NGHIÊN CỨU HIỆU ỨNG PHÁT HÒA BA BẬC HAI
TRÊN CẤU TRÚC NANO KIM LOẠI

Nguyễn Thị Huệ, Nguyễn Thị Hồng Thoa
TÓM TẮT
Chúng tôi sử dụng phương pháp quang phổ học dao động tần số tổng và hiệu
ứng phát hòa ba bậc hai bề mặt để nghiên cứu cấu trúc và dao ñộng của phân tử
ethanol và phân tử Polyvinyl pyrrolidone tại mặt phân cách không khí/chất lỏng
có và không có các hạt nano Au, lưỡng kim Au-Ag. Kết quả cho thấy cường độ tín
hiệu tần số tổng và tín hiệu hòa ba hậc hai bề mặt trên mẫu dung dịch chứa các
hạt nano Au ñược tăng cường gấp 2,5 lần. Phổ dao động tần số tổng của các phân
tử ethanol tại mặt phân cách không khí/chất lỏng chỉ ra mode dao động kéo
căng đối xứng của nhóm methyl tại số sóng 2875 cm
-1
và cộng hưởng Fermi của
mode kéo căng đối xứng với mode uốn cong của nhóm methyl tại số sóng 2933
cm
-1
trong phân tử ethanol.

1. Mở ñầu
Trong những năm gần ñây, cấu trúc nano kim loại ñang thu hút rất nhiều sự quan tâm
của các nhà khoa học trên thế giới do tính ứng dụng của chúng mà vật liệu khối không có như
trong quang ñiện tử chế tạo các chip quang học, cảm biến, ñiều biến; trong y sinh dùng ñể phân
tách tế bào, dẫn thuốc, nung nóng cục bộ. Các ứng dụng này xuất phát từ tính chất quang học
tuyến tính và phi tuyến bề mặt của cấu trúc nano kim loại [1]. Vì vậy, nghiên cứu các tính chất
quang của cấu trúc nano kim loại là rất cần thiết.
Năm 1981, C.K Chen và cộng sự ñã nghiên cứu sự tăng cường hiệu ứng hòa ba bậc hai


3. Kết quả và thảo luận
3.1. Kết quả chế tạo các mẫu hạt nano vàng
Chế tạo thành công mẫu hạt nano vàng có ñường kính trung bình 12,9nm trong dung
dịch ethanol bằng phương pháp ăn mòn laser, kích thước hạt nano vàng phù hợp dùng cho nghiên
cứu phương pháp quang phổ học dao ñộng tần số tổng và hiệu ứng hoà ba bậc hai tăng cường bề
mặt. Phổ hấp thụ, ảnh TEM của các mẫu hạt nano vàng như hình 2 dưới ñây: Hình 2: Phổ hấp thụ và ảnh TEM của mẫu hạt nano vàng trong ethanol
3.2. Khảo sát hiệu ứng SHG trên các mẫu hạt nano kim loại
Chúng tôi sử dụng bức xạ có bước sóng 532,1 nm, công suất 139 mW, thời gian xung 28
ps và nguồn bơm là laser Nd:YAG hoạt ñộng ở chế ñộ mode-locking. Tiến hành ño SHG của mẫu
dung dịch ethanol, tín hiệu thu ñược rất yếu. Tiếp tục ño SHG của nano Au trong ethanol, tín hiệu
SHG từ mẫu hạt nano vàng trong dung dịch ethanol ñược thu trên máy quang phổ MS-3504 dưới
dạng file text. Xử lý số liệu bằng phần mềm Origin 6.1 trên máy tính ñã vẽ ñược phổ SHG như
hình 4
Laser Nd:YAG

