Nguyễn Đình Huân
LỜI CÁM ƠN
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo Khoa Thương mại
Điện tử và Trường Đại học Thương mại đã tận tình giảng dạy, trang bị
những kiến thức quý báu trong những năm vừa qua.
Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến thầy giáo, tiến sĩ
Đàm Gia Mạnh đã tận tình hướng dẫn chỉ bảo tôi trong quá trình thực
hiện đề tài.
Tôi xin chân thành cảm ơn ban lãnh đạo và tập thể cán bộ nhân
viên Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã tạo thuận lợi
cho tôi trong quá trình thực tập và thực hiện đề tài tốt nghiệp.
Xin cảm ơn sự quan tâm, giúp đỡ và ủng hộ của ông, bà, cha, mẹ,
các anh chị và bạn bè trong quá trình thực hiện luận văn.
Hà nội, tháng 5 năm 2014
Sinh viên thực hiện

Nguyễn Đình Huân
1
Nguyễn Đình Huân
TÓM LƯỢC
Tuy mới xuất hiện ở Việt Nam trong mấy năm gần đây nhưng
thương mại điện tử đã chứng tỏ ưu thế vượt trội của mình, giúp giảm chi
phí và nâng cao hiệu quả kinh doanh cho doanh nghiệp và người tiêu
dùng. Việc ứng dụng thương mại điện tử vào hoạt động kinh doanh của
các doanh nghiệp là xu thế tất yếu. Chính vì thế, nhiều giao dịch hay
thanh toán đã được thực hiện hoàn toàn trên môi trường mạng, các đối tác
không cần phải gặp mặt trực tiếp, nên nhu cầu về thông tin cá nhân hay
thông tin giao dịch là rất lớn. Nhưng cùng với đó những vi phạm liên
quan đến thông tin cá nhân hay thông tin giao dịch cũng ngày một nhiều
hơn, gây tâm lý e ngại cho các cá nhân, tổ chức khi tham gia giao dịch
thương mại điện tử.

3
Nguyễn Đình Huân

viii
DANH MỤC HÌNH VẼ

ix
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

1
1.1 TÍNH CẤP THIẾT NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

1
1.1.1. Đối với nền kinh tế

1
1.1.2. Đối với ngành ngân hàng

1
1.2. XÁC LẬP VÀ TUYÊN BỐ VẤN ĐỀ TRONG ĐỀ TÀI

2
1.3. CÁC MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

3
1.4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
4
Nguyễn Đình Huân

4

8
2.2.1. Những yêu cầu về bảo vệ thông tin bí mật

8
2.2.2. Các biện pháp bảo mật

9
2.3. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ AN NINH BẢO
MẬT TRONG THANH TOÁN ĐIỆN TỬ

11
2.3.1. Hội thảo – Triển lãm Quốc gia an ninh bảo mật thông tin 2009

11
2.3.2. Tài liệu tham khảo “Bí quyết kinh doanh trên mạng”

12
6
Nguyễn Đình Huân
2.3.3. Thông tin từ (Website của Hiệp hội ngân
hàng Việt Nam) và website của Agribank: agribank.com.vn

13
2.3.4. Thông tin từ hội nghị tổng kết công nghệ thông tin và dự án IPCAS
18/07/2008 của agribank.com.vn

14
2.4. PHÂN ĐỊNH NỘI DUNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

16

3.2.1. Tổng quan tình hình an ninh bảo mật trong thanh toán điện tử

20
3.2.2. Các nhân tố môi trường ảnh hưởng đến các giải pháp an ninh bảo
mật trong thanh toán điện tử

24
8
Nguyễn Đình Huân
3.3. KẾT QUẢ PHÂN TÍCH VÀ XỬ LÝ DỮ LIỆU VỀ TÌNH HÌNH AN
NINH BẢO MẬT TẠI NGÂN HÀNG NN&PTNT

27
3.3.1. Giới thiệu chung về dịch vụ thanh toán trực tuyến tại Ngân hàng
NN&PTNT

27
3.3.2. Đánh giá chung về công nghệ an ninh bảo mật trong dịch vụ thanh
toán điện tử tại Ngân hàng NN&PTNT

34
CHƯƠNG IV: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP AN
NINH BẢO MẬT TRONG DỊCH VỤ THANH TOÁN ĐIỆN TỬ TẠI
NGÂN HÀNG NN&PTNT

