Created by Simpo PDF Creator Pro (unregistered version)

T
ạ
p chí KHOA H
ỌC ĐHSP TP HCM
S
ố 22 năm 2010

_____________________________________________________________________________________________________________

42

NÂNG CAO NĂNG L
Ự
C NGHI
Ệ
P V
Ụ
SƯ PHẠ
M

CHO SINH VIÊN KHOA ĐỊ
A
LÍ
THÔNG QUA H
Ệ
TH

Ị
KIM LIÊN
*

TÓM T
Ắ
T

V
ớ
i yêu c
ầ
u h
ạ
n ch
ế
th
ờ
i gian lên l
ớp, tăng cườ
ng kh
ả năng tự
h
ọ
c, t
ự
nghiên c
ứ
u,
phát huy năng l

ạ
y h
ọ
c v
ớ
i vi
ệ
c gi
ả
m s
ố
gi
ờ
lên l
ớ
p t
rong đào tạ
o theo h
ọ
c ch
ế
tín ch
ỉ

(HCTC). Bài vi
ế
t đề
xu
ấ
t các nguyên t

ọa, kèm theo đề
xu
ất hướ
ng gi
ả
i quy
ết và xác đị
nh
vai trò c
ủ
a các d
ạ
ng bài t
ậ
p
ấ
y trong vi
ệ
c nâng cao năng lự
c nghi
ệ
p v
ụ
sư phạ
m cho SV
Khoa Địa lí trong đào tạ
o theo h
ọ
c ch
ế

kinh t
ế
- xã h
ội, văn hóa,…

toàn c
ầ
u hóa
giáo d
ụ
c
là xu th
ế
t
ấ
t y
ế
u
.
Trong xu th
ế
toàn c
ầ
u hóa, vi
ệc đổ
i m
ớ
i
t
ổ

ng
s
ự
c
ạ
nh tranh toàn c
ầ
u là yêu c
ầ
u b
ắ
t
bu
ộ
c
c
ủ
a các h
ệ
th
ố
ng giáo d
ụ
c trên
toàn th
ế
gi
ớ
i. Vi
ệ

ể
u hi
ệ
n tích c
ự
c trong hành trình
Created by Simpo PDF Creator Pro (unregistered version)

T
ạ
p chí KHOA H
ỌC ĐHSP TP HCM
Nguy
ễ
n Th
ị
Kim Liên
______
_______________________________________________________________________________________________________
43

h
ộ
i nh
ậ
p. Làm th
ế nào để

ứ
ng
đư
ợ
c yêu c
ầ
u
đ
ồ
ng th
ờ
i định hướ
ng
s
ự
phát tri
ể
n n
ề
n giáo d
ụ
c trung h
ọ
c
ph
ổ
thông (
THPT) trong th
ờ
i đạ

trên. Ch
ỉ
xin
đề
xu
ấ
t m
ộ
t gi
ả
i pháp:
xây d
ự
ng h
ệ
th
ố
ng BTTH, ch
ứ
ng minh
tính kh
ả
thi c
ủ
a nó,
đồ
ng th
ờ
i v
ậ

m
duy trì và nâng cao năng lực sư phạ
m
trong đào tạ
o theo HCTC
Chương trình đạ
i h
ọ
c theo
HCTC
v
ới cơ cấ
u: h
ọ
c ph
ầ
n b
ắ
t bu
ộ
c, h
ọ
c
ph
ầ
n t
ự
ch
ọ
n b

ọ
n th
ờ
i gian phù h
ợ
p, và trong ch
ừ
ng
m
ự
c
SV có th
ể
“t
ầ
m sư học đạ
o”…;
có
th
ể đồ
ng th
ờ
i theo h
ọ
c vài ngành trong
m
ột trường đạ
i h
ọ
c ho

ệ
n nay ch
ỉ
th
ấ
y
ở
các trường đạ
i h
ọ
c
qu
ố
c t
ế
). Chuy
ển đổi chương trình đạ
i
h
ọ
c t
ừ
niên ch
ế
sang HCTC rõ ràng m
ở

ra r
ấ
t nhi

o v
ề
ch
ấ
t lượ
ng và s
ố
lượ
ng, SV

ph
ả
i th
ậ
t s
ự năng độ
ng, bi
ế
t làm vi
ệ
c
độ
c l
ập và có tư duy phê phán.
H
ọ
c ch
ế

tín t

ng làm
vi
ệ
c và trong xã h
ộ
i,…
Xây d
ự
ng và hi
ệ
n đại hóa chương
trình; thi
ế
t k
ế đề cương chi tiế
t; vi
ế
t
m
ớ
i, vi
ế
t l
ạ
i và c
ậ
p nh
ậ
t h
ệ

ấ
t y
ếu và cơ bả
n mà các
trường đạ
i h
ọ
c c
ầ
n ph
ả
i ti
ế
n hành nh
ằ
m
th
ự
c hi
ện đúng lộ
trình chuy
ển đổ
i t
ừ

đào tạ
o niên ch
ế
sang đào tạ
o theo h

ng và công b
ố
chu
ẩ
n đầ
u ra,
hoàn thi
ện chương trình đào tạ
o, xây
d
ựng đề cương chi tiết, …đó là nhữ
ng
vi
ệ
c c
ự
c kì quan tr
ọ
ng
. Nhưng song
song đó hoặc ngay sau đó, việ
c c
ậ
p
nh
ậ
t, vi
ế
t l
ạ

