B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM
INH NGUYÊN TH NNG
GII PHÁP IU HÀNH T GIÁ HI OÁI
TRONG BI CNH HI NHP
VIT NAM
Chuyên ngành: Kinh t tài chính – Ngân hàng
Mã s: 60.31.12
LUN VN THC S KINH T
1.2.1 Kinh nghim iu hành t giá Trung Quc .......................................15
1.2.2 Kinh nghim iu hành t giá Nht Bn ...........................................20
1.2.3 Kinh nghim iu hành t giá Argentina...........................................25
1.3 NHNG BÀI HC KINH NGHIM CHO VIT NAM.........................27
CHNG 2 THC TRNG IU HÀNH T GIÁ HI OÁI VÀ TÁC
NG N NN KINH T VIT NAM QUA CÁC THI K .....................30
2.1 THC TRNG IU HÀNH T GIÁ HI OÁI CA VIT NAM
QUA CÁC THI K ........................................................................................30
2.1.1 iu hành t giá hi oái giai on trc n m 1997 (Giai on t! 1992
n trc khng hong tài chính tin t Châu á):............................................30
2.1.2 iu hành t giá giai on 7/1997 – 26/02/1999 (Giai on khng hong
tài chính tin t Châu á)..................................................................................32
2.1.3 iu hành t giá giai on sau n m 1999 n 2006 (Giai on sau khng
hong tài chính Châu á, chu"n b# gia nhp WTO):..........................................33
2.1.4 iu hành t giá giai on t! n m 2007 – nay (Giai on sau gia nhp
WTO) ............................................................................................................37
2.2 TÁC NG CA T GIÁ HI OÁI $N PHÁT TRI%N KINH T$
VIT NAM........................................................................................................42
ii
2.2.1 Tác ng ca t giá c #nh n phát tri&n kinh t Vit Nam ...............42
2.2.2 Tác ng ca t giá th n'i có qun lý n phát tri&n kinh t Vit Nam..
............................................................................................................46
2.2.3 Kinh t Vit Nam sau h(n mt n m gia nhp WTO.............................52
2.3 ÁNH GIÁ VIC IU HÀNH T GIÁ CA VIT NAM THI GIAN
QUA ................................................................................................................56
2.3.1 u, nh)c i&m...................................................................................56
2.3.2 Nguyên nhân ca nh*ng t+n ti............................................................59
CHNG 3 GII PHÁP IU HÀNH T GIÁ HI OÁI TRONG BI
CNH HI NHP VIT NAM......................................................................61
3.1 T GIÁ HI OÁI VÀ NHNG V,N TRC M-T ...................61
Bng 1.4. T giá yên - USD (yên/1USD) Trang 22
Bng 1.5. <u t tr6c tip ra nc ngoài ca Nht Bn Trang 23
Bng 2.1: T(ng quan gi*a t giá danh ngh;a vi t giá th6c t tính theo ngang giá
s7c mua 1992 – 1997 Trang 43
Bng 2.2 : Tình hình cán cân th(ng mi giai on (1993 – 1997) Trang 44
Bng 2.3 : Mt s ch9 tiêu kinh t v; mô giai on (1992 – 1997) Trang 46
Bng 2.4: Mt vài ch9 tiêu kinh t giai on khng hong Trang 47
Bng 2.5 : Mt s ch9 tiêu v; mô giai on 1999 – 2002 Trang 49
Bng 2.6 : Mt s ch9 tiêu v; mô giai on 1999 – 2002 Trang 50
Bng 2.7: Mt s ch9 tiêu kinh t Vit Nam t! 2003 – 2006 Trang 51
Bng 2.8: Mt s ch9 tiêu kinh t Vit Nam t! 2006 – 2008 Trang 53
iv
DANH MC CÁC CH VIT TT
ASEAN Hip Hi các Quc gia ông Nam Á
BRER T giá th6c song ph(ng
CAD ô la Canada
CNY Nhân dân t
CSTT Chính Sách Tin T
EU Liên minh Châu Âu
EUR +ng Euro
FDI <u t tr6c tip nc ngoài
FRANC +ng Th4y S=
GBP Bng Anh
GDP T'ng sn ph"m quc ni
IMF Qu= tin t Quc t
JPY Yên Nht
MEER T giá th6c a ph(ng
v; mô. T giá hi oái có tác ng và nh hng n nn kinh t ca mBi quc gia
nói riêng và mi quan h kinh t quc t nói chung, Cc bit là quan h th(ng mi
gi*a các nc vi nhau nên nó luôn )c chính ph các nc quan tâm.
