BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
o0o
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
ĐỀ TÀI:
PHÒNG NGỪA RỦI RO TÍN DỤNG TẠI
NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN
SÀI GÒN – HÀ NỘI SINH VIÊN THỰC HIỆN
:
HOÀNG THỊ THU HƢỜNG
MÃ SINH VIÊN
:
A15846
CHUYÊN NGÀNH
:
TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
HÀ NỘI – 2014
LỜI CẢM ƠN
Tục ngữ có câu: “Không thầy đố mày làm nên”. Trên thực tế không có sự thành
công của sinh viên nào mà không gắn liền với những sự hỗ trợ, sự giúp đỡ dù ít hay
nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của những người thầy .
Em xin chân thành cảm ơn quý thầy cô trong Khoa Quản lý, ngành Ngân hàng
của trường đại học Thăng Long đặc biệt chân thành gửi lời cảm ơn tới cô TS. Nguyễn
Thị Thúy đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn cho quá trình nghiên cứu khóa luận bản thân
em.
Em xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn
– Hà Nội (SHB) đã tiếp nhận em thực tập. Em xin gửi lời cảm ơn đến các anh chị
phòng Tín dụng đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho em trong quá trình thu thập tài liệu.
Cuối cùng, em xin chúc quý thầy cô dồi dào sức khỏe và thành công trong sự
nghiệp nghiệp trồng người cao quý. Đồng kính chúc các cô, chú, anh, chị làm việc tại
Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn – Hà Nội (SHB) luôn dồi dào sức khỏe, đạt
được nhiều thành công trong công việc.
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Khóa luận tốt nghiệp này là do tự bản thân thực hiện có sự hỗ
trợ từ giáo viên hướng dẫn và không sao chép các công trình nghiên cứu của người
khác. Các dữ liệu thông tin thứ cấp sử dụng trong Khóa luận là có nguồn gốc và được
trích dẫn rõ ràng.
Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan này!
Sinh viên
Tổ chức kinh tế
TMCP
Thương mại cổ phần
VĐTNN
Vốn đầu tư nước ngoài MỤC LỤC
CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÒNG NGỪA RỦI RO TÍN
DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1
1.1 Cơ sở lý luận về rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng thƣơng mại 1
1.1.1 Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng thương mại 1
1.1.2 Nguyên nhân gây rủi ro tín dụng 9
1.1.3 Hậu quả rủi ro tín dụng 14
1.2 Phòng ngừa rủi ro tín dụng 15
1.2.1 Khái niệm phòng ngừa rủi ro tín dụng 15
1.2.2 Vai trò của công tác phòng ngừa rủi ro tín dụng 16
1.2.3 Nội dung công tác phòng ngừa rủi ro tín dụng 17
1.2.4 Nhân tố ảnh hưởng đến công tác phòng ngừa rủi ro tín dụng 29
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 31
CHƢƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA RỦI RO TÍN DỤNG TẠI
NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN – HÀ NỘI (SHB) 32
2.1 Tổng quan về Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Sài Gòn – Hà Nội 32
2.1.1 Sự hình thành và phát triển của Ngân hàng thương mại cổ phần Sài
Gòn - Hà Nội (SHB) 32
2.1.2 Sản phẩm và dịch vụ của Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn –
Hà Nội (SHB) 33
2.2 Kết quả hoạt động kinh doanh chủ yếu của Ngân hàng thƣơng mại cổ
phần Sài Gòn – Hà Nội (SHB) 36
Hình 1.1. Các bước chấm điểm xếp hạng tín dụng nội bộ 19
Bảng 1.1. Chấm điểm tín dụng cá nhân 19
Bảng 1.2. Điểm trọng số các chỉ tiêu phi tài chính 20
Bảng 1.3. Chấm điểm chỉ tiêu Báo cáo lưu chuyển tiền tệ 21
Bảng 1.4. Chấm điểm chỉ tiêu Năng lực quản lý 21
Bảng 1.5. Chấm điểm uy tín giao dịch với Ngân hàng 22
Bảng 1.6. Chấm điểm môi trường kinh doanh 23
Bảng 1.7. Chấm điểm chỉ tiêu đặc điểm hoạt động khác 24
Bảng 1.8. Chấm điểm các chỉ tiêu tài chính 25
Bảng 2.1. Tình hình huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB) giai
đoạn 2011 – 2013 40
Bảng 2.2. Tình hình sử dụng vốn của Ngân hàng SHB giai đoạn 2011 – 2013 44