ếp đế
n ch
ất lượng đào tạ
o
theo HCTC.
V
ớ
i yêu c
ầ
u h
ạ
n ch
ế
th
ờ
i gian lên
l
ớ
p so v
ớ
i đào tạ
o niên ch
ế
, tăng cườ
ng
kh
ả
năng tự
h
ọ

ạ
p chí KHOA H
ỌC ĐHSP TP HCM
S
ố 22 năm 2010

_____________________________________________________________________________________________________________

44

quy
ết đượ
c mâu thu
ẫ
n gi
ữ
a yêu c
ầ
u
nâng cao ch
ấ
t lượ
ng d
ạ
y h
ọ
c song song

ự
c hành, thí nghi
ệ
m, để
ti
ế
p thu
đư
ợ
c m
ộ
t tín ch
ỉ
SV ph
ả
i dành ít nh
ấ
t
30 gi
ờ
chu
ẩ
n b
ị
cá nhân” [10] thì có th
ể

nói
BTTH còn là m
ộ

ỗ
tr
ợ
GV
trong quá trình lên l
ớ
p, đồ
ng th
ờ
i t
ạ
o
điề
u ki
ện cho GV đổ
i m
ới phương pháp
d
ạ
y h
ọ
c. Ngoài ra, BTTH còn có kh
ả

năng sinh độ
ng hóa ho
ạ
t độ
ng d
ạ

a vi
ệc đòi hỏ
i gi
ả
m s
ố
gi
ờ

lên l
ớp nhưng đồ
ng th
ờ
i l
ạ
i ph
ả
i nâng
cao ch
ấ
t lượ
ng gi
ả
ng d
ạ
y. N
h
ữ
ng
BTTH xu

ớ
i th
ự
c ti
ễ
n. V
ớ
i các môn nghi
ệ
p
v
ụ sư phạ
m, BTTH không ch
ỉ
góp ph
ầ
n
soi sáng, h
ệ
th
ố
ng hóa ki
ế
n th
ứ
c lí
thuy
ế
t, h
ỗ

ch
ỉ

d
ừ
ng l
ạ
i
ở
m
ứ
c
độ
gi
ả đị
nh. BTTH các
môn nghi
ệ
p v
ụ sư phạm trong giai đoạ
n
chuy
ể
n đổ
i t
ừ
đào tạ
o niên ch
ế
sang

ệ
n m
ộ
t bướ
c chuy
ể
n ti
ế
p gi
ữ
a lí
thuy
ế
t v
ớ
i th
ự
c t
ế
d
ạ
y h
ọ
c, làm n
ề
n t
ả
ng
cho SV làm t
ố

ớ
i m
ộ
t giáo trình ch
ấ
t
lượng đòi hỏ
i r
ấ
t nhi
ề
u th
ờ
i gian và
công s
ứ
c, không th
ể
hoàn thành trong
m
ộ
t s
ớ
m m
ộ
t chi
ề
u; vi
ế
t l

ự
ng chu
ẩ
n
đầu ra, chương trình, đề cương chi tiế
t,
…Trong khuôn kh
ổ
n
ộ
i dung bài báo,
chúng tôi ch
ỉ
xin được đề
c
ậ
p đế
n ý
nghĩa, tác dụ
ng c
ủ
a h
ệ
th
ố
ng BTTH và
cách th
ứ
c biên so
ạ

ự
ng h
ệ
th
ố
ng BTTH môn LL&PPDH
Đị
a lí

Xây d
ự
ng h
ệ
th
ố
ng BTTH cho các
giáo trình chuyên môn nói chung và
giáo trình nghi
ệ
p v
ụ sư phạ
m nói riêng
ph
ụ
c v
ụ cho đào tạo SV sư phạ
m không
ph
ả
i là v

ng b
ộ
. Ngành
sư ph
ạ
m
Đ
ị
a lí
c
ũng nằ
m trong cái
chung
ấy. Riêng đố
i v
ớ
i môn
LL&PPDH
Đị
a lí, giáo trình BTTH h
ầ
u
như chưa
có, tuy trong quá trình gi
ả
ng
d
ạ
y, m
ộ

u h
ứng, chưa bài bả
n và h
ệ
th
ố
ng,
Created by Simpo PDF Creator Pro (unregistered version)

T
ạ
p chí KHOA H
ỌC ĐHSP TP HCM
Nguy
ễ
n Th
ị
Kim Liên
______
_______________________________________________________________________________________________________
45

còn mang tính ch
ấ
t kinh nghi
ệ
m, riêng

c và th
ự
c ti
ễ
n công tác giáo d
ụ
c
ở
THPT… có l
ẽ là điều trăn trở
không
ch
ỉ
c
ủ
a riêng b
ản thân ngườ
i vi
ế
t mà
c
ủ
a h
ầ
u h
ế
t nh
ữ
ng ngườ
i có quan tâ

ợ
p nh
ữ
ng thành t
ự
u c
ủ
a các
nghiên c
ứ
u v
ề
lí lu
ậ
n d
ạ
y h
ọ
c.
2.1. H
ệ
th
ố
ng BTTH ph
ả
i góp ph
ầ
n
th
ự

