Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
i
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
NÔNG THỊ HIẾU
MÔI TRƢỜNG HỌC TẬP THÂN THIỆN Ở
TRƢỜNG TIỂU HỌC HUYỆN HOÀ AN TỈNH
CAO BẰNG
Chuyên ngành: Giáo dục học
Mã số: 60.14.01
LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Thị Tính
Thái Nguyên - 2011
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
1.1.2. Ở Việt Nam 7
1.2 Một số khái niệm công cụ 8
1.2.1 Khái niệm môi trƣờng 8
1.2.2 Khái niệm thân thiện 9
1.2.3 Khái niệm môi trƣờng học tập 10
2.2.4. Khái niệm môi trƣờng học tập thân thiện 12
1.3. Các vấn đề cơ bản về xây dựng môi trƣờng học tập thân thiện ở trƣờng
tiểu học 14
1.3.1 Đặc điểm tâm lý học sinh tiểu học và vai trò của xây dựng môi trƣờng học
tập thân thiện đối với việc nâng cao chất lƣợng dạy học ở trƣờng tiểu học 14
1.3.2. Nội dung xây dựng môi trƣờng học tập thân thiện ở trƣờng tiểu học 18
1.3.3. Vai trò của giáo viên và học sinh trong xây dựng môi trƣờng học tập
thân thiện ở trƣờng tiểu học 27
1.3.4. Các yếu tố ảnh hƣởng đến xây dựng môi trƣờng học tập thân thiện ở
các trƣờng tiểu học 30
KẾT LUẬN CHƢƠNG I 34
CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG XÂY DỰNG MÔI TRƢỜNG HỌC TẬP
THÂN THIỆN Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC HUYỆN HOÀ AN - TỈNH CAO
BẰNG 35
2.1. Vài nét về trƣờng tiểu học huyện Hoà An - Tỉnh Cao Bằng 35
2.2. Thực trạng xây dựng môi trƣờng học tập thân thiện ở trƣờng tiểu học
huyện Hoà An - Tỉnh Cao Bằng 36
2.2.1. Thực trạng nhận thức của giáo viên và học sinh về môi trƣờng học tập
thân thiện ở trƣờng tiểu học huyện Hoà An - Tỉnh Cao Bằng 36
2.2.2. Thực trạng về ảnh hƣởng của phƣơng pháp dạy học của giáo viên đến
xây dựng môi trƣờng học tập của học sinh ở trƣờng tiểu học huyện Hoà An -
Tỉnh Cao Bằng 47
2.2.3. Thực trạng về cơ sở vật chất phục vụ cho học tập của học sinh trƣờng
tiểu học huyện Hoà An - Tỉnh Cao Bằng 56
2.2.4. Thực trạng về quan hệ ứng xử của giáo viên và học sinh, học sinh và
hiện, giám sát và đánh giá môi trƣờng học tập thân thiện 82
3.2. 8. Mối quan hệ giữa các biện pháp 83
3.3. Khảo nghiệm tính khả thi các biện pháp 84
KẾT LUẬN CHƢƠNG III 88
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 89
1.Kết luận 89
2. Kiến nghị 91
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
v
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1: Nhận thức của giáo viên về mức độ ảnh hƣởng của môi trƣờng học tập
thân thiện đến việc nâng cao chất lƣợng dạy học ở trƣờng tiểu học 37
Bảng 2: Mức độ ảnh hƣởng của các yếu tố trong môi trƣờng học tập thân
thiện đến chất lƣợng dạy học 39
Bảng 3: Nhận thức của học sinh về mức độ và nguyên nhân gây khó khăn
trong học tập 42
Bảng 4: Nhận thức của học sinh về lí do tham gia các hoạt động học tập. 43
Bảng 5: Mức độ thân thiện của môi trƣờng học tập 45
Bảng 6: Đánh giá của cán bộ quản lí về những biểu hiện chƣa thân thiện 46
Bảng 7: Biểu hiện của giáo viên trong việc vận dụng phối hợp các phƣơng
pháp dạy học. 48
Bảng 8: Thực trạng vận dụng các phƣơng pháp dạy học của giáo viên ở
trƣờng tiểu học huyện Hòa An 49