Vic xác #nh ch iu hành chính sách t giá hi oái thích h)p sD giúp
quc gia ch ng trc nh*ng bin ng b5t th.ng & gi* cân bEng mà tránh cho
nn kinh t thoát khFi nh*ng cú sc. T! ó giúp 'n #nh giá c, 'n #nh tin t, thu
hút <u t, ki&m soát )c lm phát, hn ch th5t nghip, to )c lòng tin ca
ng.i dân vào +ng ni t, vào chính sách kinh t. i vi Vit Nam, iu hành t
giá trong th.i gian qua mCc dù ã cho th5y mt vai trò nh5t #nh nhng vGn còn ó
t+n ti và hn ch c<n khAc ph4c, trong tình hình mi òi hFi iu hành t giá hi
vi
oái linh hot và hiu qu h(n. Chính vì vy, tác gi l6a chHn tài ” Gii pháp
iu hành t giá hi oái trong bi cnh hi nhp Vit Nam”. 2. i t$%ng nghiên c&u và ph'm vi nghiên c&u
tài nghiên c7u v iu hành t giá ca Vit Nam trong giai on t! n m
1992 n sáu tháng <u n m 2008. Trong ó, nghiên c7u iu hành t giá hi oái
và tác ng ca nó n nn kinh t Vit Nam nh th nào. +ng th.i nghiên c7u
kinh nghim sI d4ng t giá hi oái trong xây d6ng và phát tri&n kinh t ca mt s
nc trên th gii. T! ó hình thành #nh hng cho iu hành t giá ca Vit Nam,
vi hy vHng t giá sD là mt trong nh*ng công c4 giúp Vit Nam hi nhp hiu qu
vào nn kinh t th gii.
3. Ph$(ng pháp nghiên c&u
Ph(ng pháp )c dùng ây ch yu sI d4ng ph(ng pháp lit kê, mô t
các s6 kin, so sánh, i chiu.... +ng th.i kt h)p vi các hHc thuyt kinh t hin
i, kinh nghim iu hành t giá ca mt s nc, t! ó a ra ph(ng hng
hoàn thin c( ch iu hành t giá hi oái ca Vit Nam.
4. C)u trúc c*a "# tài
tài g+m 3 ch(ng:
Hay gi*a Dollar M= và Euro là 1 EUR = 1,28262 USD.
+ng tin & s l)ng mt (n v# trong các t l nh nh*ng ví d4 trên gHi
là +ng tin #nh danh hay +ng tin c( s. Vì th, khi c<n th& hin mt cách
nghiêm ngCt và chính xác, ng.i ta th.ng nói: "T giá hi oái gi*a +ng Vit
2
Nam và Dollar M= trên th# tr.ng ngoi hi #nh danh bEng Dollar M= là 16.045
+ng bEng 1 Dollar" hoCc "T giá hi oái gi*a +ng Vit Nam và Dollar M= trên
th# tr.ng ngoi hi #nh danh bEng +ng Vit Nam là 0,0000624 Dollar bEng 1
+ng".
Th6c ch5t ca t giá hi oái ó là quan h so sánh gi*a +ng tin các nc
vi nhau, hay nói cách khác: T giá hi oái là giá ca mt (n v# tin t nc này
)c bi&u hin bEng nh*ng (n v# tin t nc khác.
Tùy vào t!ng cách phân loi t giá, sD có nhiu cách #nh ngh;a khác nhau.
