PHềNG GIO DC V O TO Lc Nam
TRNG TIU HC i Ngô
===== *** ===== SKKN

I MI PHNG PHP GII TON Cể LI VN
LP 4 VI DNG BI TON:
"Tìm hai số khi biết tổng và tỉ số của hai số đó"
Ngời thực hiện : Vũ Thị Liễu

Năm học 2010 - 2011
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
1. Toán học có vị trí rất quan trọng phù hợp với cuộc sống thực tiễn đó cũng
là công cụ cần thiết cho các môn học khác và để giúp học sinh nhận thức thế giới
xung quanh, để hoạt động có hiệu quả trong thực tiễn.
Khả năng giáo dục nhiều mặt của môn toán rất to lớn, nó có khả năng phát

quả". Để đạt được yêu cầu đó giáo viên phải có phương pháp và hình thức dạy
học để nâng cao hiệu quả cho học sinh, vừa phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của
lứa tuổi tiểu học và trình độ nhận thức của học sinh. Để đáp ứng với công cuộc đổi
mới của đất nước nói chung và của ngành giáo dục tiểu học nói riêng.
5. Trong chương trình môn toán tiểu học, giải toán có lời văn giữ một vai trò
quan trọng. Thông qua việc giải toán các em thấy được nhiều khái niệm toán học.
Như các số, các phép tính, các đại lượng, các yếu tố hình học đều có nguồn gốc
trong cuộc sống hiện thực, trong thực tiễn hoạt động của con người, thấy được mối
quan hệ biện chứng giữa các sự kiện, giữa cái đã cho và cái phải tìm. Qua việc giải
toán đã rèn luyện cho học sinh năng lực tư duy và những đức tính của con người
mới. Có ý thức vượt khó khăn, đức tính cẩn thận, làm việc có kế hoạch, thói quen
xét đoán có căn cứ, thói quen tự kiểm tra kết quả công việc mình làm óc độc lập
suy nghĩ, óc sáng tạo, giúp học sinh vận dụng các kiến thức, rèn luyện kỹ năng tính
toán, kĩ năng ngôn ngữ. Đồng thời qua việc giải toán của học sinh mà giáo viên có
thể dễ dàng phát hiện những ưa điểm, thiếu sót của các em về kiến thức, kĩ năng,
tư duy để giúp học sinh phát huy những mặt đạt được và khắc phục những mặt
thiếu sót.
Chính vì vậy việc đổi mới phương pháp dạy toán có lời văn ở cấp tiểu học
chung và lớp 4 nói riêng là một việc rất cần thiết mà mỗi giáo viên tiểu học cần
phải nâng cao chất lượng học toán cho học sinh.
PhÇn II : Néi dung
CƠ SỞ THỰC TIỄN:
1. Thuận lợi:

Đa số học sinh thích học môn toán nhà trường trang bị tương đối đầy đủ đồ
dùng cho dạy học toán. Học sinh có đầy đủ phương tiện học tập.
2. Khó khăn:

Qua kết quả khảo sát cho thấy kĩ năng giải các bài toán có lời văn của các
em còn rất nhiều hạn chế. Chính vì thực trạng này đặt ra cho mỗi người giáo viên
lớp 4 chúng tôi là dạy giải toán có lời văn như thế nào để nâng cao chất lượng dạy
- học.
Với những lí do trên tôi mạnh dạng chọn đề tµi : "Đổi mới phương pháp
dạy giải toán có lời văn ở lớp 4"
Với dạng bài toán: "Tìm hai số khi biết tổng và tỷ số của hai số đó".
PHN III : Kết quả áp dụng năm học
2010 - 2011
I . NI DUNG CA CHNG TRèNH SCH GIO KHOA TIU HC
I VI VIC DY TON Cể LI VN TT C CC KHI LP
:
Tôi nhn thy rng vic "i mi phng phỏp dy gii toỏn cú li vn
lp 4" t c kt qu tt thỡ giỏo viờn phi nm c ni dung chng trỡnh dy
toỏn cú li vn tt c cỏc khi lp 1,2,3 v khi lp 5 T ú mi nh hng
cỏch dy cho mỡnh sao cho cú s k tha v phỏt huy c hiu qu ca vic i
mi phng phỏp phõn tớch bi. T ú giỳp hc sinh la chn gii v lp k
hoch gii mt cỏch chớnh xỏc.
II. V TR, VAI TRề CA TON Cể LI VN TRONG CHNG
TRèNH TON LP 4:
Toỏn cú li vn gi mt v trớ quan trng trong chng trỡnh toỏn 4:
Gúp phn h thng hoỏ v cng c cú kin thc, k nng v s t nhiờn,
phõn s, yu t hỡnh hc v 4 phộp tớnh (+, - , x, : ) vi cỏc s ó hc lm c s
hc tip lp 5 v nú t nn múng cho quỏ trỡnh o to tip theo cỏc cp hc
cao hn, nú hỡnh thnh k nng tớnh toỏn, giỳp hc sinh nhn bit c nhng mi
quan h v s lng, hỡnh dng khụng gian ca th gii hin thc, hỡnh thnh phỏt
trin hng thỳ hc tp v nng lc phm chta trớ tu ca hc sinh ngay t gúp
phn phỏt trin trớ thụng minh, úc suy ngh c lp, linh hot sỏng to.
K tha gii toỏn lp 1, lp 2, lp 3, m rng, phỏt trin ni dung gii toỏn
phự hp vi s phỏt trin nhn thc ca hc sinh lp 4.