Bảng 9: Mức độ hƣởng ứng của học sinh đối với các phƣơng pháp dạy học 51
Bảng10: Những biện pháp giáo viên sử dụng trong các giờ học để nâng cao ảnh
hƣởng của phƣơng pháp dạy học đến môi trƣờng học tập thân thiện 54
Bảng 11: Thực trạng thái độ và hành vi của học sinh khi tham gia các hoạt
Bộ Giaó dục và Đào tạo đã ban hành công văn số: 307/KH- BGDĐT về
triển khai phong trào thi đua “ xây dựng trƣờng học thân thiện, học sinh tích
cực” trong các trƣờng phổ thông năm học 2008- 2009 và giai đoạn 2008-
2013 nhằm cải thiện linh hoạt các hoạt động dạy học và giáo dục trong các
trƣờng phổ thông, nâng cao hiệu quả và chất lƣợng giáo dục. Một trong năm
nội dung trọng tâm của “xây dựng trƣờng học thân thiện, học sinh tích cực”
là phải xây dựng môi trƣờng học tập thân thiện cho học sinh.
Cao Bằng là một tỉnh miền núi, có tỉ lệ dân tộc thiểu số cao, địa bàn
vùng núi cao, kinh tế - xã hội kém phát triển. Vì vậy việc triển khai và thực
hiện phong trào “trƣờng học thân thiện, học sinh tích cực” gặp nhiều khó
khăn. Vấn đề phát triển môi trƣờng học tập thân thiện ở các trƣờng tiểu học
chƣa đƣợc nghiên cứu để tìm ra biện pháp cụ thể. Đến thời điểm này, tại Cao
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
2
Bằng chƣa có công trình nào nghiên cứu xây dựng môi trƣờng học tập thân
thiện ở các trƣờng tiểu học. Việc nghiên cứu, đề xuất các biện pháp xây dựng
môi trƣờng học tập thân thiện trong thời điểm này là rất cần thiết sẽ góp phần
nâng cao chất lƣợng dạy học. Vì vậy chúng tôi chọn đề tài “xây dựng môi
trƣờng học tập thân thiện ở trƣờng tiểu học huyện Hoà An- Cao Bằng”.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất các biện pháp xây dựng môi trƣờng học tập thân thiện nhằm
nâng cao chất lƣợng và hiệu quả của dạy học và giáo dục ở các trƣờng tiểu
học của một tỉnh miền núi phía Bắc, đáp ứng yêu cầu đổi mới thực tiễn
giáo dục.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học.
3.2. Đối tƣợng nghiên cứu: Xây dựng môi trƣờng học tập thân thiện ở trƣờng
tiểu học .
4. Nhiệm vụ nghiên cứu.
mối quan hệ trong dạy học và những khó khăn gặp phải trong xây dựng môi
trƣờng học tập trở nên thân thiện hơn; đồng thời tìm hiểu ý kiến đánh giá của
họ về mức độ thân thiện của nhà trƣờng nơi họ đang công tác và học tập.
6.2.3. Phƣơng pháp điều tra.
Điều tra bằng bảng hỏi nhằm thu thập những thông tin về nhận thức của
cán bộ quản lí, giáo viên và học sinh trong các nhà trƣòng tiểu học về ảnh
hƣởng của môi trƣờng học tập đến chất lƣợng dạy học, về việc sử dụng các
phƣơng pháp dạy học của giáo viên nhằm phát huy ảnh hƣởng của các
phƣơng pháp đó đến môi trƣờng học tập, các mối quan hệ trong nhà trƣờng và
các yếu tố cơ sở vật chất trong nhà trƣờng nhằm tạo môi trƣờng học tập cho
học sinh.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
4
6.2.4. Phƣơng pháp lấy ý kiến chuyên gia.
Trao đổi với các chuyên gia có nhiều kinh nghiệm nhằm tiếp thu ý
kiến của họ về tính cần thiết, tầm quan trọng và tính khả thi của các biện pháp
đề xuất để có những kết luận chính xác và định hƣớng vận dụng các biện pháp
đó vào trong thực tiễn.