Vit Nam, theo Khon 10 iu 3 Ngh# #nh 160/2006/N-CP ngày 28/12/2006 ca
Chính Ph v Quy #nh chi tit thi hành Pháp lnh Ngoi hi có #nh ngh;a:
”T giá hi oái ca +ng Vit Nam là giá ca mt (n v# tin t nc ngoài
tính bEng (n v# tin t ca Vit Nam.”
1.1.1.2 T giá hi oái danh ngha
T giá hi oái danh ngh;a là t giá )c sI d4ng hàng ngày trong giao d#ch
trên th# tr.ng ngoi hi, nó chính là giá ca mt +ng tin )c bi&u th# thông qua
+ng tin khác mà cha cp n t(ng quan s7c mua hàng hóa và d#ch v4 gi*a
chúng.
Trên bng in ti các Ngân hàng Th(ng mi a ra t giá niêm yt hàng
ngày:
1 USD = 16.130 VND (16.130 VND/USD)
1 JPY = 151,46 VND (151,46 VND/JPY)
ó chính là t giá hi oái danh ngh;a, nó th& hin t l trao 'i gi*a các +ng tin
ca các quc gia. Có ngh;a là nu khách hàng giao d#ch 'i 1 ô la M= sD nhn
)c 16.130 VND hoCc 'i 1 yên Nht, khách hàng sD nhn )c 151,46 VND.
T giá hi oái danh ngh;a là giá t(ng i gi*a +ng tin ca hai nc. Ví
° T giá hi oái th6c là ch9 tiêu phân tích iu kin kinh t v; mô, t! ó có
nh*ng ph(ng hng iu ch9nh t giá danh ngh;a úng hng vì nó phn nh )c
s7c mua ca tin t +ng th.i là thc o ch yu & ánh giá th6c ch5t ca ni t
so vi các ngoi t.
1
Trong ph<n này, tài ch9 xin nêu lên nh*ng khái nim khái quát v t giá th6c.
4
Vi m7c quan trHng nh vy nên ng.i ta ang tìm cách xác #nh t giá
th6c và d6 oán d#ch chuy&n ca nó. T giá th6c th.ng )c #nh ngh;a trong các
lý thuyt kinh t nh sau:
T giá hi oái th6c là t giá danh ngh;a )c iu ch9nh bi t(ng quan giá
c trong nc và ngoài nc. T giá hi oái th6c t là giá t(ng i ca hàng hóa
hai nc. T7c là, t giá hi oái th6c t cho chúng ta bit t l mà d6a vào ó
hàng hóa ca mt nc )c trao 'i vi hàng hóa ca nc khác.
T giá th6c có th& )c xác lp trong mi quan h vi mt i tác th(ng
mi hoCc d6a trên trung bình cho t5t c các i tác th(ng mi hoCc chính các quc
gia cnh tranh. Trong tr.ng h)p so sánh gi*a hai nc, t giá th6c )c gHi là T
giá thc song phng (BRER); Trong tr.ng h)p th7 hai, so sánh vi hàng lot
các bn hàng mà mt quc gia có quan h mu d#ch, )c gHi là T giá thc a
phng (MEER), hay còn gHi là T giá thc hiu lc (REER) và )c tính toán
trên c( s trung bình có trHng s.
T giá thc song phng là cách (n gin và d& nh5t & tính toán các ch9 s
t giá th6c. Chúng so sánh giá c ca mt r' hàng hóa tiêu dùng hay sn xu5t i
din ca nc ch nhà và giá c ca mt r' hàng hóa làm i din nc )c c
tính bEng mt loi tin, có th& là ni t hoCc ngoi t, và ch9 ra giá tr# t(ng i ca
ni t và ngoi t. T giá th6c song ph(ng không ch9 )c sI d4ng gi*a hai nc
mà có th& )c sI d4ng gi*a mt nc và mt khi có sI d4ng chung mt +ng
tin ví d4 nh +ng USD hay +ng EUR. Ngày nay, vic tính toán BRER ã )c
các nhà nghiên c7u và hoch #nh chính sách 7ng d4ng r5t nhiu trong th6c t do có
i
∑
=
=
Trong ó w
i
là t'ng s mu d#ch vi các i tác th7 i mà quc gia nc ch
nhà có quan h th(ng mi.