3. Yêu cầu 3:
Tạo điều kiện để học sinh hứng thú, tự tin trong học tập.

VI. TỰ HỌC TẬP VÀ NGHIÊN CỨU ĐỂ NẮM VỮNG ĐƯỢC TÁC
DỤNG CŨNG NHƯ VIỆC TIẾN HÀNH THỰC HÀNH ĐỔI MỚI PHƯƠNG
PHÁP TRONG GIẢNG DẠY:
Tôi thấy đổi mới phương pháp dạy học nói chung và đổi mới phương pháp
dạy giải toán nói riêng là nhằm tìm ra đựơc phương pháp logic cho từng nội dung
của từng môn, từng bài để nhằm đạt được chất lượng cao nhất trong giảng dạy.
Đổi mới phương pháp dạy học trong giai đoạn hiện nay chính là để phát hiện, lựa
chọn phương pháp cụ thể phù hợp với quan điểm dạy học lấy học sinh làm trung
tâm và phù hợp với nội dung giáo dục cụ thể. Vì vậy chúng tôi thường xuyên sinh
hoạt thăm lớp dự giờ của đồng nghiệp để học tập và xây dựng thống nhất cách
thực hiện phương pháp đổi mới giảng dạy cho tất cả các môn học cho phù hợp để
tìm ra con đường chuyển tải chính thức tới học sinh bằng con đường nhanh nhất,
ngắn gọn nhất. Cần nghiên cứu, tìm hiểu để nắm được yêu câu của việc dạy toán
nói chung và loại giải toán: "Tìm 2 số khi biết tổng và tỉ số của 2 số đó" nói riêng.
Đồng thời nắm được những thiếu sót của học sinh trong giải toán có lời văn.
VII. CHUẨN BỊ CHO GIỜ DẠY GIẢI TOÁN THEO PHƯƠNG PHÁP
ĐỔI MỚI ĐẠT KÉT QUẢ.
Để có được giờ dạy giải toán theo phương pháp đổi mới đạt kết quả tốt,
phát huy được tính tích cực của học sinh thì giáo viên phải có thiết kế cụ thể rõ
ràng, nó sẽ quyết định lớn đến chất lượng giờ dạy và đồng thời giáo viên cũng là
người tổ chức, hướng dẫn thiết kế cho từng học sinh. Mọi học sinh đều chủ động
học tập và phát triển cao nhất, chính vì lẽ đó cả 2 đối tượng thầy và trò đều phải có
sự chuẩn bị chu đáo.
1. Sự chuẩn bị của giáo viên:

Trước khi dạy bất cứ một loại giải nào, trong tổ chúng tôi đều thống nhất là
dành thời gian kĩ lưỡng về tất cả các bài tập của dạng toán đó, từ bài giảng đến bài

có thú vị, hào hứng trong hoạt động học toán, có phương pháp học bộ môn toán,
có thao tác về giải toán phải có đầy đủ các dụng cụ học toán và chuẩn bị đầy đủ
cho phù hợp với từng tiết học. Đối vưói học sinh khá, giỏi trong những buổi bồi
dưỡng riêng biệt cần có thêm sách giáo khoa về luyện giải, sách giáo khoa nâng
cao
Song không thể thiếu được những kiến thức về toán học có hệ thống logic từ
lớp dưới, từ bài học trước phải chắc chắn làm cơ sở, nền tảng giúp học sinh tự tin
trong hoạt động thực hanh, trong việc tiếp thu kiến thức. Ví dụ như khi học giải
toán vê "Bài toán tìm hai số khi biết tổng và tỉ số của hai số đó" thì các em đã được
học bài trước là "Tỉ số"
Chính vì sự liên quan hệ thống giữa kiến thức đã học với kiến thức mới nên
học sinh phải làm hết và đầy đủ các bài tập, học thuộc các quy tắc, công thức toán.
Để học sinh cso thói quen học bài, làm bài đầy đủ chúng tôi đã thống nhất với giáo
viên trong tổ là bố trí mỗi bàn có một bàn trưởng là học sinh khá toán, thường
xuyên kiểm tra bài học, bài làm ở nhà của các bạn trong bàn vào giờ ôn bai, soát
bài và chỉ ra chỗ đúng sai trong bài tập của bạn giúp bạn cùng tiến bộ (xây dựng
đôi bạn thân )
VIII. QUY TRÌNH THỰC HIỆN KHI DẠY GIẢI TOÁN CÓ LỜI VĂN:
- Giải toán đối với học sinh là một hoạt động trí tuệ khó khăn, phức tạp.
Việc hình thành kỹ năng giải toán hơn nhiều so với kĩ năng tính vì bài toán giải là
sự kết hợp đa dạng hoá nhiều khái niệm quan hệ toán học, chính vì vậy đặc
trưng đó mà giáo viên cần phải hướng dẫn cho học sinh có được thao tác chung
trong quá trình giải toán sau:
Bước 1:
Đọc kỹ đề bài: Có đọc kỹ đề bài học sinh mới tập trung suy nghĩ về
ý nghĩa nội dung của bàit oán và đặc biệt chú ý đến câu hỏi bài toán. Chúng tôi có
rèn cho học sinh thói quen chưa hiểu đề toán thì chưa tìm cách giải. Khi giải bài
toán ít nhất đọc từ 2 đến 3 lần.
Bước 2:
Phân tích tóm tắt đề toán.

