Tâm trạng thức đợi tàu của chị em liên trong truyện “Hai đứa trẻ” của
Thạch Lam
Trong các nhà văn lãng mạn nổi tiếng (1930-1945), Thạch Lam có phong cách
riêng biệt không lẫn với bất kì nhà văn nào. Đang khi các nhà văn Nhất Linh,
Khái Hưng thiên về tần lớp trên của xã hội thì Thạch Lam lại viết về những con
người bé nhỏ, nghèo khổ , sống trong bóng tối. Văn Thạch Lam nhẹ nhàng với lối
quan sát độc đáo và phân tích tâm lí tinh tế. Truyện ngắn “Hai đứa trẻ” tiêu biểu
cho văn phong Thạch Lam cho lí tưởng xã hội và quan điểm thẩm mĩ của Thạch
Lam.
Thạch Lam có lối viết truyện ngắn không có cốt truyện. Ông không kích thích
người đọc bằng cốt truyện li kì và tình tiết éo le. Ông hấp dẫn người đọc bằng
chất liệu bên trong của đời sống, bằng lí tưởng xã hội tiến bộ của nhà văn, bằng
phân tích tâm lí tinh tế và bằng tinh thần lãng mạn của ông. Thạch Lam dồn nén
các nhân vật, các sự kiện và diễn biến của con người, của hành động trong một
thời gian ngắn và không gian nhỏ. Nó cũng thích hợp với những nhân vật nhỏ
bé của ông. Truyện của Thạch Lam có chiều sâu hun hút, chiều sâu của cuộc
sống, chiều sâu của lòng người và chiều sâu của mộng mơ, ước vọng.
Liên và An là hai đứa trẻ từng sống ở Hà Nội, rồi gia đình bị sa cơ thất thế nên
đã trở về quê, một phố huyện hẻo lánh. Hai chị em trông coi một cửa hàng tạp
hóa nhỏ xíu. “Một gian hàng bé thuê lại của bà lão móm, ngăn ra bằng một tấm
phên nứa dán giấy nhật trình”. Buổi tối hai chị em cùng ngủ ở đây để trông
hàng. “Đêm nào Liên và em cũng phải ngồi trên chiếc chõng tre dưới gốc cây
bàng với cái tối của quang cảnh phố chung quanh”, thế giới chung quanh hai
đứa trẻ là những con người bé nhỏ đang thương, sống lẩn lút trong bóng tối. Đó
là chị Tí ngày thì mò cua bắt ốc, tối đến dọn cái hàng nước dưới gốc cây bàng
với ngọn đèn Hoa Kỳ leo lét. Đó là cụ Thi, bà lão hơi điên, tối tối đến cửa hàng
Liên nốc một cút rượu rồi lẫn vào bóng tối với giọng cười khanh khách. Đó là
bác phở Siêu gánh gánh phở, món quà xa xỉ của phố huyện, có chấm than hồng
như ma trơi. Đó là vợ chồng bác Xẩm góp chuyện bằng mấy tiếng đàn bầu bật
lên trong yên lặng. Đó là mấy đứa trẻ con nhà nghèo đi nhặt thanh nứa thanh
tre hoặc bất cứ cái gì có thể dùng được. Từ cảnh thiên nhiên đến số phận con

nghĩa hơn, khao khát thoát khỏi cuộc đời tăm tối đang chôn vùi họ.