Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Mở đầu
Kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa là mô hình kinh tế
tổng quát mà nớc ta đã lựa chọn trong thời kì đổi mới. Nó vừa
mang tính chất chung của kinh tế thị trờng, vừa có những đặc
thù, đợc quyết định bởi các nguyên tắc và bản chất của chủ
nghĩa xã hội. Đây là sự vận dụng sáng tạo những kinh nghiệm
trong nớc và thế giới về phát triển kinh tế thị trờng, là sự kết tinh
trí tuệ của toàn Đảng và Nhà nớc trong quá trình lãnh đạo nhân
dân xây dựng đất nớc. Đảng xác định một cách nhất quán vai
trò của Nhà nớc XHCN trong nền kinh tế thị trờng là nền kinh tế
nhiều thành phần là nhân tố quan trọng. Qua đề tài: Nhà nớc
và vai trò của Nhà nớc XHCN trong nền kinh tế thị trờng ở nớc
ta hiện nay, chúng ta có thể xác định một cách rõ ràng và nhất
quán về vị trí, vai trò của Nhà nớc trong quá trình phát triển
kinh tế. Một số thành tựu đạt đợc: Tổ chức thành công hội nghị
cấp cao: APEC,ASEM, ASIAN và nớc ta đã trở thành
thành viên chính thức của WTO( nớc thứ 150). Hơn nữa, ta có
thấy đợc những mặt tích cực và hạn chế của vấn đề, có thể đa ra
một số giải pháp nhằm tăng cờng vai trò của Nhà nớc trong đề
tài mà em đã trình bày ở trên=>Vai trò của Nhà nớc vô cùng
quan trọng. Tôi xin chân thành cảm ơn tới Tiến sĩ Nguyễn Thị
Bích Thuỷ đã giúp tôi hoàn thành đề tài này!
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Mục lục
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Mở đầu 1
Phần I: Lý luận về Nhà nớc của các nhà triết học trớc Mác và chủ nghĩa
Mác Lênin ..4
I.Các quan điểm trớc Mác về Nhà nớc .....4

IV. Mô hình nhà nớc pháp quyền Công xã Pari ..12
2
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Phần II: Nhà nớc pháp quyền XHCN ở Việt Nam 14
I. T tởng của Lênin về Nhà nớc pháp quyền XHCN ở Việt Nam .15
II. T tởng của Hồ Chí Minh về Nhà nớc pháp quyền XHCN ở Việt
Nam
15
III. Những đặc trng cơ bản vê Nhà nớc pháp quyền ở Việt Nam .17
IV. Vai trò của Nhà nớc XHCN ở Việt Nam hiện nay .18
1.Vai trò của Nhà nớc trong quốc phòng và trong việc sản xuất, tiêu dùng
các hàng hoá công cộng 18
2. Vai trò của Nhà nớc đối với các yếu tố ngoại vi ..19
3. Vai trò của Nhà nớc trong việc tạo dựng bộ khung xã hội và luật
pháp .2
0
4. Vai trò của Nhà nớc trong chính sách cạnh tranh .21
5. Vai trò của Nhà nớc đối với vấn đề thu nhập và phúc lợi ..21
6. Vai trò của Nhà nớc trong các chính sách tài chính và tiền tệ ..22
V. Xây dựng Nhà nớc và Nhà nớc pháp quyền XHCN ở Việt Nam..24
1. Hạn
chế .24
2. Giải
pháp ...24
a. Phát huy dân chủ, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân trong xây
dựng nhà nớc và quản lý xã hội
25
b. Đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức thực
hiện pháp
luật 25

