MỤC LỤC
A.MỞ ĐẦU 1
1.2Cơ sở hình thành cộng đồng kinh tế ASEAN 2
1.3 Mục tiêu của Cộng đồng kinh tế ASEAN 3
2. Liên minh kinh tế - tiền tệ Châu Âu (EMU) 3
II. So sánh mô hình liên kết của Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) và liên minh
kinh tế tiền tệ châu Âu (EMU) 5
1.Cấu trúc nội dung 5
2.Cấp độ liên kết 9
3.Triển vọng đến năm 2015 10
C. KẾT BÀI 14
A. MỞ ĐẦU
Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, khi môi trường cạnh tranh kinh tế ngày
càng cao thì vấn đề liên kết về kinh tế giữa các quốc gia ngày càng được chú trọng
hơn. Cộng đồng kinh tế ASEAN ( AEC ) và liên minh kinh tế - tiền tệ Châu Âu
(EMU) đều là hai tổ chức quốc tế liên minh về kinh tế. Đều là hai cộng đồng có
chung mục tiêu là liên kết kinh tế, tuy nhiên mô hình liên kết của Cộng đồng kinh
tế ASEAN và liên minh kinh tế-tiền tệ Châu Âu lại có những điểm giống và khác
nhau về cấu trúc nội dung, cấp độ liên kết cũng như triển vọng đến năm 2015. Để
phần nào hiểu rõ hơn về vấn đề này nhóm xin đi phân tích sâu hơn đề tài: So sánh
mô hình liên kết của Cộng đồng kinh tế ASEAN ( AEC) và liên minh kinh tế - tiền
tệ Châu Âu ( EMU ) dưới các góc độ:
1. Cấu trúc nội dung.
2. Cấp độ liên kết.
3. Triển vọng đến năm 2015
1
Trong quá trình tìm hiểu đề tài, bài làm của nhóm còn nhiều thiếu xót mong
thầy cô và các bạn đóng góp ý kiến để bài làm của nhóm được hoàn thiện hơn!!
B. NỘI DUNG
I. Khái quát về cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) và liên minh kinh tế-tiền tệ
châu Âu ( EMU ).
Á và Châu Á Thái Bình Dương; xu hướng bùng nổ của các hiệp định tự do cùng
với sức ép của nền kinh tế Trung Quốc đã phần nào thúc đẩy việc hình thành cộng
đồng kinh tế ASEAN.
1.3 Mục tiêu của Cộng đồng kinh tế ASEAN.
AEC được thành lập cùng với Cộng đồng chính trị-an ninh và Cộng đồng
văn hóa-xã hội. Việc xây dựng thành công mỗi cộng đồng là điều kiện quan trong
cho viêc xây dựng thành công cộng đồng khác. Vì vậy AEC, không những chỉ có
các mục tiêu kinh tế cụ thể mà còn mang các mục tiêu chính trị với tính chất “một
quyết tâm chính trị cả gói trong Cộng đồng ASEAN”. Mục tiêu tổng thể của AEC
là tạo ra “một khu vực kinh tế ASEAN phát triển ổn định, thịnh vượng, đồng đều,
có tính cạnh tranh cao và hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu”.
2. Liên minh kinh tế - tiền tệ Châu Âu (EMU).
2.1 Khái niệm.
Liên minh kinh tế tiền tệ châu Âu (EMU) là sản phẩm trực tiếp của hiệp ước
Maastrich ký ngày 7-2-1992, giai đoạn mới của tiến trình liên kết châu Âu. Liên
minh kinh tế - tiền tệ Châu Âu là một trong ba nội dung chính của Hiệp ước
Maastricht -một trong ba trụ cột chính của Liên minh châu Âu (EU). Trong số các
mục đích mà hiệp ước đưa ra là Thành lập liên minh kinh tế và tiền tệ vào
cuối thập niên 1990, với một đơn vị tiền tệ chung và một ngân hàng trung ương
độc lập.
Liên minh kinh tế - tiền tệ Châu Âu là liên kết kinh tế và tiền tệ của các quốc
gia thành viên của EU mà trong đó xác lập một thị trường với sự dịch chuyển tự do
của các yếu tố hàng hoá, vốn dịch vụ, lao động, đồng thời thống nhất các chính
sách tài chính và tiền tệ và chính sách kinh tế xã hội của họ.