1.1.2 Các ch ". "i#u hành t- giá hi "oái
Phân loi ch iu hành t giá hi oái g+m 3 nhóm chính: (1) iu hành
t giá hi oái c #nh, (2) iu hành t giá hi oái th n'i t6 do và (3) iu hành
t giá hBn h)p gi*a c #nh và th n'i.
1.1.2.1 iu hành t giá hi oái c nh
T giá hi oái c #nh, ôi khi còn )c gHi là t giá hi oái neo, là mt
ki&u ch t giá hi oái trong ó giá tr# ca mt +ng tin )c gAn vi giá tr#
ca mt +ng tin khác hay vi mt r' các +ng tin khác, hay vi mt thc o giá
tr# khác, nh vàng chJng hn. Khi giá tr# tham kho t ng hoCc gim, thì giá tr# ca
+ng tin neo vào c@ng t ng hoCc gim. +ng tin sI d4ng ch t giá hi oái c
#nh gHi là +ng tin c #nh. T giá hi oái c #nh là mt l6a chHn ch t giá
ng)c hoàn toàn vi t giá hi oái th n'i.
Trong ch t giá hi oái c #nh, t giá hi oái hoCc )c gi* không
'i hoCc ch9 cho phép dao ng trong mt phm vi r5t hKp. Nu mt t giá hi oái
bAt <u dao ng quá nhiu, các Chính ph có th& can thip & duy trì t giá hi
oái trong vòng gii hn ca phm vi này.
Trong mt môi tr.ng t giá hi oái c #nh, các nhim v4 qun lý ca mt
công ty a quc gia ít khó kh n h(n. Tuy nhiên, vGn có th& ri ro là Chính ph sD
thay 'i giá ca mt +ng tin nào ó.
6
1.1.2.2 iu hành t giá hi oái th ni t do
th.i gian, và có th& chia thành hai loi ó là quan h trong ngAn hn và quan h
trong dài hn. Trc tiên, mt s6 gim giá ca ni t so vi ngoi t, t7c t giá t ng,
sD có nh hng tr6c tip ngay lên giá c nhp kh"u. Trong khi ó, giá c xu5t kh"u
cha ch#u s6 tác ng này. Kt qu là cán cân th(ng mi, )c o bEng hiu s
gi*a kim ngch xu5t kh"u và nhp kh"u sD suy gim. Tuy nhiên, qua th.i gian,
l)ng nhp kh"u sD gim do giá c nhp kh"u t ng. +ng th.i, giá c hàng hoá xu5t
kh"u tính bEng ngoi t sD gim, làm t ng tính cnh tranh trên th# tr.ng quc t,
dGn n l)ng xu5t kh"u t ng. Nh vy, theo th.i gian (trong dài hn), cán cân
th(ng mi sD chuy&n bin theo chiu hng tích c6c (thCng d).
Tài kho/n vn: <u vào ca Cán cân vn bao g+m <u t tr6c tip và gián
tip nc ngoài, vay n) nc ngoài.
i vi <u t tr6c tip, t giá hi oái tác ng ti giá tr# ph<n vn mà nhà
<u t nc ngoài <u t hoCc góp vn liên doanh. Vn ngoi t hoCc t liu sn
xu5t )c a vào nc s ti th.ng )c 'i ra +ng ni t theo t giá chính
th7c. Bên cnh ó, t giá còn có tác ng ti chi phí và hiu qu ca các hot ng
<u t nc ngoài. Do ó, s6 thay 'i t giá có nh hng nh5t #nh ti hành vi ca
các nhà <u t nc ngoài trong vic quyt #nh có nên <u t vào nc s ti.
