ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
PHÙNG VĂN NAM
VAI TRÒ CỦA QUẦN CHÚNG NHÂN DÂN
TRONG SỰ NGHIỆP BẢO VỆ AN NINH TỔ QUỐC
VÙNG ĐÔNG NAM BỘ HIỆN NAY
Chuyên ngành: CNDVBC & CNDVLS
Mã số: 62.22.80.05
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC
Thành phố Hồ Chí Minh - 2013
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của để tài
Vai trò quyết định của quần chúng nhân dân trong lịch sử đã được
C. Mác và Ph. Ăngghen khẳng định trong quá trình xây dựng thế giới
quan triết học mới, nhất là quan niệm duy vật về lịch sử. Việc xác lập
vai trò của quần chúng nhân dân không phải ngẫu nhiên, mà dựa trên
nền tảng vững chắc của tiến trình lịch sử xã hội, gắn với hoạt động của
quần chúng nhân dân trong các lĩnh vực sản xuất vật chất, đấu tranh
biến đổi xã hội và sáng tạo ra các giá trị văn hóa tinh thần.
Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam, đã tiếp thu sâu
sắc quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vai trò của quần chúng
nhân dân trong lịch sử, đồng thời vận dụng một cách sáng tạo quan
điểm ấy vào quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam trong đó có sự
nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc. Đó là một trong những nguyên nhân vô
cùng quan trọng và có ý nghĩa lớn lao góp phần làm nên thắng lợi của
cách mạng Việt Nam trong suốt quá trình đấu tranh chống giặc ngoại
xâm, giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.
Vùng Đông Nam bộ là địa bàn rất phức tạp về an ninh trật tự, bởi
vì nó bao gồm các địa phương gắn liền với các lĩnh vực hoạt động như:
chính trị, kinh tế, ngoại giao, văn hóa, giáo dục, du lịch, dầu khí, các
khu công nghiệp, các tôn giáo, các dân tộc, địa bàn có biên giới với

chúng nhân dân trên lĩnh vực bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự
an toàn xã hội, là biện pháp công tác có hiệu quả để góp phần giải quyết
vấn đề an ninh trật tự trong tình hình hiện nay tại vùng Đông Nam bộ.
Chính vì những lý do trên, tác giả lựa chọn vấn đề “Vai trò của quần
chúng nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc vùng Đông
Nam bộ hiện nay” cho đề tài luận án tiến sĩ triết học của mình.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài
Các công trình, bài viết về vai trò của quần chúng nhân trong lịch
sử nói chung, trong lĩnh vực bảo vệ an ninh tổ quốc nói riêng, khá
phong phú, song chủ yếu tập trung vào ba nhóm chính:
Thứ nhất, những công trình, bài viết mang tính định hướng về thế
giới quan và phương pháp luận, liên quan đến vai trò của quần chúng
nhân dân trong các tác phẩm của các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác -
Lênin, của Hồ Chí Minh, các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Có thể nói, vấn đề vai trò của quần chúng nhân dân chiếm vị trí quan
trọng trong các tác phẩm của các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác - Lênin.
Các thời kỳ của sự phát triển triết học Mác, giai đoạn Mác - Ăngghen,
đều đề cập đến vai trò của quần chúng nhân dân, khẳng định vai trò của
quần chúng nhân dân trong các hình thức hoạt động lịch sử – hoạt động
sản xuất vật chất, hoạt động cải tạo xã hội, hoạt động sáng tạo văn hóa.
V. I.Lênin bảo vệ, phát triển triết học Mác. Lênin đã vạch trần bản
chất phản cách mạng, giả danh “người bạn của dân” của bọn dân túy ở
Nga vào những năm 90 của thế kỷ XIX. Di huấn của Người trong loạt
bài viết và bức thư gửi Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản
(bônsêvích) Liên Xô, trong đó có cả bài về sự cần thiết đổi mới chủ
nghĩa xã hội và phương thức phát huy vai trò của quần chúng nhân dân.
2
Thứ hai, các công trình, bài viết của các nhà lý luận về vai trò quần
chúng nhân dân trong lịch sử, đặc biệt sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc
trong điều kiện hiện nay ở Việt Nam.

