Năm học 2008 – 2009 184

ẢNH HƯỞNG CỦA Ô NHIỄM TIẾNG ỒN ĐỐI VỚI CON NGƯỜI
VÀ ĐỊNH HƯỚNG CÂN BẰNG SỨC KHỎE
CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Trần Ánh Nhật Hưởng
Sinh viên năm 3, Khoa Địa lý
GVHD:ThS. Bùi Vũ Thanh Nhật
1. Đặt vấn đề
Với sự phát triển không ngừng của khoa học kỹ thuật và quá trình đô thị hóa
diễn ra mạnh mẽ ở Việt Nam, âm thanh - tiếng ồn đã vượt mức cho phép và trở
thành mối lo ngại cho sức khỏe và cuộc sống của con người. Thế nhưng, người
dân vẫn còn thờ ơ đến việc tìm hướng giảm thiểu ô nhiễm tiếng ồn và vẫn tiếp
tục sống chung với nó. Điều đó sẽ gây nên những hậu quả nghiêm trọng không
thể lường trước được.
Với đề tài này, tôi mong muốn mang lại cho mọi người thông tin về ô nhiễm
tiếng ồn hiện nay và tác được hại của nó đối với sức khỏe con người, để mọi
người có thể nhìn nhận rõ hơn vấn đề và tìm ra hướng giải quyết.
Bên cạnh đó, tôi tiến hành nghiên cứu khả năng nhận thức về ô nhiễm tiếng
ồn và hướng giải quyết của đối tượng học sinh trung học phổ thông, để từ đó đưa
ra những định hướng cân bằng sức khỏe cho học sinh.
Hi vọng với đề tài này, mọi người sẽ nhìn nhận sâu hơn về vấn đề ô nhiễm
tiếng ồn, và tự tìm hướng giải quyết cho bản thân nhằm cân bằng sức khỏe, đảm
bảo công việc và phù hợp với môi trường xã hội hiện nay.
2. Ảnh hưởng của ô nhiễm tiếng ồn đối với con người
2.1. Khái niệm cơ bản về âm thanh và tiếng ồn
Âm thanh là dao động cơ học, được dao động dưới hình thức sóng trong

2

Đơn vị đo của âm thanh là Ben (kí hiệu B), nhưng thường dùng đêxiben (kí
hiệu dB): là thang đo logarit, còn gọi là mức cường độ âm, gọi tắt là mức âm.
1dB = 10
-1
B
Tiếng ồn là tập hợp những âm thanh có cường độ và tần suất khác nhau, sắp
xếp không có trật tự, gây cảm giác khó chịu cho người nghe, ảnh hưởng đến quá
trình làm việc và nghỉ ngơi của con người. Có thể hiểu tiếng ồn là là những âm
thanh phát ra không đúng lúc, không đúng nơi, âm thanh phát ra với cường độ
quá lớn, vượt mức chịu đựng của con người. Đây là một khái niệm tương đối, tùy
thuộc vào cảm nhan về tiếng ồn khác nhau mà mức ảnh hưởng sẽ khác nhau.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới quy định, mức an toàn của cường độ âm thanh
đối với tai người là 70 dB.
2.2. Nguyên nhân gây ô nhiễm tiếng ồn
2.2.1. Tiếng ồn giao thông
Hiện nay phương tiện giao thông cơ giới rất phổ biến, mỗi xe khi lưu thông
trên đường phố sẽ gây ra tiếng ồn do động cơ hoạt động, tiếng còi, ống xả, tiếng
rít phanh và sự rung động của các bộ phận trên xe gây nên.
Tiếng ồn giao thông hiện nay chủ yếu là do mật độ xe trên đường phố lớn,
tập hợp nhiều xe sẽ gây ra hỗn hợp tiếng ồn với nhiều tần số khác nhau. Riêng ở
nước ta, còn tồn tại nhiều phương tiện lạc hậu, kém chất lượng nên gây ra tiếng
Năm học 2008 – 2009 186

ồn lớn. Tại thành phố Hồ Chí Minh, phương tiện giao thông đông đúc và ùn tắc
vào giờ cao điểm là cực điểm của tiếng ồn giao thông.


