộ; an ninh quốc phòng được giữ vững; trật tự an toàn
chuyển biến tốt; vai trò lãnh đạo của Đảng được nâng cao; hệ thống chính
quyền được củng cố; phong trào quần chúng nhân dân phát triển tốt.
Với vị trí đắc địa và tình hình an ninh trật tự tốt, dân số đông, quận
Ba Đình là một nơi lý tưởng cho các doanh nghiệp đặt trụ sở kinh doanh,
đặc biệt là các DNNQD. Các doanh nghiệp này thuộc nhiều lĩnh vực,
ngành nghề khác nhau, kinh doanh theo quy định của pháp luật, góp phần
thúc đẩy tăng trưởng kinh tế quận Ba Đình.
1.2. Khái quát về đơn vị BHXH quận Ba Đình.
Cùng với sự ra đời của ngành BHXH từ trung ương đến địa phương
thì BHXH quận Ba Đình được thành lập theo quyết định số 01/QĐ_TCCB
ngày 12/07/1995 của tổng giám đốc BHXH BHXH Việt Nam và chính
thức đi vào hoạt động 08/1995.
Ngô Thị Minh Chi Lớp Đ3 BH4
20
Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐH Lao động Xã hội
Được sự quan tâm chỉ đạo trực tiếp của BHXH thành phố Hà Nội, sự
chỉ đạo sâu sát của Quận ủy, UBND, HĐND, UBND quận Ba Đình, năm
2010 BHXH quận Ba ĐÌnh tiếp tục thực hiện công tác cải cách thủ tục
hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho tất cả các đối tượng đến giao dịch
với cơ quan BHXH quận; đồng thời cũng giúp cho cán bộ công chức cơ
quan có điều kiện hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Năm 2010, nền kinh tế của nước ta vẫn còn gặp nhiều khó khăn do
ảnh hưởng của tình trạng suy thoái kinh tế thế giới, giá cả sinh hoạt tăng
cao, diễn biến phức tạp ngay từ đầu năm làm ảnh hưởng đến kết quả hoạt
động của các doanh nghiệp. Do đó một số đơn vị đóng BHXH chậm và vẫn
còn để nợ đọng. Việc đóng BHXH chậm hoặc để nợ đọng đã làm ảnh
hưởng đến việc giải quyết quyền lợi cho người lao động. Tất cả những diễn
biến trên đã ảnh hưởng đến công tác thu BHXH.
Tuy nhiên được sự chỉ đạo trực tiếp của BHXH thành phố Hà Nội, của
- Theo dõi các đơn vị thuộc diện đóng BHXH theo đúng qui định,
hướng dẫn các đơn vị lập danh sách người lao động, đôn đốc kết hợp các
hình thức phạt tiền để các đơn vị đóng BHXH một cách đầy đủ và đúng
thời gian qui định. Hàng tháng BHXH quận phải nắm được danh sách
người lao động tham gia BHXH.
- Tiếp nhận ban đầu đơn yêu cầu hưởng BHXH, đăng ký thu chi và
tiếp nhận đơn yêu cầu.
- Tiếp nhận người đến đăng ký BHXH làm thủ tục di chuyển sang
nơi khác theo qui định của BHXH.
- Quản lý, lưu trữ, khai thác danh sách đóng, hồ sơ hưởng BHXH.
- Lập dự toán, quyết toán thu chi theo qui định của cấp trên và gửi
lên BHXH thành phố.
- Điều chỉnh lương, trợ cấp theo qui định của pháp luật.
- Thực hiện chi trả BHXH cho các đối tượng hưởng do địa bàn quản
lý đó là chi cho các chế độ: trả lương hưu trí, trợ cấp ốm đau, thai sản, tai
nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, tử tuất theo qui định.
- Tổ chức xét duyệt, chi trả trợ cấp ốm đau, thai sản, chi nghỉ dưỡng
sức ở những đơn vị do BHXH thành phố ủy quyền chi trả.
- Thực hiện chi trả các chế độ hàng tháng cho đối tượng hưởng
lương hưu, trợ cấp BHXH trên địa bàn quản lý.
- Lập xét duyệt dự toán chi BHXH.
- Quản lý và tổ chức chi trả cho đối tượng hưởng lương hưu và trợ
cấp hưởng BHXH hàng tháng.
- Tổ chức chi trả đối tượng hưởng trợ cấp BHXH 1 lần
- Thực hiện chi ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe.
- Định kỳ hoặc đột xuất BHXH quận có trách nhiệm kiểm tra,việc
chi trả BHXH ở đơn vị sử dụng lao động.
- Thực hiện công tác BHXH tự nguyện.
Ngô Thị Minh Chi Lớp Đ3 BH4
22
Bộ phận
giám định
Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐH Lao động Xã hội
- 7 Cán bộ kế toán tài vụ: Tính lương hưu, tiền trợ cấp cho các đối
tượng hưởng, thực hiện chi trả hàng tháng, cuối tháng phải lập lại báo cáo
các kết quả thu chi trong tháng.
- 1 Cán bộ Giám định: Xác nhận sự hợp lệ của thẻ BHYT của người
khám, giám định chi phí khám chữa bệnh.
Hình 2 : Biểu đồ cơ cấu cán bộ tại BHXH Quận Ba Đình
Nguồn : BHXH Quận Ba Đình
Nhìn vào biểu đồ ta thấy, số lượng cán bộ làm công tác thu BHXH
chiếm đến 45% tổng số cán bộ hiện đang làm việc tại quận Ba Đình. Qua
đó có thể thấy rằng công tác thu là một công tác trọng tâm của cơ quan
BHXH và thu BHXH là một nghiệp vụ chủ yếu trong hoạt động của cơ
quan BHXH.
1.3. Đội ngũ cán bộ, lao động của đơn vị:
Từ khi mới thành lập BHXH quận Ba Đình có 15 cán bộ được biên
chế với các trình độ đại học, cao đẳng, trung cấp. Hiện nay các cán bộ được
luân chuyển và biên chế thêm đã là 38 cán bộ, trong đó có 28 nữ và 10
nam, với 100% trình độ chuyên môn là đại học. Đội ngũ cán bộ quận Ba
Đình đều có chuyên môn nghiệp vụ tốt, tinh thần trách nhiệm cao, chịu khó
học tập và phấn đấu hoàn thành các mục tiêu do đơn vị và BHXH thành
phố Hà Nội giao cho. Một phần cũng do đơn vị tạo điều kiện cho cán bộ
được học tập và rèn luyện bản thân, quan tâm chu đáo tới đời sống công
nhân viên, và tạo điều kiện làm việc tốt.
Ngô Thị Minh Chi Lớp Đ3 BH4
24
Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐH Lao động Xã hội
2. Thực trạng công tác thu BHXH bắt buộc của khối DNNQD tại
BHXH quận Ba Đình
Luật BHXH ra thông báo nợ gửi các đơn vị và trực tiếp xuống đơn vị đốc
nợ tiền BHXH.
Ngô Thị Minh Chi Lớp Đ3 BH4
25
Copyright: Tài liệu đại học ©