công cuộc đổi mới và xây dựng đất nước trong giai đoạn hiện nay.
Tác phẩm “Toàn dân đoàn kết chống Mỹ, cứu nước dưới ngọn cờ tư
tưởng Hồ Chí Minh (1954 – 1975)” của tác giả Hoàng Trang (Nhà xuất
bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005). Tác giả đã chứng minh rằng chính
sự vận dụng linh hoạt và nhuần nhuyễn những quan điểm cơ bản, những
3
giải pháp và nguyên tắc của tư tưởng đại đoàn kết của Hồ Chí Minh một
cách sáng tạo trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã góp phần
quyết định thắng lợi của cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân, là
điều kiện của việc đưa cả nước quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội.
Tác phẩm “Dân chủ - di sản văn hóa Hồ Chí Minh” của tác giả
Nguyễn Khắc Mai (Nhà xuất bản Lao động, Hà Nội - 1997) đã hệ thống
hóa tư tưởng dân chủ của Hồ Chí Minh và trình bày tư tưởng dân chủ
Hồ Chí Minh trong một số lĩnh vực thực tiễn. Tác giả cho rằng làm theo
tư tưởng của Người sẽ đạt được mục tiêu dân giàu, nước mạnh, công
bằng, dân chủ, văn minh.
Ngành Công an cũng luôn xác định vai trò quần chúng nhân dân
trong sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc là một lực lượng hùng hậu, hết
sức to lớn. Từ trước đến nay cũng đã có một số đề tài khoa học, bài viết
trên các báo, tạp chí về vai trò của quần chúng nhân dân trong sự nghiệp
bảo vệ an ninh tổ quốc.
Sách “Cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ,
Công an nhân dân làm nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ an ninh chính trị
và giữ gìn trật tự an toàn xã hội ở nước ta hiện nay” (Nhà xuất bản
Công an nhân dân, Hà Nội - 2000) khẳng định: sự nghiệp bảo vệ an
ninh chính trị và giữ gìn trật tự an toàn xã hội chỉ thực sự thành công
khi thực hiện cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm
chủ và Công an nhân dân làm nòng cốt.
Tác phẩm “Một số vấn đề về phát huy vai trò nhân dân bảo vệ an
ninh, trật tự ở nước ta hiện nay” (Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

vệ an ninh trật tự trên tuyến biên giới của lực lượng Công an huyện Bến
Cầu, tỉnh Tây Ninh.
Tuy nhiên chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu một
cách hệ thống, toàn diện về vai trò quần chúng nhân dân trong sự
nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc vùng Đông Nam bộ.
3. Mục đích, nhiệm vụ, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của
luận án
- Mục đích của luận án
Từ việc phân tích quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về vai trò
của quần chúng nhân dân trong lịch sử, sự vận dụng của Hồ Chí Minh
và Đảng Cộng sản Việt Nam về vai trò của quần chúng nhân dân vào sự
nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc, luận án đã làm rõ thực trạng vai trò của
quần chúng nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc tại vùng
Đông Nam bộ, gắn kết với năng lực của các tổ chức làm công tác vận
động quần chúng nhân dân bảo vệ an ninh tổ quốc bao gồm tổ chức
Đảng, chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội, trong đó Công an
nhân dân là lực lượng nòng cốt. Đồng thời gợi mở phương hướng và
những giải pháp cơ bản phát huy vai trò của quần chúng nhân dân trong
sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc vùng Đông Nam bộ hiện nay.
- Nhiệm vụ của luận án
Để đạt được mục đích trên, luận án tập trung thực hiện các nhiệm
vụ sau:
5
Phân tích những nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin về vai
trò của quần chúng nhân dân trong lịch sử, sự vận dụng của Hồ Chí
Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về vai trò của quần chúng nhân dân
trong lịch sử vào sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc, đặc biệt là trong sự
nghiệp đổi mới hiện nay; vấn đề lý luận về vai trò của quần chúng nhân
dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc.
Nghiên cứu những điều kiện địa lý, kinh tế - xã hội và an ninh trật

