CHUYÊN ĐỀ
“CHỨC NĂNG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA NHÀ NƯỚC XÃ HỘI
CHỦ NGHĨA TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG?”
HÀ NỘI – 2011
MỤC LỤC
Trang
LỜI NÓI ĐẦU 2
I. KHÁI NIỆM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ 4
II. VAI TRÒ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ TRONG QUÁ TRÌNH
CHUYỂN SANG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN
4
2.1. Vai trò quản lý nhà nước về kinh tế qua các giai đoạn lịch sử 4
2.2. Vai trò quản lý nhà nước về kinh tế trong điều kiện chuyển
sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta.
6
III. NHỮNG CHỨC NĂNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ Ở NƯỚC
TA HIỆN NAY
7
3.1. Nhận thức về chức năng quản lý nhà nước về kinh tế 7
3.2. Những chức năng cơ bản của quản lý nhà nước về kinh tế ở
nước ta hiện nay
8
IV. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NHĂM NÂNG CAO NĂNG LỰC VÀ
HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ
11
4.1. Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về kinh tế ở nước ta
hiện nay
11
4.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực và hiệu quả quản lý
nhà nước về kinh tế ở nước ta hiện nay
16

thực tiễn ở nước ta, là nhiệm vụ quan trọng và cấp bách của Đảng, Nhà nước và
của cả hệ thống chính trị, trong đó vai trò và chức năng quản lý Nhà nước về kinh
tế là một trong những nội dung quan trọng của việc xây dựng và hoàn thiện nhà
nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân.
Xuất phát từ ý nghĩa đó, em xin chọn chuyên đề tiểu luận: “Chức năng quản
lý Nhà nước về kinh tế”, để phục vụ cho nhu cầu nghiên cứu, học tập và trao đổi
kiến thức cho môn học Quản lý Nhà nước về kinh tế. trong chuyên đề tiểu luận, em
xin phép được đề cập tới những nội dung chính sau đây:
I. KHÁI NIỆM VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ
II. VAI TRÒ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ TRONG QUÁ TRÌNH CHUYỂN
SANG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN
III. NHỮNG CHỨC NĂNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ Ở NƯỚC TA HIỆN
NAY
IV. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NHĂM NÂNG CAO NĂNG LỰC VÀ HIỆU QUẢ
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ
V. LIÊN HỆ THỰC TIỄN TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI
I. KHÁI NIỆM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ
Trong giai đoạn hiện nay mặc dù các quốc gia trên thế giới có những chế độ
chính trị khác nhau, nhưng quản lý nhà nước về kinh tế hầu hết các nước đều có
những điểm chung là chấp nhận kinh tế hàng hóa với cơ chế thị trường vận hành
khách quan, đồng thời ngày càng coi trọng vai trò quản lý, điều tiết của nhà nước.
Quản lý nhà nước về kinh tế là sự quản lý của nhà nước đối với toàn bộ nền kinh tế
quốc dân bằng nguồn lực nhà nước thông qua cơ chế quản lý kinh tế nhằm đạt
được các mục tiêu phát triển kinh tế đất nước đặt ra trong điều kiện hội nhập và mở
rộng giao lưu quốc tế.
Theo nghĩa rộng, quản lý nhà nước về kinh tế được thực hiện thông qua cả
ba loại cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp của Nhà nước.
Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước về kinh tế được hiểu như hoạt động quản
lý có tính chất Nhà nước nhằm điều hành nền kinh tế, được thực hiện bởi cơ quan
hành pháp (Chính phủ).

năng động, nhưng cũng dẫn tới độc quyền, khủng hoảng kinh tế, phân hóa giàu -
nghèo quá mức, ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, do đó lại đòi hỏi bàn tay can
thiệp của Nhà nước. Như vậy là ngay trong chủ nghĩa tư bản, ở các quốc gia khác
nhau và ở các giai đoạn phát triển khác nhau, vai trò quản lý kinh tế của Nhà nước
cũng khác nhau, tương quan với sự vận động của cơ chế thị trường. ngày nay,
người ta đều nhận thức rằng, vai trò quản lý nhà nước về kinh tế ở các quốc gia
ngày càng tăng lên.
Ở các nước xã hội chủ nghĩa trước đây, do yêu cầu xây dựng nền kinh tế
theo chế độ công hữu, phi hàng hóa và được quản lý theo cơ chế kế hoạch hóa tập
trung nên nhà nước xã hội chủ nghĩa đã đảm nhiệm vai trò quản lý tuyệt đối toàn
bộ đời sống kinh tế - xã hội, nắm và chi phối toàn bộ hoạt động kinh tế của đất
nước. Với cơ chế quản lý kế hoạch hóa tập trung, nhà nước của các nước xã hội
chủ nghĩa đã thực hiện được những mục tiêu kinh tế và chính trị - xã hội quan
trọng, thể hiện được tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội trên nhiều mặt. Tuy nhiên,
với cơ cấu kinh tế công hữu, phi hàng hóa và cơ chế quản lý tập trung cao độ cũng
bộc lộ nhiều khuyết tật, về cơ bản là triệt tiêu động lực phát triển, nền kinh tế trì
trệ, rơi vào tình trạng khan hiếm, dẫn tới khủng hoảng kinh tế - xã hội, còn nhà
nước thì bao biện làm thay thị trường và xã hội, dẫn tới bộ máy cồng kềnh, quan
liêu, quản lý kém hiệu lực và hiệu quả. Thực trạng đó buộc các nước phải cải tổ,
cải cách, đổi mới quản lý nền kinh tế, chuyển sang nền kinh tế thị trường có nhiều
thành phần tham gia, đồng thời tiến hành cải cách nhà nước cho phù hợp và có khả
năng quản lý nền kinh tế thị trường. Trong bước chuyển đổi đó, nhiều nước xã hội
chủ nghĩa đã thất bại và đổ vỡ, chuyển sang con đường phát triển tư bản chủ nghĩa,
nhưng còn một số nước trong đó có Việt Nam đã chuyển đổi thành công, bảo đảm
cho kinh tế phát triển và ổn định chính trị - xã hội, vừa cải cách kinh tế, vừa đổi
mới chính trị và cải cách bộ máy nhà nước, vẫn kiên trì theo con đường xã hội chủ
nghĩa.
Trong giai đoạn hiện nay, mặc dù các quốc gia trên thế giới có những chế độ
chính trị khác nhau, nhưng về mặt quản lý nhà nước về kinh tế thì hầu hết các nước
đều có những điểm chung là chấp nhận kinh tế hàng hóa với cơ chế thị trường vận