2.2. Cơ sở hình thành.
3
Trước đó quá trình liên kết kinh tế tiền tệ của EU trải qua rất nhiều khó khăn
và trở ngại. Hệ thống tiền tệ châu Âu bộc lộ những hạn chế trong lúc cục diện thế
giới 2 cực đã chấm dứt, vấn đề chính trị đã gác lại, các thế lực đều dồn sức chuẩn
bị lực lượng để giành địa vị tối ưu trong tương lai, chủ yếu là chạy đua xây dựng
chuyển thuận lợi các doanh nhân, những người có chuyên môn cao, những người
có tài năng và lực lượng lao động, và sự chu chuyển tự do hơn các dòng vốn;
6. Giảm nghèo và thu hẹp khoảng cách phát triển trong ASEAN thông qua
hợp tác và giúp đỡ lẫn nhau;”
Đồng thời tại kế hoạch tổng thể xây dựng ASEAN cũng quy định cấu trúc nội
dung của ASEAN gồm có 4 nội dung cơ bản sau:
• Thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất:
Một thị trường và cơ sở sản xuất của ASEAN bao gồm 5 yếu tố cốt lõi: Tự do
thương mại hàng hóa; tự do thương mại dịch vụ; tự do đầu tư; tự do dòng vốn và tự
do di chuyển lao động lành nghề. Ngoài ra thị trường và cơ sở sản xuất cũng bao
gồm 2 thành phần quan trọng là: Các lĩnh vực hội nhập ưu tiên; thực phẩm, nông
nghiệp và lâm nghiệp.
Dưới góc độ tiêu dùng, AEC sẽ là một thị trường thống nhất. Thông qua tự do
hóa thương mại hàng hóa và dịch vụ, người tiêu dùng sẽ được tự do lựa chọn các
loại hàng hóa và dịch vụ được sản xuất trong khu vực cũng như sản xuất trong
nước mình. Dưới góc độ sản xuất AEC là một cơ sở sản xuất đơn nhất, thông qua
việc tự do di chuyển các yếu tố sản xuất vốn và người lao động, ASEAN sẽ là một
khu vực sản xuất thống nhất đối với các nhà sản xuất, cung ứng hàng hóa và dich
vụ.
5
Để trở thành một thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất thì ASEAN đã tiến
hành một số hoạt động như tự do hóa thuế quan, các biện pháp phi thuế quan, tự do
hóa thương mại dịch vụ, tự do hóa đầu tư, tự do hóa dòng vốn, tự do di chuyển lao
động ngành nghề, đẩy mạnh hợp tác, chuyển giao công nghệ, xây dựng các phương
pháp tiếp cận chung về lương thực, nông lâm nghiệp cho các nước thành viên và
với các nước khác…
• Khu vực kinh tế cạnh tranh cao:
Xây dựng ASEAN thành một khu vực kinh tế có khả năng cạnh tranh cao là nhu
cầu bức thiết trong bối cảnh cạnh tranh quyết liệt, đồng thời việc xây dựng
ASEAN thành khu vực kinh tế cạnh tranh cao là một hệ quả của nội dung “ một thị
Các nhà hoạch định chính sách kinh tế của EU cũng đưa ra những cơ chế pháp
lý khá rõ ràng quy định về việc thực thi chính sách tiền tệ chung thống nhất như
một số cơ chế về thanh toán, cơ chế giám sát tài chính công…tạo ra một thị trường
chung giữa các nền kinh tế (không còn hàng rào kinh tế nào nữa) với một đơn vị
tiền tệ chung. Ví dụ rõ nhất về cấp độ liên minh này là Khu vực đồng Euro. Với
một đơn vị tiền tệ chung, các nước thành viên sẽ phải từ bỏ quyền thực thi chính
sách tiền tệ riêng của mình, mà thay vào đó là một chính sách tiền tệ chung của
toàn khối do một ngân hàng trung ương chung của khối đó thực hiện, như trường
hợp của Ngân hàng Trung ương Châu Âu. Khi mà ngay cả chính sách tài chính
cũng được thực hiện chung, hội nhập kinh tế đạt đến độ hoàn toàn.
Như vậy, từ những phân tích ở trên ta có thể đưa ra một số điểm giống
nhau và khác nhau giữa AEC và EMU như sau:
a) Giống nhau: Cộng đồng kinh tế ASEAN và liên minh kinh tế - tiền tệ
Châu Âu đều đưa ra các nội dung tạo nên sự liên kết, chung và thống nhất về kinh
tế trong các nước thành viên ASEAN và các nước thành viên EMU, hướng tới thì
mục tiêu chung hình thành lên một khu vực có khả năng cạnh tranh cao về kinh tế
trên thế giới.