37
4.1. KẾT LUẬN CHUNG VỀ TÌNH HÌNH AN NINH BẢO MẬT
TRONG DỊCH VỤ THANH TOÁN ĐIỆN TỬ TẠI NGÂN HÀNG
NN&PTNT


NN&PTNT

44
4.3.1. Đề xuất các giải pháp an ninh bảo mật trong thanh toán điện tử tại
Ngân hàng NN&PTNT

44
4.3.2. Các kiến nghị vĩ mô với Nhà nước

49
KẾT LUẬN
52
TÀI LIỆU THAM KHẢO
53
PHỤ LỤC

54
11
Nguyễn Đình Huân
12
Nguyễn Đình Huân
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Từ viết tắt Ý nghĩa
TMĐT Thương Mại điện tử
Ngân hàng NN&PTNT/
Agribank
Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển
Nông thôn
NHTM Ngân hàng thương mại
DN Doanh nghiệp

Hình 2 Biểu đồ thể hiện mức độ quan trọng của các chỉ tiêu
an ninh bảo mật trong thanh toán trực tuyến
31
Hình 3 Biểu đồ đánh giá các yếu tố môi trường 33
Hình 4 Mô hình chính sách an ninh mạng Internet. 36
Hình 5 Hình ảnh website 38
Hình 6 Mô hình máy tính sử dụng Firewall 44
Hình 7 Hình ảnh bảng GnuPG đã tạo xong khóa 48
15
Nguyễn Đình Huân
CHƯƠNG I
TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
1.1. TÍNH CẤP THIẾT NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
1.1.1. Đối với nền kinh tế
Hiện nay nhờ có kỹ thuật số, cuộc sống con người được cải thiện
rất nhiều, nhanh hơn và thuận tiện hơn. Thương mại điện tử trên thế giới
cũng đang có xu hướng phát triển mạnh mẽ. Kỹ thuật số đã giúp con
người tiết kiệm đáng kể các chi phí như chi phí đi lại, vận chuyển trung
gian, chi phí giao dịch… và đặc biệt là giúp tiết kiệm được thời gian. Con
người đã có thể ngồi tại nhà để mua sắm hay thanh toán mọi thứ theo ý
muốn của mình.
16
Nguyễn Đình Huân
Nhiều giao dịch hay thanh toán đã được thực hiện hoàn toàn trên
môi trường mạng, các đối tác không cần phải gặp mặt trực tiếp, nên nhu
cầu về thông tin cá nhân hay thông tin giao dịch là rất lớn. Tuy nhiên
cùng với đó những vi phạm liên quan đến thông tin cá nhân hay thông tin
giao dịch cũng ngày một nhiều hơn, gây tâm lý e ngại cho các cá nhân, tổ
chức khi tham gia giao dịch thương mại điện tử. Do đó việc bảo mật
trong quá trình thanh toán qua mạng là vấn đề chiến lược, trọng tâm trong

dịch vụ thanh toán điện tử tại Ngân hàng chưa nhiều, nguyên nhân của
vấn đề một phần là do dịch vụ thanh toán điện tử của Ngân hàng chưa đa
dạng, hấp dẫn. Dịch vụ thanh toán điện tử của Ngân hàng chỉ bao gồm:
dịch vụ thẻ ATM&POS, Mobile – banking (SMS Banking, VnTopUp,
Atransfer – chuyển khoản bằng SMS). Trong thời đại ngày nay, hình thức
thanh toán điện tử ngày càng được sử dụng rộng rãi nhưng kéo theo đó là
tâm lý lo ngại của khách hàng, sợ bị kẻ gian trên mạng sử dụng những kỹ
18
Nguyễn Đình Huân
xảo tinh vi của chúng để lấy được các mật mã và thông tin cá nhân của
khách hàng, sau đó dùng những thông tin đó để chiếm đoạt tài sản của họ.
Để khách hàng yên tâm, tin tưởng và sử dụng dịch vụ thanh toán điện tử
của mình, các tổ chức tài chính ngân hàng đã không ngừng sử dụng các
giải pháp an ninh bảo mật tiên tiến nhất để bảo vệ cho khách hàng của họ.
Trên thế giới và ngay ở Việt Nam đã có rất nhiều tổ chức tài chính ngân
hàng thành công trong việc áp dụng các phần mềm an toàn bảo mật. Cho
nên việc tìm hiểu và học tập họ rồi từ đó rút ra những giải pháp phát triển
hệ thống an ninh bảo mật trong dịch vụ thanh toán điện tử tại Ngân hàng
NN&PTNT để dịch vụ thanh toán điện tử của ngân hàng ngày càng phát
triển là một việc cần thiết.
Đề tài này tập trung nghiên cứu các vấn đề liên quan tới các giải
pháp an ninh bảo mật tại các tổ chức tài chính và ngân hàng thương mại
(NHTM) nói chung và của Ngân hàng NN&PTNT nói riêng. Đồng thời,
cũng đưa ra các đề xuất nhằm cải thiện hơn nữa tình hình an ninh bảo mật
trong dịch vụ thanh toán điện tử tại Ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển
Nông thôn.
1.3. CÁC MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích các vấn đề liên quan
đến an ninh bảo mật trong dịch vụ thanh toán điện tử của các tổ chức
ngân hàng để từ đó rút ra bài học kinh nghiệm và đưa ra những giải pháp

