MỤC LỤC
Trang
A. PHẦN ĐẶT VẤN ĐỀ.
I. Lý do chọn đề tài 2
II. Mục đích nghiên cứu 2
III. Đối tượng và khách thể nghiên cứu 2
IV. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài 3
V. Phương pháp nghiên cứu 3
B. PHẦN NỘI DUNG VÀ BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
I. Thực trạng đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ ở trường
Trung học cơ sở: 3
II. Một số biện pháp cụ thể hướng dẫn học sinh đọc, hiểu, phân tích
lược đồ, bản đồ, biểu đồ: 5
III. Tổ chức hướng dẫn đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ
trong thực hành địa lí 7 theo những hình thức học tập khác nhau 11
IV. Các cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn trong quá trình tổ chức
đọc, hiểu,
đọc, hiểu,phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong bài thực hành địa lí 7
phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong bài thực hành địa lí 712
12
V. Kết quả đạt được 13
VI. Tác dụng của sáng kiến kinh nghiệm qua thực tiễn áp dụng 14
VII. Phạm vi áp dụng 15
VIII. Bài học kinh nghiệm 15
C. PHẦN KẾT LUẬN…………………………………………… 16

luyện kĩ năng.
- Giúp các em đọc hiểu, phân tích tổng hợp kiến thức trên lược đồ, bản
đồ từ các bài đã học. Qua các bài thực hành mà mình đã phân tích trên lược
đồ, bản đồ mình khắc sâu kiến thức và nhớ lâu hơn.
III. Đối tượng và khách thể nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: là học sinh học địa lí 7.Trang 2
- Khách thể nghiên cứu: giúp học sinh đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản
đồ, lược đồ trong các bài thực hành địa lí 7.
IV. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài:
- Giới hạn nghiên cứu: Nêu một số kinh nghiệm đọc, hiểu, phân tích
lược đồ, bản đồ, lược đồ trong các bài thực hành địa lí 7.
- Phạm vi nghiên cứu: Học sinh lớp 7 trường THCS Định Mỹ.
V. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp quan sát: Qua dự giờ thao giảng ở tổ chuyên môn và
nghe rút kinh nghiệm.
- Phương pháp nghiên cứu lý luận.
- Phương pháp khảo sát, thống kê, tổng kết kinh nghiệm.
B. PHẦN NỘI DUNG VÀ BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
I. Thực trạng vấn đề đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ ở
trường Trung học cơ sở:
Những khó khăn khi thực hiện đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ,
biểu đồ ở trường Trung học cơ sở:
- Từ trước đến nay, chúng ta xem bài thực hành chỉ là một bài bình
thường. Tuy nhiên nó rất quan trọng. Bài thực hành sẽ giúp chúng ta tổng hợp
các kiến thức đã học, ghi nhận, tổng hợp, so sánh, đánh giá các chương, phần
mà mình đi qua. Có thể nói một số không ít giáo viên có tâm huyết với nghề
nghiệp, có hiểu biết sâu sắc về bộ môn đã giúp học sinh đọc, hiểu, phân tích

Biết đọc, hiểu, phân
tích
Chưa đọc, hiểu, phân
tích
7A1 33 23 10
7A2 25 15 5Trang 4
7A3 32 22 10
7A4 30 20 12
7A5 32 19 14
7A6 31 21 10

- Vì vậy kết quả chấm điểm các bài tập thực hành trong quá trình điều
tra chưa cao, năm học 2011 - 2012 như sau:
Khối
lớp
SLH
S
Kết quả
Giỏi Khá Trung bình Yếu và kém
SL % SL % SL % SL %
7A1 33 6 18,2 10 30,3 10 30,3 7 21,2
7A2 25 8 32 9 36 5 20 3 12
7A3 32 10 31,3 10 31,3 8 25 4 12,6
7A4 30 9 30 8 26,7 10 33,3 3 10
7A5 32 7 21,9 10 31,3 10 31,3 5 15,5
7A6 31 10 32,3 9 29 9 29 3 9,7
Tổng 183 50 27,3 56 30,6 52 28,4 25 13,7