xuất hiện những trào lu t tởng và những nhà t tởng nổi tiếng:
a. T t ởng của Tômat Hôpxơ(1588 1679).
- Theo Tômat Hôpxơ, mỗi dân tộc trong sự phát triển của mình đều trải qua 2
giai đoạn tự nhiên và giai đoạn xã hội công dân( hay còn gọi giai đoạn nhà n-
ớc). Nhà nớc là sự sáng tạo cao nhất mà con ngời có thể làm đợc. Nhà nứơc
đóng vai trò điều hành sự phát triển của xã hội, xử phạt những ai vi phạm lợi
ích chung của mọi ngời. Nhà nớc tựa nh một con ngời nhân đạo mà chính
phủ là linh hồn của đó. Sự xuất hiện Nhà nớc cũng có mặt hạn chế ở chỗ là nó
làm giảm bớt các khát vọng tự nhiên nhất định của con ngời, tự do của con ng-
ời do đó mà bị thu hẹp. Nhng không còn cách nào khác, con ngời cần có Nhà
nớc thì mới sống yên ổn đợc.
4
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
- Các đại diện của Nhà nớc nhiều khi trong một chừng mực nào đó không làm
thoả mãn sở thích cá nhân phải có nghĩa vụ phải tuân theo. Theo Hôpxơ, Nhà
nớc không tuân theo nhà thờ mà ngợc lại phải tuân theo Nhà nớc.
b. T t ởng của Giôn lin bec nơ(1614 1657).
- Dựa vào quyền bẩm sinh của nhân dân Anh, Lin bec nơ đòi hỏi huỷ bỏ quyền
lực của nhà vua và thợng viện, thành lập nghị viện cơ quan đại diện cho
toàn thể nhân dân Anh, và từ một đến hai năm sau lại bầu một lần. Để đảm
bảo pháp chế, cần chia ra thành quyền lập pháp và quyền hành pháp. Đòi hỏi
này nhằm chống lại sự lộng quyền của bộ máy quan liêu bao cập, đồng thời
cũng chống lại sự mu toan của phái độc lập chiếm đa số trong nghị viện muốn
tập trung toàn bộ quyền lực về tay mình, mục đích của việc phân chia quyền
lực là nhằm đảm bảo nền pháp chế dân chủ t sản và củng cố các quyền tự do,
dân chủ.
c. T t ởng của Giêcácđơ Uỹntenli:
- Tất cả quan chức của cộng hoà đều đợc bầu ra và thay đổi hàng năm, Đứng
đầu Nhà nớc là nghị viện mỗi năm đợc bầu ra một lần, các đạo luật đựơc thông
qua sẽ có hiệu lực trong vòng một tháng không có sự phản đối của nhân dân.

bắt đầu xuất hiện những t tởng cộng hoà trong hệ thống t tởng của ông. Từ
việc thừa nhận nền cộng hoà là hình thức Nhà nớc sơ khai trong cuốn từ điển
triết học của Vonte đã đi đầu nói về sự hợp lý của chế độ cộng hoà và những
tính chất u việt của nó.
b. T t ởng của phái Giacobanh(1758 1794)
- Theo ông Rubespierre, nhân dân là ngời tối thợng của Nhà nớc, đợc tổ chức
và hợt động theo pháp luật do nhân dân thông qua. Do đó, quyền lập hiến, một
quyền lực tối cao thuộc về nhân dân. Đó là ý chí của nhân dân mà không một
đại diện nào có quyền ngăn cản. Ông phân biệt luật pháp quan trọng chỉ có thể
đợc thông qua với điều kiện đã đợc trng cầu ý dân.
3. N ớc Đức.
- Tình hình chính trị xã hội của Đức năm 1789 không khác gì tình hình đầu
thập kỷ XVIII. Cuộc cách mạng t sản Pháp vĩ đại hệt nh tia chip loé sáng vào
đất nứơc này. Quần chúng nhân dân và những đại diện tiên tiến nhất của nền
văn hoá Đức vui mừng đón chào những sự kiện cách mạng ở Pháp. Ba vấn đề
mấu chốt là: thành lập sự thống nhất dân tộc, dân chủ hoá chế độ nhà nớc, chế
độ pháp luật, bãi bỏ chế độ nông nô.
a. T t ởng của Cantơ(1724 1804)
- Khẳng định quan điểm duy tâm về t sản về bản chất và trách nhiệm của Nhà
nứơc, Cantơ nhanh chóng đợc giai cấp bóc lột thừa nhận là một trong những
nhà lý luận đầu tiên về Nhà nớc pháp quyền tức là Nhà nớc dờng nh dựa trên
độc lập cá nhân và hoạt động của mình dờng nh tuân thủ tuyệt đối các điều
khoản của pháp luật. Cantơ phân nhà nớc thành ba dạng: chuyên chế, quý tộc
và dân chủ. Ông cho rằng trung tâm của vấn đề tổ chức Nhà nớc là phơng thức
nhân dân cầm quyền.
b. T t ởng của Hêghen(1770 1831).
6
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
- Theo Hêghen xã hội loài ngời phải trải qua bốn loại hình Nhà nớc có tính
lịch sử trên toàn thế giới.