6.2.5. Phƣơng pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động.
Nghiên cứu các báo cáo tổng kết của nhà trƣờng về quá trình đổi mới
phƣơng pháp dạy học, tham gia thực hiện phong trao trƣờng học thân thiện
học sinh tích cực; tiến hành dự giờ ở các trƣờng tiểu học…để bổ sung thông
tin về các vấn đề đã điều tra.
6.3. Phƣơng pháp bổ trợ
Để có những nhận xét khách quan về kết quả nghiên cứu, chúng tôi đã
sử dụng phƣơng pháp thống kê toán học sau:
* Tính số trung bình cộng:
Công thức:
n
Trong đó:
+ m là số lƣợng khách thể trả lời
+ n là số lƣợng khách thể đựoc nghiên cứu
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
5
7. Gỉa thuyết khoa học
Môi trƣờng học tập góp phần tạo nên mục đích học tập, tạo động cơ và
phƣơng tiện học tập, tạo động lực cho việc học đạt hiệu quả cao. Nếu nhà
trƣờng tiểu học và giáo viên có đƣợc các biện pháp xây dựng môi trƣờng học
tập an toàn, thân thiện nhằm tạo động lực cho quá trình học tập của học sinh
sẽ góp phần nâng cao chất lƣợng dạy học.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mục lục, mở đầu, danh mục tài liệu tham khảo và các phụ
lục; cấu trúc đề tài bao gồm 3 chƣơng cơ bản:
Chƣơng 1: Cơ sở lí luận về xây dựng môi trƣờng học tập thân thiện ở
trƣờng tiểu học.
Chƣơng 2: Thực trạng xây dựng môi trƣờng học tập thân thiện ở trƣờng
tiểu học huyện Hoà An - Tỉnh Cao Bằng.
Chƣơng 3: Biện pháp xây dựng môi trƣờng học tập thân thiện ở trƣờng
tiểu học huyện Hoà An - Tỉnh Cao Bằng.
mô hình này.
Singapore là đất nƣớc có nền giáo dục chất lƣợng cao với hệ thống các
trƣờng quốc lập đƣợc xếp hạng cao trên thế giới. Đã có nhiều công trình
nghiên cứu về trƣờng học thân thiện và triển khai thực nghiệm mô hình trƣờng
học thân thiện. Họ có chung khẩu hiệu: “ Nhà trƣờng tƣ duy, quốc gia học tập,
trƣờng học thân thiện, học sinh tích cực”. Các trƣờng này cung cấp cho học
sinh một môi trƣờng học tập thực sự lý tƣởng với hệ thống giáo giáo trình
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
7
phong phú, máy móc thiết bị hiện đại hỗ trợ cho học tập và giảng dạy. Hệ
thống phòng đọc, phòng học, phòng chơi nhạc, phòng máy tính nối mạng
Internet phục vụ miễn phí giúp cho sinh viên dễ dàng tra cứu tài liệu và thực
hành việc học ngôn ngữ. Trong những năm 1990 Singapore là nƣớc triển khai
rất thành công các hoạt động nghiên cứu và xây dựng môi trƣờng học tập thân
thiện, những nghiên cứu về xây dựng văn hóa nhà trƣờng đƣợc triển khai rộng
rãi trong đó có nội dung xây dựng môi trƣờng học tập thân thiện.
Hiện đã có nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng mô hình này và đạt
đƣợc kết quả rất khả quan.
