Nguyễn Việt Tiến và cs Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 57(9): 3 – 8
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
3
THỰC TRẠNG NĂNG LỰC GIẢNG DẠY CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA LÍ 10 CỦA GIÁO
VIÊN MỘT SỐ TỈNH KHU VỰC ĐÔNG BẮC
Nguyễn Việt Tiến
*

Trường c(( Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
TÓM TẮT
Trong bài báo này tác giả phân tích đánh giá năng lực giảng dạy của GVĐL Trung học phổ thông ở
một số tỉnh miền núi phía Bắc trước đòi hỏi của Chương trình và nội dung SGK Địa lí lớp 10. Theo ý
kiến của tác giả, nội dung SGK Địa lí 10 hiện nay có những điểm mới và khó hơn so với trước. Kết
quả khảo sát ở một số tỉnh khu vực Đông Bắc cho thấy, có một tỉ lệ không nhỏ giáo viên địa lí chưa
nắm chắc kiến thức cơ bản của một số nội dung trong SGK, vì vậy, việc đổi mới phương pháp giảng
dạy đặc biệt khả năng sử dụng công nghệ thông tin cũng gặp không ít khó khăn. Từ thực tế đó, cần
phải tiếp tục đẩy mạnh công tác tập huấn bồi dưỡng nâng cao năng lực giảng dạy cho giáo viên. Để
các đợt tập huấn đạt hiệu quả tốt, nội dung tập huấn cần phù hợp với nhu cầu mong muốn của giáo
viên trên cơ sở các ý kiến đề nghị của họ.
Từ khoá: “năng lực”, “tập huấn”, “giảng dạy ”.

*

*
Nguyễn Việt Tiến, Tel: 0912530956,
Khoa Đị a lý trường ĐHSP - ĐHTN
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục, đáp ứng
yêu cầu phát triển nguồn nhân lực phục vụ
công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước trong
thời kỳ hội nhập, những năm gần đây ngành

2
, dân số 306 nghìn người, mật
độ trung bình: 63 người/km
2
(năm 2007).

Dân
cư chủ yếu sống ở nông thôn trong các làng,
bản; tỉ lệ dân cư thành thị thấp, chiếm 15,6%
số dân của tỉnh. Mặc dù thu nhập bình quân
đầu người tăng trong những năm gần đây,
nhưng năm 2005 mới đạt 3,655 triệu đồng/
người.Toàn tỉnh có 15 trường THPT, cụ thể:
14 trường THPT công lập (trong đó gồm
01 trường THPT nội trú, 01 trường THPT
chuyên) và 01 trường THPT dân lập. Tổng số
giáo viên địa lí dạy ở các trường THPT: 34
người. Trừ một số trường như THPT thị xã
Bắc Kạn, Ba Bể, Chợ Mới, Na Rì, Chợ Đồn có
từ 3 - 4 giáo viên địa lí, còn lại phần lớn mỗi
trường có 02 GV, thậm chí có những trường
chỉ có 01 GV như THPT Bộc Bố, THPT Bình
Trung, THPT Dân t ộc nội trú, THPT Yên Hân.
Vì vậy, GV địa lí của nhiều trường phải dạy cả
ba khối từ lớp 10 đến lớp 12.

2.2. Tỉnh Lạng Sơn
Nguyễn Việt Tiến và cs Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 57(9): 3 – 8
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
4