7
b) Khác nhau:
Đối với cộng đồng kinh tế ASEAN thì ngoài việc tạo ra một thị trường thống
nhất và có tính cạnh tranh cao thì cấu trúc nội dung của cộng đồng kinh tế ASEAN
còn rất chú trọng tới việc phát triển kinh tế khu vực đồng đều, cùng với đó là hội
nhập hoàn toàn vào nền kinh tế toàn cầu. Bởi lẽ ASEAN các quốc gia thành viên
vẫn có sự chênh lệch lớn về trình độ phát triển kinh tế. Bên cạnh đó thì nhìn chung
ASEAN không phải là một tổ chức có tiềm lực kinh tế mạnh do vậy mà vấn đề hòa
nhập hoàn toàn vào toàn cầu được đặt ra. Trong khi đó, liên minh kinh tế - tiền tệ
Châu Âu thì lại khác, xuất phát từ một xuất phát điểm tương đối cao giữa các thành
viên trong khối, kinh tế có sự đồng đều giữa các nước thành viên do vậy mà đối
với EMU thì nội dung phát triển kinh tế khu vực đồng đều không được đề cập tới,
bởi khi các nước thành viên tham gia vào khối cần đáp ứng các tiêu chuẩn về kinh
Có thể thấy khác biệt lớn nhất giữa cộng đồng kinh tế ASEAN và liên minh
kinh tế - tiền tệ châu Âu có đó là: đối với cộng đồng kinh tế ASEAN thì cấp độ
liên kết của AEC vẫn chưa đạt tới cấp độ cao nhất của liên kết kinh tế khu vực đó
là liên minh về tiền tệ - chính là việc lưu hành đồng tiền chung trong khối, tuy
nhiên đối với liên minh kinh tế-tiền tệ châu Âu thì đã đạt đến hình thức liên kết này
khi mà cho ra đời đồng tiền chung EURO vào ngày 1/1/2002 sử dụng cho toàn
khối EMU.
Đối với liên minh kinh tế - tiền tệ châu Âu, việc ban hành và cho lưu thông
đồng tiền chung trong khối liên minh châu Âu tạo điều kiện cho các nước sẽ sử
dụng đồng tiền chung loại bỏ được nhiều rủi ro về tiền tệ cũng tháo rỡ mọi rào cản
về kinh tế giữa các nước trong khối. Trong khi đó, AEC với mục tiêu trở thành
“một thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất ” chỉ đáp ứng được hai yếu tố là sự tự
do hoá thương mại và tự do di chuyển yếu tố sản xuất.
AEC không thuộc bất kì hình thức hội nhập kinh tế khu vực nào. Sự liên kết
của AEC cao hơn một FTA nhưng chưa thể là một CM. Như vậy theo quan điểm
phổ biến có thể coi AEC là một thị trường chung trừ (CM- trừ đi hai yếu tố thuế
quan chung và hài hoà chính sách kinh tế) hay là một FTA+ (cộng thêm tự do di
9
chuyển các yếu sản xuất). Có thể thấy so với Liên minh kinh tế - tiền tệ của EU
hiện nay (EMU) thì mức độ liên kết kinh tế của Asean còn thấp hơn rất nhiều.
Sự khác biệt khác có thể thấy giữa AEC và EMU là mức độ liên kết nội
Khối của ASEAN thấp hơn rất nhiều so với sự liên kết nội Khối của EMU. Tuy có
sự liên kết kinh tế theo hướng ngày càng chặt chẽ hơn, nhưng quan hệ nội Khối
vẫn còn hạn chế. Trong nhiều năm nay, buôn bán nội Khối của ASEAN vẫn chỉ
dừng lại ở mức trên 20%, các nước thành viên của ASEAN chủ yếu buôn bán với
bên ngoài, không phải buôn bán nội Khối, thu hút đầu tư cũng từ bên ngoài. Trái
lại, ở các nước EU, buôn bán nội Khối là chủ yếu lên đến 50%, có những nước
thành viên con số này lên đến 80%.
Có thể thấy tầm cao hơn và sâu hơn trong liên kết kinh tế của EU là hiển
nhiên, bởi 27 nước thành viên của EU là 27 nền kinh tế phát triển ràng buộc với
trong phát triển.
Với những kết quả đạt được và nỗ lực hôm nay của các nước ASEAN, Cộng
đồng kinh tế ASEAN với thái độ là một FTA+ sẽ được hoàn thành vào năm 2015
và có thể còn tiến xa hơn nữa. Bởi vì các nhân tố khách quan cũng như chủ quan
đều ủng hộ cho hướng phát triển này, vì suy cho cùng sự hợp tác cho FTA trước
đây vẫn còn khá hẹp thì trong tương lai sự phát triển này sẽ được mở rộng và hoàn
thiện hơn. Tuy nhiên với xu thế hợp tác Đông Á đang diễn ra mạnh mẽ như hiện
nay, một khu vực thương mại tự do toàn Đông Á hoặc hơn nữa là một cộng đồng
kinh tế Đông Á có khả năng hình thành trong nay mai. Vì thế AEC sẽ buộc phảo
phát triển liên minh thuế quan và thị trường chung để không hòa bị tan song lộ
trình như thế nào và thời điểm nào mới chính là bài toán đặt ra cho chính AEC.
