TIỂU LUẬN MÔN HỌC Quản lý tài chính trong giáo dục
ĐỀ BÀI:
Cho tứ giác đều ABCD. Trong đó:
A: Bách niên thụ nhân.
B: Phi sư bất thành.
C: Tôn tài đại thịnh.
D: Quy trí tất hưng.
O: Giáo dục
a) Hãy luận về tứ giác đều ABCD ?
b) Từ đó hãy đưa ra những đề xuất cho giáo dục Việt Nam hiện nay?
A
B
D
O
C
1
BÀI LÀM
1. Luận về tứ giác đều ABCD
A. “Bách niên thụ nhân” (Tính kế mười năm trồng cây)
Quản Trọng (730 - 645 TCN) - chính trị gia nổi tiếng thời Xuân Thu, phụ tá Tề
Hoàn Công thay đổi chế độ thuế khoá, phân khu vực hành chính nước Tề thành 25
hương, làm cho tổ chức quân sự và tổ chức hương dân kết hợp nhất trí, lại thực thi một
số biện pháp làm cho nước giàu binh mạnh, kết quả nước Tề mạnh lên, thành chư hầu
xưng Bá đầu tiên. Về sau, xuất hiện bộ sách Quản Tử, tương truyền do Quản Trọng làm
ra. Trong sách có thiên Quyền tu (Bàn về sự tu dưỡng của nhà cầm quyền), ở
thiên Quyền tu này có đoạn:
Nhất niên chi kế, mạc như thụ cốc; thập niên chi kế, mạc như thụ mộc; chung
thân chi kế, mạc như thụ nhân. Nhất thụ nhất hoạch giả, cốc dã; nhất thụ thập hoạch
giả, mộc dã; nhất thụ bách hoạch giả, nhân dã. Ngã cẩu chủng chi, như thần dụng chi,
cử sự như thần, duy vương chi môn.
(Kế cho một năm thì không gì bằng trồng lúa; kế cho mười năm thì không gì

"Chúng ta phải đào tạo ra nhữnh công dân tốt và cán bộ tốt cho nước nhà mong
mọi người phải cố gắng làm tròn nhiệm vụ" (Toàn tập, tập 9, tr 222).
Cùng nói tới việc "trồng người", song sự "trồng người" của Quản Trọng là theo lí
tưởng "Bá đạo" (Phục vụ lợi ích cho một tập đoàn thống trị), còn của Hồ Chí Minh theo
lí tưởng "Vương đạo" (Phục vụ cho toàn thể nhân dân).
B. “Phi sư bất thành” (Không có thầy làm sao thành đạt được)
Nho gia phương Đông có lời dạy:
"Nhân hữu tam ân tình, khả sự như nhất.
Phi phụ bất sinh
Phi sư bất thành
3
Phi quân bất vinh".
(Con người ta có 3 ân tình phải coi trọng như nhau: Không có Cha làm sao ta
sinh ra được; Không có Thầy làm sao ta thành đạt được; Không có Minh quân - Vua
sáng, Thủ trưởng tốt làm sao ta hiển vinh được).
Ý tưởng trên nằm trong “Tam phi… bất”, được nêu ra trong sách “Minh đạo gia
huấn” – cuốn dạy về sự tu dưỡng đạo đức do Trình Di (1033-1107) đời Tống biên soạn
đã được phổ biến tại nhiều nước chịu ảnh hưởng của Đạo Khổng. Phân tích nghĩa từng
từ ta có thể hiểu “Phi” là không; “Sư” là thầy, là người dạy dỗ, chỉ bảo; “Bất” là không
có, không thể; “Thành” là đạt được, trọn vẹn, hoàn chỉnh, đạt được. Cả câu có nghĩa là
không có thầy làm sao thành đạt được. “Phi sư bất thành” ngày nay không chỉ có ý
nghĩa cho mỗi cá nhân, nó còn có ý nghĩa cho số phận cộng đồng và dân tộc.
