10/31/14 1
Một số nét văn hoá
Một số nét văn hoá
dân tộc Mường áp dụng
dân tộc Mường áp dụng
trong dạy học
trong dạy học
phần Ngữ văn địa phương
phần Ngữ văn địa phương
A. Lý thuyết
A. Lý thuyếtI.Văn học dân gian
I.Văn học dân gian1. Truyện dân gian:
1. Truyện dân gian:1.1 -Truyền thuyết:
1.1 -Truyền thuyết:
Dịt Dàng
Dịt Dàng

1.2 -Thần thoại:
1.2 -Thần thoại:

mười
mườibản Đẻ đất đẻ nước. Bản trung
bản Đẻ đất đẻ nước. Bản trung
bình là 8000 câu, bản dài nhất là 16000
bình là 8000 câu, bản dài nhất là 16000
câu, bản ngắn nhất là 3500 câu. Văn
câu, bản ngắn nhất là 3500 câu. Văn
bản được biên soạn công phu nhất là
bản được biên soạn công phu nhất là
văn bản của Vương Anh, Hoang Anh
văn bản của Vương Anh, Hoang Anh
Nhân, Đặng Văn Lung sưu tập (Đặng
Nhân, Đặng Văn Lung sưu tập (Đặng
Văn Lung giới thiệu và khảo dị), nxb
Văn Lung giới thiệu và khảo dị), nxb
KHXH, 1988. Chúng tôi xin giơi thiệu
KHXH, 1988. Chúng tôi xin giơi thiệu
văn bản này.
văn bản này.Toàn văn bản có độ dài 4629 câu, được chia
Toàn văn bản có độ dài 4629 câu, được chia
làm 26
làm 26
rằng
rằng

dãi" nước ngập mênh mông, 50 ngày sau mới rút hết. Tự
dãi" nước ngập mênh mông, 50 ngày sau mới rút hết. Tự
nhiên mọc lên một cây xanh có 90 cành, có một cành cao trọc
nhiên mọc lên một cây xanh có 90 cành, có một cành cao trọc
trời, biến thành ông Thu Tha, Bà Thu Thiên. Hai Thần truyền
trời, biến thành ông Thu Tha, Bà Thu Thiên. Hai Thần truyền
lệnh làm ra Đất, Trời và Vạn vật. Sau đó, nắng dữ dội suốt 12
lệnh làm ra Đất, Trời và Vạn vật. Sau đó, nắng dữ dội suốt 12
năm liền, mặt đất xơ xác. Thần Pồng Pêu ao ước một trận
năm liền, mặt đất xơ xác. Thần Pồng Pêu ao ước một trận
mưa lớn. Tức thì mưa to gió lớn suốt chín, mười ngày đêm;
mưa lớn. Tức thì mưa to gió lớn suốt chín, mười ngày đêm;
hạt mưa to bằng quả bưởi, nước lại ngập bao la. Bẩy tháng
hạt mưa to bằng quả bưởi, nước lại ngập bao la. Bẩy tháng
sau nước rút cạn, có một cây si khổng lồ mọc lên tua tủa
sau nước rút cạn, có một cây si khổng lồ mọc lên tua tủa
1919 cành. Trời sai con Sâu Gang khoét ruỗng ruột cây si.
1919 cành. Trời sai con Sâu Gang khoét ruỗng ruột cây si.
Cây đổ, mỗi cành hoá ra một bản mường:
Cây đổ, mỗi cành hoá ra một bản mường:
"Một cành đổ về đất Sạp
"Một cành đổ về đất Sạp
Nên mường Sạp.
Nên mường Sạp.
Một cành đổ về đất Giạp
Một cành đổ về đất Giạp
Nên mường Giạp.
Nên mường Giạp.Nhất Bi, nhì Vang, tam Thàng, tứ Động.
Nhất Bi, nhì Vang, tam Thàng, tứ Động.Rau dớn mường Kha ăn ngon hơn
Rau dớn mường Kha ăn ngon hơn thịt gà xóm Mận.
thịt gà xóm Mận.
- Tục ngữ về kinh nghịêm sản xuất:
- Tục ngữ về kinh nghịêm sản xuất:Sấm mường lạ, để dạ mà ăn
Sấm mường lạ, để dạ mà ănSấm mường Ngay quăng bừa cày lên gác.
Sấm mường Ngay quăng bừa cày lên gác.
- Tục ngữ về gia đình :
- Tục ngữ về gia đình :
Anh em xa không bằng nhà búng rộc( hàng xóm tốt)
Anh em xa không bằng nhà búng rộc( hàng xóm tốt)
Yêu nhau đắp vó cũng ấm
Yêu nhau đắp vó cũng ấm
Chẳng yêu nhau chăn bông đệm ấm cũng
Chẳng yêu nhau chăn bông đệm ấm cũng

Nhà sàn truyền thống thường được lợp bằng cỏ gianh
Nhà sàn truyền thống thường được lợp bằng cỏ gianh
2. Ẩm thực
2. Ẩm thực
Người Mường thích ăn các món đồ
Người Mường thích ăn các món đồ
như xôi đồ, cơm tẻ đồ, rau, cá đồ…
như xôi đồ, cơm tẻ đồ, rau, cá đồ…
2. Ẩm thực
2. Ẩm thựcRượu cần của người Mường nổi tiếng bởi cách chế biến và
Rượu cần của người Mường nổi tiếng bởi cách chế biến và
hương vị đậm đà của men được đem ra mời khách quý và
hương vị đậm đà của men được đem ra mời khách quý và
uống trong các cuộc vui tập thể.
uống trong các cuộc vui tập thể.
3.Trang phục
3.Trang phục
3.Trang phục
3.Trang phục
4. Lễ hội
4. Lễ hội
Thường vào mùa xuân, ở các vùng
Thường vào mùa xuân, ở các vùng
Mường bắt đầu tổ chức lễ hội, không
Mường bắt đầu tổ chức lễ hội, không
chỉ để vui chơi mà còn là dịp để bà con
chỉ để vui chơi mà còn là dịp để bà con

(7/ 1 âm lịch)
(7/ 1 âm lịch)
xóm Cao
xóm Cao ( xã Cao Răm – Lương Sơn)
( xã Cao Răm – Lương Sơn)5. Dân ca
5. Dân ca-
-
Hát sắc bùa.
Hát sắc bùa.- Hát thường rang.
- Hát thường rang. - Bọ mẹng.
- Bọ mẹng.- Hát ví.
- Hát ví.