1.1.2. Ở Việt Nam
Tiếp thu có chọn lọc và phát triển mô hình trƣờng học đi trƣớc, cùng
với sự phối hợp của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc Unicef, sáng ngày
15/5/2008 tại trƣờng THCS Vạn Phúc (Hà Đông - Hà Tây, G.S Nguyễn Thiện
Nhân, Ủy viên Trung ƣơng Đảng, Phó thủ tƣớng, Bộ trƣởng bộ Giáo dục và
Đào tạo đã chính thức phát động cuộc vận động “xây dựng trƣờng học thân
thiện, học sinh tích cực”, đánh dấu sự ra đời của mô hình mang tên “trƣờng
học thân thiện” ở Việt Nam. Thấy rõ lợi ích của nó, ngày 22/7/2008 Bộ Giáo
dục và đào tạo đã quyết định ra chỉ thị số 40/2008 phát động phong trào thi
đua “xây dựng trƣờng học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trƣờng phổ
thông giai đoạn 2008 - 2013. Mới đầu Bộ thí điểm ở 50 trƣờng tiểu học và
sống và sự phát triển của con ngƣời. [25 tr58]
- Theo từ điển Anh - Việt: “Environment” là điều kiện, hoàn cảnh,
những sự vật xung quanh; sự bao quanh, sự bao vây, sự vây quanh làm tác
động đến đời sống của mọi ngƣời.[23 tr61]
- Theo từ điển văn hoá giáo dục: Khái niệm môi trƣờng đƣợc hiểu là
toàn bộ những nhân tố bao quanh con ngƣời hay sinh vật và tác động lên đời
sống của nó.[11 tr55]
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
9
Nhƣ vậy, môi trƣờng là tập hợp tất cả các yếu tố tự nhiên và xã hội
bao quanh con ngƣời, ảnh hƣởng tới con ngƣời và tác động đến các hoạt
động sống của con ngƣời.
Trong quá trình tồn tại và phát triển của con ngƣời cần có các nhu cầu
tối thiểu về không khí, độ ẩm, nƣớc, nhà ở…cũng nhƣ các hoạt động xã hội
khác. Môi trƣờng cung cấp những điều kiện giúp con ngƣời thoả mãn những
nhu cầu đó.
Qúa trình hình thành nhân cách và sự phát triển nhân cách chỉ có thể
thực hiện trong một môi trƣờng nhất định. Môi trƣờng tạo nên động cơ, mục
đích, cung cấp phƣơng tiện cho hoạt động và giao lƣu cá nhân. Tuy nhiên,
mức độ ảnh hƣởng của môi trƣờng đối với cá nhân còn tuỳ thuộc vào thái độ,
xu hƣớng và năng lực của cá nhân trong các hoạt động và giao lƣu
Vì vậy, nhận thức đúng về vai trò của môi trƣờng sẽ giúp nhà giáo dục
định hƣớng cho trẻ tiếp nhận những ảnh hƣởng tốt đẹp của môi trƣờng, đồng
thời có khả năng chống lại những ảnh hƣởng xấu của môi trƣờng.
1.2.2 Khái niệm thân thiện
- Thuật ngữ “thân thiện” trong tiếng anh “Friendly” dùng để chỉ sự
thông cảm, sự giúp đỡ, sự không thù địch, tình bằng hữu, hữu nghị.
- Trong tiếng việt “thân thiện” có nghĩa là có tình cảm tốt, đối xử tử tế
và thân thiết với nhau. Nó hàm chứa sự bình đẳng, dân chủ và tình ngƣời.
khi nhƣ những trung tâm với các hoạt động hỗn loạn. Các trƣờng học nhƣ thế
là kết quả của cả hai sự thay đổi. Từ đó họ có cách hiểu mới về môi trƣờng
học tập.
Có 3 tiêu chuẩn để đánh giá môi trƣờng học tập của nhà trƣờng: Mối
liên hệ giữa nhà trƣờng với cộng đồng xung quanh, cấu trúc và cách sử dụng
các toà nhà và sân bãi, cách tổ chức không gian học tập và các hoạt động dạy
học.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
11
Mối liên hệ giữa nhà trƣờng và cộng đồng đƣợc thể hiện: Nhà trƣờng
khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào các hoạt động của nhà trƣờng.
Sự trao đổi và cải tiến trong mối quan hệ này biểu thị ở nhƣng hoạt động có
liên quan đến nhà trƣờng, cộng đồng và nhà trƣờng có sự hỗ trợ lẫn nhau.
