MỤC LỤC
trang
A.Phần mở đầu 2
I.Bối cảnh của đề tài………………………………………2
II.Lí do chọn đề tài……………………………………… 2
III.Phạm vi nghiên cứu………………………………… 3
IV.Điểm mới trong kết quả nghiên cứu……………… ….3
B.Phần nội dung……………………………………… 3
I.Cơ sở lí luận của vấn đề…………………………… … 3
II.Thực trạng ở trường Trung học cơ sở……………… …4
III.Số liệu trước khi thực hiện………………………… 5
IV.Giải pháp đã tiến hành…………………………… ….5
V.Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm……………………….12
C.Phần kết luận………………………………………….13
I.Những bài học kinh nghiệm…………………………… 13
II.Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm…………………….14
III.Khả năng ứng dụng triển khai………………………….14
IV.Những kiến nghị ,đề xuất………………………… ….15
V.Kết luận kinh nghiệm……………………………………16
Tài liệu tham khảo………………………………………16

1
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
*******************
Đề tài:GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH THÔNG QUA GIỜ DẠY
HỌC NGỮ VĂN
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Bối cảnh của đề tài
Một trong những tư tưởng đổi mới GD & ĐT hiện nay là tăng cường
giáo dục đạo đức cho học sinh, được thể hiện trong nghị quyết của Đảng,
Luật giáo dục và các văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Luật giáo dục

học sinh trong giai đoạn hiện nay, và qua thực tiễn công tác quản lý và giảng
dạy học sinh ở trường Trung học cơ sở, tôi nhận thấy việc nắm rõ thực trạng
và đề ra biện pháp về công tác giáo giáo dục đạo đức cho học sinh Trung
học cơ sở qua giờ dạy học ngữ văn là một nhiệm vụ hết sức quan trọng của
người giáo viên trong giảng day. Đó là lý do tại sao tôi chọn đề tài này.
IV. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu
Trước thực trạng đạo đức hiện nay của học sinh trường Trung học cơ
sở có chiều hướng giảm sút nghiêm trọng, việc giáo dục đạo đức cho học
sinh là đòi hỏi cấp bách của xã hội để xây dựng hoàn thiện những giá trị cơ
bản của con người Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát
triển nền kinh tế tri thức.
Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài về giáo dục đạo đức cho học sinh
đã giúp cho đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lí xác định đúng tầm quan
trọng của công tác giáo dục đạo đức học sinh ở nhà trường để có kế hoạch
hoàn chỉnh, có sự quan tâm đúng mực trong việc giáo dục học sinh, từ đó
giúp cho tập thể sư phạm của trường thấy được nhiệm vụ quan trọng này để
ngoài việc dạy chữ cho tốt còn phải lưu tâm, hết lòng giáo dục các em phát
triển toàn diện cả tài lẫn đức.
3
B. PHẦN NỘI DUNG
I. Cơ sở lí luận của vấn đề
Nguyên tắc việc dạy văn là phải gắn với đời sống, phải phát huy vai trò
chủ thể của học sinh, phải chú ý đến mối quan hệ tái hiện, sáng tạo và tiếp
nhận mang tính độc lập của học sinh. Vì văn học là môn khoa học có tính
nghệ thuật ngôn từ, vì vậy người giáo viên cần vận dụng ngôn từ sao cho
phù hợp với từng đặc điểm học sinh. Thông qua các phương tiện ngữ âm, từ
vựng, các tác phẩm văn chương để học sinh chiếm lĩnh được các hình ảnh,
hình tượng tác phẩm văn chương . Do tính nghệ thuật của ngôn từ cho nên
tác phẩm văn chương không những làm cho học sinh hiểu được hiện thực
khách quan mà còn có cảm xúc thẩm mĩ. Và mục đích của việc dạy văn là