Dựa vào bản đồ kết hợp với kiến thức địa lí, vận dụng các thao tác tư
duy (so sánh, phân tích, tổng hợp) để phát hiện các mối liên hệ địa lí không thể
hiện trực tiếp trên bản đồ (đó là mối quan hệ giữa các yếu tố tự nhiên, các yếu
tố kinh tế với nhau) nhằm giải thích sự phân bố cũng như đặc điểm các đối
tượng, hiện tượng địa lí.
Ví dụ 1:
Hướng dẫn học sinh đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ “Lược đồ phân
bố dân cư châu Á” trong SGK Địa lí Lớp 7. (Bài 4: Thực hành: PHÂN TÍCH
LƯỢC ĐỒ DÂN SỐ VÀ THÁP TUỔI)Trang 6
Yêu cầu sử dụng lược đồ: Nhận biết được các khu vực tập trung đông
dân, thưa dân của châu Á, các đô thị lớn của châu Á phân bố ở những khu vực
nào?
- Tên lược đồ : “Lược đồ phân bố dân cư châu Á, trang 14, bài 14”.
- Cách thể hiện: Trên lược đồ phân bố dân cư châu Á, hình 4.4, trang 14,
sách giáo khoa địa lí 7, thể hiện dân cư đô thị bằng phương pháp kí hiệu, dân
cư nông thôn bằng phương pháp chấm điểm.
Dân số trên lược đồ thể hiện bằng các chấm đỏ (Đối với vùng đông dân
thì chấm đỏ dày, thưa dân thì chấm đỏ ít). Các chấm đỏ to hay nhỏ là các đô thị
đông dân hay ít dân.
Dựa vào kiến thức đã học trong bài và kiến thức ở bài 1, bài 2 và bài 3
giáo viên hướng dẫn học sinh đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ vào mẫu
bảng 1 dưới đây.
Dân cư châu Á Phân bố (tên đô thị, tên
khu vực tập trung đông
Nhận xét
người
Sau đó giáo viên kết luận theo bảng đã ghi sẵn.
Thu nhập Các nước Nhận xét
>1000 USD/
người
Marốc, Angiêri, Tuyniduy,
Libi, Aicập, Namibia,
Botxoana và Cộng hòa Nam
Phi.
Bình quân thu nhập đầu người
không đều giữa các khu vực:
Cộng hòa Nam Phi cao nhất, rồi
đến Bắc Phi cuối cùng là Trung
Phi.
< 200 USD/
người
Buốckinaphaxô, Nigiê, Sát,
Etiôpia, Xômali.
Trong từng khu vực, sự phân bố
bình quân thu nhập đầu người
giữa các quốc gia không đều.
Đối với bài thực hành này giáo viên có thể cho học sinh họp nhóm.
2. Tổ chức và hướng dẫn học sinh kĩ năng đọc, hiểu, phân tích sử
dụng biểu đồ:
Giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh phân tích biểu đồ theo các bước:
- Đọc tiêu đề phía trên hoặc phía dưới biểu đồ, xem biểu đồ thể hiện,
hiện tượng gì ?(khí hậu, cơ cấu kinh tế, phát triển dân số ).Trang 10

- Dựa vào hình cột để xác định lượng mưa có tháng mưa nhiều (từ
tháng mấy đến tháng mấy), có tháng mưa ít (từ tháng mấy đến tháng mấy). Sự
chênh lệch lượng mưa giữa các tháng cao nhất và thấp nhất.
 Từ các phân tích trên giúp học sinh đọc, hiểu biểu đồ nhiệt độ và
lượng mưa của các trạm để tìm ra được hai biểu đồ thuộc đới nóng đó là biểu
đồ B và E.
III. Tổ chức h
ướng dẫn đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong
ướng dẫn đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trongbài thực hành địa lí 7
bài thực hành địa lí 7 theo những hình thức học tập khác nhau.
Để có thể tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh, ngoài hình thức
tổ chức học tập tập trung theo lớp như hiện nay, nên tổ chức cho học sinh học
tập cá nhân và học tập theo nhóm ngay tại lớp.
1. Hình thức học tập cá nhân:Trang 12
Dạy học theo định hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh
đòi hỏi có sự cố gắng về trí tuệ và nghị lực cao của mỗi học sinh trong quá
trình tự lực giành lấy kiến thức mới. Do đó, hình thức tự học tập cá nhân là
hình thức học tập cơ bản nhất vì nó tạo điều kiện cho mỗi học sinh trong lớp
được tự nghĩ, tự làm việc một cách tích cực để
đọc, hiểu, phân tích lược đồ,
đọc, hiểu, phân tích lược đồ,bản đồ, biểu đồ trong bài thực hành địa lí 7


Trang 13
- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc, xác định vấn đề trong bài thực hành
(chung cho cả lớp) và hướng dẫn (gợi ý) học sinh
đọc, hiểu, phân tích lược đồ,
đọc, hiểu, phân tích lược đồ,bản đồ, biểu đồ trong bài thực hành.
bản đồ, biểu đồ trong bài thực hành.
- Làm việc nhóm (ghi kết quả ra giấy hoặc trả lời ra phiếu học tập)
- Thảo luận chung (các nhóm nhận xét, đóng góp ý kiến và bổ sung cho
nhau).
- Sau cùng giáo viên nên có nhận xét ngắn gọn về tình hình làm việc của
các nhóm để kịp thời động viên khuyến khích các nhóm làm việc tốt và rút
kinh nghiệm cho các nhóm làm việc chưa tốt. Có thể cho điểm nếu cần thiết.
IV. Các cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn trong quá trình tổ chức
đọc, hiểu,
đọc, hiểu,phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong bài thực hành địa lí 7
phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong bài thực hành địa lí 7
* Cơ sở lý luận:
Do các em chưa hiểu về khái niệm bản đồ và đặc điểm chung của môn
địa lí 7 ra sao vì thế chúng ta phải cung cấp cho các em kiến thức cơ bản.
1. Khái niệm về bản đồ.
- Bản đồ là hình vẽ thu nhỏ tương đối chính xác về một khu vực hay
toàn bộ bề mặt Trái Đất. (Sách giáo khoa địa lí 6)
- Bản đồ giáo khoa là biểu hiện thu nhỏ bề mặt Trái Đất lên mặt phẳng