Theo thông điệp thì con người ta phải nhớ đến ân tình của ba ngôi "Quân - Sư -
Phụ " (Vua - Thầy - Cha ). Dựa vào ý tưởng này và đặt trong bối cảnh mới, Hồ Chí
Minh truyền cảm hứng cho ngành giáo dục :
"Giáo dục trong nhà trường dù tốt mấy nhưng thiếu giáo dục trong gia đình và
ngoài xã hội thì kết quả cũng không hoàn toàn" (Toàn tập, tập 8 tr 394).
Hồ Chí Minh còn xây dựng các phạm trù "Gia đình học hiệu", "tiểu giáo viên",
Người dạy: ngày nay xã hội ta mọi gia đình là trường học, mỗi người công dân là một
thầy giáo cho thế hệ trẻ (Toàn tập, tập 5, tr 67).

nhiều ví dụ trong lịch sử nước ta để chứng minh cho điều đó như Mạc Đĩnh Chi,
Nguyễn Bỉnh Khiêm, Giang Văn Minh, Tô Hiến Thành, Chu Văn An, Lê Quý Đôn,
Nguyễn Huệ ở những thế kỉ trước. Tài năng quân sự lỗi lạc của Hưng Đạo Vương
Trần Quốc Tuấn đã góp phần to lớn vào chiến công lừng lẫy của quân dân nhà Trần ba
lần đánh thắng quân xâm lược Mông - Nguyên. Tài năng quân sự, ngoại giao xuất sắc
của Nguyễn Trãi khiến ông trở thành vị quân sư số một của Lê Lợi, có vai trò quyết
5
định chiến thắng của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, quét sạch mười vạn giặc Minh ra khỏi
bờ cõi nước ta. Một gương sáng "hiền tài" đã trở thành thần tượng không chỉ trong
phạm vi đất nước mà mở rộng ra phạm vi toàn cầu là Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Tên tuổi của ông gắn liền với hai cuộc kháng chiến đau thương và oanh liệt của dân
tộc Việt Nam chống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ xâm lược. Ông đã làm vẻ vang cho
lịch sử và truyền thống bất khuất, hào hùng của đất nước. Đó là gương sáng của những
bậc "hiền tài" một lòng một dạ vì quyền lợi chung của nhân dân và Tổ quốc.
Ngày nay, trên thế giới tài nguyên ngày càng cạn kiệt, còn tri thức, tài năng và
sức sáng tạo của con người là vô hạn. Tri thức là vốn quý nhất, tri thức là sản phẩm trí
tuệ của con người. Chính vì vậy, hiền tài, nhân tài và lao động tri thức đã trở thành một
lực lượng sản xuất mới, giữ vai trò quyết định hơn cả vốn và tài nguyên. Hiền tài đã
trở thành yếu tố quyết định cho sự thành bại của đất nước ta trong bối cảnh cạnh tranh
gay gắt giữa các quốc gia trong khu vực và thế giới mà thực chất đó là sự đọ sức về trí
tuệ như Long Tử Dân – một học giả Trung Quốc, đã có câu nói hết sức chí lý cho
thời đại hiện nay: “Sự lãng phí lớn nhất là lãng phí nhân tài, sự cạnh tranh căn bản
nhất là cạnh tranh nhân tài, năng lực chủ yếu của người lãnh đạo là phát hiện, bồi
dưỡng nhân tài và sử dụng nhân tài”.
