Tích hợp giáo dục dân số sức khoẻ sinh sản vị thành niên thông qua dạy học môn
sinh học lớp 11
A. ĐẶT VẤN ĐỀ:
I. LÍ DO VIẾT SKKN:
Nghiên cứu khoa học giáo dục để áp dụng vào thực tế dạy học và từ thực tiễn
dạy học rút ra lí luận dạy học là hai quá trình biện chứng khách quan mang tính hệ
quả tất yếu. Nắm vững quy luật này tôi đã nghiên cứu và áp dụng bước đầu tương
đối thành công khi tích hợp giáo dục DSSKSSVTN qua giảng dạy môn sinh học.
Để góp phần hình thành một phương pháp giảng dạy khoa học được áp dụng rộng
rãi, hiệu quả tôi xin mạnh dạncông bố kinh nghiệm của mình để cùng các đồng
nghiệp, các nhà quản lí giáo dục có thể hoàn thiện và phổ biến đề tài vào thực tiễn.
II.CƠ SƠ CỦA ĐỀ TÀI:
1.Cơ sở lí luận:
Giáo dục và nâng cao chất lượng toàn diện cho học sinh hiện nay là vấn đề đang
được Đảng, nhà nước ngành giáo dục và toàn thể cộng đồng quan tâm.
Trước sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế xã hội, sự phân hoá trên các lĩnh
vực, trong đó sự phân hoá về lao động ngày càng rõ nét, nền giáo dục Việt Nam
đang dần dần đổi mới cho phù hợp với xu thế hội nhập: Một mặt đào tạo những học
sinh có khả năng học tiếp lên đại học, cao đẳng trung học chuyên nghiệp, mặt khác
phải trang bị kiến thức phổ thông để những học sinh không có khả năng, điều kiện
học tiếp có thể học nghề, đi làm và vận dụng vào cuộc sống, kể cả việc trang bị
kiến thức để học sinh biết cách bảo vệ mình, bảo vệ gia đình, người thân.
Bộ môn sinh học là một môn khoa học có tính thực tiễn rất cao, nếu học sinh
được trang bị kiến thức phổ thông đầy đủ, có hệ thống các em sẽ không chỉ dừng
lại ở việc nắm vững những thành tựu khoa học của môn học mà còn có thể ứng
dụng vào lao động sản xuất cũng như chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ của bản thân, gia
đình, người thân.
Với đặc thù môn học như vậy tôi thiết nghĩ việc tích hợp giáo dục dân số sức
khoẻ sinh sản vị thành niên (GD DS SKSSVTN) qua môn sinh họclà một việc làm
cần thiết và hiệu quả mà không có môn học nào khác có điều kiện và khả năng
thuận lợi bằng.

+ Nền giáo dục hiện nay đã và đang bắt đầu coi trọng HĐGDDSSKSS VTN,giáo
dục giới tính cho học sinh nhưng dường như kết quả chỉ mới dừng lại ở mức độ
tuyên truyền thông qua chủ yếu là các hình thức sinh hoạt ngoại khoá chứ chưa
được tổ chức một cách bài bản, khoa học vì vậy hiệu quả còn rất thấp.
+ Bộ môn sinh học dù có thế mạnh trong lĩnh vực này nhưng người dạy vẫn còn
đơn thuần truyền đạt tri thức lí thuyết, khi đụng chạm đến những vấn đề giới tính,
sức khoẻ sinh sản giáo viên thường có tâm lí e ngại nên chỉ làm qua quýt vì vậy
cũng chưa đạt được hiệu quả giáo dục và thực tiễn.
⇒
Từ những cơ sở trên tôi đã mạnh dạn cải tiến phương pháp dạy học, lồng ghép
việc dạy học kiến thức khoa học của bộ môn với HĐGDDSSKSSVTN và bước đầu
đã thu được những kết quả khả quan: vừa đảm bảo kiến thức khoa học bộ môn vừa
nâng cao hiệu quả tuyên truyền GDDSSKSSVTN đồng thời đưa khoa học vào ứng
dụng gần gũi với cuộc sống làm cho học sinh cảm thấy bài học lôi cuốn, hấp dẫn.
III.MỤC ĐÍCH, ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
-Thiết lập phương pháp dạy học chung cho việc tích hợp GDDSSKSSVTN qua
giảng dạy môn sinh học 11.
-Từ phương pháp chung người viết đi sâu cụ thể vào một số bài dạy, đó là hai bài:
+Cơ chế điều hoà sinh sản.
+Điêù khiển sinh sản ở động vật và sinh đẻ có kế hoạch ở người.
IV.PHƯƠNG PHÁP NHIÊN CỨU:
-Khảo sát lí thuyết.
-Tổng kết thực nghiệm.
-Thống kê toán học
SKKN – Hoàng Văn Tuyên -Trường THPT Lê Viết Tạo
2
Tích hợp giáo dục dân số sức khoẻ sinh sản vị thành niên thông qua dạy học môn
sinh học lớp 11
B.PHẦN NỘI DUNG:
Phần nội dung người viết tập trung tìm hiểu, nghiên cứu các vấn đề sau:

Người dạy đóng vai trò là người định hướng cho học sinh, còn học sinh là chủ thể
tiếp nhân kiến thức, vì vậy giáo viên phải sử dụng phương pháp dạy học tích cực để
phát huy tối đa hiệu quả bài dạy.
3. Đảm bảo yêu cầu tích hợp phù hợp:
Chỉ tích hợp ở những bài có liên quan trực tiếp, gần gũi với vấn đề
DSSKSSVTN, không tích hợp tràn lan, gượng ép, không biến giờ sinh học thành
giờ học tuyên truyền giáo dục DSSKSSVTN.
SKKN – Hoàng Văn Tuyên -Trường THPT Lê Viết Tạo
3
Tích hợp giáo dục dân số sức khoẻ sinh sản vị thành niên thông qua dạy học môn
sinh học lớp 11
Mặt khác nội dung tích hợp cần phải được lựa chọn kĩ càng, tránh làm chương
trình, bài học nặng nề, quá tải hay khiên cưỡng làm cho giờ học nhàm chán kém
hiệu quả.
III.MỘT SỐ GIẢI PHÁP TÍCH HỢP GIÁO DỤC SKSSVTN QUA DẠY HỌC
MÔN SINH HỌC :
1.Nắm vững đặc trưng cơ bản của bài dạy:
- Môn sinh học là một môn khoa học thực nghiệm, nên khi dạy giáo viên cần
cung cấp tri thức khoa học chính xác, cụ thể, có những ứng dụng thực tế chứ
không được nêu kiến thức theo chủ quan cảm tính.
-Phải căn cứ vào từng bài cụ thể để xác định phương pháp phù hợp: nếu là bài cung
cấp kiến thức khoa học về lí thuyết thì nên kết hợp phương pháp thuyết trình và
trao đổi thảo luận; nếu bài dạy thiên về thực hành, bài tập thì nên lựa chọn các
phương pháp tối ưu cho phát huy chủ thể học sinh như nêu vấn đề, gợi mở, trao đổi
thảo luận nhóm…
2.Triển khai kiến thức cơ bản của bộ môn:
-Đảm bảo triển khai đầy đủ,hệ thống kiến thức theo chuẩn kiến thức kĩ năng của Bộ
giáo dục và đào tạo, chú trọng cho học sinh đạt được các yêu cầu nhận biết, thông
hiểu, vận dụng thấp dến vận dụng cao.
-Nâng cao vận dụng kiến thức vào thực tiễn đời sống: khi dạy giáo viên không chỉ