ở vùng Đông Nam bộ hiện nay.
6
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
Về mặt lý luận, luận án góp phần làm rõ một cách có hệ thống lý
luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của
Đảng cộng sản Việt Nam về vai trò của quần chúng nhân dân trong lịch
sử, và vận dụng vào sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc, đặt biệt là trong
sự nghiệp đổi mới, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Về mặt thực tiễn, luận án đã làm rõ thực trạng vai trò quần chúng
nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc ở vùng Đông Nam bộ,
chỉ ra những thành quả, những hạn chế và nguyên nhân cơ bản, đề ra
phương hướng và những giải pháp nhằm phát huy vai trò của quần
chúng nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc vùng Đông
Nam bộ hiện nay.
7. Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và
phụ lục, nội dung của luận án được kết cấu thành 3 chương, 9 tiết.
Chương 1
LÝ LUẬN CHUNG CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ
VAI TRÒ CỦA QUẦN CHÚNG NHÂN DÂN TRONG LỊCH SỬ,
SỰ VẬN DỤNG CỦA HỒ CHÍ MINH VÀ ĐẢNG CỘNG SẢN
VIỆT NAM VÀO SỰ NGHIỆP BẢO VỆ AN NINH TỔ QUỐC
1.1. LÝ LUẬN CHUNG CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ
VAI TRÒ CỦA QUẦN CHÚNG NHÂN DÂN TRONG LỊCH SỬ
1.1.1. Khái lược các quan điểm khác nhau trong lịch sử triết
học trước Mác về vai trò của quần chúng nhân dân
Tại phương Đông vấn đề vai trò của quần chúng nhân dân được đề
cập đến trong nhiều học thuyết triết học, nhất là triết học Trung Quốc và
Ấn Độ cổ đại. Trong tư tưởng của Khổng – Mạnh, “dân” được hiểu theo
nghĩa là những người cùng đinh đến số đông dân cư, bao gồm nhiều

Mác là triết học cổ điển Đức. Các nhà triết học như Kant, G.Fichte,
G.W.Hegel cũng có một số quan điểm về vai trò của quần chúng nhân
dân và cá nhân trong lịch sử.
Xem xét khái quát một số quan điểm triết học trước Mác về quần
chúng nhân dân có thể rút ra nhận định: thứ nhất, trong lịch sử triết học
trước Mác cả phương Đông lẫn phương Tây có một số quan điểm tích
cực về quần chúng nhân dân, thậm chí đến gần với sự nhận thức nghiêm
túc vai trò của quần chúng nhân dân trong các lĩnh vực kinh tế, chính
trị, xã hội. Thứ hai, phần lớn các nhà triết học trước Mác đều là những
nhà duy tâm trong quan niệm về xã hội, đã chi phối cách hiểu về động
lực của tiến bộ xã hội, về quan hệ giữa thiên tài, vĩ nhân với quần chúng
nhân dân.
1.1.2. Bước ngoặt cách mạng trong lịch sử triết học và sự hình
thành lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về vai trò quần chúng
nhân dân trong lịch sử
Quan niệm thật sự khoa học về vai trò quần chúng nhân dân trong
lịch sử gắn liền với bước ngoặt cách mạng do C.Mác và Ph.Ăngghen
8
thực hiện. Ngay trong những tác phẩm đầu tiên đánh dấu sự chuyển
biến từ chủ nghĩa duy tâm sang chủ nghĩa duy vật biện chứng, C.Mác
và Ph.Ăngghen đã xây dựng một trong những quy luật quan trọng của
chủ nghĩa duy vật lịch sử, đó là: “Hoạt động của lịch sử càng lớn lao thì
do đó, quần chúng, mà hoạt động lịch sử đó là sự nghiệp của mình cũng
sẽ lớn lên theo”
(1)
. Lênin viết: “Những lý luận trước kia đã không nói
đến chính ngay hành động của quần chúng nhân dân, còn chủ nghĩa duy
vật lịch sử, thì lần đầu tiên, đã giúp ta nghiên cứu một cách chính xác
như khoa lịch sử tự nhiên, những điều kiện xã hội của đời sống quần
chúng và những biến đổi của những điều kiện ấy”