Bảng 2.3. Hoạt động kinh doanh khác của Ngân hàng SHB giai đoạn 2011 – 2013 46
Bảng 2.4. Kết quả hoạt động kinh doanh Ngân hàng SHB giai đoạn 2011 - 2013 48
Hình 2.1. Mô hình quản lý rủi ro của Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB) 49
Bảng 2.5. Chấm điểm tín dụng cá nhân Ngân hàng SHB 55
Bảng 2.6. Chấm điểm xếp hạng tín dụng khách hàng doanh nghiệp 56
Bảng 2.7. Tình hình nợ quá hạn Ngân hàng SHB giai đoạn 2011 – 2013 57
Bảng 2.8. Tình hình nợ xấu Ngân hàng SHB giai đoạn 2011 - 2013 59
Bảng 2.9. Tình hình nợ xấu/ nợ quá hạn Ngân hàng SHB giai đoạn 2011 – 2013 59
Bảng 2.10. Tình hình phân loại nợ của Ngân hàng giai đoạn 2011 – 2013 62 LỜI MỞ ĐẦU
a. Vài nét về đề tài nghiên cứu
Từ khi con người bắt đầu biết sử dụng tiền như một phương tiện trao đổi và
phương tiện thanh toán, các nhu cầu về tiền tệ cũng bắt đầu nảy sinh và ngày càng trở
nên đa dạng, chính điều này đã thúc đẩy sự ra đời và phát triển của một loạt hình thức
trung gian tài chính chuyên kinh doanh về tiền tệ. Đó là các ngân hàng.
hàng thương mại cổ phần Sài Gòn - Hà Nội (SHB) tạo điều kiện, em đã và đang được
thực tập tại phòng tín dụng ngân hàng.
Trong quá trình thực tập tại Ngân hàng bản thân em đã tập trung tìm hiều về hoạt
động tín dụng cùng công tác phòng ngừa rủi ro tín dụng từ đó em đã chọn đề tài:
“Phòng ngừa rủi ro tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn – Hà Nội”
làm khóa luận tốt nghiệp của mình.
b. Mục đích nghiên cứu
Luận giải và hệ thống hoá những lý luận cơ bản về phòng ngừa rủi ro tín dụng
nói chung cũng như vấn đề rủi ro tín dụng của ngân hàng nói riêng.
Nghiên cứu các nội dung liên quan đến phòng ngừa rủi ro tín dụng áp dụng với
các NHTM Việt Nam nói chung và Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn – Hà Nội
(SHB) nói riêng
Trên cơ sở lý luận thực tiễn kết hợp với phân tích thực trạng và đặc thù hành
động của Ngân hàng SHB để xây dựng một chiến lược phòng ngừa rủi ro tín dụng hiệu
quả, từ đó đề xuất các giải pháp, kiến nghị hoàn thiện nâng cao công tác phòng ngừa
rủi ro tín dụng của Ngân hàng SHB góp phần vào quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế
theo hướng Công nghiệp hoá – Hiện đại hoá, thúc đẩy nền kinh tế nước ta hội nhập và
phát triển.
c. Phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động tín dụng và công tác phòng ngừa rủi ro tín
dụng tại Ngân hàng SHB.
Phạm vi nghiên cứu:
Về nội dung: tập trung đi sâu nghiên cứu giải pháp hoàn thiện công tác
phòng ngừa rủi ro tín dụng.
Về thời gian: phân tích tình hình hoạt động kinh doanh và rủi ro tín dụng
căn cứ dữ liệu từ năm 2011 – 2013.
d. Phƣơng pháp nghiên cứu
Sử dụng những phương pháp: phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp so sánh
từ cơ sở lý thuyết đến thực tiễn nhằm làm sang tỏ vấn đề nghiên cứu.
e. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
hàng Nhà nước Việt Nam thì “Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt
động ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện được hoặc không
có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết”.
b. Phân loại rủi ro tín dụng
Có nhiều cách phân loại RRTD, việc phân loại RRTD tùy thuộc vào mục đích
nghiên cứu, phân tích. Đối với hệ thống NHTM thì việc phân loại RRTD có ý nghĩa vô
cùng quan trọng trong việc thiết lập chính sách, quy trình, thủ tục và cả mô hình tổ
chức quản lý và điều hành nhằm đảm bảo nhận biết đầy đủ các yếu tố gây ra rủi ro và
phân biệt trách nhiệm rõ ràng giữa các bộ phận, giữa các khâu trong toàn bộ quá trình
tác nghiệp thẩm định, cấp tín dụng, giám sát thu hồi nợ và xử lý khoản nợ nếu nó có
dấu hiệu không bình thường. Thực tế cho thấy sự phân chia trách nhiệm càng rõ ràng,
càng cụ thể sẽ giúp quá trình phòng ngừa rủi ro có hiệu quả.
Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh RRTD của NHTM có thể chia thành 2
nhóm sau:
Rủi ro đạo đức là rủi ro do thông tin không cân xứng tạo ra sau khi cuộc
giao dịch diễn ra
Rủi ro do sự lựa chọn đối nghịch là do thông tin không cân xứng tạo ra
trước khi cuộc giao dịch diễn ra
Căn cứ vào mức độ tổn thất, RRTD được chia làm 2 nhóm:
Rủi ro ứ đọng vốn: Rủi ro này là do khách hàng không hoàn trả nợ đúng
hạn ảnh hưởng tớ kế hoạch sử dụng vốn của ngân hàng. Thông thường
Ngân hàng thường lập kế hoạch sử dụng vốn và nguồn vốn này là nguồn
vốn thu từ nợ và lãi từ phía khách hàng. Nếu khách hàng không trả nợ đúng
2
hạn thì các kế hoạch này sẽ bị đình trệ ảnh hưởng tới uy tín Ngân hàng, gia
tăng chi phí cơ hội cho Ngân hàng.
Rủi ro mất vốn: Khi khách hàng không trả được một phần hoặc toàn bộ
khoản tín dụng. Rủi ro này xảy ra làm giảm sức mạnh tài chính của Ngân
hàng, giảm quy mô nếu gốc không trả được nợ, giảm khả năng sinh lời nếu
Rủi ro tín dụng cá biệt.
Rủi ro tín dụng hệ thống.
(Nguồn: Quy định về rủi ro tín dụng theo quyết định 493/2005/QĐ – NHNN)
c. Các dấu hiệu nhận biết rủi ro tín dụng
Hoạt động ngân hàng nói chung và rủi ro tín dụng nói riêng luôn tiềm ẩn những
rủi ro tiềm tàng có thể bùng phát bất kỳ khi nào, việc chuẩn hóa và đưa ra những đánh
giá để nhận biết dấu hiệu rủi ro tín dụng của các NHTM luôn là một bài toán cần phải
có lời giải đáp. Quan điểm của Ủy ban Basel cho rằng: “Sự yếu kém trong hệ thống
ngân hàng của một quốc gia, dù là quốc gia phát triển hay đang phát triển đều có thể
đe dọa đến sự ổn định về mặt tài chính trong cả nội bộ quốc gia và trên thị trường quốc
tế”. Nhu cầu cần nâng cao sức mạnh của hệ thống tài chính đòi hỏi bản thân các
NHTM phải đưa ra những giải pháp để phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng trong đó
có việc nhận biết phát hiện sớm những rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động tín dụng luôn
đóng một vai trò tiên quyết.
(Nguồn: Báo cáo của Uỷ ban Basel – 6/2008)
Phát hiện sớm các dấu hiệu:
Đối với một ngân hàng không chỉ là vấn đề làm sao để quản lý tốt mà còn là việc
sẽ đối mặt với những vấn đề về cấp tín dụng trong một số giai đoạn như thế nào.
Các khoản tín dụng và nợ có vấn đề sẽ gia tăng khi khách hàng vay không thể
thực hiện đầy đủ những điều khoản đã cam kết hoặc thường xuyên xảy ra việc những
người vay thiếu trách nhiệm, cố ý không trả nợ, vi phạm nghiêm trọng kỷ luật tài
chính.
Kiểm soát hiệu quả các khoản tín dụng có vấn đề phụ thuộc vào hai yếu tố cơ
bản sau:
Phát hiện sớm vấn đề.
Ngay lập tức tiến hành điều chỉnh thực hiện đúng.
Hầu hết các sai phạm được phát hiện sớm nhờ vào những dấu hiệu báo trước.