trong việc giáo dục các em.
* Những biểu hiện của thực trạng đạo đức học sinh
- Tích cực: Đa số học sinh có đạo đức tốt, biết nghe lời cha mẹ, thầy
cô, nghiêm chỉnh chấp hành các quy định của lớp, nội quy của trường, biết
sống tốt và sống đẹp.
- Tiêu cực : Một số bộ phận không ít học sinh có biểu hiện chán
nản, không thích học, thường xuyên gây mất trật tự trong lớp, nói tục, vô lễ
với thầy cô, nói dối thầy cô và bạn bè, giao lưu với đối tượng xấu bên ngoài,
đánh nhau.
Nguyên nhân tiêu cực:
- Khách quan:
+ Do sự bất ổn của gia đình, cha mẹ đi làm ăn xa các em phải ở với
nội, ngoại thiếu sự quan tâm và quản lý các em.
+ Cha mẹ giàu có, nuông chiều cho tiền nhiều, thiếu sự kiểm tra và
giáo dục.
- Chủ quan:
5
+ Ý thức đạo đức của học sinh chưa cao, kĩ năng vận dụng chuẩn mực
đạo đức còn thấp, chưa phân định được ranh giới giữa cái xấu và cái tốt.
+ Khả năng tự chủ chưa cao, khi vi phạm đạo đức sửa chữa chậm
hoặc không chịu sửa chữa.
2. Về phía giáo viên
Phần lớn giáo viên tâm huyết với nghề, tận tụy, hết lòng vì học sinh
nhưng kết quả giáo dục vẫn chưa cao. Học sinh chưa chấp hành tốt nội quy,
hiện tượng chưởi bới, đánh nhau còn nhiều. Vấn đề đặc ra là làm thế nào để
tất cả học sinh luôn chấp hành tốt nội quy của nhà trường, tích cực, tự giác
trong học tập và các hoạt động do trường tổ chức. Qua nhiều năm đứng lớp,
quan sát và đúc kết kinh nghiệm, kiến thức từ thực tiễn, từ sách báo và bạn
bè đồng nghiệp để góp phần giáo dục đạo đức học sinh phù hợp với đặc
điểm trường Trung học cơ sở thông qua giờ học Ngữ văn tôi tiến hành khảo

rèn luyện hành vi đạo đức. Khi học sinh tiến bộ về đạo đức cần kịp thời có
yêu cầu cao hơn để thúc đẩy các em vươn lên cao hơn nữa.
Trong công tác giáo dục đòi hỏi người thầy phải yêu thương học sinh
nhưng phải nghiêm với chúng, nếu chỉ thương mà không nghiêm học sinh sẽ
lờn và ngược lại thì các em sẽ sinh ra sợ sệt, rụt rè, không dám bộc lộ tâm tư
tình cảm, do đó người thầy không thể uốn nắn tư tưởng, xây dựng tình cảm
đúng đắn cho học sinh được.
Giáo dục đạo đức phải phối hợp với đặc điểm lứa tuổi học sinh Trung
học cơ sở và đặc điểm hoàn cảnh cá nhân học sinh
Công tác giáo dục đạo đức cần phải chú ý đến đặc điểm tâm sinh lý của
học sinh Trung học cơ sở là quá độ, phức tạp và nhiều mâu thuẩn để từ đó có
hình thức, biện pháp thích hợp. Cần phải chú ý đến cá tính, giới tính của các
em. Đối với từng em, học sinh gái, học sinh trai cần có những phương pháp
giáo dục thích hợp, không nên đối xử sư phạm đồng loạt với mọi học sinh.
Muốn vậy người thầy phải sâu sát học sinh, nắm chắc từng em, hiểu rõ cá
tính để có những biện pháp giáo dục phù hợp.
7
Trong công tác giáo dục đạo đức, người thầy cần phải có nhân cách
mẫu mực và phải đảm bảo sự thống nhất giữa các ảnh hưởng giáo dục đối
với học sinh
Kết quả công tác giáo dục đạo đức học sinh trong trường Trung học cơ
sở phụ thuộc rất lớn vào nhân cách của thầy cô giáo. Lời dạy của thầy cô dù
hay đến đâu, phương pháp sư phạm dù khéo léo đến đâu cũng không thay
thế được những ảnh hưởng trực tiếp của nhân cách người thầy với học sinh.
Lúc sinh thời Bác Hồ đã có lời dạy chúng ta về rèn luyện đạo đức cách
mạng, đạo đức công dân: “ … Giáo viên phải chú ý cả tài, cả đức, tài là
văn hóa chuyên môn, đức là chính trị. Muốn cho học sinh có đức thì giáo
viên phải có đức…Cho nên thầy giáo, cô giáo phải gương mẫu, nhất là
đối với trẻ con”. ( trích các lời dạy của Bác về rèn luyện đạo đức cách
mạng, đạo đức công dân).