D. “Quy trí tất hưng” (Lo toan cho văn hóa giáo dục khai hóa trí thức cho dân thì đất
nước hưng thịnh)
Từ xa xưa đến nay, mọi thế hệ nhân loại đều khẳng định vai trò vô cùng to lớn
của giáo dục đối với con người và đối với sự tồn vong của một Quốc gia. Vào thời
Chiến quốc ở xã hội Trung hoa lúc bấy giờ, nhìn nhận con người dưới những góc độ
khác nhau, Tuân Tử và Mạnh Tử là những bậc thầy của Nho giáo đã có những cách

đòi hỏi phải có nguồn nhân lực dồi dào và có những nhân tài. Muốn vậy, phải nhận thức
7
đúng tầm quan trọng của giáo dục, coi giáo dục là sự nghiệp của quần chúng, là nhiệm
vụ của toàn Đảng, toàn dân.
Muốn có cán bộ tốt, công dân tốt, phải “trồng” và dĩ nhiên là rất công phu. Chủ
tịch Hồ Chí Minh chỉ cho chúng ta thấy mối quan hệ biện chứng giữa giáo dục với cách
mạng, giữa giáo dục với sự nghiệp giải phóng dân tộc và kiến thiết đất nước: “muốn giữ
vững nền độc lập, muốn làm cho dân mạnh, nước giàu mọi người Việt Nam đều phải
hiểu biết quyền lợi của mình, bổn phận của mình, phải có kiến thức mới để có thể tham
gia vào công cuộc xây dựng đất nước. Vì thế, giáo dục có tầm quan trọng hàng đầu
trong chiến lược con người, bởi giáo dục đào tạo nên chất người, nên nhân tài. Trong
Nhật ký trong tù, Bác viết: “Hiền dữ phải đâu là tính sẵn, phần nhiều do giáo dục mà
nên”.
Chiến lược giáo dục là hạt nhân trong chiến lược con người, cung cấp tri thức
mới, đào tạo nên nhân tài cho đất nước. Gửi thư cho học sinh nhân ngày khai trường
đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, tháng 9/1945, Bác viết: “Ngày nay, các
cháu được cái may mắn hơn cha anh là được hưởng một nền giáo dục của một nước độc
lập, một nền giáo dục nó sẽ đào tạo các cháu nên những người công dân có ích cho
nước Việt Nam, một nền giáo dục làm phát triển hoàn toàn năng lực sẵn có của các
cháu… Đó là một nền giáo dục “vì lợi ích trăm năm” của đất nước”.
Theo Bác, muốn cho dân mạnh, nước giàu thì dân trí phải cao, phải đa dạng hoá
các loại hình đào tạo, mở trường vừa học vừa làm để tạo điều kiện cho người lao động,
cán bộ chiến sĩ được đi học. Mục tiêu của nền giáo dục mới, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh
là đào tạo “những người công dân có ích cho nước Việt Nam”, “những công dân tốt và
cán bộ tốt, những người chủ tương lai tốt của nước nhà”. Người yêu cầu phải quan tâm
đến giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực, nhân tài cho đồng bào các dân tộc ít người, tẩy
rửa những thành kiến giữa các dân tộc, đoàn kết thương yêu nhau như anh em một nhà,
thi đua học tập để sau này góp phần mở mang quê hương đất nước mình. Khi dân trí
cao, sẽ xuất hiện nhiều nhân tài tham gia xây dựng đất nước. Người nhấn mạnh “muốn
8

đích tối cao của giáo dục là bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau, “đào tạo các em
nên những người công dân hữu ích cho nước Việt Nam”.
Bác luôn đánh giá cao vai trò của các cô giáo, thầy giáo đối với xã hội. Người
nhấn mạnh “những người thầy giáo tốt là những người vẻ vang nhất, là những người
anh hùng vô danh”. Muốn được như vậy các cô giáo, thầy giáo, trước hết phải trau dồi
đạo đức cách mạng, không ngừng rèn luyện chuyên môn, phải là tấm gương trong sáng
để học sinh noi theo, phải gương mẫu từ ăn nói đến việc làm, phải thương yêu chăm sóc
học sinh như con em ruột thịt của mình, phải thật sự yêu nghề, yêu trường”.