Các dấu hiệu báo trước thông thường có những biểu hiện sau:
(Nguồn: Quy định về rủi ro tín dụng theo quyết định 493/2005/QĐ – NHNN)
Nhóm dấu hiệu báo trước từ rủi ro về ngành nghề kinh doanh – đặc điểm
Tỷ lệ nợ trên vốn cổ phần (vốn khả dụng, luồng tiền, giới hạn, tỷ lệ chi phí
xấu đi);
Lỗ và các khoản dự phòng quá lớn, ngoài dự kiến;
Tài khoản rút quá số dư xuất hiện;
Tổng số dư của khách hàng có tình trạng rút quá triền miên;
Số dư có những thay đổi bất thường hay có sự gia tăng số dư gốc;
Doanh số trên tài khoản đối với các nghiệp vụ: Chuyển tiền, thu nợ, thư tín
dụng thực hiện qua ngân hàng giảm mạnh;
5
Xuất hiện những hiện tượng sai phạm hay thanh toán chậm các nghĩa vụ;
Giá trị các khoản đảm bảo không được kiểm tra thường xuyên;
Ngân hàng khó khăn trong việc tiếp nhận được kịp thời các thông tin về
hàng hóa sản phẩm dịch vụ trong khi và các tài khoản phải thu;
Xuất hiện sự chậm trễ quá mức nào trong việc nhận báo cáo tài chính, đặc
biệt nếu hợp đồng vay có điều khoản yêu cầu giao hàng phải thực hiện
trong một khoản thời gian nhất định;
Những giải thích về sự chậm trễ của khách hàng thường là những dấu hiệu
báo trước về bản thân khách hàng;
Đổ lỗi cho các nhân viên kiểm toán của công ty trong việc trì hoãn (có thể
là những khác biệt không thể hòa hợp được giữa khách hàng và nhân viên
kiểm toán). Cung cấp chính sách tín dụng quá nhiều không phù hợp với
phân khúc thị trường tối ưu của ngân hàng.
Nhóm dấu hiệu báo trước thông qua thông tin cá nhân/Công tác quản lý:
Lối sống phung phí của các vị lãnh đạo;
Việc né tránh của các nhà quản lý ngân hàng;
Xuất hiện những yêu cầu xin miễn khoản đảm bảo và những yêu cầu xin
miễn bảo lãnh cá nhân;
Sức ép thanh toán của nhà cung cấp cũng như từ phía khách hàng;
Tinh thần nhân viên kém, làm việc không đạt hiệu quả;
quá trình quan hệ tín dụng;
Chậm gửi hoặc trì hoãn gửi các báo cáo tài chính theo yêu cầu mà không có
sự giải thích minh bạch, rõ ràng;
Đề nghị gia hạn, điều chỉnh kỳ hạn nợ nhiều lần không rõ lý do, nguyên căn
hoặc thiếu căn cứ thuyết phục mang tính khách quan về gia hạn nợ hay điều
chỉnh kỳ hạn nợ;
Sự sụt giảm bất thường số dư tài khoản tiền gửi tại ngân hàng; xuất phát
những thay đổi bất thường ngoài dự kiến và không giải thích được về tổng
mức lưu chuyển tiền gửi thanh toán của khách hàng;
Chậm thanh toán các khoản lãi đến hạn; Thanh toán các khoản nợ gốc
không đầy đủ, đúng hạn;
Xuất hiện nợ quá hạn do khách hàng không có khả năng hoàn trả hoặc
khách hàng không muốn trả nợ hoặc do việc tiêu thụ, thu hồi công nợ chậm
hơn dự tính;
Mức vay thường xuyên gia tăng, yêu cầu các khoản vay vượt quá nhu cầu
dự kiến;
Tài sản đảm bảo không đủ tiêu chuẩn, giá trị tài sản bị giảm sút so với định
giá khi cho vay, có dấu hiệu tài sản đã cho người khác thuê, bán hay trao
đổi hoặc đã biến mất, không còn tồn tại;
7
Có dấu hiệu cho thấy khách hàng trông chờ các nguồn thu nhập bất thường
khác không phải từ hoạt động sản xuất kinh doanh chính hoặc từ hoạt động
được đề xuất trong phương án vay vốn để đáp ứng các nghĩa vụ thanh toán;
Có dấu hiệu sử dụng nguồn vốn với giá cao với mọi điều kiện;
Có dấu hiệu sử dụng nhiều tài khoản tài trợ ngắn hạn cho các hoạt động đầu
tư dài hạn.