phát triển. Hà Giang chiếm 4 trong tổng số 7
huyện thuộc loại khó khăn nhất nước ta, đó là
các huyện Quản Bạ, Yên Minh, Đồng Văn,
Mèo Vạc; thu nhập bình quân theo đầu người
đạt 3,6 triệu đồng/năm 2006.
Toàn tỉnh có 25 trường THPT, trong đó: 18
trường THPT, 1 trường THPT chuyên, 3
trường THPT nội trú, 2 trường cấp II – III, 1
trường THCS – THPT. Hiện tại cả tỉnh có 78
GV địa lí; bên cạnh nhiều trường chỉ có từ 1-2
giáo viên địa lí, cũng có những trường như
THPT Bắc Quang có tới 6 GV môn địa lí.
Nhận xét chung: Khu vực trung du và miền
núi phía Bắc nói chung và ba tỉnh Bắc Kạn,
Lạng Sơn và Hà Giang nói riêng thuộc vùng
kinh tế chậm phát triển của nước ta. Những
năm gần đây, mặc dù kinh tế đã có nhiều
chuyển biến theo hướng tích cực, nhưng nhìn
chung công nghiệp và dịch vụ còn nhỏ bé,
nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông, lâm nghiệp
và mang tính tự cung tự cấp. Cơ sở vật chất
kỹ thuật và cơ sở hạ tầng kém phát triển, đời
sống của đồng bào các dân tộc gặp rất nhiều
khó khăn. Thu nhập GDP bình quân theo đầu
người thấp so với cả nước. Đây là địa bàn cư
trú của nhiều dân tộc ít người như: Tày,
Nùng, Dao, Sán Chay, Mông, (Hà Giang
có khoảng 25 dân tộc anh em sinh sống) với
mật độ không cao. Mỗi dân tộc có bản sắc
riêng, nhưng vẫn có một số đặc điểm chung

Đây cũng là một nguyên nhân ảnh hưởng tới
chất lượng giảng dạy bộ môn, vì GV không
có điều kiện trao đổi chuyên môn với các
đồng nghiệp để rút ra kinh nghiệm nâng cao
trình độ chuyên môn. Mặt khác, một GV
phải dạy nhiều lớp ở cả 3 khối lớp 10, 11, 12
nên phải soạn nhiều giáo án, dẫn tới thời
gian đầu tư cho việc soạn mỗi giáo án không
nhiều, GV cũng không có điều kiện đầu tư
cho đồ dùng dạy học, điều đó đã ảnh hưởng
đến chất lượng dạy - học môn địa lí.
3. KẾT QUẢ KHẢO SÁT THỰC TRẠNG
3.1. Mục đích, nội dung, đối tượng, phương
pháp khảo sát
Nguyn Vit Tin v cs Tp chớ KHOA HC & CễNG NGH 57(9): 3 8
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn
5
- Mc ớch kho sỏt: ỏnh giỏ nng lc
ging dy a lớ 10 ca GV nhm gúp phn
nõng cao hiu qu cụng tỏc bi dng thng
xuyờn cho giỏo viờn a lớ THPT.
- Ni dung kho sỏt: 1). Mc nm bt ni
dung kin thc c bn a lớ 10 theo tng
chng c th; 2). Mc c trang b lớ
lun cng nh phng phỏp dy hc theo
hng tớch cc hoỏ; 3). Kh nng s dng
CNTT trong dy hc; 4). Nhu cu v ni dung
bi dng thng xuyờn ca giỏo viờn.
- i tng kho sỏt: Giỏo viờn a lớ cỏc
trng THPT, chia lm 3 nhúm theo thi gian

nhiờn t l trung bỡnh cũn khỏ cao.
T lớ thuyt vn dng vo thc tin i vi
mt s giỏo viờn cũn yu.

Hỡnh 2. i mi phng phỏp ging dy
51.4
48.7
43.1
48.6
51.3
45.9
11
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Mức độ đợc trang bị
lí luận DH tích cực
hoá