187
Bảng 3. Mức ồn do các loại phương tiện sản xuất công nghiệp gây ra
Loại phương tiện Mức ồn Loại phương tiện Mức ồn
Xưởng dệt 110 dB Xưởng rèn 100 - 120 dB
Xưởng gò 113 - 114 dB Máy nghiền xi măng 100 dB
Máy cưa 82 - 85 dB Máy đập 85 dB

2.2.4. Tiếng ồn trong sinh hoạt
Trong sinh hoạt hằng ngày, con người sử dụng nhiều thiết bị thu phát âm
thanh như tivi, karaoke, hay những nơi tập trung đông người cũng gây ra tiếng ồn
đáng kể như đám cưới, hội chợ, họp chợ, sân trường giờ ra chơi. Những tiếng ồn
kể trên thường được lan truyền trong không khí rồi đến tai người, bên cạnh đó
còn có những tiếng ồn do sửa chữa nhà cửa. Tất cả những loại tiếng ồn này phụ
thuộc chủ yếu vào ý thức của con người.
Bảng 4. Mức ồn do con người gây ra
Tiếng nói nhỏ 30 dB Tiếng khóc của trẻ 80 dB
Tiếng nói chuyện bình thường 60 dB Tiếng hát to 110 dB
Tiếng nói to 80 dB Tiếng cửa cọt kẹt 78 dB

2.3. Ảnh hưởng của ô nhiễm tiếng ồn đối với con người
Cùng với xu thế phát triển của đất nước trong thời kỳ công nghiệp hóa -
hiện đại hóa, vấn đề tiếng ồn càng trở nên nan giải, tiếng ồn đã vượt quá mức cho
phép, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và đời sống hằng ngày của con người.
Theo thống kê năm 2003, trên thế giới có 57 triệu người bị điếc hoặc nghe
kém mà nguyên nhân chính là do ô nhiễm tiếng ồn. Ở nước ta hiện nay có hàng
trăm nghìn người bị điếc hay nghe kém, trong đó số người không phải lao động
trong môi trường ồn chiếm tỷ lệ lớn. Bệnh điếc hay nghe kém do tiếng ồn, đặc
biệt là tiếng ồn giao thông đang ngày càng gia tăng.
Hiệu suất làm việc của con người bị sẽ bị suy giảm trong môi trường có

vào giấc ngủ, con người sẽ không có cảm giác ngủ ngon khi có nguồn ồn thường
xuyên quấy nhiễu bên cạnh, lúc này sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe và năng
suất công việc của ngày hôm sau, con người sẽ cảm thấy mệt mỏi, uể oải, không
tỉnh táo để sẵn sàng cho công việc của ngày mới. Tiếng động trong khi ngủ cũng
làm tăng huyết áp, nhịp tim, co mạch máu ngoại vi và các cử động của cơ thể
như trằn trọc, trở mình, co chân duỗi tay.
Kỷ yếu Hội nghị sinh viên NCKH 189
Theo thống kê của ngành y tế cho thấy lượng thuốc an thần, thuốc ngủ được
sử dụng tính trên đầu người ở khu vực gần sân bay và các đường giao thông lớn
gấp 2 - 3 lần so với ở khu vực không bị ô nhiễm tiếng ồn.
Một điểm đáng lưu ý là trẻ em dường như có một cơ chế bảo vệ với tiếng
động khi ngủ ban đêm, nên các cháu vẫn ngủ ngon, ít bị thức giấc như người lớn.
Tuy nhiên hệ thần kinh của trẻ vẫn dễ bị ảnh hưởng và phản ứng.
2.3.2. Ảnh hưởng của tiếng ồn đối với sức khỏe con người
Ảnh hưởng của tiếng ồn lên thính giác đã được biết tới từ thuở xa xưa, khi
người thợ rèn, thợ hầm mỏ hoặc người giật chuông nhà thờ làm việc lâu năm với
nghề của mình.
Thính giác của họ giảm dần, rồi đưa tới điếc hoàn toàn. Tiếp xúc với tiếng
động đột ngột và liên tục có thể gây ra mất thính lực tạm thời, nhưng thường thì
thính lực trở lại bình thường sau 16 - 18 giờ khi không còn tiếng động. Ảnh
hưởng của tiếng động lên tai tùy thuộc ở cường độ của tiếng động và số lượng
thời gian tiếp cận với chúng. Hậu quả có thể tạm thời hoặc vĩnh viễn.
Nếu tiếp xúc nhiều với tiếng ồn sẽ tạo ra tâm lý rất nặng nề cho cơ thể con
người, ảnh hưởng trực tiếp đến thính giác, gây ra bệnh lãng tai, điếc nghề nghiệp,
gây ra chứng nhức đầu dai dẳng, rối loạn sinh lý, bệnh lý và suy nhược thần kinh,
tim mạch, nội tiết. Lúc này con người thường mệt mỏi, dễ cáu kỉnh, giảm trí nhớ,
run mi mắt và phản xạ xương khớp giảm. Tiếng ồn mạnh từ 120 dB trở lên có thể