Trong công tác quản lý giáo dục, Người khuyên phải đi sâu vào việc điều tra
nghiên cứu, tổng kết kinh nghiệm. Chủ trương phải cụ thể, thiết thực, đúng đắn, kết hợp
chặt chẽ chủ trương chính sách của Trung ương với tình hình thực tế ở địa phương và
kinh nghiệm quý báu và phong phú của quần chúng, của cán bộ và của địa phương.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục còn thể hiện trong ham muốn tột bậc của
Người là: “làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do,
đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”. Đây là những bài học vô
cùng quý giá để chúng ta học tập, noi theo và làm tốt hơn nữa sự nghiệp phát triển giáo
dục, đào tạo góp phần vào công cuộc xây dựng đất nước giàu đẹp, phồn vinh.
Nhìn lại lịch sử phát triển ở một số nước trên thế giới, chúng ta có thể thấy điều
này rất rõ ở Nhật Bản. Sự thần kỳ của Nhật Bản trong những năm 60 của thế kỷ trước
đã làm cho cả thế giới phải kinh ngạc. Tiếp đó là sự xuất hiện của các con rồng Đông Á
trong những năm 70 và sự ra đời của những nước mới công nghiệp hoá Đông – Nam Á
trong những năm 80. Tất cả đều gửi đi một thông điệp chung về vai trò tiên quyết của
giáo dục trong việc tăng tốc độ tăng trưởng kinh tế và rút ngắn thời gian công nghiệp
hoá, đặc biệt ở những nước hạn hẹp về nguồn tài chính và tài nguyên thiên nhiên nhưng
có nguồn nhân lực dồi dào.
10
Trong nỗ lực tìm ra cơ chế giải thích sự tác động của giáo dục lên tăng trưởng
kinh tế, các nhà khoa học đã đưa ra khái niệm “vốn con người”. Đó là một loại vốn, như
vốn tài nguyên và vốn tài chính, do tri thức và kỹ năng của con người lao động đem lại
để đóng góp vào tăng trưởng kinh tế. Cách tiếp cận này nhìn nhận con người chủ yếu

triển đất nước. Coi đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển bền vững.
Từ những bài học kinh nghiệm vô cùng quý báu ấy, kết hợp với sự vận dụng sáng
tạo chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào cách mạng Việt Nam trong giai
đoạn hiện nay. Đại hội Đảng X đã nhấn mạnh: “phải đổi mới tư duy giáo dục một cách
nhất quán…; khắc phục cách đổi mới chắp vá, thiếu tầm nhìn tổng thể, thiếu kế hoạch
đồng bộ”. Trong xu thế vận động hiện nay từ văn minh công nghiệp sang văn minh trí
tuệ, không chỉ khoa học và công nghệ, mà cả giáo dục và đào tạo cũng đang trở thành
lực lượng sản xuất trực tiếp như một tất yếu của quá trình phát triển xã hội. Việc đổi
mới tư duy giáo dục trong giai đoạn phát triển mới của đất nước cần lấy đó làm điểm
xuất phát để lường trước các tương lai khả dĩ của giáo dục, xây dựng tầm nhìn và chiến
lược phát triển sao cho giáo dục và đào tạo thực sự là một khâu đột phá trong việc làm
cho đất nước có bước phát triển nhảy vọt, rút ngắn thời gian trong tiến trình công
nghiệp hoá, hiện đại hoá, phát triển kinh tế tri thức.
Như vậy, 4 mệnh đề trên là bốn trụ cột cho sự phát triển bền vững quốc gia.
Chúng tạo nên tứ giác đều ABCD. Giáo dục nằm ở tâm tứ giác đều ABCD, nó vừa là
nhân tố mục tiêu để thực hiện các mệnh đề A, B, C, D; nó vừa thụ hưởng thành quả
hoạt động của các lĩnh vực trên.