<u t gián tip là loi hình <u t thông qua hot ng tín d4ng quc t
c@ng nh vic mua và bán các loi ch7ng khoán có giá tr# trên th# tr.ng. T'ng l)i
t7c nhn )c t! vic <u t vào các tài sn quc t bao g+m hai b phn:
- L)i t7c nhn )c t! tài sn tính bEng ngoi t.
- Khon lãi vn (hay lB vn) phát sinh do vic gim giá (hay t ng giá) ca
+ng t trong th.i gian ó.
L)i t7c t! khon cho vay t! ngoi t = lãi su5t ngoi t + Gim giá +ng ni
t. Trong mt th gii có s6 luân chuy&n vn quc t t6 do, sD xy ra tình trng là
lu+ng vn chy ra nc ngoài mBi khi t'ng l)i t7c t! khon cho vay bEng ngoi t
ln h(n lãi su5t trong nc. ChJng hn, khi mHi ng.i d6 tính +ng ni t sD b#
gim giá trong t(ng lai. Và khi lãi su5t trong nc ln h(n t'ng l)i t7c t! khon
vay nc ngoài sD có lu+ng vn ln chy vào trong nc.
8
9
kin lm phát chung ca mt nc sD th5p trong tr.ng h)p +ng tin nc này
t ng giá, nu các iu kin khác bEng nhau.
Trong khi mt +ng tin mnh là mt gii pháp kh d; i vi lm phát cao,
nó có th& gây nên m7c th5t nghip cao h(n do giá c hàng hóa ngoi quc h5p dGn
h(n do kt qu ca mt +ng ni t mnh. Hãy xem li thí d4 v +ng h+ trên ây,
giá ban <u ca +ng h+ M= là 1.000 ô la, hay khong 3 franc n mt ô la. Gi d4
+ng h+ ô la t ng giá, 1 ô la n 4 franc Th4y S= ( 1franc n 0,25 ô la). Trong
tr.ng h)p này, ng.i tiêu dùng M= có th& mua mt +ng h+ Th4y S= giá 3.000
franc ch9 vi 750 ô la M= (chia 3.000 cho 4), ít h(n mua +ng h+ M= 250 ô la.
Trong khi nh*ng tr.ng h)p này sD ng n cn nhà sn xu5t +ng h+ M= t ng giá sn
ph"m ca mình, nó có th& buc nhà sn xu5t +ng h+ M= sa thi công nhân, vì h<u
ht ng.i tiêu dùng sD mua +ng h+ ngoi quc. T l th5t nghip t(ng i cao
M= trong sut th.i gian t! 1981 – 1983 có th& là do +ng h+ ô la t ng giá lúc b5y
gi..
Tóm li, mt +ng ni t yu có th& làm gim xung m7c th5t nghip nhng
li "y t l lm phát cao h(n, trong khi mt +ng ni t mnh có th& làm gim lm
phát nhng li to th5t nghip cao h(n. Giá tr# lý tng ca mt +ng tin tùy thuc
vào quan i&m ca nc ó và ca các quan ch7c có liên quan n nh*ng quyt
#nh này. Mt +ng tin mnh hay yu ch9 là mt trong nhiu yu t tác ng n
các iu kin kinh t ca mt nc.
1.1.3.3 Giá chng khoán
Nh*ng ng.i tham gia vào th# tr.ng tài chính theo dõi chCt chD các bin
ng trong giá tr# ca +ng ô la. Vì vy, các bin ng ca giá ô la tác ng n
giá ch7ng khoán mua bán trên th# tr.ng này. Tác ng c4 th& tùy thuc vào loi
ch7ng khoán )c mua bán, nhng ta có th& có mt vài khái quát v tác ng ca
giá ô la i vi giá trái phiu và c' phiu.
Tác ".ng c*a t- giá "i v1i giá trái phiu. Do các dao ng trong giá ô la
nh hng n lãi su5t, nó c@ng nh hng n giá trái phiu. Nu các iu kin
khác bEng nhau, d6 kin mt +ng tin yu r5t có th& làm t ng d6 kin v lm phát.