ạt độ
ng
h
ọ
c t
ậ
p c
ủ
a SV, nh
ằ
m kh
ắ
c sâu h
ệ

th
ố
ng lí thuy
ế
t đã họ
c, hình thành và
rèn luy
ện các kĩ năng nghiệ
p v
ụ sư
ph
ạm cơ bả
n. BTTH ph
ả
i xu

ạ
y h
ọ
c môn
Đị
a lí
ở trườ
ng THPT sau này. H
ệ

th
ố
ng BTTH
môn LL&PPDH
Đ
ị
a lí
đ
òi
h
ỏ
i SV không ch
ỉ
n
ắ
m v
ữ
ng tri th
ứ
c lí

ự
c ti
ễ
n.
2.2. H
ệ
th
ố
ng BTTH ph
ải đả
m b
ả
o
tính h
ệ
th
ố
ng, tính đa dạ
ng, phong
phú, phù h
ợ
p v
ớ
i trình độ
kh
ả
năng
c
ủ
a SV

đ
ã được xác đị
nh. V
ề
cơ bả
n, m
ỗ
i
bài t
ập tương ứ
ng v
ớ
i m
ột kĩ năng rèn
luy
ệ
n chuyên môn nh
ất đị
nh. Tuy
nhiên, trong ph
ạ
m vi m
ộ
t chương hoặ
c
toàn th
ể
giáo trình, không rèn luy
ệ
n

i, toàn b
ộ
h
ệ

th
ố
ng BTTH s
ẽ

đượ
c t
ổ
ng h
ợ
p l
ạ
i thành
nh
ữ
ng d
ụ
ng ý hình thành và rèn luy
ệ
n
tương đối đồ
ng b
ộ
h
ệ

ủ
a vi
ệ
c d
ạ
y
h
ọ
c
Đ
ị
a lí

ở
trườ
ng
THPT nh
ằ
m không
ch
ỉ
th
ể
hi
ện đượ
c th
ự
c t
ế sinh độ
ng

ầ
n ph
ải đả
m b
ả
o tính v
ừ
a s
ứ
c,
c
ầ
n ph
ả
i xác đị
nh m
ộ
t lượ
ng bài t
ậ
p v
ừ
a
ph
ả
i đượ
c xây d
ự
ng t
ừ

c
t
ậ
p c
ủ
a SV, góp ph
ầ
n đổ
i m
ớ
i phương
pháp d
ạ
y h
ọc theo hướ
ng t
ậ
p trung
vào ngườ
i h
ọ
c
Lí lu
ậ
n d
ạ
y h
ọ
c “l
ấy ngườ

ứ
ng thú
, kh
ả
năng củ
a
ngườ
i h
ọ
c v
ớ
i m
ục đích cao nhấ
t là phát
huy năng lực độ
c l
ậ
p gi
ả
i quy
ế
t v
ấ
n đề
,
do đó ph
ả
i xây d
ự
ng nh

ng thái tâm lí tích c
ự
c,
Created by Simpo PDF Creator Pro (unregistered version)

T
ạ
p chí KHOA H
ỌC ĐHSP TP HCM
S
ố 22 năm 2010

_____________________________________________________________________________________________________________

46

có n
hu c
ầ
u, mong mu
ố
n gi
ả
i quy
ế
t. GV
đóng vai ngườ

ể
n ho
ạ
t độ
ng cá nhân,
tăng cư
ờ
ng ho
ạ
t độ
ng nhóm

H
ệ
th
ố
ng BTTH môn LL&PPDH
Đị
a lí
trư
ớ
c h
ế
t t
ạ
o đ
i
ề
u ki
ệ

a lí. Vì
khi đứ
ng trên b
ụ
c gi
ả
ng,
SV ph
ả
i t
ự
l
ự
c tác nghi
ệ
p nên các bài
t
ậ
p ho
ạ
t độ
ng cá nhân n
ế
u đượ
c biên
so
ạ
n t
ố
t s

ện cho SV có năng
l
ự
c h
ợp tác, có kĩ năng chia sẻ
. Con
đườ
ng, cách th
ứ
c gi
ả
i bài t
ậ
p s
ẽ
phong
phú hơn, đ
ặ
c bi
ệ
t đố
i v
ớ
i nh
ữ
n
g bài t
ậ
p
“m

n nhóm
m
ộ
t cách t
ự
phát ho
ặ
c t
ự
giác. T
ự
l
ự
c
hoàn thành các bài t
ậ
p cá nhân, tích c
ự
c
trong các bài t
ậ
p nhóm, SV s
ẽ
d
ầ
n d
ầ
n
hình thành năng lự
c k

v
ớ
i quá trình d
ạ
y h
ọ
c
môn LL&PPDH
Đ
ị
a lí
đ
ồ
ng th
ờ
i ph
ả
n
ả
nh đượ
c th
ự
c
t
ế
d
ạ
y h
ọ
c

, do
đó việ
c thi
ế
t k
ế
các BTTH v
ề cơ bả
n s
ẽ

đượ
c thi
ế
t k
ế
bám sát n
ộ
i dung cơ bả
n
c
ủ
a t
ừ
ng ph
ầ
n, t
ừng chương. Hệ
th
ố