Bố trí trên một mặt phẳng ta có hình sau:
12
2. Một số đề xuất cho giáo dục Việt Nam
Nghị quyết Đại hội lần thứ XI của Đảng đã đánh giá sâu sắc thực trạng giáo dục
nước ta: “Chất lượng giáo dục và đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, nhất là đào
tạo nguồn nhân lực trình độ cao vẫn còn hạn chế; chưa chuyển mạnh sang đào tạo theo
nhu cầu của xã hội. Chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa tăng số lượng, quy mô với
nâng cao chất lượng, giữa dạy chữ và dạy người. Chương trình, nội dung, phương pháp
dạy và học lạc hậu, đổi mới chậm; cơ cấu giáo dục không hợp lý giữa các lĩnh vực,
ngành nghề đào tạo; chất lượng giáo dục toàn diện giảm sút, chưa đáp ứng được yêu
cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Quản lý nhà nước về giáo dục đào tạo
còn bất cập. Xu hướng thương mại hóa và sa sút đạo đức trong giáo dục khắc phục còn
chậm, hiệu quả thấp, đang trở thành nỗi bức xúc của xã hội”… Với thực trạng giáo dục

những tổ chức nghiên cứu độc lập, để thực hiện việc đánh giá, phản biện kịp thời đối
với các giải pháp mà Bộ GD&ĐT triển khai, tránh sai lầm, phải làm đi, làm lại nhiều
lần như trong thời gian qua. Ở cả 3 miền Bắc, Trung, Nam cần phải có những cơ quan
Nghiên cứu Giáo dục đủ mạnh để nghiên cứu các vấn đề lý luận cũng như thực tiễn giáo
dục ở các vùng, làm cơ sở cho hoạch định chính sách giáo dục của Nhà nước và các giải
pháp của Bộ GD&ĐT.
Bốn là, xóa bỏ phân ban như hiện nay, tập trung cho dạy học phân hoá, mọi HS
đều được học một chương trình chuẩn tối thiểu và có nhiều chương trình nâng cao mà
14
HS được lựa chọn theo năng lực và sở thích, thiết kế chương trình phổ thông 11 năm
theo hướng ghép môn, để giảm số lượng môn học. Năm thứ 12 là năm dự bị đại học,
dành cho những học sinh có đủ khả năng để học cao lên bậc đại học. Thực hiện được
điều này sẽ nâng cao chất lượng đầu vào đại học, đồng thời một HS từ lớp 1 đến lớp 12
sẽ có 3 ngã rẽ: Sau THCS, sau THPT (lớp 11) và sau lớp 12 để đi vào các trường nghề,
trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng và đại học.
Năm là, tập trung đầu tư cho đội ngũ giáo viên cả về nâng cao trình độ chuyên
môn, nghiệp vụ và đời sống của họ, có chính sách thu hút người giỏi vào ngành giáo
dục. Báo cáo của các kỳ khảo sát quốc tế PISA do Tổ chức các nước phát triển (OECD)
tiến hành, cho thấy: trong khi kinh phí đầu tư tính theo đầu HS của một số quốc gia
thấp, nhưng tỷ lệ đầu tư cho giáo viên cao hơn thì chất lượng học sinh của quốc gia đó
cao hơn.
Việc đào tạo giáo viên phải đi trước một bước, dựa trên đổi mới giáo dục sau 5
năm, 10 năm, 20 năm, hình thành năng lực tự học, tự nghiên cứu của người giáo viên
mới có thể dạy học để học sinh tự học, tự nghiên cứu và sáng tạo.
KẾT LUẬN
Qua phân tích ở trên có thể thấy bất kỳ một quốc gia nào cũng luôn hướng tới sự
15
hưng thịnh và phát triển bền vững. Để làm được điều đó thì các quốc gia cần có chiến
lược đầu tư phát triển con người. Muốn “Trồng người” cần chú trọng hình thành được
người thầy và đội ngũ người thầy có phẩm chất, năng lực thực hiện tốt sứ mệnh mà xã