Tuy nhiên c@ng sD có mt vài nhà phân tích lp lun rEng nh hng ca các bin
ng t giá i vi các báo cáo tài chính là không liên quan (vi giá c' phiu) tr!
khi các lu l)ng tin t c@ng b# nh hng.
11
Nh*ng thay 'i giá tr# +ng ni t có th& tác ng n giá c' phiu theo mt
cách khác: tác ng n nh*ng d6 báo v các yu t kinh t nh hng n tành qu
ca công ty. Thí d4, nu mt +ng tin yu kích thích nn kinh t ni #a, nó có th&
thúc "y mt công ty nào ó có doanh s t ng lên hoCc gim i, nh5t là i vi các
công ty kinh doanh xu5t nhp kh"u. T5t c iu này sD tác ng n giá c' phiu
ca các công ty trong nc.
Các d6 báo v mt +ng ni t mnh có th& giúp gia t ng các dòng vn
(ròng) vào trong nc và vì vy to áp l6c gim lãi su5t và do vy làm t ng giá c'
phiu (nu các iu lin khác bEng nhau).
Tóm li, tác ng ca các d6 báo t giá i vi giá tr# c' phiu ca mt công
ty tùy thuc vào:
- M7c nhp hay xu5t kh"u mà các công ty này th6c hin.
- Thành t ca các th# tr.ng nhp và xu5t kh"u.
- S6 có sLn ca các sn ph"m thay th hàng nhp hay xu5t kh"u.
- M7c công ty hành ng & bo v các lu l)ng tin t d6 kin ca
mình trc các bin ng t giá.
- Doanh s và thu nhp t(ng i phát sinh t! các công ty con nc
ngoài.
- Thành t có tính #a ph(ng ca các công ty con.
- M7c ri ro có th& có ca công ty do các iu lin kinh t nh lm phát
hay lãi su5t.
Mt s công ty có th& phòng ng!a ri ro i vi giá c' phiu do t giá thay
'i, trong khi các công ty khác li tn d4ng )c các thành qu t! nh*ng thay 'i
này.
1.1.3.4 Th trng tín dng
T giá tác ng n th# tr.ng tín d4ng thông qua các hot ng liên quan
mt cách t6 do.
13
Chính ph còn nB l6c duy trì t giá +ng ni t trong vòng các biên không
chính th7c, hay "n. Báo chí th.ng trích dGn là các nhà phân tích d6 oán là mt
+ng tin sD không t4t di m7c hay t ng trên m7c chu"n nào ó vì ngân hàng
trung (ng sD can thip & iu này không xy ra. Tuy nhiên, ngay c khi có các
gii hn, các gii hn này c@ng sD )c iu ch9nh qua th.i gian. Mt +ng ni t
yu hay mnh có th& sD )c ch5p nhn mt th.i k: nào ó, nhng chúng có th&
thay 'i theo th.i gian.
Trong vài tr.ng h)p, Chính ph có th& sD can thip & cô lp giá tr# +ng
ni t khFi nh*ng xáo trn tm th.i nào ó. Thí d4, tin giá d<u sD t ng có th& a
n d6 kin giá tr# +ng yên Nht sD gim trong t(ng lai, vì Nht chuy&n 'i +ng
yên sang ô la & mua d<u ca các nc xu5t kh"u d<u. Các nhà <u c( th# tr.ng
ngoi hi có th& 'i +ng yên l5y ô la d6 phòng cho s6 gim giá này. Vì vy,
Chính ph Nht có th& can thip & bù tr! áp l6c gim giá t7c th.i ca +ng yên do
các giao d#ch th# tr.ng này.
Nhiu nghiên c7u cho th5y, s6 can thip ca Chính ph không có tác ng
lâu dài i vi các bin ng t giá. Trong nhiu tr.ng h)p, s6 can thip này b#
các l6c th# tr.ng áp o. Tuy nhiên, th.ng thì các NHTW hot ng d6a trên lý
thuyt là t giá có th& bin ng nhiu h(n nu không có can thip nào c.