sự ra đời của Nhà nớc là sản phẩm của một khế ớc hay hợp đồng đợc ký kết tr-
ớc hết giữa con ngời sống trong tự nhiên không có Nhà nớc: Jean Bodin,
Thomas, Hoppen, John Locke .
-Do nhiều nhân khác nhau những học thuyết và quan điểm trên cha giải thích
đợc cội nguồn vật chất và bản chất giai cấp của Nhà nớc.
7
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Với quan điểm biện chứng và duy vật chủ nghĩa Mac Lênin đã chứng minh
một cách khoa học đó là: Nhà nớc xuất hiện khi loài ngời phát triển đến một
giai đoạn nhất định.
* Lịch sử phát triển của xã hội trải qua nhiều thời kỳ từ công xã nguyên
thuỷ, chiếm hữu nô lệ, phong kiến, t bản chủ nghĩa, xã hội chủ nghĩa, nhng
không phải lúc nào trong xã hội cũng có sự quản lý của Nhà nớc.
+) Trong xã hội nguyên thuỷ: Cơ sở kinh tế của xã hội cộng sản nguyên
thuỷ là chế độ t hữu chung về t liệu sản xuất và sản phẩm lao động, mọi ngời
sống bình đẳng, không có sự phân biệt giàu nghèo nên xã hội khi đó cha có sự
phân chia thành giai cấp và không có đấu tranh giai cấp nên cha xuất hiện Nhà
nớc.
+) Lực lợng sản xuất và năng suất lao động xã hội phát triển đã làm
thay đổi cơ cấu tổ chức xã hội của xã hội nguyên thuỷ. Trong xã hội bắt đầu
xuất hiện của cải d thừa, bị những ngời đứng đầu thị tộc, bộ lạc chiếm làm của
riêng. Chế độ t hữu xuất hiện đã làm phân chia xã hội thành kẻ giàu ngời
nghèo, thành các giai cấp đối kháng và cuộc đấu tranh giai cấp xuất hiện.
+) Nhà nớc đầu tiên trong lịch sử là Nhà nớc chiếm hữu nô lệ. Tiếp đó
là Nhà nớc phong kiến, Nhà nớc TBCN, Nhà nớc XHCN.
Nguyên nhân xuất hiện Nhà nớc: mâu thuẫn giai cấp không thể điều hoà đợc:
Nhà nớc là sản phẩm và biểu hiện của mâu thuẫn giai cấp không thể điều
hoà đợc. Bất cứ ở đâu hay bất cứ lúc nào và chừng nào mà về mặt khách quan
những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hoà đợc thì Nhà nớc xuất hiện. Và
ngợc lại, sự tồn tại của Nhà nớc chứng tỏ rằng những mâu thuẫn giai cấp

trị.
- Nhà nớc không thể tồn tại nếu không dựa vào thuế khoá, quốc trái và các
hình thức bóc lột khác. Đó là những chế độ đóng góp có tính cỡng bức để nuôi
sống bộ máy cai trị.
Tóm lại, Nhà nớc của giai cấp bóc lột không những là công cụ trấn áp giai cấp
mà còn là công cụ thực hiện sự bóc lột các giai cấp bị áp bức.
3. Chức năng của Nhà n ớc.
Dới góc độ tổ chức quyền lực, Nhà nớc có chức năng thống trị cai trị của giai
cấp và chức năng xã hội. Theo góc độ phạm vi, tác động của quyền lực, Nhà n-
ớc có chức năng đối nội và đối ngoại:
3.1. Chức năng thống trị của giai cấp và chức năng xã hội.
- Chức năng thống trị chính trị của giai cấp: Nhà nớc làm công cụ chuyên
chính của một giai cấp nhằm bảo vệ sự thống trị giai cấp đó đối với toàn bộ xã
hội, bắt nguồn từ lý do ra đời của Nhà nớc và tạo thành bản chất chủ yếu của
nó.
- Chức năng xã hội của Nhà nớc: thể hiện sự quản lý những hành động chung
vì sự tồn tại của xã hội, thoả mãn một số nhu cầu nằm dới sự quản lý của Nhà
nớc, đề ra luật pháp để ổn định trật tự xã hội, thu thuế để phục vụ cho các hoạt
động chung của xã hội.
Nh vậy: Chức năng thống trị chính trị là một chức năng cơ bản nhất, chức
năng xã hội phải phụ thuộc và phục vụ cho chức năng thống trị về chính trị.
3.2. Chức năng đối nội và đối ngoại.
9
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
a) Đối nội: thực hiện những nhiệm vụ bên trong của đất nớc.
+ Giữ gìn trật tự an ninh xã hội.
+ Quản lý xã hội về mọi mặt kinh tế, y tế, văn hoá và giáo dục.
+ Thông tin tuyên truyền nhằm đa hệ t tởng của giai cấp thống trị lên thành
thống trị xã hội.
b) Đối ngoại: thể hiện vai trò của Nhà nớc trong quan hệ với các nớc khác