hai số đó)
Từ cách trả lời trên học sinh sẽ biết cách vẽ sơ đồ tóm tắt bài toán, thiết lập
được mối quan hệ giữa cái đã cho trong bài bằng ngôn ngữ toán học ghi kí hiệu
ngắn gọn bằng cách ghi tóm tắt đề toán. Đối với dạng toán này, thì học sinh chủ
yếu phải minh hoạ bằng sơ đồ hình vẽ, tức là biểu thị một cách trực quan các mối
quan hệ giữa các đại lượng của bài toán.
Tóm tắt:
Kho nhỏ:
Kho lớn:
Bước 3:
Tìm cách giải bài toán:
Trình bày bài giải:
Dựa vào kế hoạch giải bài toán ở trên mà học sinh sẽ tiến hành giải như sau:
Tổng số phần bằng nhau là:
1 + 4 = 5 (phần)
Số thóc ở kho nhỏ là:
45 : 5 = 9 (tấn)
Số thóc ở kho lớn là:
9 x 4 = 36 (tấn)
Hỏi còn cách giải nào khác?
T số thóc - kho nhỏ = số thóc kho lớn
[hay 45 - 9 = 36 (tấn)]
Thử lại:
Là quá trình kiểm tra việc thực hiện phép tính độ chính xác của quá
trình lập luận.
9 + 36 = 45 (tấn) tổng số thóc.
Hay có thể 36 : 9 = 4 (lần) tỉ số
Qua các thao tác giải trên chúng tôi đã hình thành dần dần cho học sinh
trong các giờ dạy toán dưới sự tổ chức hướng dẫn của giáo viên đối với tất cả các
dạng bài.

toán.
Số cây ở khu vực I:
Số cây ở khu vực II:
Số cây ở khu vực III:
Bài tập này học sinh sẽ tiến hành làm tương tực như "Bài toán tìm hai số khi
biết tổng và tỉ số của hai số"
Nhìn vào sơ đồ tóm tắt học sinh sẽ tìm ra cách giải và giải bài toán
* Ở dạng toán "Tìm hai số khi biết tổng và tỉ số của hai số đó" còn ở dưới
dạng ẩn:
Ví dụ 5:
Một hình chữ nhật có P = 270m. Số đo chiều rộng bằng 1/4 số đo
chiều dài. Tính diện tích hình chữ nhật đó.
(Giáo viên hướng dẫn học sinh bằng hệ thống câu hỏi gợi ý để học sinh tìm
ra cách giải và giải bài toán)
? kg

20 kg

? kg

? c©
y

? c©
y

180 c©
y

? c©

nờn kt qu mụn toỏn ca cỏc em cú nhiu tin b. Gi hc toỏn l gi hc sụi ni
nht.
C th kt qu kim tra mụn toỏn cui hc k II l:

Túm tt bi toỏn
Chn v thc hin phộp
tớnh ỳng
Li gii v ỏp s
t Cha t ỳng Sai ỳng Sai
23 em = 69%

10 em = 30% 28 em = 84%

5em = 15% 28 em = 84% 5em = 15%
Nh vy rốn cho cỏc em cú phng phỏp hc l bin phỏp tt nht ca
ngi lm cụng tỏc giỏo dc
Chất lợng chung cuối năm đạt nh sau
HS đạt lực học giỏi : 14 em = 42%
Khá : 17 em : = 51%
Trung bình : 2 em = 0,6%
II. KẾT LUẬN:
Để có kết quả giảng dạy tốt đòi hỏi người giáo viên phải nhiệt tình và có
phương pháp giảng dạy tốt.
Có một phương pháp giảng dạy tốt là một quá trình tìm tòi, học hỏi và tích
lũy kiến thức, kinh nghiệm của bản thân mỗi người.
Là người giáo viên được phân công giảng dạy lớp 4. Tôi nhận thấy việc tích
luỹ kiến thức cho các em là cần thiết, nó tạo tiền đề cho sự phát triển trí thức của
các em "cái móng" chắc sẽ tạo bàn đạp và đà để tiếp tục học lên lớp trên và hỗ trợ
các môn học khác.
Trước thực trạng học toán của học sinh lớp 4 những năm giảng dạy, tôi