những tình cảm, thái độ: vui-buồn, yêu-ghét, ca ngợi-phê phán. Sau đây là
một vài ý tưởng trong các giờ dạy của mình mà bản thân tôi đúc kết được.
• ĐỐI VỚI VĂN BẢN NHẬT DỤNG:
- “ Cổng trường mở ra”: Học sinh thấy được tấm lòng thương
yêu, tình cảm sâu nặng của người mẹ đối với con, kỉ niệm ngày
đầu tiên đến trường luôn là kỉ niệm đẹp, khó phai trong lòng
mỗi con người và vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc
sống của mỗi con người.
- “Mẹ tôi”: Học sinh thấy được sự hi sinh to lớn của cha mẹ trong
việc nuôi nấng , dạy bảo con cái. Từ đó con cái phải yêu thương
, kính trọng cha mẹ không nên có những hành vi thiếu lễ độ đối
với cha mẹ. Bất bình trước những hành vi vô lễ của con cái
trước cha mẹ mình.
- “Cuộc chia tay của những con búp bê”:Học sinh biết thương
hoàn cảnh của Thành và Thủy . Anh em phải xa nhau vì bố mẹ
9
chia tay, buồn vì người lớn sống ích kỉ không nghĩ đến cảm xúc
của trẻ thơ… Biết thông cảm, chia sẻ với những bạn không may
rơi vào hoàn cảnh như thế
- “ Ca Huế trên Sông Hương”: Học sinh thêm yêu những khúc
dân ca quê mình, trân trọng, giữ gìn bản sắc văn hóa có từ bao
đời
• ĐỐI VỚI VĂN BIỂU CẢM
- Qua các tác phẩm ca dao-dân ca :
+ Học sinh thấy được công ơn sinh thành , tình mẫu tử, tình anh em ruột thịt
qua lời ru nồng ấm của bà, của mẹ mặc dù đơn sơ nhưng ấm áp nghĩa tình
qua những câu hát về tình cảm gia đình
+ Sự am hiểu của nhân dân ta về hình thể, cảnh trí, lịch sử, văn hóa của từng
vùng đất qua lời hỏi đáp ngọt ngào, lời chào mời, nhắn nhủ. Từ đó khơi gợi
lòng tự hào, yêu quê hương , đất nước của các em qua các bài dân ca về tình

Tuần 1
Tiết: 2
I. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
1. Kiến thức
- Sơ giản về tác giả Ét-môn –đô đơ A-mi-xi.
- Cách giáo dục vừa nghiêm khắc vừa tế nhị , có lí và có tình của người cha
khi con mắc lỗi.
- Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư.
2. Kĩ năng
- Đọc –hiểu 1 văn bản viết dưới hình thức một bức thư
- Phân tích một số chi tiết liên quan đến hình ảnh người cha ( tác giả bức
thư) và người mẹ nhắc đến trong bức thư.
- Giao tiếp,tự nhận thức…
3. Thái độ : Yêu thương, kính trọng cha mẹ.
II. CHUẨN BỊ:
11
MẸ TÔI
Trích những tấm lòng cao cả
EÙt-moân-ñoâ-ñô A-mi-xi
- GV: Giáo án, phấn màu, bảng phụ…
- HS: Đọc và trả lời câu hỏi theo hướng dẫn, đọc các chú thích.
III. PHƯƠNG PHÁP
Đọc diễn cảm, nêu vấn đề, gợi tìm, bình giảng….
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1. KTBC
-Nê nội dung VB “Cổng trường mở ra”.
- Qua VB “Cổng trường mở ra” em đã rút ra được bài học sâu sắc gì?
2.Bài mới:
HĐ 1: Giới thiệu bài
Trong cuộc đời của mỗi người khi mới sinh ra, ai cũng được nằm

chuyện có ý nghĩa giáo dục sâu
sắc , trong đó nhân vật trung
tâm là 1 thiếu niên được viết
bằng 1 giọng văn hồn nhiên,
trong sáng.
12
Đây là bức thư người cha gửi cho con.
? Em hiểu thế nào là trưởng thành, lương
tâm, vong ân bội nghóa?
(HS: Đọc và giải thích các chú thích).
? VB gồm mấy phần?Nội dung mỗi phần
2 phần- từ đầu …xúc động vơ cùng
- Còn lại
HĐ3: TÌM HIỂU CHI TIẾT VB
? Người bố viết thư trong hồn cảnh nào?