thực hiện quyền lực nhà nớc.
10
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
+) Hình thức: Nhà nớc gồm hai yếu tố hình thức chính thể và hình thức cấu
trúc.
* Hình thức chính thể có hai dạng cơ bản là hình thức quân chủ và chính thể
công hoà.
- Chính thể quân chủ: quyền lực tối cao của Nhà nớc tập trung toàn bộ hoặc
một phần trong tay ngời đứng đầu Nhà nớc hình thành theo nguyên tắc truyền
ngôi. Nhà nớc theo chính thể quân chủ đợc gọi là nhà nớc quân chủ.
(#) Các hình thức chính thể quân chủ:
+ Quân chủ tuyệt đối.
+ Quân chủ lập hiến.
+ Quân chủ đại nghị.
- Chính thể cộng hoà: quyền lực tối cao của Nhà nớc thuộc về một cơ quan đợc
bầu ra trong một thời gian nhất định.
(#) Các hình thức của chính thể cộng hoà:
+ Chính thể cộng hoà đại nghị.
+ Chính thể cộng hoà tổng thống.
+ Chính thể cộng hoà lỡng tính.
hh thức cấu trúc là sự cấu tạo Nhà nớc thành các đơn vị hành chính lãnh thổ và
xác lập các mối liên hệ giữa các đơn vị ấy với nhau cũng nh giữa các Nhà nớc
ở Trung ơng với các cơ quan Nhà nớc ở địa phơng.
(#) Có hai loại cấu trúc nhà n ớc:
+ Nhà nớc đơn nhất: là Nhà nớc có chủ quyền chung, có hệ thống pháp luật
thống nhất, có một quốc hội và một hệ thống cơ quan Nhà nớc thống nhất từ
trung ơng tới địa phơng. Các đơn vị hành chính, lãnh thổ thờng bao gồm tỉnh,
huyện, xã hoạt động trên cơ sở các quy định của chính quyền trung ơng. Việt
Nam, Trung Quốc, Pháp là những nớc theo cấu trúc đơn nhất.
+ Nhà nớc liên bang: Là Nhà nớc đợc hình thành từ hai hay nhiều nhà nớc

Theo nguồn: Phạm Chiến Khu, T tởng về Nhà nớc pháp quyền, Tạp chí triết
học, cập nhật thứ 6 (01/06/2007) lúc 06h25 pm.
2 . Các quan điểm của chủ nghĩa Mác Lênin về Nhà n ớc pháp quyền.
Theo Lênin thì Nhà nớc là một vấn đề phức tạp nhất, đã và đang còn là đối t-
ợng của cuộc đấu tranh t tởng gay gắt nhất. Trên cơ sở phân tích của C.Mac và
Anghen, Lênin đã nhấn mạnh rằng chỉ có chủ nghĩa Mác mới đa đợc câu trả
lời khoa học và đúng đắn cho câu hỏi: Nhà nớc là gì? Nó xuất hiện nh thế nào
và trên cơ sở nào? Tại sao trong các thời kỳ lịch sử khác nhau nhà nớc mang
các hình thức khác nhau và đóng vai trò khác nhau?
- Lênin khẳng định rằng nhà nớc là một hiện tợng lịch sử là công cụ thống trị
nắm trong tay các giai cấp bóc lột, nhà nớc xuất hiện khi xã hội phân hoá
thành những giai cấp đối kháng.
- Hơn nữa Lênin còn nhấn mạnh: Nhà nớc tức là giai cấp vô sản đợc tổ chức
thành giai cấp thống trị bản chất của Nhà nớc vô sản thể hiện rằng nó không
còn là Nhà nớc theo nguyên nghĩa của nó nữa mà là nửa nhà nứơc, chế độ dân
chủ từ chỗ từ chỗ dân chủ t sản đã biến thành dân chủ vô sản.
- Lênin đặc biệt nhấn mạnh tính chất dân chủ của nhà nớc vô sản, sự khác biệt
của nó với nền dân chủ t sản. Lênin chỉ ra rằng chuyên chính vô sản là một
nhà nớc kiểu mới và là chuyên chính kiểu mới. Nhà nớc vô sản bảo vệ quyền
12