Nhóm các dấu hiệu liên quan đến phương pháp quản lý, tình hình tài chính
và hoạt động sản xuất kinh doanh của khách hàng:
Cũng như nhóm dấu hiệu liên quan đến mối quan hệ với ngân hàng, nhóm các
Do áp lực nội bộ dẫn tới tung ra thị trường các sản phẩm dịch vụ quá sớm
khi chưa hội tụ đủ các điều kiện chín muồi hoặc đặt ra các hạn mức thời
gian kinh doanh, doanh số không thực tế, tạo mong đợi trên thị trường
không đúng lúc;
Khó khăn trong việc phát triển sản phẩm, dịch vụ mới.
Nhóm dấu hiệu xuất phát từ chính sách tín dụng của ngân hàng, biểu hiện
cụ thể gồm:
Sự đánh giá và phân loại không chính xác về mức độ rủi ro của khách hàng,
ví dụ: đánh giá quá cao năng lực tài chính của khách hàng so với thực tế;
đánh giá khách hàng chỉ thông qua thông tin “tĩnh” do khách hàng cung cấp
mà thiều đi thông tin “động” và các thông tin nhạy cảm từ những kênh
thông tin khác; bỏ qua các “nghi ngờ” được phản ánh qua cấu trúc và cơ
cấu số liệu khi phân tích dữ liệu tài chính, có dấu hiệu che giấu việc “đảo
nợ” của khách hàng thông qua việc cấp đều đặn, thường xuyên và liên tục
các khoản vay mới hay che giấu “nợ quá hạn” thông qua việc điều chỉnh kỳ
hạn và gia hạn nợ tràn lan thiếu căn cứ xác thực;
Cấp tín dụng dựa trên các cam kết không chắc chắn và thiếu tính bảo đảm
của khách hàng về việc duy trì một khoản tiền gửi lớn hay các lợi ích do
khách hàng đem lại từ khoản tín dụng được cấp;
Cho vay dựa trên các sự kiện bất thường xảy ra, chẳng hạn như sáp nhật,
thay đổi địa vị pháp lý từ chi nhánh lên công ty “con” hạch toán độc lập;
Các điều kiện ràng buộc trong hợp đồng tín dụng mập mờ, không rõ ràng;
không xác định rõ lịch hoàn trả đối với từng khoản vay; cố ý thỏa hiệp các
nguyên tắc tín dụng với khách hàng mặc dù biết có tiềm ẩn rủi ro;
Chính sách tín dụng quá cứng nhắc hoặc quá lỏng lẻo để khẽ hở cho khách
hàng lợi dụng; hồ sơ tín dụng không đầy đủ, thiếu sự tuân thủ không đầy đủ
các quy định hiện hành về phê duyệt tín dụng;
Cung cấp tín dụng với khối lượng lớn cho khách hàng không thuộc phân
đoạn thị trường tối ưu của ngân hàng;
Có khuynh hướng cạnh tranh thái quá: giảm thấp lãi suất cho vay, phí dịch
Sự tấn công của hàng nhập lậu
Việt Nam với hàng trăm kilômet (km) biên giới trên bộ và trên biển cùng địa
hình phức tạp và tình hình đời sống nghèo khó của dân cư vùng biên giới, cuộc chiến
buôn lậu đã kéo dài dai dẳng từ nhiều năm nay mà kết quả là hàng lậu vẫn tràn lan tại
các thành phố lớn, làm điêu đứng các doanh nghiệp trong nước và các ngân hàng đầu
tư vốn cho các doanh nghiệp này. Các mặt hàng kim khí điện máy, gạch men, vải vóc,
quần áo, mỹ phẩm, thiết bị điện tử, là những ví dụ tiêu biểu và nổi cộm cho tình hình
buôn lậu ở nước ta.
(Nguồn: Báo cáo của Uỷ ban Basel – 6/2008) 10
Thiếu sự quy hoạch, phân bổ đầu tư một cách hợp lý đã dẫn đến khủng hoảng
về đầu tư trong một số ngành
Nền kinh tế thị trường tất yếu sẽ dẫn đến cạnh tranh, các nhà kinh doanh sẽ tìm
kiếm ngành nào có lợi nhất để đầu tư và rời bỏ những ngành không đem lại lợi nhuận
cho họ. Do đó, sự chuyển dịch vốn từ ngành này qua ngành khác là một hiện tượng
khách quan. Tuy nhiên, ở nước ta những nằm gần đây, sự cạnh tranh đã phát triển một
cách tự phát, hoàn toàn không đi kèm với sự quy hoạch hợp lý, phân công lao động,
chuyên môn hoá lao động, sự bất lực trong vai trò của hiệp hội nghề nghiệp và sự điều
tiết vĩ mô của Nhà nước. Điều này dẫn đến sự gia tăng quá nhiều vốn đầu tư vào một
số ngành, còn lại các ngành khác thiếu hụt vốn dẫn đến tình trạng khủng hoảng thừa,
lãng phí nguồn tài nguyên quốc gia.