ỹ
th
ờ
i gian cho phép.
M
ặ
t khác, nh
ằ
m th
ự
c hi
ệ
n tiêu chí “H
ọ
c
đi đôi v
ớ
i hành”, “Lí lu
ậ
n g
ắ
n li
ề
n v
ớ
i
th
ự
c ti
ễ

ở

THPT. BTTH
ph
ả
i g
ồ
m nh
ữ
ng tình hu
ố
ng, nh
ữ
ng d
ẫ
n
ch
ứ
ng tiêu bi
ể
u, nh
ữ
ng ví d
ụ điể
n
hình…
l
ấ
y t
ừ

t
là
k
ĩ năng thiế
t k
ế
giáo
án và kĩ năng lên lớ
p
Như nguyên tắ
c 1
đã đề
c
ậ
p, h
ệ

th
ố
ng BTTH
môn LL&PPDH
Đ
ị
a lí

không r
ải đề
u
ở
các ph

ủ
a
ngườ
i gi
áo viên, do v
ậ
y c
ầ
n t
ậ
p trung
biên so
ạ
n nh
ữ
ng BTTH có kh
ả năng rèn
luy
ện cho SV hai kĩ năng này, bao gồ
m
h
ệ
th
ố
ng các kĩ năng PPDH, kĩ năng
thi
ế
t k
ế
các phi

ế

các phân đoạn và toàn giáo án, kĩ năng
lên l
ớ
p t
ừng đơn vị
n
ộ
i dung và toàn
bài
, Thi
ế
t k
ế
đượ
c các BTTH t
ố
t
nh
ằ
m giúp SV rèn luy
ện các kĩ năng
trên, góp ph
ầ
n hình thành s
ự
t
ự
tin cho

47

2.7.
H
ệ
th
ố
ng BTTH góp ph
ầ
n hình
thành lòng yêu ngành
, yêu ngh
ề
trong
SV
Nh
ữ
ng BTTH đượ
c xây d
ự
ng qua
nh
ữ
ng tình hu
ố
ng c
ụ
th
ể


ự
sáng t
ạ
o; nh
ữ
ng BTTH nh
ằ
m t
ạ
o
điề
u ki
ệ
n cho SV khám phá năng lực sư
ph
ạ
m c
ủ
a b
ả
n thân; nh
ữ
ng BTTH giúp
SV nh
ậ
n th
ức được ý nghĩa củ
a môn
d
ạ

ự
ng h
ệ
th
ố
ng
BTTH môn LL&PPDH
Đị
a lí nh
ằ
m
rèn luy
ệ
n nghi
ệ
p v
ụ sư phạ
m cho
sinh viên khoa Đị
a

Tương tự như tiế
n trình xây d
ự
ng
BTTH cho các môn nghi
ệ
p v
ụ
, qu

ất đị
nh có m
ố
i quan h
ệ
ch
ặ
t ch
ẽ
v
ớ
i
nhau
. Có th
ể
ti
ế
n hành xây d
ự
ng h
ệ

th
ố
ng BTTH
môn LL&PPDH
Đ
ị
a lí


lí
đư
ợc xác định trên cơ sở
chu
ẩ
n đầ
u ra
c
ủa ngành đào tạ
o, m
ụ
c tiêu và n
ộ
i
dung c
ủ
a b
ộ
môn, th
ự
c t
ế sinh độ
ng c
ủ
a
vi
ệ
c d
ạ
y h

ổ

quát, t
ổ
ng th
ể
; c
ầ
n đặ
t môn
LL&PPDH
Đị
a lí
trong chương trình đào tạ
o c
ủ
a
ngành sư phạ
m
Đị
a lí, trong m
ụ
c tiêu
đào tạ
o c
ủ
a trường sư phạ
m, trong ho
ạ
t

i quan h
ệ
gi
ữ
a lí
thuy
ế
t
LL&PPDH
Đ
ị
a lí
và h
ệ
th
ố
ng kĩ
năng c
ầ
n rèn luy
ệ
n cho SV
Có th
ể
nói, bướ
c này c
ụ
th
ể
hóa

ọ
c c
ủ
a các
chương, các bài họ
c có kh
ả năng hình
thành và rèn luy
ệ
n nghi
ệ
p v
ụ
sư phạ
m
cho SV
Đị
a lí. Tìm hi
ể
u m
ố
i quan h
ệ

gi
ữ
a h
ệ
th
ố

i bài t
ập, xác đị
nh s
ố lượ
ng bài
t
ậ
p.

Bướ
c 3:
Xác đị
nh h
ệ
th
ố
ng BTTH
tương ứ
ng

Trên cơ sở
các nguyên t
ắ
c xây
d
ự
ng h
ệ
th
ố

c
ầ
n thi
ế
t nh
ấ
t trong t
ừ
ng lo
ạ
i bài t
ậ
p có
kĩ năng rèn luyệ
n nghi
ệ
p v
ụ sư phạ
m
cho SV trong quá trình h
ọ
c t
ậ
p b
ộ
môn
LL&PPDH
Đị
a lí. Theo trình t
ự

ị
nh nhi
ệ
m v
ụ
c
ủ
a b
ộ
môn, xác
Created by Simpo PDF Creator Pro (unregistered version)