quen với cơ chế cũ sang cách thức điều hành quản lý theo cơ chế mới, nguyên tắc
mới, nhằm thiết lập mối quan hệ hợp lý giữa Nhà nước - thị trường - doanh nghiệp;
vừa phải liên tục hoàn thiện phương pháp, công cụ và kỹ thuật điều hành trong
điều kiện vừa chuyển đổi, vừa hội nhập; vừa phát triển theo hướng công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước. Quan trọng và khó khăn nhất là Nhà nước phải xác
định phương hướng, nguyên tắc, lộ trình cải cách cho phù hợp và nâng cao năng
lực để có đủ khả năng quản lý nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung trước đây. Đồng
thời, với định hướng xã hội chủ nghĩa của mô hình kinh tế đã được Đảng và nhân
dân ta lựa chọn, Nhà nước phải thực hiện vai trò là người đại diện cho nhân dân để
quản lý nền kinh tế, vì lợi ích của đất nước và nhân dân, là người phải chịu trách
nhiệm về tài sản công hữu; đồng thời là một tổ chức chịu sự lãnh đạo của Đảng,
thực hiện thể chế hóa, cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng thành pháp luật,
chính sách và biến các đường lối đó thành hiện thực nhằm thực hiện mục tiêu kinh
tế - xã hội do Đảng đề ra, thực hiện định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế.
III. CHỨC NĂNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ Ở NƯỚC TA TRONG
GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
3.1. Nhận thức về chức năng quản lý nhà nước về kinh tế
Để thực hiện vai trò quản lý nhà nước về kinh tế, nhà nước phải thực hiện
các chức năng quản lý nhà nước của mình. Chức năng quản lý nhà nước về kinh
tế là những nhiệm vụ tổng quát mà nhà nước phải thực hiện để phát huy vai trò và
hiệu lực của mình. Hiện nay, thực hiện tốt các chức năng quản lý nhà nước về kinh
tế có ý nghĩa hết sức quan trọng, nhằm góp phần thiết thực cho công cuộc đổi mới
toàn diện theo định hướng XHCN ở nước ta.
Phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một trong
những vấn đề căn bản của triết lý phát triển ở Việt Nam hiện nay. Không phải đến
khi khủng hoảng tiền tệ xuất phát từ Mỹ năm 2008 gây ảnh hưởng lan tỏa ra hầu
khắp thế giới như hiện nay, cùng những giải pháp cơ bản mà các nước đang sử
dụng với hy vọng ngăn ngừa những kết cục bi thảm về mặt kinh tế - xã hội do
khủng hoảng đó gây ra, chúng ta mới thấy tính phi lý của cái gọi là “thị trường tự
do”, “bàn tay vô hình”. Từ rất sớm, chúng ta đã khẳng định, nền kinh tế mà chúng

triển kinh tế. Thực hiện chức năng, định hướng của Nhà nước là: Xác định có căn
cứ khoa học những mục tiêu xây dựng chiến lược phát triển kinh tế quốc gia, phát
triển các ngành và vùng lãnh thổ. Lập các quy hoạch, kế hoạch đồng thời lựa chọn
các biện pháp chủ yếu để đạt được các mục tiêu đó trong thời gian nhất định. Nhà
nước càng thực hiẹn tốt chức năng định hướng càng tránh được rủi ro cho các
doanh nghiệp.
Trong nền kinh tế thị trường, đặc biệt trong thời kỳ mới chuyển từ nền kinh
tế kế hoạch tập trung sang kinh tế thị trường, Nhà nước càng phải tăng cường định
hướng, hướng phát triển kinh tế, vì: Các doanh nhân tự chủ kinh doanh nhưng chưa
thể nắm được tình hình, xu hướng vận động của thị trường, dễ gây thu lỗ, thất bại