70%
80%
90%
100%
Đã đợc trang bị kiến
thức cơ bản về CNTT
Khả năng khai thác
thông tin từ các phần
mềm
Khả năng ứng dụng
CNTT trong dạy học
Nắm quy trình và thiết kế
bài giảng điện tử
Tỷ lệ (% )
Không biết hoặc
sử dụng rất kém
Biết sử dụng
Khá thành thạo
4.2
12.5
83.3
Kiến thức
Phơng pháp
Cả kiến thức và phơng pháp
c. Kh nng ng dng cụng ngh thụng tin
õy l nhng giỏo viờn ó cú thi gian cụng
tỏc lõu nm, cú b dy kinh nghim, h ó
tớch lu c nhiu kin thc, c bit l k
nng ngh nghip v s dng cỏc phng
phỏp dy hc truyn thng t hiu qu cao.
Kh nng x lớ cỏc tỡnh hung s phm núi
chung rt tt. Tuy nhiờn, v mt kin thc c
bn, õy cng l nhúm giỏo viờn y u nht v
phn a lớ t nhiờn, nht l phn bn (c
s toỏn hc ca bn , cỏc phộp chiu ).
Hu ht GV trong nhúm ny rt yu cụng
ngh v thụng tin.
b. Nhúm giỏo viờn cú thi gian ging dy t
5 n 14 nm
Qua kho sỏt v trao i trc tip vi mt s
giỏo viờn trong nhúm ny, chỳng tụi nhn
thy phn ln h nm vng kin thc c bn,
c bit cỏc khỏi nim khoa hc. V lớ lun
dy hc tớch cc v vn dng cỏc phng
phỏp dy hc tớch cc trong ging dy, h
cng c trang b v vn dng mc trung
bỡnh, hoc tt. Tuy nhiờn, trong nhúm ny
nhiu giỏo viờn cng rt hn ch v cụng
ngh thụng tin. Mt s c trang b trỡnh
tin hc c bn, nhng vic khai thỏc thụng tin
trờn mng, son v ging giỏo ỏn in t cũn
rt hn ch.
c. Nhúm giỏo viờn cú thi gian ging dy
di 5 nm
õy l nhng giỏo viờn tr mi ra trng, nh

các em hiểu bài và nắm vững kiến thức.
- Qua thực tế khảo sát giáo viên ở ba tỉnh
cho thấy, một số giáo viên địa lí còn nắm
chưa tốt kiến thức cơ bản ở một số nội dung
trong sách giáo khoa Địa lí 10, nhất là các
nội dung liên quan tới phần Địa lí tự nhiên -
đây cũng là nh ững nội dung kiến thức mới
và khó. Đối với lớp giáo viên đã ra trường
nhiều năm, họ gặp nhiều khó khăn do phần
lớn những kiến thức này đã có một thời gian
dài ít sử dụng. Vì thế để có thể giảng dạy tốt
những nội dung này, họ cần được tập huấn,
bồi dưỡng, bổ sung kịp thời hạn chế những
lỗ hổng kiến thức.
- Điều kiện kinh tế và giao thông ở các tỉnh
miền núi vốn đã có nhiều khó khăn, cộng vào
đó là những tập quán, thói quen lạc hậu đã
khiến cho giáo dục phổ thông, nhất là giáo
dục THPT miền núi có khoảng cách xa so với
các tỉnh miền xuôi, đặc biệt với các trung tâm
đô thị phát triển. Việc dạy môn địa lí ở nhiều
trường THPT miền núi lại càng khó khăn khi
đội ngũ giáo viên quá ít, thậm chí nhiều
trường chỉ có 1 giáo viên, vì thế họ phải soạn
nhiều giáo án, đảm nhiệm dạy cả 3 khối,
không có điều kiện chuyên sâu cũng như cơ
hội học hỏi, trao đổi chuyên môn với các
đồng nghiệp. Vì vậy, nên thường xuyên tổ
chức học hè b
ồi dưỡng cho giáo viên với

[1]. Sách giáo khoa Địa lí 10 (2007), Nxb GD. Hà Nội.
[2]. Nguyễn Dược – Nguyễn Trọng Phúc, Lí luận
dạy học Địa lí
(2004), Nxb ĐHSP
[3]. Ngô Ngọc Đạt (1997), Tiếp cận hiện đại hoạt
động dạy học, Nxb QG Hà Nội.
[4]. Đặng Văn Đức – Nguyễn Thu Hằng
(2004), Phương pháp dạy học theo hướng tích
cực, Nxb ĐHSP.
[5]. Lê Thông và nnk (2006), Tài liệu bồi dưỡng
giáo viên lớp 10 THPT, Hà Nội,
Nguyễn Việt Tiến và cs Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 57(9): 3 – 8
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
8
SUMMARY
TEACHING COMPETENCE OF THE 10
TH
GRADE GEOGRAPHY TEACHERS IN
NORTH- EASTERN PROVINCES OF VIETNAM Nguyen Viet Tien
*∗

∗
Nguyen Viet Tien, Tel:0912530956,
College of Education - Thai Nguyen University

College of Education - Thai Nguyen University