2)
V.I. Lênin (1981) Toàn tập, tập 2, Nhà xuất bản Tiến bộ, Mátxcơva, trang 68.
9
Chính quyền từ xã đến Chính phủ trung ương do dân cử ra”
(3)
.
Đối với cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh trật tự, Người quan niệm đây
là sự nghiệp của nhân dân, dựa vào nhân dân là một bảo đảm chắc cho
thắng lợi của cuộc đấu tranh. Hồ Chí Minh đã dạy: “Công an có bao
nhiêu người? dù có vài ba nghìn hay năm bảy vạn đi nữa thì lực lượng
ấy vẫn còn ít lắm bên cạnh lực lượng nhân dân… Khi nhân dân giúp đỡ
ta nhiều thì thành công nhiều, giúp đỡ ta ít thì thành công ít, giúp đỡ ta
hoàn toàn thì thắng lợi hoàn toàn”
(4)
.
Tư tưởng của Người trở thành cơ sở lý luận vững chắc cho công tác
vận động phát huy vai trò quần chúng bảo vệ an ninh tổ quốc hiện nay.
1.2.2. Sự vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam về vai trò
của quần chúng nhân dân trong lịch sử vào sự nghiệp bảo vệ an
ninh tổ quốc
Tư tưởng “quần chúng nhân dân làm nên lịch sử” được Đảng ta vận
dụng sáng tạo vào thực tiễn cách mạng trong suốt hơn 80 năm qua. Đại
hội VI của Đảng đã rút ra bài học: “Trong toàn bộ hoạt động của mình,
Đảng phải quán triệt tư tưởng “lấy dân làm gốc”, xây dựng và phát huy
quyền làm chủ của nhân dân lao động”
(5)
. Hội nghị lần thứ 8 khóa VI đã
đề ra nghị quyết 8B về “Đổi mới công tác quần chúng của Đảng, tăng
cường mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân”. Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ VII đã thông qua cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá

đất nước.
Bảo vệ an ninh tổ quốc là bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự
an toàn xã hội của đất nước.
Trong sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc vai trò của quần chúng
nhân dân được thể hiện ở nhiều mặt: Thứ nhất, quần chúng nhân dân là
nền tảng, là chỗ dựa vững chắc cho sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc.
Thứ hai, quần chúng nhân dân là lực lượng trực tiếp tham gia công tác
phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh chống tội phạm, quản lý, giáo dục
cải tạo người phạm tội. Thứ ba, quần chúng nhân dân tham gia xây
dựng lực lượng Công an nhân dân trong sạch vững mạnh.
1.3.2. Vận động quần chúng nhân dân bảo vệ an ninh tổ quốc
của lực lượng Công an nhân dân
Khái niệm “Quần chúng nhân dân bảo vệ an ninh tổ quốc” dùng
để chỉ hoạt động của quần chúng nhân dân trong lĩnh vực bảo vệ an
ninh quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội của đất nước.
Phong trào quần chúng nhân dân bảo vệ an ninh tổ quốc là một
hình thức hoạt động tự giác, có tổ chức của đông đảo quần chúng nhân
dân tham gia xây dựng, quản lý nền an ninh trật tự và phòng ngừa, phát
hiện, đấu tranh chống tội phạm nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn
trật tự an toàn xã hội.
“Tổ chức vận động quần chúng nhân dân bảo vệ an ninh tổ quốc”
là quá trình các cơ quan chức năng sử dụng tổng hợp các hình thức, nội
dung, phương pháp để tuyên truyền giáo dục, hướng dẫn, động viên
quần chúng nhân dân tự giác, tích cực tham gia phòng ngừa, phát hiện
đấu tranh chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật, góp phần
bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội.
Các tổ chức làm công tác vận động quần chúng bảo vệ an ninh tổ
quốc bao gồm tổ chức Đảng, chính quyền và các đoàn thể chính trị - xã
11
hội. Các tổ chức này hoạt động trong một cơ chế thống nhất, theo