T
ạ
p chí KHOA H
ỌC ĐHSP TP HCM
S
ố 22 năm 2010

_____________________________________________________________________________________________________________

48

đị
nh và ti
ến hành các phương pháp
nghiên c

a lí trong
nhà trườ
ng
THPT v
ớ
i khoa h
ọ
c
Đ
ị
a lí
,
xác đị
nh vai trò c
ủ
a môn
Đị
a lí trong
nhà trườ
ng THPT
3. Lo
ạ
i bài t
ậ
p rèn luy
ện kĩ năng
xác đị
nh h
ệ
th

ậ
p rèn luy
ện kĩ năng
v
ậ
n d
ụ
ng các nguyên t
ắ
c d
ạ
y h
ọ
c vào
vi
ệ
c d
ạ
y h
ọ
c
Đ
ị
a lí

5. Lo
ạ
i bài t
ậ
p xây d

ạ
y h
ọ
c trong d
ạ
y h
ọ
c
Đị
a lí
ở trườ
ng
THPT

7. Lo
ạ
i bài t
ậ
p rèn luy
ện kĩ năng
v
ậ
n d
ụ
ng h
ệ
th
ố
ng phương pháp dạ
y

ạ
ch d
ạ
y h
ọ
c
Đị
a lí cho
toàn năm và qua từ
ng bài, rèn luy
ệ
n kĩ
năng thi
ế
t k
ế
t
ừng công đoạ
n và toàn
bài d
ạ
y h
ọ
c
Đị
a lí, rèn luy
ện kĩ năng
hướ
ng d
ẫ

p môn
Đị
a lí c
ủ
a HS
THPT.
Ngoài ra v
ẫ
n còn có nh
ữ
ng cách
phân lo
ạ
i khác, ví d
ụ
như dự
a vào hình
th
ứ
c d
ạ
y h
ọ
c có lo
ạ
i bài t
ậ
p th
ự
c hi

, lo
ạ
i bài t
ậ
p
l
ớ
n (ti
ể
u lu
ậ
n, khó
a lu
ậ
n t
ố
t nghi
ệ
p);
d
ự
a vào ho
ạ
t độ
ng d
ạ
y h
ọ
c có th
ể

ng BTTH môn LL&PPDH
Đị
a lí
Bư
ớc này đượ
c th
ự
c hi
ệ
n nh
ằ
m
đả
m b
ả
o vi
ệ
c xây d
ự
ng h
ệ
th
ố
ng BTTH
môn
LL&PPDH
Đ
ị
a lí
phù h

t độ
ng d
ạ
y h
ọ
c
Đ
ị
a lí

phong phú đa dạ
ng
ở trườ
ng THPT.
Trên cơ sở
nghiên c
ứu kĩ SGK Đị
a lí
THPT, tìm hi
ể
u các tài
li
ệ
u tham kh
ả
o:
t
ạ
p chí, sách báo, văn bả
n có liên quan

p trong h
ệ
th
ố
ng BTTH môn
LL&PPDH
Đị
a lí.
Bư
ớ
c 5: Ti
ế
n hành so
ạ
n th
ả
o bài t
ậ
p và
s
ắ
p x
ế
p vào h
ệ
th
ố
ng BTTH đã xác đị
nh


ợ
p
ở bước 4. Đây là bướ
c quy
ế
t
đị
nh ch
ấ
t lượ
ng h
ệ
th
ố
ng bài t
ậ
p. Có th
ể

th
ự
c hi
ệ
n tu
ầ
n t
ự
theo
các công đoạ
n

ng
phương án giả
i t
ố
i ưu (đố
i v
ớ
i các bài
Created by Simpo PDF Creator Pro (unregistered version)

T
ạ
p chí KHOA H
ỌC ĐHSP TP HCM
Nguy
ễ
n Th
ị
Kim Liên
______
_______________________________________________________________________________________________________
49

t
ậ
p m
ở

p điể
n hình trong h
ệ
th
ố
ng
các lo
ạ
i bài t
ậ
p trong quá trình d
ạ
y h
ọ
c
môn LL&PPDH
Đị
a lí
Đây là giai đo
ạ
n ki
ể
m tra, xác
đị
nh tính kh
ả
thi c
ủ
a các lo
ạ

Ti
ế
n hành kh
ả
o sát, l
ấ
y ý ki
ế
n c
ủ
a SV;
phân tích k
ế
t qu
ả đạt đượ
c; s
ử
a ch
ữ
a,
c
ả
i ti
ế
n h
ệ
th
ố
ng BTTH
đã biên soạ


th
ố
ng BTTH môn LL&PPDH
Đị
a lí
Trong khuôn kh
ổ
gi
ớ
i h
ạ
n c
ủ
a m
ộ
t
bài báo, ch
ỉ
xin nêu m
ộ
t d
ạ
ng bài t
ậ
p
cho h
ầ
u h
ế

đị
nh và ti
ế
n hành các ph
ương pháp
nghiên c
ứ
u lí thuy
ế
t và th
ự
c ti
ễ
n, xây
d
ự
ng các đề
tài nghiên c
ứ
u môn
LL&PPDH
Đị
a lí.
Bài t
ậ
p 1:
Đề
xu
ấ
t m

tài.