Cấu trúc và cách sử dụng các toà nhà và sân bãi: Một toà nhà buồn tẻ, u
ám, chán ngắt có thể thể hiện một quá trình giáo dục đơn điệu, buồn tẻ. Một
toà nhà sinh động có thể thể hiện một trung tâm học tập chủ động, sáng tạo.
Toà nhà với không gian rộng rãi, đầy màu sắc…có thể đoán ra đƣợc triết lí
giáo dục của nhà trƣờng.
Không gian lớp học và các hoạt động dạy - học: Theo cách truyền
thống, không gian lớp học đƣợc sắp xếp để cho tất cả nhìn và tập trung chú ý
vào ngƣời thầy, các hoạt động dạy - học trùng khớp với cách sắp xếp của
không gian lớp học và các phƣơng tiện dạy học. Tuy nhiên, không gian học
tập hiện nay có thể đƣợc sắp xếp theo nhiều khả năng khác nhau tạo ra những
khoảng không gian nhiều mục đích, có thể di chuyển dễ dàng dƣới sự kiểm
soát của giáo viên. Các hoạt động dạy - học diễn ra theo tình huống bối cảnh,
phụ thuộc vào mục đích nhất định.
Nhƣ vậy, Môi trƣờng học tập là tập hợp nhũng yếu tố tự nhiên và
xã hội (vật chất và tinh thần) tạo điều kiện thuận lợi cho việc học và
luyện tập đạt kết quả tốt.
đây là môi trƣờng thực hiện tốt nhất, có hiệu quả nhất các quyền cơ bản của
trẻ em nhƣ: quyền đƣợc sống, quyền đƣợc chăm sóc và bảo vệ… Ở đây các
em đƣợc phát triển một cách toàn diện về thể chất và tinh thần.
- Theo quan điểm của UNICEF[24]: Môi trƣờng học thân thiện hay còn
gọi là trƣờng học dựa trên quyền trẻ em là nơi mà các hoạt động học tập và
giáo dục đều theo quan điểm: coi học sinh là nhân vật trung tâm; nơi mà nhà
trƣờng hoạt động không riêng lẻ mà trong sự phối hợp liên thông giữa các
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
13
môi trƣờng giáo dục gia đình, nhà trƣờng và cộng đồng. Những hoạt động của
nhà trƣờng đều mang ý nghĩa gần gũi, thân thiện với trẻ.
Môi trường học tập thân thiện là một môi trường an toàn để học tập,
một môi trường không có bạo lực và lạm dụng; nâng cao nhiệt huyết của giáo
viên; có tinh thần và động cơ làm việc với trẻ và vận động sự hỗ trợ của cộng
đồng cho nền giáo dục.
- Môi trƣờng học tập thân thiện có những đặc điểm cơ bản sau:
+ Là nơi thực sự đảm bảo quyền trẻ em trong học tập: Mỗi học sinh dều
bình đẳng trong các cơ hội học tập và phát triển. Đặc biệt, học sinh dân tộc
thiểu số, học sinh có hoàn cảnh khó khăn, học sinh khuyết tật…đƣợc tạo điều
kiện thuân lợi về trang thiết bị, tăng cƣờng vốn tiếng việt, đƣợc giúp đỡ để
các em hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ học tập.
+ Là nơi đảm bảo chất lƣợng dạy học: Mọi học sinh đƣợc khuyến khích
tham gia các hoạt động học tập và rèn luyện, đƣợc tạo điều kiện để thành
công trong học tập, hình thành những kĩ năng sống cơ bản. Giáo viên luôn đổi
mới tƣ duy, vận dụng linh hoạt, sang tạo nhiều phƣơng pháp dạy học, chú ý
thái độ ứng xử trong dạy học.