tín hiệu SHG
HWP2Như vậy, tín hiệu SHG thu ñược từ mẫu nano Au trong ethanol có tần số Ω = 2ω hay
bước sóng λ
SHG
= λ/2 =
532,1
2
= 266,05nm. Với hệ ño ñồng bộ, hiện ñại và có ñộ chính xác cao,
tín hiệu SHG thu ñược là phù hợp với lý thuyết.
Tiến hành khảo sát tín hiệu thu ñược khi thay ñổi cường ñộ tia laser tới. Tín hiệu thu
ñược từ máy quang phổ cho ta bảng số liệu cường ñộ của tín hiệu hoà ba bậc hai (I
signal
) phụ thuộc
vào cường ñộ tia laser tới (I
532.1
). Tín hiệu ñược xử lí trên máy tính và vẽ bằng phần mềm Origin
6.1, kết quả thu ñược như hình 4.
Theo tính toán lý thuyết, cường ñộ
tín hiệu SHG (I
SHG
) tỷ lệ với
2
532.1
I
theo biểu
thức (với
1 2

có thể thay ñổi ñược với số sóng từ 2800 cm
-1
ñến số sóng 2980 cm
-1
. Chúng tôi
thu ñược hai ñỉnh cộng hưởng ứng với hai giá trị của
IR
ω
như hình 5:
Hình 3: Phổ tín hiệu SHG từ mẫu nano Au trong ethanol

Buoc song
(nm)

200

244

288

322

100

150

200

Hình 4: Sự phụ thuộc của cường ñộ
tín hi
ệ
u SH
vào cư
ờng ñộ ch
ùm

Hình 5: Tín hiệu SGF từ mẫu ethanol
Trong phổ SFG hình 5 xuất hiện ñỉnh ñối với mode dao ñộng kéo căng ñối xứng (SS:
symmetry stretching) của nhóm CH
3
tại số sóng 2875 cm
-1
ứng với mô men chuyển dời theo trục z
và không xuất hiện bất ñối xứng v
as
của nhóm CH
3
(~2960cm
-1
), ñiều ñó chỉ ra rằng nhóm CH
3

ñịnh hướng gần như vuông góc với mặt phân cách. Cộng hưởng Fermi của mode SS với mode
uốn cong của nhóm methyl (–CH
3
) xuất hiện tại ñỉnh 2933cm
-1
và cho cường ñộ mode lớn hơn

tại số sóng 2875 cm
-1
ứng với mô men chuyển dời theo trục z
và không xuất hiện bất ñối xứng của nhóm CH
3
(~2960cm
-1
), ñiều ñó chỉ ra rằng nhóm CH
3
ñịnh
hướng gần như vuông góc với mặt phân cách. Cộng hưởng Fermi của mode SS với mode uốn
cong của nhóm methyl xuất hiện tại ñỉnh 2933cm
-1
. Kết quả của chúng tôi ñã ñạt ñược tương ñối
phù hợp với các báo cáo trước ñây của nhóm Wei Gan [6]. Từ ñó cho thấy, chúng tôi lựa chọn sơ
ñồ thí nghiệm ño và chế tạo mẫu hạt nano vàng, lưỡng kim vàng-bạc có kích thước phù hợp ñể ño
tín hiệu SFG/SHG.

Tài liệu tham khảo
[1] Carsten Sonnichsen (2001), Plasmons in metal nanostructures, thesis for the degree of Doctor,
University of Munich, Germany.
[2] Catalin C. Neacsu, Georg A. Reider (2005), “Second-harmonic generation from nanoscopic
metal tips: Symmetry selection rules for single asymmetric nanostructures”, Physical review B,
71, 201402(R).
[3] C.K Chen, A.R.B. De Castro and Y.R.Shen (1981), “Surface enhanced second Harmonic
Generation”, physical review letters, volume 46, number 2, 145-148.
[4] E.C Hao, G.C Schatz, R.C Johnson, J.T Hupp(2002), “Hyper-Rayleigh scattering from silver
nanoparticles”, Journal Chemical Physics, volume 117, 5963-5966
[5] Pablo M. Jais, Catalina von Bilderling, Andrea V. Bragas (2011), “Plasmon-enhanced second
harmonic generation in semiconductor quantum dots close to metal nanoparticles”, Papers in