Khi can thip vào t giá hi oái, Chính ph có th& can thip tr6c tip hoCc
can thip gián tip thông qua các chính sách, các hàng rào ca Chính ph.
Can thip tr6c tip: Ph(ng pháp can thip tr6c tip ca NHTW & buc
+ng ni t gim là bán chúng ra th# tr.ng, 'i ni t l5y ngoi t khác trên th#
tr.ng ngoi hi. Ph(ng pháp này gHi là ”làm tràn ngp th# tr.ng bEng +ng ni
t”. T! ó sD gây áp l6c làm gim +ng ni t.
Trên bình din Quc t, can thip tr6c tip th.ng có hiu qu nh5t khi có
mt nB l6c phi h)p gi*a NHTW các nc. Vi d4: i vi +ng ô la, nu t5t c các
ngân hàng cùng +ng th.i c gAng t ng giá hay gim giá +ng ô la theo cách v!a
mô t trên, hH có th& áp Ct mt áp l6c ln h(n i vi +ng ô la.
nn kinh t ca nc mình bEng cách h giá +ng ni t và gia t ng m7c c<u ca
nc ngoài i vi sn ph"m ni #a ca mình. Trong nB l6c h giá +ng ô la so
vi +ng bng, chJng hn, Chính ph M= có th& ánh thu trên thu nhp t! ch7ng
15
khoán ca M= t! các nhà <u t Anh. Hành ng này sD làm gim nhu c<u ca nhà
<u t Anh i vi ô la M= và vì vy làm gim giá tr# +ng ô la. Tuy nhiên,
Chính ph Anh có th& c gAng ng n cn +ng bng Anh t ng giá bEng cách ánh
thu trên thu nhp ch7ng khoán Anh ca các nhà <u t M=. Hành ng này sD làm
gim nhu c<u +ng bng Anh ca nhà <u t M= do ó to áp l6c h giá +ng bng
Anh. Do s6 cnh tranh ca hai nc & làm gim giá tr# +ng ni t ca mình (hay ít
nh5t ng n không cho nó t ng giá), c hai nc sD có th& cùng b# thit hi. H(n n*a,
các hàng rào có th& dGn n mi quan h gi*a hai Chính ph x5u i.
1.2 KINH NGHIM IU HÀNH T GIÁ MT S NC
1.2.1 Kinh nghi,m "i#u hành t- giá 0 Trung Quc
Trung quc ang trong quá trình chuy&n 'i t! nn kinh t k hoch hóa tp
trung ”Khép kín” sang nn kinh t phát tri&n d6a trên c( ch th# tr.ng ”m” ch#u
s6 iu tit ca Nhà nc theo #nh hng Xã hi ch ngh;a. Vì vy, nh*ng kinh
nghim ca Trung Quc trong iu hành chính sách t giá hi oái sD là nh*ng bài
hHc h*u ích cho vic hoch #nh và iu hành chính sách t giá hi oái vô cùng
quý báu cho Vit Nam.
Trc ây, Trung Quc xây d6ng và áp d4ng chính sách t giá hi oái c
#nh và và a t giá nhng không tuân theo hoàn toàn úng các nguyên tAc ca ch
t giá c #nh. Nh*ng t giá )c 5n #nh khác nhau tùy theo t!ng quan h kinh
t i ngoi và thFa thun trong quan h ca hai bên hay nhiu bên có tính ch5t ni
b, xoay quanh giá tr# ca +ng ô la. Chính c( ch t giá này ã làm cho các yu t
th# tr.ng nh quan h cung c<u ngoi t, nh*ng nhân t tác ng t giá và th#
tr.ng ngoi hi, th# tr.ng tài sn ...không còn là công c4 Ac l6c ca nn kinh t
th# tr.ng, không có tác d4ng là nh*ng òn b"y thúc "y t ng trng kinh t. Kt
qu ca c( ch t giá này ã to nên mt h sâu ng n cách gi*a th# tr.ng trong và
ngoài nc, tc ot quyn ch ng kinh t, góp ph<n a nn kinh t ca Trung
T giá n m (CNY/USD) 5,222 5,434 5,752 5,800
T giá hi oái trung bình n m
(CNY/USD)
4,783 5,323 5,515 5,762
Cán cân th(ng mi (triu USD) 9.165 8.743 5.183 -10.654
Lm phát Trung Quc (%/n m) 3,06 3,54 6,34 14,58
Lm phát M= (%/n m) 5,4 4,4 4,4 2,4
Ngun: Ngân hàng Th gii.