Công an nhân dân trong công tác phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh
chống các loại tội phạm, bài trừ tai nạn, tệ nạn xã hội và các hành vi vi
phạm khác về an ninh trật tự xã hội.
12
Chương 2
THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA QUẦN CHÚNG NHÂN DÂN
TRONG SỰ NGHIỆP BẢO VỆ AN NINH TỔ QUỐC
VÙNG ĐÔNG NAM BỘ HIỆN NAY
2.1. ĐIỀU KIỆN KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ AN NINH TRẬT TỰ
ẢNH HƯỞNG ĐẾN VAI TRÒ CỦA QUẦN CHÚNG NHÂN DÂN
TRONG SỰ NGHIỆP BẢO VỆ AN NINH TỔ QUỐC VÙNG
ĐÔNG NAM BỘ
2.1.1. Điều kiện địa lý, kinh tế - xã hội vùng Đông Nam bộ
Khảo sát sơ lược các tỉnh, thành phố thuộc vùng Đông Nam bộ cho
thấy, thứ nhất, vùng Đông Nam bộ là vùng có tốc độ tăng trưởng kinh tế
cao, là trung tâm kinh tế của khu vực phía Nam và của cả nước, thu hút
mạnh mẽ đầu tư trong và ngoài nước. Đời sống vật chất, tinh thần của
nhân dân ngày càng được cải thiện và nâng cao, về cơ bản đây là điều
kiện thuận lợi để phát huy vai trò quần chúng bảo vệ an ninh tổ quốc.
Thứ hai, sức hút của sự phát triển đã khiến cho khu vực Đông Nam bộ,
nhất là thành phố Hồ Chí Minh, là vùng đất sôi động nhất của hiện
tượng di dân cơ học; Thứ ba, nhìn từ góc độ an ninh và trật tự, cùng với
sự phát triển của các khu đô thị, khu công nghiệp làm thay đổi cuộc
sống, môi trường và tình hình an ninh trật tự. Thứ tư, văn hóa xã hội
phát triển mạnh, song ở vùng Đông Nam bộ chưa được định hướng,
quan tâm, đầu tư đúng mức đã dẫn đến tình trạng phát triển tự phát.
Trình độ nhận thức của quần chúng nhân dân ở một số địa bàn còn thấp,
ý thức pháp luật còn hạn chế, chưa nhận thức và phát huy vai trò làm
chủ của mình trong lĩnh vực bảo vệ an ninh tổ quốc.
2.1.2. Điều kiện an ninh trật tự vùng Đông Nam bộ

định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam có những đặc điểm riêng đã đem
lại những tác động tích cực cho sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội,
giáo dục, tư tưởng và chính trị. Tuy nhiên, không thể nào tránh khỏi
những tác động tiêu cực của nó ở các lĩnh vực trên. Do đặc điểm của
vùng, sự tác động tiêu cực của kinh tế thị trường có ảnh hưởng đến an
ninh trật tự xã hội ở vùng Đông Nam bộ là tất yếu.
Tác động của xu thế toàn cầu hóa đến quá trình kinh tế – xã hội và
an ninh tổ quốc hiện nay. Mặt tích cực của toàn cầu hóa tập trung ở quá
trình làm cho các dân tộc đến gần với nhau, ở tính hiệu quả của chuyển
giao công nghệ, tính thích ứng của các dân tộc trên trường quốc tế, sự
chuyển dịch cơ cấu kinh tế thế giới, khu vực, quốc gia, sự đổi mới nhận
thức, sự cân bằng trong phân công lao động xã hội và sự đồng thuận
trong việc xác định một số chuẩn mực, tiêu chí trong hệ thống pháp
luật, trong văn hóa và giáo dục.
Thực trạng của toàn cầu hóa hiện nay phản ánh xu thế không thể
đảo ngược của tiến trình lịch sử, song đồng thời chứa đựng bên trong nó
những thách thức, nguy cơ đối với các dân tộc. Hiện nay ở nước ta tác
động tiêu cực của toàn cầu hóa đến an ninh trật tự thể hiện: một là, các
thế lực thù địch trong và ngoài nước tiếp tục tranh thủ lợi dụng hoạt
động chống phá cách mạng thông qua các con đường như hợp tác đầu
14
tư, kinh doanh, du lịch; hai là, lợi dụng kẻ hở của các quy định pháp
luật về an ninh trật tự để thực hiện các hoạt động phá hoại chúng ta về
nhiều mặt; ba là, tiếp tục mưu toan thực hiện diễn biến hòa bình,
thường dùng chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền”, các vấn đề về dân tộc,
tôn giáo hòng can thiệp vào nội bộ của nước ta. Sự tác động tiêu cực
của toàn cầu hóa ảnh hưởng đến an ninh trật tự xã hội vùng Đông Nam
bộ là điều không thể tránh khỏi.
2.2. THÀNH QUẢ CỦA QUẦN CHÚNG NHÂN DÂN TRONG
SỰ NGHIỆP BẢO VỆ AN NINH TỔ QUỐC VÙNG ĐÔNG NAM