+ Là nơi diễn ra các mối quan hệ thân thiện giữa nhà trƣờng, gia đình
và cộng đồng: Sự kết hợp giữa nhà trƣờng, gia đình và cộng đồng vì mục tiêu
nâng cao hiệu quả học tập của học sinh.
trƣờng tiểu học
1.3.1 Đặc điểm tâm lý học sinh tiểu học và vai trò của xây dựng môi trường học
tập thân thiện đối với việc nâng cao chất lượng dạy học ở trường tiểu học
1.3.1.1 Đặc điểm tâm lý học sinh tiểu học
Lứa tuổi học sinh tiểu học là lứa tuổi từ 7 đến 11 tuổi. Đây là lứa tuổi
các em trở thành một học sinh ở trƣờng phổ thông, một chuyển biến rất quan
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
15
trọng trong sự phát triển của trẻ em và là một đặc trƣng quan trọng của lứa
tuổi này.
Học sinh tiểu học khi bƣớc chân đến trƣờng đã có sự thay đổi căn bản
vị trí của các em trong xã hội, trong thay đổi cả nội dung và tính chất của mọi
hoạt động. Hoạt động học tập trở thành hoạt động chủ đạo của các em. Nội
dung học tập với nhiều tri thức phong phú, nhiều môn học có tính chất khác
nhau đề ra những yêu cầu cao đối với các em, buộc các em phải phấn đấu, nỗ
lực vƣợt mọi khó khăn trở ngại. Các em mới đến trƣờng thƣờng gặp một số
khó khăn sau:
- Mối quan hệ của các em với thầy cô, bạn bè, với tập thể lớp. Các em
chƣa quen sinh hoạt với tập thể, thƣờng lo ngại, rụt rè, thậm chí sợ sệt với mọi
ngƣời.
- Hoạt động học tập làm trẻ cảm thấy mệt mỏi, uể oải nhƣng cũng có
nhiều thích thú mới lạ nhƣ: thích thú vì trƣờng học rộng rãi, sạch đẹp, nhiều
bàn ghế đẹp, nhiều tranh ảnh, nhiều bạn vui chơi…
- Hoạt động học tập đòi hỏi các em phải có nề nếp, phải dậy sớm, đến
trƣờng đúng giờ, làm bài tập đúng hạn, có cách học tập thích hợp…
Những khó khăn trên cần đƣợc nhà trƣờng tiểu học, đặc biệt là giáo
viên chú ý giúp các em có một môi trƣờng học tập tốt nhất để phát triển tâm
lý cho các em.
Tuy nhiên, để giúp các em khắc phục đƣợc những khó khăn đó đòi hỏi
Môi trƣờng học tập thân thiện là môi trƣờng lí tƣởng để học sinh rèn
luyện, phát triển trí tuệ, hình thành năng khiếu và tính tích cực học tập. Học
sinh đƣợc bày tỏ quan điểm và tham gia tích cực vào quá trình học tập, năng
khiếu đƣợc bộc lộ, các phẩm chất trí tuệ đƣợc hình thành và phát triển. Các
hoạt động học tập trở nên hấp dẫn, thú vị đối với các em, kích thích các em
tham gia xây dựng bài, nỗ lực vƣơn tới thành công trong học tập.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
17
Môi trƣờng học tập thân thiện góp phần quan trọng vào việc phát triển
các tình cảm xã hội của học sinh tiểu học. Các em đƣợc học tập và vui chơi
hợp lý trong một môi trƣờng học tập an toàn, lành mạnh. Học sinh đƣợc
khuyến khích tham gia vào các hoạt động phong phú và đa dạng trong nhà
trƣờng, làm hình thành ở các em những tình cảm thân thiện giữa học sinh và
học sinh, học sinh và giáo viên…Mọi trẻ em đều có nhu cầu tình cảm. Khi có
những biến động trong gia đình hoặc có những vấn đề nảy sinh trong quan hệ
với bạn bè, nhà trƣờng sẽ là nơi hỗ trợ học sinh vƣợt qua những khó khăn tâm
lý này thông qua sự quan tâm của giáo viên đối với học sinh, sự chia sẻ giữa
các em học sinh với nhau. Đó là sức mạnh tinh thần giúp các em vƣợt qua
hoàn cảnh khó khăn để thành công và đạt hiệu quả trong việc học tập.