học rời rạc, kiến thức nhỏ lẽ mà nên tích hợp toàn bài qua khâu củng cố, luyện
tập,mở rộng kiến thức. Chẳng hạn khi dạy bài các nhân tố ảnh hưởng đến sinh
trưởng và phát triển ở động vật tôi sẽ tích hợp vào phần củng cố, mở rộng kiến
thức bằng câu hỏi : muốn điều khiển sinh trưởng và phát triển ở động vật và người
nhất là cải thiện chất lượng dân số khi còn ở tuổi vị thành niên chúng ta cần phải
làm gì? sống như thế nào? Sau đó cho học sinh trao đổi thảo luận về nhà viết bài
thu hoạch ngắn.
3.3.Tích hợp thông qua quá trình kiểm tra đánh giá:
Khi ra đề kiểm tra người dạy không chỉ ra đề theo hướng kiểm tra kiến thức môn
học mà cần có những vế câu hỏi phụ để giáo dục giới tính cho học sinh. Chẳng
hạn khi kiểm tra bài: Điều khiển sinh sản ở động vật và sinh đẻ có kế hoạch ở
người tôi đã ra đề như sau: Em hãy nêu các biện pháp tránh thai hiện nay đang
được con người sử dụng? cơ chế hiệu quả của từng biện pháp? Nạo phá thai có
phải là một biện pháp tránh thai không? Tại sao?
• LƯU Ý : Tuỳ vào từng bài học, từng đối tượng học sinh cụ thể người dạy nên
áp dụng linh hoạt các biện pháp, không máy móc áp dụng tất cả cùng lúc các
biện pháp trên.
IV. ĐỊNH HƯỚNG TÍCH HỢP GIÁO DỤC SKSSVTN THÔNG QUA
GIẢNG DẠY MỘT SỐ BÀI TRONG CHƯƠNG TRÌNH SINH HỌC LỚP 11:
*Bài 1: CƠ CHẾ ĐIỀU HOÀ SINH SẢN.
1.Đảm bảo đặc trưng cơ bản của bài dạy:
Đây là bài dạy thiên về lí thuyết nên khi dạy giáo viên cần tổ chức cho học sinh
nắm vững các thông tin khoa học và từng bước dẫn dắt các em đưa vấn đề liên hệ
với thực tiễn.
2.Triển khai kiến thức cơ bản theo yêu cầu , mục tiêu bài dạy:
2.1.Xác định mục tiêu tiết học:
Kiến thức: Giúp học sinh nắm vững cơ chế điều hoà sinh tinh và cơ chế điều hoà
quá trình sinh trứng.
-Giáo dục: Giáo dục cách phòng tránh thai thông qua điều chỉnh nồng độ
hoocmôn sinh dục trong máu bằng cách sử dụng thuốc tránh thai có chứa

+ Khi nồng độ prôgestêrôn trong máu tăng cao ức chế tiết GnRH, FSH và LH từ đó
ức chế quá trình rụng trứng.
2.3.2: Ảnh hưởng của thần kinh và môi trường sống đến quá trình sinh tinh và quá
trình sinh trứng:
-Căng thẳng thần kinh kéo dài (stress), sợ hãi lo âu, buồn phiền kéo dài làm giảm
sản sinh tinh trùng và rối loạn quá trình rụng trứng.
- Sự hiện diện và mùi của con đực tác động lên hệ thần kinh và nội tiết, ảnh hưởng
đến quá trình phát triển của trứng và rụng trứng.
- Thiếu ăn, suy dinh dưỡng, chế độ ăn uống không hợp lí cũng ảnh hưởng đến quá
trình sinh tinh và rụng trứng.
-Nghiện thuốc lá, nghiện ma tuý, nghiện rượu làm giảm quá trình sản sinh tinh
trùng và rối loạn quá trình rụng trứng.
3.Tiến hành tích hợp GDDSSKSSVTN:
3.1: Tích hợp từng phần:
SKKN – Hoàng Văn Tuyên -Trường THPT Lê Viết Tạo
6
Tích hợp giáo dục dân số sức khoẻ sinh sản vị thành niên thông qua dạy học môn
sinh học lớp 11
*Trong mục 2.3.1 tôi đã tiến hành tích hợp vào cuối phần truyền đạt kiến thức cơ
bản bằng việc đặt ra câu hỏi cho học sinh thảo luận sau đó các em trả lời tôi nhận
xét kết luận. Câu hỏi tích hợp như sau:
- Hằng ngày phụ nữ uống viên thuốc tránh thai( chứa prôgestêrôn và ơstrôgen)
có thể tránh được nguy cơ mang thai. Tại sao?
- Người ta có thể sản xuất ra viên thuốc tránh thai cho nam giới hay không?
Viên thuốc này chứa hoocmôn nào? Tại sao trên thị trường rất ít hoặc không
có viên thuốc tránh thai cho nam giới? Vậy có thể chỉ sử dụng thuốc tránh
thai ở giới nào?
3.2:Tích hợp thông qua củng cố, mở rộng kiến thức:
Giáo viên giúp HS nhận thức được những hiện tượng sinh lí ở tuổi dậy thì như
tại sao có kinh nguyệt ở nữ và hiện tượng mộng tinh ở nam.

sinh học lớp 11
+Thụ tinh nhân tạo.
-Các biện pháp thay đổi giới tính:
+Tách tinh trùng.
+Sử dụng hoóc môn.
+Chiếu tia tử ngoại.
+Thay đổi chế độ ăn uống….
2.3.2.Sinh đẻ có kế hoạch ở người:
-Khái niệm: Sinh đẻ có kế hoạch là điều chỉnh số con, thời điểm sinh con và
khoảng cách các lần sinh phù hợp.
-Các biện pháp tránh thai, cơ chế của từng biện pháp:
+Dùng bao cao su.
+Dùng dụng cụ tử cung (vòng tránh thai).
+Dùng thuốc tránh thai.
+Triệt sản nam và nữ.
+ Tính vòng kinh.
+Xuất tinh ngoài âm đạo.
3.Tiến hành tích hợp GDDSSKSSVTN:
3.1: Tích hợp từng phần:
*Trong mục 2.3.1 tôi đã tiến hành tích hợp vào cuối phần truyền đạt kiến thức cơ
bản bằng việc đặt ra câu hỏi cho học sinh thảo luận sau đó các em trả lời tôi nhận
xét kết luận. Câu hỏi tích hợp như sau:
- Làm thay đổi số con có giá trị rất tốt trong đời sống sản xuất có thể làm tăng
năng xuất vật nuôi, nhân nhanh các giống quý hiếm, sinh sản chậm, có nguy
cơ tuyệt chủng…nhưng ở người có nên làm tăng số con không? Vì sao? Nếu
làm thì gây hậu quả như thế nào?
- Điều khiển giới tính ở động vật con người có thể làm thay đổi giới tính theo
hướng có lợi cho sản xuất nhưng ở người có nên điều khiển giới tính không?
Tại sao? Nếu để hiện tượng lựa chon giới tính ở người diễn ra sẽ gây ra
những hệ luỵ gì?

Số
HS
% Số
HS
% Số
HS
% Số
HS
% Số
HS
%
11A 38 1 2.6 10 26.3 19 52.
8
8 21 0 0
11B 39 0 0 11 28.
2
17 43.6 11 28.
2
0 0
Sau khi áp dụng phương pháp trên:
Lớp Sĩ số Giỏi Khá TB Yếu Kém
Số
HS
% Số
HS
% Số
HS
% Số
HS
% Số

liệu về chuyên môn, về DS SKS VTNđể chúng tôi có thể nhìn nhận, giảng dạy
vấn đề thấu đáo hơn.
2.Hằng năm ngành đều tổ chức cho giáo viên viết sáng kiến kinh nghiệm, vậy Sở
GD và ĐT nên tập hợp những sáng kiến hay, hiệu quả để xuất bản hoặc đăng tải
lên trang web của ngành để chúng tôi có thể vận dụng rộng rãi những kinh nghiệm
quý giá ấy vào quá trình giảng dạy, và việc viết sáng kiến kinh nghiệm có ý nghĩa
thực tiễn hơn.
Xác nhận của hiệu trưởng: Xin chân thành cảm ơn!
Thanh Hoá ngày 25-5-2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung
của người khác. SKKN – Hoàng Văn Tuyên -Trường THPT Lê Viết Tạo
11
Tích hợp giáo dục dân số sức khoẻ sinh sản vị thành niên thông qua dạy học môn
sinh học lớp 11
Hoàng Văn Tuyên

SKKN – Hoàng Văn Tuyên -Trường THPT Lê Viết Tạo
12