với các loại tội phạm và tai nạn, tệ nạn xã hội đạt kết quả tốt, đặc biệt là
ở các địa bàn trọng điểm, góp phần tạo ra thế trận an ninh nhân dân
trong sự nghiệp bảo đảm an ninh tổ quốc ở vùng Đông Nam Bộ.
Quần chúng nhân dân phát huy quyền làm chủ trong việc bảo vệ và
xây dựng Đảng, chính quyền, các đoàn thể chính trị - xã hội, trong đó
có lực lượng Công an nhân dân vững mạnh, phát huy được vai trò nòng
cốt của lực lượng Công an trong công tác xây dựng Phong trào toàn dân
bảo vệ an ninh tổ quốc. Tích cực tham gia xây dựng khối đoàn kết
thống nhất giữa các dân tộc, tôn giáo, các tầng lớp xã hội tạo sự nhất trí
cao về chính trị, tinh thần trong nhân dân. Tham gia quản lý giáo dục
những người lầm lỗi tại gia đình và cộng đồng dân cư, giúp đỡ tạo việc
làm để họ ổn định cuộc sống góp phần phòng ngừa các hành vi vi phạm
pháp luật. Phòng ngừa làm giảm tai nạn, phòng chống thiên tai, bảo vệ
môi trường sinh thái tại địa bàn dân cư. Sự tham gia quần chúng nhân
dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc đã giúp nâng cao vai trò của
cả hệ thống chính trị trong đấu tranh phòng, chống tội phạm và bài trừ
tệ nạn xã hội trên địa bàn.
Quần chúng nhân dân đã xây dựng được một số mô hình tổ chức quần
chúng nhân dân nòng cốt và mô hình tổ chức quần chúng nhân dân điển
hình tiên tiến trong Phong trào toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc phù hợp
với tình hình đặc điểm địa bàn vùng Đông Nam bộ như Tổ an ninh nhân
dân, Ban bảo vệ dân phố, Tổ bảo vệ dân số, Đội dân phòng, Đội thanh niên
xung kích, Tổ hòa giải nhân dân ở các địa phương trong vùng.
2.2.2. Nguyên nhân cơ bản những thành quả của quần chúng
nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc vùng Đông Nam bộ
Một là, tổ chức Đảng, chính quyền, tổ chức chính trị - xã hội các
cấp ở vùng Đông Nam bộ đã nhận thức được vai trò quần chúng nhân
dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc là một vấn đề có tính chiến
lược, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hai là, vùng Đông Nam bộ phát
huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị thực hiện có hiệu quả

dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc vùng Đông Nam bộ
Các tổ chức Đảng, chính quyền, tổ chức chính trị - xã hội ở một số
địa phương nhận thức chưa đầy đủ về ý nghĩa và tầm quan trọng của
việc xây dựng phong trào, chưa đánh giá và dự báo chính xác những
diễn biến tình hình về an ninh trật tự, tâm tư, nguyện vọng của quần
chúng. Quyền của quần chúng nhân dân về được biết, được bàn, được
kiểm tra giám sát các hoạt động bảo vệ an ninh tổ quốc tuy đã được xác
định như là một nguyên tắc, nhưng chưa được cụ thể hóa, tổ chức thực
hiện một cách đúng đắn. Công tác xây dựng lực lượng quần chúng nhân
dân nòng cốt, điển hình tiên tiến chưa được các địa phương quan tâm,
đầu tư đúng mức.
Ở một số nơi trong vùng, công tác vận động quần chúng nhân dân
tham gia Phong trào toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc chưa gắn với việc
quan tâm thích đáng đến lợi ích chính đáng của quần chúng, chưa gắn
với các chương trình phát triển kinh tế, xã hội, các phong trào vận động
xây dựng đời sống văn hóa tinh thần.
17
Vai trò nòng cốt của lực lượng chuyên trách còn thiếu về số lượng;
yếu về chất lượng. Một số quy định của Bộ Công an về chức năng,
nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách chưa triển khai thực hiện được
đầy đủ. Công tác vận động, tuyên truyền với đối tượng là người nước
ngoài chưa thực hiện được.
Công tác vận động quần chúng nhân dân bảo vệ an ninh tổ quốc
chậm đổi mới về nội dung và phương pháp, chưa sát hợp với tình hình
thực tế của từng địa bàn cụ thể. Quan hệ phối hợp giữa lực lượng Công
an với các cơ quan chức năng như Mặt trận tổ quốc, Liên đoàn lao
động, Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, Ban quản lý các khu công nghiệp
trong việc trao đổi thông tin, hỗ trợ cơ quan Công an trong công tác xây
dựng Phong trào toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc chưa được tiến hành
thường xuyên, thiếu chiều sâu, thường mang tính sự vụ vì chưa có cơ