Rủi ro do môi trường pháp lý chưa thuận lợi:
Sự kém hiệu quả của cơ quan pháp luật cấp địa phương
Trong những năm qua, Chính phủ, Quốc hội và NHNN đã ban hành nhiều luật,
văn bản dưới luật hướng dẫn thi hành luật liên quan đến hoạt động tín dụng của ngân
hàng. Tuy nhiên, luật và các văn bản đã có song việc triển khai vào hoạt động ngân
hàng lại hết sức chậm chạp và còn nhiều vướng mắc, bất cập như một số văn bản
cưỡng chế thu hồi nợ. Những văn bản này đều có quy định: “Trong trường hợp khách
quả, thông tin cung cấp đơn điệu, thiếu cập nhật. Nếu các ngân hàng cố gắng chạy theo
thành tích, mở rộng tín dụng trong điều kiện tín dụng không cân xứng thì sẽ gia tăng
nguy cơ nợ xấu cho ngân hàng.
(Nguồn: Báo cáo của Uỷ ban Basel – 6/2008)
1.1.2.2 Rủi ro tín dụng do nguyên nhân chủ quan
Rủi ro do các nguyên nhân từ phía khách hàng vay là tổ chức:
Sử dụng vốn sai mục đích, không có thiện chí trong việc trả nợ vay: Đa số
các doanh nghiệp khi vay vốn ngân hàng đều có các phương án kinh doanh
cụ thể, khả thi. Số lượng doanh nghiệp sử dụng vốn sai mục đích, cố ý lừa
đảo ngân hàng để chiếm đoạt tài sản không nhiều. Tuy nhiên, khi vụ việc
phát sinh lại hết sức nặng nề, liên quan đến uy tín của các cán bộ, làm ảnh
hưởng xấu đến các doanh nghiệp khác.
Khả năng quản lý kinh doanh kém: Khi các doanh nghiệp vay tiền ngân
hàng để mở rộng quy mô kinh doanh, đa phần là tập trung vốn đầu tư vào
tài sản vật chất chứ ít doanh nghiệp nào mạnh dạn đổi mới cung cách quản
lý, đầu tư cho bộ máy giám sát kinh doanh, tài chính, kế toán theo đúng
chuẩn mực. Quy mô kinh doanh phình ra quá to so với tư duy quản lý là
nguyên nhân dẫn đến sự phá sản của các phương án kinh doanh đầy khả thi
mà lẽ ra nó phải thành công trên thực tế.
Tình hình tài chính doanh nghiệp yếu kém, thiếu minh bạch: Quy mô tài
sản, nguồn vốn nhỏ bé, tỷ lệ nợ cao so với vốn tự có là đặc điểm chung của
hầu hết doanh nghiệp ở nước ta. Ngoài ra, thói quen ghi chép đầy đủ, chính
xác, rõ ràng các sổ sách kế toán vẫn chưa được các doanh nghiệp tuân thủ
nghiêm chỉnh và trung thực. Do vậy, sổ sách kế toán mà các doanh nghiệp
cung cấp cho ngân hàng nhiều khi chỉ mang tính chất hình thức hơn là thực
tế. Khi cán bộ ngân hàng lập các bản phân tích tài chính của doanh nghiệp
12
dựa trên số liệu do các doanh nghiệp cung cấp, thường thiếu thực tế và xác
thực. Đây cũng là nguyên nhân vì sao mà ngân hàng vẫn luôn xem nặng
cán bộ NHTM, đều có sự tiếp tay của một số cán bộ ngân hàng cũng với
khách hàng làm giả hồ sơ vay, hay nâng giá tài sản thế chấp, cầm cố lên quá
cao so với thực tế để rút tiền ngân hàng.