? Người bố viết thư để làm gì?

?Thảo luận: Tại sao người cha khơng nói trực
tiếp với con mà lại chọn hình thức viết thư ?
 Có những chuyện nói trực tiếp thì khơng có
kết quả nhưng có những chuyện phải nói gián tiếp
thì mới có kết quả.
GV: Bằng hình thức viết thư, người cha có điều
kiện vừa dạy bảo vừa tâm tình với con 1 cách tỉ mĩ
, cặn kẽ, đầy đủ cho con có thời gian suy ngẫm.
Mặc khác qua thư người con sẽ ít xấu hổ.
? Trước lỗi lầm của con người cha có tâm
trạng ntn?
_ Rất đau đớn và bực bội

13
? Câu “Trước mặt cô giáo….tái phạm nữa”
người bố viết lời này để làm gì? >
? Sau lời cảnh cáo con người bố viết gì khiến
En-ri-cô xúc động? >
? Hình ảnh người mẹ hiện lên qua các chi tiết
nào trong VB?
Thức suốt đêm khi…cứu sống con
? Người bố nhắc lại như vậy để làm gì?
 Để đứa con thấy được sự hi sinh vô bờ của
người mẹ đối với con mà nhận ra lỗi lầm của chính
mình.
Thời thơ ấu mẹ đã hi sinh tất cả để nuôi con,
khi khôn lớn mẹ vẫn là người che chở, là chỗ dựa
tinh thần là nguồn an ủi động viên con
Vì vậy nhà thơ Chế Lan Viên đã viết
« Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi hết đời lòng mẹ vẫn theo con »
( Con cò- Chế Lan Viên -Ngữ văn
9 tập 2)
? Tìm những câu ca dao , tục ngữ nói về mẹ
? Cuối cùng bố yêu cầu con làm gì? >
? Người bố yêu cầu đứa con sữa chữa lỗi lầm
bằng cách nào?
 Con phải xin lỗi…trên trán con.
Thảo luận: Nụ hôn của mẹ đối với đứa con có
ý nghĩa gì?
 Nụ hôn mang ý nghĩa tượng trưng . Đó là nụ
hôn tha thứ, bao dung
? Đối với ông người cha yêu cầu con điều gì?

cảm của cha mẹ dành cho con và ngược lại?
- Lồng câu chuyện trong 1 bức
thư : khắc họa người mẹ tận
tụy , giàu đức hi sinh, hết lòng
vì con
- Lựa chọn hình ảnh biểu cảm
trực tiếp thể hiện thái độ
nghiêm khắc của người cha đối
với con.
3. Ý NGHĨA VB
- Người mẹ có vai trò vơ cùng
quan trọng trong gia đình.

- Tình u thương , kính trọng
cha mẹ là tình cảm thiêng liêng
nhất đối với mỗi con người.
III. TỔNG KẾT (SGK)
HĐ5: HƯỚNG DẪN HỌC SINH HỌC BÀI Ở NHÀ VÀ CHUẨN BỊ
BÀI MỚI
1/ HD TỰ HỌC
Sưu tầm những bài ca dao, bài thơ nói về tình cảm cha mẹ dành cho con và
tình cảm của con dành cho cha mẹ.
2/. C HU ẨN BỊ BÀI MỚI
+ Đọc và tóm tắt VB “Mẹ tôi”.
+ Làm BT 2
+ Soạn bài: Từ ghép
.Đọc mục I.1,trả lời câu hói1.2 sgk
.Đọc mục II,trả lời câu 1,2 sgk
V. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
Về phía học sinh : phần lớn các em có được những hiểu biết ban đầu về