chưa biết cách phòng ngừa, đấu tranh có hiệu quả đối với các loại tội
phạm và tệ nạn xã hội. Tâm lý ngại va chạm, không dám ngăn chặn các
hoạt động lưu manh côn đồ của đối tượng tội phạm, không dám tố giác
tội phạm do sợ bị trả thù có xu hướng xuất hiện ngày càng tăng trong
quần chúng. Nguyên nhân cơ bản của những hạn chế trên là tổ chức
Đảng, chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội ở một số địa phương
nhận thức chưa đầy đủ về ý nghĩa và tầm quan trọng vai trò của quần
chúng nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc, nên việc triển
khai thực hiện xây dựng phong trào còn mang tính chiếu lệ, tổng kết để
rút kinh nghiệm và có biện pháp khắc phục kịp thời; đội ngũ cán bộ
chuyên trách của lực lượng Công an làm công tác vận động quần chúng
nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc còn thiếu về số lượng
và yếu về chất lượng. Quan hệ phối hợp giữa lực lượng Công an với các
đoàn thể chính trị - xã hội, Ban quản lý các khu công nghiệp… trong
công tác xây dựng Phong trào toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc chưa
được tiến hành thường xuyên, thiếu chiều sâu.
Chương 3
PHƯƠNG HƯỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP CƠ BẢN
PHÁT HUY VAI TRÒ QUẦN CHÚNG NHÂN DÂN TRONG
SỰ NGHIỆP BẢO VỆ AN NINH TỔ QUỐC
Ở VÙNG ĐÔNG NAM BỘ HIỆN NAY
3.1. XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI VỀ KINH TẾ - XÃ HỘI, AN
NINH TRẬT TỰ TÁC ĐỘNG ĐẾN VAI TRÒ CỦA QUẦN
CHÚNG NHÂN DÂN TRONG SỰ NGHIỆP BẢO VỆ AN NINH
TỔ QUỐC VÙNG ĐÔNG NAM BỘ HIỆN NAY
3.1.1. Sự biến đổi về kinh tế - xã hội tác động đến vai trò quần
chúng bảo vệ an ninh tổ quốc ở vùng Đông Nam bộ hiện nay
Thứ nhất, chuyển sang thời kỳ mới, những nguy cơ trước đây có
thể sẽ biến dạng qua những hoạt động, những xu hướng khác nhau, đan
xen trong nhiều lĩnh vực của quá trình chuyển đổi cơ bản nền kinh tế -

ninh chính trị có ảnh hưởng lớn đến lòng tin của quần chúng, gây khó
khăn, cản trở cho công tác tổ chức vận động phát huy vai trò của quần
chúng nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc.
Trật tự an toàn xã hội sẽ có những diễn biến phức tạp. Các đối
tượng tội phạm hình sự cũng sẽ gia tăng hoạt động, phá hoại lối sống,
đạo đức của một bộ phận dân cư, nhất là đối với tầng lớp thanh, thiếu
niên, làm tha hóa, biến chất không ít cán bộ, viên chức Nhà nước. Đây
20
cũng là một trong những vấn đề có ảnh hưởng đến tâm trạng, nguyện
vọng của quần chúng nhân dân. Lượng người và phương tiện tham gia
giao thông ngày càng cao, nhất là những giờ ra ca, vào ca ở các khu
công nghiệp; ý thức chấp hành luật lệ giao thông của người tham gia
giao thông chưa cao, tình trạng vi phạm luật giao thông đã dẫn đến các
vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng vẫn còn tiếp tục xảy ra.
Xu hướng biến đổi phức tạp của các lĩnh vực như kinh tế - xã hội sẽ
gây mất ổn định tình hình an ninh trật tự trong những năm tới ở vùng
Đông Nam bộ, có ảnh hưởng tiêu cực đến vai trò của quần chúng trong
lĩnh vực bảo vệ an ninh tổ quốc. Điều này đòi hỏi chúng ta phải tăng
cường hơn nữa công tác đấu tranh bảo vệ an ninh tổ quốc bằng mọi biện
pháp và lực lượng, trong đó công tác vận động phát huy vai trò của
quần chúng trong sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc có ý nghĩa đặc biệt
quan trọng. Trong tình hình mới công tác phát huy vai trò quần chúng
bảo vệ an ninh tổ quốc phải quán triệt đầy đủ những yêu cầu cơ bản sau:
Một là, phải xây dựng thế trận an ninh nhân dân làm thất bại mọi hoạt
động chống phá của các thế lực thù địch, loại trừ các nhân tố, điều kiện
gây mất ổn định, không để xảy ra đột biến, bất ngờ trong bất kỳ tình
huống nào. Hai là, phải kiềm chế sự gia tăng tội phạm, khống chế hoạt
động của bọn tội phạm nguy hiểm, chặn đứng không để phát sinh các
vấn đề phức tạp, từng bước đẩy lùi các loại tệ nạn xã hội nhằm từng
bước tạo ra sự chuyển biến về trật tự an toàn xã hội.