13
Đạo đức cán bộ là một trong những yếu tố tối quan trọng để giải quyết vấn
đề hạn chế rủi ro tín dụng. Một cán bộ kém về năng lực có thể bồi dưỡng
thêm, nhưng một cán bộ tha hoá về đạo đức dù có giỏi về mặt nghiệp vụ thì
thật vô cùng nguy hiểm khi được bố trí trong công tác tín dụng.
Thiếu giám sát và quản lý sau khi cho vay
Các ngân hàng thường tập trung cho việc thẩm định trước khi cho vay mà lơi là
trong việc kiểm tra, giám sát đồng vốn sau khi cho vay. Khi ngân hàng cho vay thì
khoản vay cần được quản lý một cách chủ động thì khả năng hoàn trả nợ sẽ được đảm
bảo. Theo dõi nợ là một trong những trách nhiệm quan trọng đối với cán bộ tín dụng
nói riêng và ngân hàng nói chung. Việc theo dõi hoạt động của khách hàng vay nhằm
tuân thủ các điều khoản đã đề ra trong hợp đồng tín dụng giữa khách hàng và ngân
hàng nhằm tìm ra những cơ hội kinh doanh mới và mở rộng cơ hội kinh doanh. Tuy
nhiên, trong thời gian qua NHTM chưa thực hiện tốt công tác này bởi một phần do yếu
tố tâm lý ngại gây phiền hà của cán bộ ngân hàng, một phần do hệ thống quản lý thông
tin doanh nghiệp lạc hậu, không cung cấp kịp thời, đầy đủ những thông tin mà NHTM
yêu cầu.
Sự hợp tác giữa các NHTM còn lỏng lẻo, vai trò của thông tin tín dụng chưa
thật sự hiệu quả
Kinh doanh ngân hàng là một nghề đặc biệt huy động vốn để cho vay hay nói
cách khác là đi vay để cho vay, do vậy, vấn đề rủi ro trong hoạt động tín dụng là không
thể tránh khỏi, các ngân hàng cần phải hợp tác chặt chẽ với nhau nhằm hạn chế rủi ro.
Sự hợp tác này sinh ra do nhu cầu quản lý rủi ro đối với khách hàng khi khách hàng
này vay tiền tại nhiều ngân hàng. Trong quản trị tài chính khi khách hàng, khả năng trả
nợ một khách hàng là một con số cụ thể, có giới hạn của nó. Nếu do sự thiếu trao đổi
thông tin, dẫn đến việc nhiều ngân hàng cùng cho vay một khách hàng đến mức vượt
trưởng và phát triển kinh tế do những doanh nghiệp không có vốn để sản xuất hay bị
phá sản. Việc hạn chế tín dụng, cũng ảnh hưởng tới các cá nhân trong xã hội, do nhu
cầu vay vốn để phục vụ đời sống cũng gặp khó khăn. Ngoài ra việc mất thanh khoản
cũng khiến cho hiện tượng dân cư ồ ạt đến rút tiền có thể lan sang ngân hàng khác, gây
ra sự bất lợi cho hệ thống ngân hàng, dễ xảy ra khủng hoảng tài chính.
Nếu không có NHTW như là một cứu cánh cuối cùng đứng ra đảm bảo khả năng
thanh toán cho ngân hàng một khi ngân hàng lâm vào tình trạng mất khả năng thanh
toán khi xảy ra rủi ro tín dụng, thực tế là tất cả những người gửi tiền, cho vay ngân
hàng sẽ có khả năng không lấy lại được những khoản tiền gửi, tiền cho vay, đời sống
cũng như hoạt động sản xuất kinh doanh trở nên khó khăn. Như vậy những hậu quả
của rủi ro tín dụng không chỉ xảy đến cho ngân hàng, người đi vay mà ngay cả bản
thân những người cung cấp vốn cho ngân hàng.
Tín dụng cũng là một công cụ điều hành hoạt động vĩ mô nền kinh tế của chính
phủ. Khi ngân hàng bị phá sản, gặp khó khăn hay hoạt động đình trệ thì hiệu quả của
chính sách tiền tệ của chính phủ bị giảm xuống, gây xáo trộn vĩ mô nền kinh tế.
1.1.3.2 Đối với người ngân hàng
Làm tăng chi phí và giảm lợi nhuận
Có thể nói thu nhập của ngân hàng từ lãi cho vay chiếm tỷ lệ cao trong tồng thu
nhập của ngân hàng, một khi xảy ra rủi ro tín dụng, ngân hàng không những không thu
Copyright: Tài liệu đại học ©