học sinh tự hỏi và tìm cách trả lời; đôi khi mang lại kết quả không mong muốn.
Nhưng từ năm này qua năm khác khi tôi đã tìm ra chân lí của vấn đề thì việc
hướng dẫn học sinh đọc hiểu không còn là đều khó khăn nữa. Đây là kết quả
mà tôi có được trong quá trình thực hiện.
V. Kết quả đạt được:
Qua việc thực hiện hướng dẫn
đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ,
đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ,biểu đồ trong bài thực hành theo
biểu đồ trong bài thực hành theo phương pháp day và học tích cực tôi thấy đã
đạt được những kết quả tích cực sau:
1. Đối với giáo viên: Trang 15
- Giáo viên tích cực nghiên cứu, suy nghĩ, tìm ra những phương pháp
phù hợp với nội dung từng bài thực hành.
- Giáo viên được nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ qua các bài
thực hành ở địa lí 7.
2. Đối với học sinh:
-
Đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong bài thực hành
Đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong bài thực hànhnhằm p
nhằm phát huy được tính tích cực sáng tạo, bồi dưỡng phương pháp tự học cho
người học, bỏ được thói quen học thụ động, ghi nhớ, khắc sâu kiến thức.

- Trước đây một số học sinh chưa biết đọc, hiểu, phân tích bản đồ, lược
đồ, biểu đồ thì các em khác chỉ lại cho các bạn biết nhưng bây giờ các em đã
có thể tự mình đọc hiểu và phân tích được. Đây là dấu hiệu khả quan mà chính
tôi còn bị bất ngờ.
VII. Phạm vi áp dụng:
- Sáng kiến này đã áp dụng trên học sinh ở các khối 7 và đã đạt kết quả
như mong muốn cụ thể là kết quả khảo sát năm học 2012 – 2013 như ở phần 4.
- Sắp tới đây sẽ tiến hành khảo sát thực tế ở học sinh khối 6; 8; 9.
VIII. Bài học kinh nghiệm:
- Cần nhớ rằng lý luận là cơ sở của thực tiễn giống như chúng ta nói
“học phải đi đôi với hành”. Không phải cái nào người giáo viên địa lí cũng biết
và làm được nên đặt mình với hoàn cảnh học sinh để lắng nghe và thấu hiểu
chúng.
- Cần “lấy học sinh làm trung tâm” cho mọi hoạt động dạy và học thì từ
đó chúng sẽ cho chúng ta kết quả tốt. Giống như thành ngữ “gieo nhân nào gặp
quả đó”. Bản thân tôi trước tiên là phải bình tĩnh, tự tin, chấp nhận, đạt kết quả
của học sinh mình đã dạy.
- Tôi lúc nào cũng nêu cao tinh thần cho học sinh noi theo như “học thầy
không tày học bạn” đây chính là phương châm muôn đời giúp tôi tạo hứng thú
với học sinh trong các tiết học địa lí. Các em tự giúp nhau và dạy nhau cùng
đọc, hiểu và phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ theo phương pháp tích cực.
Giúp các em có thái độ học tập tốt với môn địa lí ở trường trung học cơ sở.Trang 17
C. PHẦN KẾT LUẬN.
- Việc hướng dẫn học sinh
đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu
đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu



bài thực hành địa lí 7
bài thực hành địa lí 7 là phương pháp dạy học mới đôi lúc vẫn còn khó khăn
nhưng không phải là không làm được, chỉ cần người giáo viên đủ lòng nhiệt
tình, trách nhiệm và mạnh dạn tiến hành từng bước, từ dễ đến khó, từ đơn giản
đến phức tạp. Vừa làm vừa rút kinh nghiệm cho chính mình thì dần dần
phương pháp dạy học mới “Lấy học sinh làm trung tâm” sẽ không còn xa lạ,
mới mẽ đối với các em.
- Vì vậy, tôi viết đề tài này cũng không ngoài mục đích nêu lại kinh
nghiệm mà bản thân tôi đã trải nghiệm qua thực tế giảng dạy để đồng nghiệp
tham khảo. Hy vọng rằng với chính lòng nhiệt huyết yêu nghề của tôi cũng như
của đội ngũ giáo viên sẽ đem lại nhiều cách hướng dẫn học sinh
đọc, hiểu,
đọc, hiểu,phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong bài thực hành
phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong bài thực hành mới, hiệu quả hơn, để
phục vụ tốt hơn nữa cho sự nghiệp giáo dục mà chúng ta đã chọn./.
- HẾT -

Trang 18
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. SGV, SGK Địa lí lớp 7 (NXB Giáo dục): Nguyễn Dược, Phan Huy
Xu, Mai Phú Thanh, Nguyễn Hữu Danh.
2. Một số vấn đề về đổi mới phương pháp dạy học ở Trường THCS (Bộ
Giao dục - Đào tạo. Xuất bản năm 2002). Nhóm tác giả: TS. Nguyễn Thị Minh

Trang 20