Có thể thấy, hiện nay các nước ASEAN đang vận động theo hướng quan tâm
nhiều hơn đến vấn đề phát triển bền vững, thu hẹp khoảng cách phát triển, tạo cơ
hội tốt hơn cho khu vực kém cạnh tranh, kém điều kiện hơn; huy động sự tham gia,
ủng hộ, đồng thuận của Cộng đồng, đặc biệt là doanh nghiệp trong quá trình thực
hiện Lộ trình hội nhập AEC.
11
Bên cạnh đó thì liên minh kinh tế châu Âu đang trong tình trạng khó khăn EU
đang phải đối mặt với những thách thức, do đó EMU cần được củng cố để đảm
bảo ổn định về kinh tế, xã hội và duy trì thịnh vượng. Tiến trình này sẽ được bắt
đầu bằng việc củng cố quyền điều hành, thực thi cơ chế giám sát chung về những
nguyên tắc mới về phục hồi, giải quyết và bảo đảm tiền gửi. Trong năm 2013, Ủy
ban châu Âu (EC) cần đưa ra đề xuất về cơ chế giải quyết chung cho tất cả các
nước thành viên tham gia hệ thống giám sát ngân hàng. EC cũng phải đưa ra một
thời gian biểu để đạt được thỏa thuận nhằm chứng tỏ rằng các nghị sỹ châu Âu và
các nước thành viên nỗ lực xử lý vấn đề này. Tuy nhiên các nhà lãnh đạo EU cũng
thừa nhận rằng vẫn còn những khó khăn to lớn ở phía trước trong quá trình thiết
lập Liên minh ngân hàng. Các nhà lãnh đạo EU cho biết còn một loạt vấn đè quan
trọng khác cũng sẽ được xem xét từ nay đến tháng 6/2013, chẳng hạn như sự phối
hợp cải cách của các quốc gia, khía cạnh xã hội của EMU, cơ chế đoàn kết và các
cò phụ thuộc nhiều vào thị trường xuất khẩu, vốn và công nghệ ở bên ngoài. CÒn
EU vẫn luôn là một trong những trung tâm kinh tế, khoa học kĩ thuật lớn nhất thế
giới do đó mô hình liên kết kinh tế- tiền tệ trong EU cao và sâu hơn so với AEC là
điều dễ hiểu. EU có 4 thành viên thuộc nhóm G8, có thị trường rộng lớn…Sự hội
nhập kinh tế của châu Âu ở 4 chính sách chung là chính sách thương mại chung,
chính sách ngu nghiệp chung, chính sách giao thông vận tải chung và chính sách
nông nghiệp chung. Trong khi cộng đồng kinh tế ASEAN thì các nước thành viên
nhìn chung thì tiềm lực kinh tế còn thấp.
Thực tế liên minh châu Âu đã có thị trường chung về hàng hoá và dịch vụ, đã
có sự liên kết, hợp tác trong lĩnh vực tài chính tiền tệ. Song để thị trường chung
thực sự trở nên thống nhất thì các rào cản tiền tệ phải được loại bỏ hoàn toàn. Điều
này chỉ có được khi có duy nhất một đồng tiền chung được lưu hành và được điều
hành thống nhất bằng một chính sách tiền tệ chung. Chính vì vậy mà liên minh tiền
tệ châu Âu (EMU) được ra đời mà nội dung chính của nó là cho ra đời và vận hành
đồng tiền chung trong toàn khối. Trong khi đó cộng đồng kinh tế ASEAN chưa có
sự liên kết về tài chính.
13
C. KẾT BÀI
Qua những tìm hiểu ở trên, ta có thể thấy mô hình liên minh kinh tế - tiền tệ
châu Âu (EMU) và cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) có nhiều điểm tương đồng
cũng như khác biệt lớn trong cấu trúc nội dung, cấp độ liên kết cũng như triển
vọng của hai liên kết kinh tế đến năm 2015. Qua đó ta có thể hiểu rõ hơn về hai mô
hình liên kết này, từ đó có thể đưa ra những định hướng, hướng đi đúng đắn cho
một cộng đồng, một khu vực.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Tập bài giảng môn Pháp luật cộng đồng Asean, Trường Đại học Luật Hà Nội.
2. Trường Đại học Luật Hà Nội, Nguyễn Thu Trang, Cộng đồng kinh tế ASEAN –
từ tầm nhìn tới hành động .Hà Nội, khóa luận tốt nghiệp, Hà Nội, 2011.
3. Từ điển Tiếng Việt.