Thông qua các ch9 s v cán cân th(ng mi, lm phát ca Trung Quc và
M=, cho th5y vic Trung Quc duy trì 'n #nh theo hng c #nh t giá trong iu
17
kin lm phát tip t4c gia t ng ã bAt <u có nh*ng tác ng x5u do +ng nhân dân
t có kh n ng tr li tình trng b# ánh giá cao so vi s7c mua th6c t. & ci thin
tình hình, vào n m 1994, Trung Quc tuyên b phá giá mnh +ng nhân dân t và
c #nh t giá 8,7 nhân dân t & 'i l5y 1 ô la M=. Vi t giá này, +ng nhân dân
t ã b# #nh giá th5p nhng li to )c l)i th xu5t kh"u gia t ng.
B/ng 1.3: Tình hình kinh t Trung Quc nm 1994 – 1997:
Ch9 tiêu 1994 1995 1996 1997
T'ng kim ngch XNK (t USD) 236,72 280,9 289,9 325,05
Tc t ng trng ca XNK (%/n m) 20,97 18,65 6,41 12,12
Cán cân tài khon vn (triu USD) 32.645 38.647 39.966 22.978
Lm phát (%/n m) 24,24 16,9 8,32 2,8
T giá hi oái trung bình
(CNY/USD)
8,6187 8,3514 8,3142 8,2898
Tc t ng trng (%/n m) 12,70 10,5 9,50 8,8
Ngun: Ngân hàng Th gii Qu tin t Quc t.
Cùng vi vic thay 'i chính sách t giá, ch qun lý ngoi hi ca Trung
Quc c@ng )c ci cách mnh mD: t giá chính th7c thng nh5t vi m7c t giá
hoán 'i hin hành; ch gi* li ngoi t )c bãi bF, th# tr.ng ngoi hi liên
3% tin ti 4-5%.
Nh*ng bin pháp trên ca Chính ph Trung Quc không nh*ng ã giúp hn
ch s6 t ng giá ca +ng Nhân dân t, mà còn khin +ng tin này duy trì m7c giá
th5p trong th.i gian dài, khuyn khích xu5t kh"u Trung Quc. Tuy nhiên, vic +ng
Nhân dân t )c #nh giá th5p c@ng là nguyên nhân dGn n thâm h4t cán cân
th(ng mi ca các i tác ln có quan h vi Trung Quc nh : M=, Nht Bn,
EU. Theo các nc G7, t giá quá chCt gi*a +ng Nhân dân t và USD b# xem là
nguyên nhân khin hàng hoá ca nc ngoài tr nên At F h(n Trung Quc, và
ng)c li, hàng hoá ca Trung Quc nc ngoài li r? mt cách không công bEng,
gây b5t l)i cho hàng xu5t kh"u ca M= nói riêng và ca các nc G7 nói chung.
M=, Nht Bn và mt s nn kinh t gCp nhiu khó kh n khác ca châu Âu ã +ng
lot kêu gHi Trung Quc xem xét iu tit t giá hi oái linh hot h(n. MCc dù vy,
do gim giá +ng Nhân dân t là v5n nhy cm c v kinh t và tâm lý trên th#
tr.ng tài chính trong nc c@ng nh khu v6c, nên Chính ph Trung Quc vGn th6c