Tôi đem ra bàn bạc và trao đổi với các đồng nghiệp trong tổ chuyên môn và
đã được các đồng nghiệp tán thành cùng nhau thống nhất lồng ghép giáo dục
đạo đức trong giờ Ngữ văn ( ở khối 7 nói riêng, toàn trường nói chung).
C . PHẦN KẾT LUẬN
I. Những bài học kinh nghiệm
16
- Những học sinh cá biệt bước đầu có cái nhìn, cách ứng xử đúng đắn
hơn đối với thầy cô, bạn bè và mọi người xung quanh.
- Bồi dưỡng những tình cảm tự nhiên, trong sáng ở các em: yêu quê
hương , đất nước, yêu gia đình , làng xóm, yêu những tình cảm tốt đẹp , ghét
cái ác, cái xấu.
- Biết giúp đỡ , lễ phép đối với người tàn tật, người già yếu…
- Giảm bớt tâm lí chán học văn ở học sinh, nâng cao chất lượng học .
- Tổ chuyên môn cùng nhau đóng góp những ý hay, khắc phục những
mặc yếu của học sinh để nâng cao chất lượng chuyên môn hơn nữa.
II. Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm
1. Nguyên nhân thành công
Sở dĩ tôi đạt được thành công trên là nhờ:
- Trước khi soạn bài tôi luôn suy nghĩ , tìm tòi làm thế nào để đưa ra
những câu hỏi liên quan đến vấn đề đạo đức từ bài giảng mà không
mang tính gượng ép. sau đó học sinh trao đổi , thảo luận và liên hệ
ngay với bản thân các em.
- Tôi quan tâm hơn đến những học sinh cá biệt trong lớp. Gọi các em
trình bày ý kiến của mình từ đó điều chỉnh, uốn nắn kịp thời nếu các
em có suy nghĩ chưa thấu đáo.
- Khen, tuyên dương kịp thời nếu các em có ý kiến hay.
- Với cách làm như trên không những gây hứng thú cho học sinh trong
giờ học văn mà còn cho các em thấy rằng ở giờ văn các em không chỉ
tiếp thu kiến thức về môn học mà các em còn nhận ra được những
điều tốt đẹp trong cuộc sống, những tình cảm có giá trị nhân văn,

học hiện có để gây hứng thú cho học sinh khi học trên lớp.
- Khi dạy trên lớp giáo viên dạy môn Ngữ văn cần thường xuyên
quan sát hành động và thái độ học tập, hành vi đạo đức của học sinh để đưa
ra những kết luận đúng đắn về tình hình lớp giúp ban giám hiệu và giáo viên
chủ nhiệm nắm để có biện pháp kịp thời khi có tình huống xấu xảy ra.
18
- Trong kiểm tra , ngoài việc cho đề kiểm tra giống như các môn khác
giáo viên dạy Ngữ văn cần chú ý đến việc cho đề tập làm văn sao cho phù
hợp để các em tự bộc lộ được tình cảm của mình.
2. Về phía nhà trường
- Cần thực hiện tốt việc phân công giáo viên chủ nhiệm, lựa chọn
những người có phẩm chất và năng lực tốt.
- Tạo mọi điền kiện, đôn đốc, giúp đỡ GVCN làm tốt những nhiệm
vụ, quyền lợi của GVCN quy định tại điều 31- 32 điều lệ trường trung học .
- Có kế hoạch cụ thể về công tác chủ nhiệm, có chỉ tiêu rèn luyện
phấn đấu phù hợp với thực trạng của trường.
- Thường xuyên thu nhận thông tin về tình hình diễn biến đạo đức của
học sinh do GVCN cung cấp, có biện pháp kịp thời nhằm ngăn chặn những
tình huống xấu xảy ra.
- Thường xuyên kiểm tra sổ sách của giáo viên chủ nhiệm, dự các tiết
sinh hoạt lớp của GVCN.
- Tham mưu với UBND xã giải quyết các vấn đề an ninh trật tự có
liên quan đến học sinh của trường. Khen thưởng và xử lý kịp thời đúng
người, đúng trường hợp.
V. Kết luận kinh nghiệm
Là một nhà giáo, người giáo viên có những biện pháp sư phạm,
những tình huống tâm lí phù hợp để khi cần áp dụng, người giáo viên phải
áp dụng cho thật khéo léo đối với từng đối tượng học sinh, tùy thuộc vào
mục tiêu của từng bài học và từng tình huống phát sinh. Nghệ thuật khéo léo
19