2.3.5. Ảnh hưởng của tiếng ồn đối với việc trao đổi thông tin
Thông tin thường bị tiếng ồn gây nhiễu, che lấp, làm cho việc tiếp nhận
thông tin sẽ khó khăn hơn, độ chính xác của thông tin nhận được sẽ không cao,
ảnh hưởng đến cuộc sống sinh hoạt của con người. Do đó trong trao đổi thông tin
cần phải quy định giới hạn tiếng ồn cho phép để tránh các ảnh hưởng do tiếng ồn
gây ra.
3. Định hướng cân bằng sức khỏe cho học sinh trung học phổ thông
3.1. Đánh giá sự hiểu biết của học sinh trung học phổ thông về ô nhiễm
tiếng ồn
Để đánh giá sự hiểu biết của học sinh trung học phổ thông về ô nhiễm tiếng
ồn, tôi tiến hành khảo sát học sinh tại một số trường trung học phổ thông trên địa
bàn thành phố Hồ Chí Minh, chủ yếu là khu vực nội thị.
Kỷ yếu Hội nghị sinh viên NCKH 191
Phần lớn học sinh đều biết hoặc từng nghe nói đến âm thanh vượt quá mức
cho phép (93%), nhưng trong số đó khi được hỏi thêm về khái niệm ô nhiễm
tiếng ồn thì phần lớn các em đều còn mơ hồ, chỉ có một số ít biết rõ khái niệm
này thông qua các phương tiện thông tin đại chúng. Điều này khẳng định học
sinh biết được sự vượt mức cho phép của âm thanh chỉ thông qua cảm nhận cá
nhân, chưa được biết kỹ về khái niệm ô nhiễm tiếng ồn. Trong khi đó, từ phía
nhà trường và gia đình chưa có hướng dẫn, giúp đỡ học sinh hiểu biết về vấn đề
này.
Học sinh khu vực nội thị có nhà nằm chủ yếu ở trung tâm thành phố, chính
vì thế mà hầu hết các em đều trả lời mỗi ngày tiếng ồn từ xe cộ làm các em cảm
thấy khó chịu nhất. Ngoài ra, các âm thanh khác mà các em cho là tiếng ồn là
tiếng xì xầm trong khu vực chợ, tiếng cãi nhau, tiếng nhạc mở quá lớn của các
cửa hàng thời trang. Khi được hỏi những âm thanh nào bạn cho là ô nhiễm tiếng
ồn, đa số học sinh trả lời được như tiếng xe cộ, tiếng máy nổ (80%), một số ít cho

đến rạp hát hay rạp chiếu phim thì cường độ tiếng ồn đo được có thể lên tới 110
dB, điều này càng ảnh hưởng trầm trọng đến học sinh. Một suy nghĩ sai lầm hơn
là sử dụng tai phone nghe nhạc, bởi khi đặt âm lượng của máy nghe nhạc ở
cường độ tối đa nghĩa là học đã “hấp thụ” âm thanh một cách “trọn vẹn” qua tai
phone ở cường độ 120 dB và nó trở thành “sát thủ” đối với đôi tai của học sinh.
Thật nghiêm trọng khi theo một nghiên cứu mới đây cho thấy, chịu đựng cường
độ âm thanh trên 100 dB trong vòng 15 phút đã gây hại đến sức khỏe con người,
mà học sinh thì có bao giờ đi xem phim, nghe nhạc trong vòng 15 phút? Hay là
thời gian phải lâu hơn?
Cách chọn có khả quan hơn là đi dạo để thư giãn, điều này có thể tạo ra tâm
lý thoải mái cho học sinh, nhưng khi đi dạo vẫn có thể bị các tiếng ồn khác phá
tan đi sự thư giãn bởi vì trong môi trường thành phố với mức sống nhộn nhịp thì
không thể thiếu vắng tiếng ồn. Cách tốt nhất nhưng lại được lựa chọn ít nhất là
chọn các công viên cây xanh yên tĩnh làm nơi thư giãn. Có thể do nhiều nguyên
nhân khác nhau như nhà xa công viên, không thích nơi vắng vẻ. Nhưng phải
khẳng định rằng đây là môi trường tốt nhất để chống lại tiếng ồn bởi không chỉ
không gian yên tĩnh của khung viên công viên, mà cây xanh còn có khả năng hấp
thụ tiếng ồn hữu hiệu.
Kỷ yếu Hội nghị sinh viên NCKH 193
Qua khảo sát, có thể thấy rằng khả năng nhận thức của học sinh trung học
phổ thông về ô nhiễm tiếng ồn còn hạn chế, chính vì thế cần phải đưa ra một định
hướng để giúp các em có cách hiểu sâu hơn về vấn đề này, từ đó đưa ra định
hướng cân bằng sức khỏe cho bản thân.
3.2. Định hướng cân bằng sức khỏe cho học sinh trung học phổ thông
Để hạn chế tác hại của tiếng ồn đối với con người, cần tuyên truyền sâu
rộng cho mọi người cùng biết. Thông qua phương pháp thông tin giáo dục con
người, dùng thông tin đại chúng để mọi người biết được các tác hại của tiếng ồn