AN NINH TỔ QUỐC VÙNG ĐÔNG NAM BỘ HIỆN NAY
Nâng cao vai trò của tổ chức Đảng, chính quyền, tổ chức đoàn thể
các cấp đối với công tác vận động phát huy vai trò của quần chúng nhân
dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc.
Đổi mới công tác tổ chức vận động phát huy vai trò quần chúng
nhân dân bảo vệ an ninh tổ quốc của lực lượng Công an nhân dân ở các
tỉnh, thành phố vùng Đông Nam bộ cho phù hợp với tình hình mới.
Quan tâm đầy đủ lợi ích chân chính của quần chúng nhân dân trong
quá trình hoạch định và thực hiện đường lối, chính sách của cơ quan
Đảng và chính quyền các cấp ở vùng Đông Nam bộ.
Nâng cao ý thức và năng lực bảo vệ an ninh tổ quốc của quần
chúng nhân dân. Đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, góp phần thúc
đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bảo vệ an ninh tổ quốc.
Kết luận chương 3
Vùng Đông Nam bộ là một trong những vùng phát triển năng động
nhất của cả nước, là hạt nhân của vùng kinh tế trọng điểm, là trung tâm
kinh tế, xã hội, văn hóa, ngoại giao của khu vực phía Nam, vùng Đông
Nam bộ trong thời gian tới sẽ đứng trước những biến đổi về kinh tế - xã
hội và an ninh trật tự.
22
Sự biến đổi về kinh tế - xã hội, văn hóa đạo đức, lối sống cơ bản
phát triển theo xu hướng tích cực, tuy nhiên vẫn còn những vấn đề tiêu
cực, phức tạp, tiềm ẩn nhiều nhân tố mất ổn định xã hội. Các thế lực thù
địch trong và ngoài nước tranh thủ lợi dụng hoạt động chống phá cách
mạng, can thiệp vào nội bộ còn diễn biến phức tạp, chứa đựng nhiều
yếu tố đe dọa đến an ninh quốc gia; xu hướng biến đổi phức tạp của các
lĩnh vực kinh tế - xã hội, các đối tượng tội phạm hình sự cũng sẽ gia
tăng hoạt động, đe dọa, khống chế quần chúng nhân dân có ảnh hưởng
xấu đến trật tự an toàn xã hội. Tình hình đó sẽ gây mất ổn định về an
ninh trật tự trong những năm tới ở vùng Đông Nam bộ, có ảnh hưởng

trong những năm tới mang tính cấp bách. Đề tài “Vai trò của quần
chúng nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc vùng Đông
Nam bộ” đã nghiên cứu có hệ thống, toàn diện vấn đề trên cả về lý luận
và thực tiễn.
Về lý luận, luận án góp phần làm sáng tỏ lý luận của chủ nghĩa
Mác – Lênin về vai trò của quần chúng nhân dân trong lịch sử và vận
dụng của Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về vai trò của quần
chúng nhân dân trong lịch sử vào sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc.
Về thực tiễn, luận án đã nghiên cứu điều kiện địa lý, kinh tế, xã
hội và an ninh trật tự vùng Đông Nam bộ ảnh hưởng đến vai trò quần
chúng nhân dân bảo vệ an ninh tổ quốc. Nghiên cứu, đánh giá thực
trạng vai trò quần chúng nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ
quốc ở các tỉnh, thành phố thuộc vùng Đông Nam bộ, chỉ ra những
thành quả, hạn chế và những nguyên nhân cơ bản. Trên cơ sở đó, đề ra
phương hướng và những giải pháp cơ bản nhằm phát huy vai trò của
quần chúng nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc vùng
Đông Nam bộ hiện nay.
24