tham khảo, luận văn tốt nghiệp bao gồm bốn chương sau:
• Chương I :
Tổng quan về nghiên cứu đề tài
• Chương II :
Một số vấn đề lý luận cơ bản về an ninh bảo mật
trong dịch vụ thanh toán điện tử
• Chương III :
Phương pháp nghiên cứu và kết quả phân tích thực
trạng ứng dụng các giải pháp an ninh bảo mật trong
thanh toán điện tử tại Ngân hàng NN&PTNT
• Chương IV :
Kết luận và đề xuất các giải pháp an ninh bảo mật
trong dịch vụ thanh toán điện tử tại Ngân hàng
NN&PTNT
CHƯƠNG II
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ AN NINH VÀ BẢO
MẬT TRONG DỊCH VỤ THANH TOÁN ĐIỆN TỬ
2.1. ĐỊNH NGHĨA, KHÁI NIỆM CƠ BẢN
2.1.1. Thương mại điện tử
21
Nguyễn Đình Huân
Thương mại điện tử (TMĐT - Electronic Commerce) là một khái
niệm dùng để chỉ quá trình mua và bán một sản phẩm (hữu hình) hoặc
dịch vụ (vô hình) thông qua một mạng điện tử, phương tiện trung gian
phổ biến nhất của thương mại điện tử là Internet. Qua môi trường mạng,
người ta có thể thiết lập giao dịch, thanh toán, mua bán bất cứ sản phẩm
gì từ hàng hóa cho đến dịch vụ, kể cả dịch vụ ngân hàng.
2.1.2. Thanh toán điện tử
Thanh toán điện tử (Electronic Payment) là việc thanh toán tiền
thông qua thông điệp điện tử. Sự hình thành và phát triển của TMĐT đã

ngân hàng truyền thống trước đây được phân phối trên kênh mới như
Internet, điện thoại, mạng không dây và các phương tiện điện tử khác.
23
Nguyễn Đình Huân
2.1.4. Các phương tiện thanh toán điện tử
• Các loại thẻ
- Thẻ thanh toán: là một phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt,
mà người sở hữu thẻ có thể sử dụng để rút tiền mặt tại các máy ATM,
các quầy dịch vụ của ngân hàng, đồng thời để thanh toán tiền hàng
hóa dịch vụ tại các cơ sở chấp nhận thẻ.
- Thẻ tín dụng (Visa hay MasterCard): Thanh toán bằng thẻ tín dụng
được coi là phương thức thanh toán đặc trưng nhất của các giao dịch
trên Internet. Đây là một hình thức thanh toán nhanh và tiện lợi nhất.
Ngoài ra, nó còn đáp ứng được yêu cầu về đầu tiên khi kinh doanh
trên Internet đó là khả năng đến được với thông tin, sản phẩm dịch vụ
một cách nhanh nhất.
- Thẻ ghi nợ: Khi quá trình thanh toán được thực hiện bằng thẻ ghi nợ,
tiền trong tài khoản của người mua ngay lập tức bị rút ra khi giao dịch
được ấn định. Với người bán, họ có thể biết chắc chắn hơn người mua
có tiền để mua hàng thực sự hay không. Còn đối với người mua, việc
thanh toán sẽ được thực hiện ngay lập tức cho từng giao dịch, vì vậy
tránh được những “cú sốc” thấu chi thẻ tín dụng khi ngân hàng gửi
các bản kê đến.
• Sec trực tuyến
24
Nguyễn Đình Huân
Sec trực tuyến hay còn được gọi là sec điện tử thực chất là một loại
“sec ảo”, cho phép người mua thanh toán bằng sec qua mạng Internet.
Người mua sẽ điền vào form (giống như quyển sec được hiển thị trên
màn hình) các thông tin về ngân hàng, ngày giao dịch và giá trị của giao