-
L
ự
a ch
ọn phương pháp nghiên cứ
u
(phương pháp nghiên cứ
u lí thuy
ế
t,
phương pháp nghiên cứ
u th
ự
c ti
ễ
n).
- L
ậ
p k
ế
ho
ạ
ch th
ự
c hi
ệ
n đề
tài.

ậ
m
chí SV sư phạ
m
Đ
ị
a lí
có th
ể
tham gia
nghiên c
ứ
u và góp ph
ầ
n làm phong phú
hóa các v
ấn đề
th
ự
c ti
ễ
n và các v
ấn đề

lí lu
ậ
n v
ề
quá trình d
ạ

i khoa h
ọ
c
Đị
a lí,
xác đị
nh vai trò c
ủ
a môn
Đ
ị
a lí
trong
nhà trườ
ng THPT
Bài t
ậ
p 2
: Tìm hi
ể
u h
ệ
th
ố
ng chương
trình, SGK
Đị
a lí
ở trườ
ng THPT. Nh

t:
- Tìm hi
ểu chương trình Đị
a lí
ở

trườ
ng
THPT qua tài li
ệ
u “Chương
trình giáo d
ụ
c
THPT môn
Đ
ị
a lí
” c
ủ
a
B
ộ
Giáo d
ục và Đào tạ
o.
- Tìm hi
ể
u SGK
Đị

ổ
ng th
ể

v
ề
h
ệ
th
ố
ng chương trình, SGK Đị
a lí

THPT, th
ấ
y đượ
c s
ự
s
ắ
p x
ế
p t
ừ
th
ấ
p
đế
n cao, t
ừ đơn giản đế

t trong trình t
ự
s
ắ
p x
ế
p
gi
ữ
a h
ệ
th
ố
ng khoa h
ọ
c
Đị
a lí và môn
Đị
a lí

ở
trườ
ng
TH
PT, bư
ớc đầ
u lí gi
ả
i

chương III, là cơ s
ở để
SV hi
ể
u sâu s
ắ
c
Created by Simpo PDF Creator Pro (unregistered version)

T
ạ
p chí KHOA H
ỌC ĐHSP TP HCM
S
ố 22 năm 2010

_____________________________________________________________________________________________________________

50

nguyên t
ắ
c
đả
m b
ả
o tính h

c c
ủ
a SGK
Đị
a lí THPT, xác
đị
nh quá trình n
ắ
m tri th
ứ
c c
ủ
a HS
Bài t
ậ
p 3. Tìm ví d
ụ
minh h
ọ
a các d
ấ
u
hi
ệ
u c
ủ
a vi
ệ
c n
ắ

ế
n th
ức tương đố
i
điể
n hình v
ề
t
ự
nhiên ho
ặ
c kinh t
ế
-
xã
h
ộ
i
- Phân tích các d
ấ
u hi
ệ
u c
ủ
a vi
ệ
c
n
ắ
m ki

n, bi
ế
n
ki
ế
n th
ứ
c thành ni
ềm tin hướ
ng d
ẫ
n
hành độ
ng và cách x
ử
s
ự
.
Ý ngh
ĩa:
SV nh
ậ
n th
ức đượ
c vi
ệ
c trình
bày ki
ế
n th

ọ
ng nh
ấ
t là làm
cho ki
ế
n th
ứ
c tr
ở
thành ni
ềm tin hướ
ng
d
ẫ
n hành độ
ng và cách x
ử
s
ự
c
ủ
a HS.
Nh
ậ
n th
ứ
c này có th
ể
d

ệ
n kĩ năng
v
ậ
n d
ụ
ng các nguyên t
ắ
c d
ạ
y h
ọ
c vào
vi
ệ
c d
ạ
y h
ọ
c
Đị
a lí
Bài t
ậ
p 4: T
ự
nghiên c
ứ
u lí thuy
ế

h
ệ
th
ố
ng và liên h
ệ
v
ớ
i th
ự
c ti
ễ
n trong
d
ạ
y h
ọ
c
Đị
a lí.
Hướ
ng gi
ả
i quy
ế
t:
-
Xác đị
nh n
ộ

ệ
v
ớ
i th
ự
c
ti
ễ
n.

- Lí gi
ả
i đượ
c vì sao trong d
ạ
y h
ọ
c
Đị
a lí c
ầ
n ph
ải đả
m b
ả
o nguyên t
ắ
c này.
- Tìm ví d
ụ

ự
c ti
ễ
n cho b
ả
n thân.

-
Nêu cách th
ứ
c giúp HS v
ậ
n d
ụ
ng
ki
ế
n th
ứ
c lí thuy
ế
t vào th
ự
c ti
ễ
n.

Ý nghĩa:
SV có ý th
ứ

đầ
u bi
ế
t đượ
c cách th
ứ
c th
ự
c hi
ệ
n
nguyên t
ắ
c
này trong d
ạ
y h
ọ
c
Đ
ị
a lí
.
Hình thành ni
ề
m tin kh
ả năng phát triể
n
tư duy logic cho HS thông qua dạ
y h

trò c
ủ
a môn
Đ
ị
a lí
trong trư
ờ
ng h
ọ
c và
trong cu
ộ
c s
ố
ng.
5. Lo
ạ
i bài t
ậ
p xây d
ự
ng nh
ữ
ng
hình th
ứ
c t
ổ
ch

Hướ
ng gi
ả
i quy
ế
t
:
-
Xác đ
ị
nh hình th
ứ
c ho
ạ
t độ
ng
ngo
ạ
i khóa.
- Thi
ế
t k
ế
n
ộ
i dung chương trình
sao cho v
ừ
a g
ắ

p chí KHOA H
ỌC ĐHSP TP HCM
Nguy
ễ
n Th
ị
Kim Liên
______
_______________________________________________________________________________________________________
51

-

Đóng vai GV và HS tổ
ch
ứ
c th
ự
c
hi
ệ
n.

Ý nghĩa:
Qua tr
ả
i nghi

ế
t k
ế
và t
ổ
ch
ứ
c ho
ạ
t độ
ng ngo
ạ
i
khóa. Nh
ậ
n bi
ết đượ
c cách th
ứ
c sinh
độ
ng hóa ho
ạt độ
ng d
ạ
y h
ọ
c
Đị
a lí. D

n d
ụ
ng h
ệ
th
ống phương pháp dạ
y
h
ọ
c
Đ
ị
a lí
c
ụ
th
ể
trong d
ạ
y h
ọ
c
Đ
ị
a lí

ở

trườ
ng THPT.

ọ
n m
ột đơn vị
ki
ế
n th
ứ
c
trong SGK
Đị
a lí THPT
-
Xác định phương pháp phù hợ
p
-
Xác đ
ị
nh và chu
ẩ
n b
ị
phương tiệ
n
d
ạ
y h
ọ
c
- Thi
ế

c m
ối tương hợ
p
gi
ữ
a n
ộ
i dung, phương pháp và phương
ti
ệ
n d
ạ
y h
ọc, rút đượ
c bài h
ọ
c kinh
nghi
ệ
m cho b
ả
n thân, d
ầ
n hình thành ý
th
ứ
c ngh
ề
nghi
ệ

ự
ng k
ế
ho
ạ
ch d
ạ
y h
ọ
c
Đị
a lí cho
toàn năm và qua từ
ng bài, rèn luy
ệ
n kĩ
năng thiế
t k
ế
t
ừng công đoạ
n và toàn
bài d
ạ
y h
ọ
c
Đ
ị
a lí

m
ớ
i, chuy
ể
n m
ạ
ch, n
ộ
i dung chính và
h
ệ
th
ố
ng phương pháp dạ
y h
ọ
c tương
quan, phi
ế
u h
ọ
c t
ậ
p, ph
ần đánh giá,
ho
ạt độ
ng n
ố
i ti

n).

Hướ
ng gi
ả
i quy
ế
t:
- Nghiên c
ứu kĩ SGK, SGV và các
giáo trình chuyên sâu liên quan.
-

Sưu tầm các tư liệ
u liên quan,
chu
ẩ
n b
ị
phương tiệ
n d
ạ
y h
ọ
c.

-

Trên cơ sở
chu

ở
m
ụ
c tiêu bài h
ọ
c, n
ộ
i
dung cơ bản, tư liệu liên quan, phương
ti
ệ
n d
ạ
y h
ọ
c, s
ở
trườ
ng c
ủ
a cá nhân
ch
ọ
n l
ự
a h
ệ
th
ống PPDH tương ứ
ng.

c n
ộ
i dung chính
c
ủ
a bài h
ọ
c.

- Chuy
ể
n m
ạ
ch sao cho
h
ấ
p d
ẫ
n,
nêu b
ật đượ
c m
ố
i liên h
ệ
gi
ữ
a các ph
ầ
n.

c t
ậ
p cá
nhân,
nhóm và phi
ế
u thông tin ph
ả
n h
ồ
i

Created by Simpo PDF Creator Pro (unregistered version)

T
ạ
p chí KHOA H
ỌC ĐHSP TP HCM
S
ố 22 năm 2010

_____________________________________________________________________________________________________________

52

-
D

ự
a vào m
ụ
c tiêu bài 36, bài 37 và
tư liệ
u liên quan, biên so
ạ
n ph
ầ
n ho
ạ
t
độ
ng n
ố
i ti
ế
p sao cho g
ắ
n k
ế
t v
ớ
i n
ộ
i
dung đồ
ng th
ờ
i g

ộ
i dung d
ạ
y h
ọ
c, …) ho
ặ
c nh
ữ
ng
ph
ầ
n đã biên soạ
n có liên quan (ví d
ụ
:
phi
ế
u thông tin ph
ả
n h
ồ
i, …) vào ph
ầ
n
ph
ụ
l
ụ
c.

ắc sâu ý tưở
ng: m
ộ
t ti
ế
t d
ạ
y hoàn
ch
ỉ
nh c
ần đả
m b
ả
o c
ả
hai m
ặ
t tâm lí và
trí tu
ệ
(m
ộ
t n
ộ
i dung cơ bả
n
ở
chương
V); th

c c
ủ
a m
ộ
t ti
ế
t h
ọ
c c
ụ
th
ể
,
…); nh
ậ
n th
ức đượ
c m
ố
i quan h
ệ
gi
ữ
a
các ph
ầ
n; liên k
ế
t đượ
c các ki

ờ
i ý th
ứ
c
đư
ợ
c r
ằ
ng thi
ế
t k
ế
đượ
c m
ộ
t bài d
ạ
y
h
ọ
c
Đị
a lí
đạ
t yêu c
ầu (đả
m b
ả
o chính
xác khoa h

ự
ng các d
ạ
ng bài ki
ểm tra, đánh
giá k
ế
t qu
ả
h
ọ
c t
ậ
p môn
Đ
ị
a lí
c
ủ
a HS
THPT
Bài t
ậ
p 8
: Biên so
ạ
n đề
ki
ể
m tra m

tr
ắ
c nghi
ệ
m khách quan).
Hướ
ng gi
ả
i quy
ế
t:

-
Xác đ
ị
nh t
ỉ
l
ệ
tr
ắ
c nghi
ệ
m khách
quan và tr
ắ
c nghi
ệ
m t
ự

ỏ
i theo ma tr
ậ
n

-
Xây d
ựng đáp án và biểu điể
m.
Ý ngh
ĩa: SV bước đầ
u bi
ế
t cách biên
so
ạ
n đề
ki
ể
m tra và đáp án. Nhậ
n th
ứ
c
đư
ợ
c m
ố
i liên h
ệ
ch

ệ
m t
ự
lu
ậ
n và tr
ắ
c nghi
ệ
m
khách quan. Bi
ế
t thi
ế
t l
ậ
p ma tr
ậ
n hai
chi
ề
u. Phân bi
ệ
t và d
ầ
n biên so
ạ
n đượ
c
các câu h

ch
ặ
t ch
ẽ
gi
ữ
a các
khâu: thi
ế
t k
ế
giáo án, lên l
ớ
p và ki
ể
m
tra đánh giá.

V
ề cơ bả
n, BTTH giúp SV liên
k
ết đượ
c h
ệ
th
ố
ng lí thuy
ế
t v

ự
c t
ế
d
ạ
y h
ọc sinh độ
ng;
t
ạ
o điề
u ki
ệ
n cho SV t
ừ
ng bướ
c hoàn
thành các công đoạ
n thi
ế
t k
ế
giáo án,
ti
ến đế
n thi
ế
t k
ế
giáo án hoàn ch

c toàn b
ộ
m
ộ
t ti
ế
t
d
ạ
y. Xây d
ự
ng t
ố
t h
ệ
th
ố
ng
BTTH và
t
ạo điề
u ki
ệ
n th
ậ
t t
ố
t cho SV th
ự
c hi

m lòng yêu ngành, yêu ngh
ề
, tâm
huy
ế
t v
ớ
i ngh
ề
nghi
ệ
p; phát tri
ển tư
duy; phát huy kh
ả năng sáng tạo; tăng
cườ
n
g năng l
ự
c t
ự
h
ọ
c, t
ự
nghiên c
ứ
u;
có kh
ả năng thích ứ

t ch
ẽ
, khoa
h
ọ
c, toàn v
ẹn đã được xác đị
nh theo
m
ộ
t trình t
ự
logic; ti
ế
n hành xây d
ự
ng
h
ệ
th
ố
ng
BTTH môn LL&PPDH
Đ
ị
a lí

nh
ằ
m hình thành và rèn luy

ả
n
ảnh tính đa dạ
ng,
phong phú c
ủ
a h
ệ
th
ố
ng ki
ế
n th
ứ
c lí
thuy
ế
t v
ề
LL&PPDH
Đị
a lí và quá trình
d
ạ
y h
ọ
c th
ự
c ti
ễ

ố
ng BTTH
môn LL&PPDH
Đị
a lí
, do đó chưa đem lạ
i m
ộ
t cái nhìn
t
ổ
ng th
ể
, xuyên su
ố
t. Chính vì v
ậ
y, vi
ệ
c
biên so
ạ
n giáo trình BTTH
môn
LL&PPDH
Đị
a lí s
ẽ
là công vi
ệ

ọ
c
chính quy
, ngành sư phạ
m theo h
ệ

th
ố
ng tín ch
ỉ

Trườ
ng
ĐHSP TP
HCM,
g
óp ph
ầ
n nâng cao ch
ấ
t lượ
ng d
ạ
y h
ọ
c
môn LL&PPDH
Đị
a lí trong th


2.

Nguyễn Dược, Nguyễn Trọng
Phúc (2006),
Lí luận dạy học Địa lí
, Nxb
Đại
học Sư phạ
m.

3.

Nguyễn Kim Hồng
(2010), “
Bốn mươi tám giờ và 12 + năm
”,
Hội thảo khoa
học “Nâng cao chất lượng nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên các trường đại học
sư ph
ạm”, Hà Nộ
i.
4.
Tr
ần Thị Hương
(2005)
,
Xây d
ựng và sử dụng hệ thống
BTTH

,
Hà N
ộ
i.

Created by Simpo PDF Creator Pro (unregistered version)

T
ạ
p chí KHOA H
ỌC ĐHSP TP HCM
S
ố 22 năm 2010

_____________________________________________________________________________________________________________

54

7.

Nguyễn Ngọc
Minh (2010), “
Hình thành và rèn luyện kĩ năng xác định
phương tiện và phương pháp dạy học trong bài dạy học Địa lí cho sinh viên sư
ph
ạm
”,

, Quy
ch
ế đào tạo chính
quy
theo h
ệ thống tín
ch
ỉ
, ban hành kèm theo
Quyết định số
756
/QĐ
-
ĐHSP
ngày 07-6-2010.