Bên cạnh đó, môi trƣờng học thân thiện giúp giáo viên phát triển kĩ
năng tổ chức, điều khiển, lãnh đạo; tăng cƣờng đạo đức và động cơ nghề
nghiệp; đổi mới phƣơng pháp dạy học. Để tạo nên một bầu không khí thân
thiện cho học sinh, giáo viên luôn chú ý đề cao kinh nghiệm sống và hƣớng
tới sự tôn trọng, gần gũi với học sinh. Điều đó thôi thúc giáo viên rèn luyện
và phát triển kĩ năng tổ chức, điều khiển, lãnh đạo các hoạt động học tập và
cố gắng trau dồi đạo đức và hình thành động cơ nghề nghiệp. Đồng thời,
những yêu cầu của môi trƣờng học tập thân thiện là động lực để giáo viên tìm
tòi, đổi mới, vận dụng linh hoạt và sáng tạo các phƣơng pháp dạy học phù
hợp với lứa tuổi tiểu học và mục tiêu bài giảng.
trong mọi hoạt động. Không khí trong lành, không gian dành cho các hoạt
động đƣợc mở rộng và sạch sẽ.
Việc xây dựng cơ sở vật chất và cảnh quan nhà trƣờng là một nội dung
cơ bản để có một môi trƣờng học tập thân thiện ở trƣờng tiểu học. Nếu các
yếu tố trên không đƣợc đảm bảo thì không thể tạo ra đƣợc những ảnh hƣởng
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
19
tích cực đến nhận thức, tình cảm của học sinh làm hạn chế chất lƣợng dạy học
trong các nhà trƣờng tiểu học.
Nhà trƣờng phải có sân chơi, có nhà vệ sinh, có đủ nƣớc uống hợp vệ
sinh cho trẻ, có nhà tập thể thao, có đủ đồ dùng học tập, sách và tài liệu tham
khảo cho học sinh. Đây là những điều kiện giúp học sinh có thể học tập thành
công và hiệu quả. Nhà trƣờng phải có vƣờn trƣờng, có thƣ viện thân thiện thu
hút học sinh tham gia.
ii. Vận dụng các phƣơng pháp dạy học có hiệu quả, phù hợp với lứa tuổi
học sinh tiểu học, giúp các em tự tin trong học tập.
Qúa trình dạy học đòi hỏi giáo viên và học sinh cần nỗ lực tìm ra các
giải pháp để dạy và học đạt hiệu quả ngày càng cao, trong đó, việc giáo viên
vận dụng phƣơng pháp dạy học phù hợp với nhu cầu, trình độ và các đăc điểm
tâm lý khác của lứa tuổi học sinh tiểu học đƣợc coi là một giải pháp tốt nhất .
Các phƣơng pháp dạy học khác nhau phát triển những kĩ năng và những phẩm
chất khác nhau của học sinh; phƣơng pháp dạy học đa dạng làm cho bài giảng
của giáo viên trở nên thú vị và học sinh cảm thấy hứng khởi hơn trong giờ
học.
Các phƣơng pháp đem lại hiệu quả cao trong dạy học nhằm xây dựng
môi trừơng học tập thân thiện ở trƣờng tiểu học có thể kể đến các phƣơng
pháp sau:
- Phƣơng pháp thảo luận: Đây là phƣơng pháp có nhiều ƣu điểm và
đƣợc sử dụng phổ biến trong dạy học hiện nay. Phƣơng pháp này tạo cơ hội
sinh thái độ tích cực khi học tập. Nêu vấn đề đƣợc giáo viên sử dụng tốt sẽ
làm cho bài học trở nên hấp dẫn và có tính thuyết phục cao, nâng cao cơ hội
học tập cho mọi học sinh trong lớp. Nêu vấn đề là một phƣơng pháp dạy học
mà ở đó giáo viên sử dụng các kỹ thuật dạy học nhằm tích cực hóa hoạt động
Copyright: Tài liệu đại học ©