Kế toán ngân hàng khác với kế toán tài chính
doanh nghiệp
Các nước phát triển thường xây dựng một hệ thống kế toán mở, có nghĩa là
chỉ dựa trên các nguyên tắc cơ bản nhất và không có quy định chặt chẽ nào cho
từng tiểu khoản và từng lĩnh vực kinh doanh. Nhưng hệ thống kế toán Việt Nam
lại đi vào quy định chi tiết cho từng tiểu khoản cụ thể và cho từng lĩnh vực kinh
doanh khác nhau như kế toán ngân hàng và kế toán tài chính doanh nghiệp (DN).
Hệ thống kế toán ngân hàng Việt Nam chính thức ra đời từ năm 1951 còn
hệ thống kế toán tài chính DN được hình thành sau đó ba năm, năm 1954 và được
hoàn thiện, phát triển song song cho tới nay. Về cơ bản, hai hệ thống kế toán
giống nhau về nguyên tắc, nội dung và phương pháp hạch toán theo các chuẩn
mực kế toán và Luật Kế toán đã ban hành. Tuy nhiên, cách sử dụng thuật ngữ và
hình thức trình bày khác nhau khiến cho người đọc có cảm giác thấy hai lĩnh vực
kế toán có sự khác nhau. Từ đó, việc vận dụng giữa hai lĩnh vực kế toán này trở
nên khó khăn đối với người học, người làm công tác kế toán. Có thực tế là một
người học kế toán tài chính DN thì gặp nhiều khó khăn khi làm kế toán ngân
hàng và ngược lại. Để có thể làm việc được ở hai lĩnh vực này, người làm công
tác kế toán phải học kế toán cả hai lĩnh vực, dẫn đến tiêu tốn cả thời gian và tiền
của. Vấn đề đặt ra là phải xây dựng một hệ thống kế toán thống nhất để có thể áp
dụng cho tất cả các lĩnh vực kinh doanh khác nhau?
Có thể nói, kế toán tài chính DN và kế toán ngân hàng đều tuân thủ những
nguyên tắc kế toán cơ bản, bao gồm cơ sở dồn tích, hoạt động liên tục, giá gốc,
phù hợp, nhất quán, thận trọng, trọng yếu. Về nguyên tắc hạch toán, hai hệ thống
kế toán cũng sử dụng phương pháp ghi Nợ - Có để phản ánh các nghiệp vụ kinh
tế phát sinh; sử dụng kết cấu tài khoản chữ T; nguyên tắc ghi Nợ trước, Có sau,
Nợ - Có cân bằng nhau; xác định tính số dư trên các TK tài sản và nguồn vốn,
nguồn vốn nợ phải trả và vốn chủ sở hữu; nguyên tắc phản ánh các nghiệp vụ
kinh tế vào tài khoản tài sản và tài khoản nguồn vốn.
Về phương pháp luân chuyển chứng từ, hai hệ thống kế toán đều tuân thủ
theo hai loại chứng từ: chứng từ bắt buộc và chứng từ hướng dẫn và tuân thủ theo
các bước: lập chứng từ, kiểm tra chứng từ, xử lý, ghi sổ, lưu trữ chứng từ. Tổ

chất theo các hình thức khác nhau và phù hợp với đặc điểm và yêu cầu quản lý
kinh tế của Việt Nam và đảm bảo tính khoa học của kế toán thì cần thiết phải
hoàn thiện hệ thống tài khoản kế toán theo một hệ thống chỉ đạo nhất quán của
nhà nước.
- Bốn là, không nên phân biệt ranh giới về kế toán tài chính DN và kế toán ngân
hàng.
- Năm là, luôn áp dụng giữa lý thuyết với thực tế để giáo trình có tính khả thi
cao (có nhiều bài tập thực hành)
- Sáu là, nên có quy trình giảng dạy phù hợp, phân tích nguyên lý chung của kế
toán ngân hàng và kế toán tài chính DN, sau đó mới đi vào từng lĩnh vực kế toán
cụ thể. Vận dụng những đặc trưng giống nhau chung một số hiêu tài khoản hay
một nội dung kinh tế và chỉ thêm những nội dung khác nhau của giữa hai lĩnh
vực.