hướng dưới đây cũng nằm trên cơ sở lý thuyết, việc áp dụng vào thực tế còn phải
tùy thuộc vào trình độ hiểu biết, mối quan tâm của xã hội đối với sức khỏe con
người nói chung và thế hệ trẻ nói riêng.
Trước hết, nên tránh những khu vực có tiếng ồn cao. Trong môi trường
thành phố, việc tránh tiếng ồn giao thông hầu như là không thể, nên hạn chế tiếp
xúc với tiếng ồn giao thông vào giờ cao điểm. Có thể hạn chế đến các nơi ồn ào
như chợ, rạp chiếu phim, ca nhạc, vũ trường.
Trong các giờ ra chơi ở trường, tiếng ồn là một điển hình cho tính cách hiếu
động của học sinh. Cần giáo dục cho học sinh biết được ảnh hưởng của nó đến
sức khỏe, từ đó định hướng cho học sinh hạn chế la hét, vui chơi quá mức trong
giờ chơi nhằm đảm bảo sức khỏe cho chính bản thân.
Khi bị tiếng ồn làm cho cơ thể mệt mỏi, khó chịu, học sinh nên tìm cách thư
giãn cho tinh thần thoải mái. Một cách khá tốt đối với học sinh là thường xuyên
đến các công viên cây xanh yên tĩnh. Vì riêng đối với cây xanh, sóng âm khi
truyền qua sẽ bị phản xạ đi, phản xạ lại nhiều lần làm giảm năng lượng âm một
cách đáng kể. Các dải cây xanh rộng từ 10 - 15 m có thể làm giảm tiếng ồn từ 15
- 18 dB. Đứng bên dưới những tán cây xanh còn có thể giảm bớt được lượng bụi
trong không khí vì cây xanh đã hấp thụ chúng.
Khả năng giảm tiếng ồn của cây xanh không những phụ thuộc vào loại cây
mà còn phụ thuộc vào cách bố trí cây, phối hợp các cây có tán, có lùm, các khóm
cây, bụi cây. Các cơ quan chức năng, đơn vị có thẩm quyền cần nghiên cứu vấn
đề này để bố trí cây xanh trong khuôn viên công viên hợp lý, mang lại lợi ích cho
sức khỏe con người.
Kỷ yếu Hội nghị sinh viên NCKH 195
Một cách khác có thể phù hợp với lứa tuổi học sinh hơn, đó là sử dụng xe
đạp. Đi xe đạp sẽ không ô nhiễm môi trường, ô nhiễm tiếng ồn và an toàn, nếu có
gây tai nạn thì mức độ cũng không trầm trọng. Đi xe đạp vừa thanh lịch vừa đảm


trình dạy – học. Thông qua việc tuyên truyền giúp bố mẹ, thầy cô hiểu được tác
hại của tiếng ồn đối với học sinh khi bị la mắng, to tiếng. Từ đây có thể định
hướng về cách ứng xử như thế nào cho hợp lý mà vẫn đảm bảo việc giáo dục học
sinh được tốt. Đây là định hướng để có sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường.