SỞ GD – ĐT THANH HÓA
TRƯỜNG THPT MAI ANH TUẤN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“XÂY DỰNG PHIẾU HỌC TẬP ĐỊNH HƯỚNG HỌC SINH
CHUẨN BỊ BÀI Ở NHÀ TRƯỚC KHI LÊN LỚP”
Người thực hiện: Nguyễn Thế Hoa
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc môn: Hóa học

1
THANH HÓA NĂM
2013
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Hiện nay, đổi mới phương pháp dạy và học không chỉ là phong trào mà còn
là một yêu cầu bắt buộc đối với giáo viên và học sinh. Để việc đổi mới phương
pháp dạy và học đạt hiệu quả cao đòi hỏi giáo viên phải có trình độ chuyên môn
vững vàng, phải có sự sáng tạo trong quá trình giảng dạy, bên cạnh đó giáo viên
phải biết vận dụng tốt các kĩ thuật, phương tiện dạy học tích cực. Đối với học
sinh củng cần phải thay đổi tư duy về cách học, không ỉ lại, bị động trong việc
tiếp thu kiến thức bài học mà phải thực sự chủ động khi lên lớp. Vậy làm thế nào
để giáo viên và học sinh có được sự chủ động trước khi lên lớp ? Để trả lời cho
câu hỏi này, tôi xin đưa ra một sáng kiến với chủ đề “Xây dựng phiếu học tập
định hướng học sinh chuẩn bị bài ở nhà trước khi lên lớp” nhằm giúp giáo
viên và học sinh có được sự chủ động trước khi lên lớp và có được hiệu quả
trong tiết học.
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ
1. Phương pháp xây dựng và sử dụng phiếu học tập
1.1/ Khái niệm phiếu học tập
Phiếu học tập đó là những tờ giấy rời (giấy trắng hoặc giấy trong), có nội
dung hướng dẫn, yêu cầu học sinh làm việc trong một khoảng thời gian ngắn tại

vận dụng kiến thức mới được hình thành.
1.4/ Thành phần cơ bản trong phiếu học tập
Mỗi phiếu học tập bao gồm hai thành phần chính thể hiện sự chỉ đạo của
người thầy và vai trò của học sinh là chủ thể trong hình thức học tập hợp tác.
- Vấn đề học tập trên phiếu học tập:
Giáo viên dựa trên mục tiêu của bài giảng, chủ động lựa chọn đưa ra vấn đề
học tập dưới dạng câu hỏi, bài tập cùng với các phương tiện hỗ trợ khác như tài
liệu, hình ảnh, sơ đồ, biểu đồ … thể hiện trên phiếu học tập.
- Kết quả học tập trên phiếu học tập:
Trên phiếu học tập, sau mỗi câu hỏi nên để trừ ra những chỗ trống vừa đủ
để học sinh ghi kết quả học tập của mình. Đây là một yếu tố ràng buộc yêu cầu
học sinh phải làm việc, là cơ sở để giáo viên kiểm tra và đánh giá kết quả học
tập của từng học sinh và của nhóm học sinh.
1.5/ Yêu cầu sư phạm trên phiếu học tập
3
- Hình thức trình bày trên phiếu học tập phải rõ ràng để kích thích tạo ra
hứng thú học tập. Kích thước của phiếu học tập thường là tờ giấy A4 (giấy trắng
hoặc giấy trong) có trừ ra chỗ trống để học sinh ghi kết quả học tập.
- Nội dung câu hỏi, bài tập nêu ra trên phiếu học tập phải đảm bảo vừa sức
với hoạt động của học sinh trong một khoảng thời gian nhất định.
- Trên phiếu học tập phải thể hiện được ý tưởng giảng dạy của giáo viên
như tổ chức học sinh giải quyết vấn đề theo kiểu quy nạp hay diễn dịch.
- Thể hiện được yêu cầu tự làm việc độc lập và làm việc hợp tác với nhau
trong nhóm học tập như trao đổi về một kết quả học tập nào đó, cùng nhau xây
dựng bảng hệ thống …
- Vấn đề học tập trên phiếu học tập nên chia từ dễ đến khó để tất cả học
sinh trong lớp đều có thể tham gia một cách tích cực.
1.6/ Xây dựng phiếu học tập
Khi xây dựng phiếu học tập thường bao gồm các bước sau:
- Lựa chọn vấn đề học tập: Đó là những nội dung kiến thức mới hoặc là

này. Việc kiểm tra có ý nghĩa giáo dục rất cao. Sau khi kiểm tra phải nhận xét,
đánh giá, tuyên dương những học sinh đã chuẩn bị tốt ở nhà, đồng thời cũng phê
bình những học sinh chưa chuẩn bị hoặc chuẩn bị chưa chu đáo trước khi lên
lớp.
- Bước 2: Tổ chức nhóm học sinh.
Tùy thuộc vào nội dung của phiếu học tập, cơ cấu tổ chức lớp học (số học
sinh, số bàn học sinh) mà mỗi nhóm học sinh có thể có 3 – 4 học sinh hoặc 5 – 6
học sinh ngồi cạnh nhau, có thể quan sát được nhau để trao đổi và cùng giải
quyết vấn đề.
- Bước 3: Phát phiếu học tập cho từng nhóm học sinh (nội dung của phiếu
học tập này giống với nội dung của phiếu học tập phát cho cá nhân học sinh
chuẩn bị ở nhà), xác định thời gian hoạt động nhóm, giới thiệu sơ lược và cách
thực hiện trên phiếu học tập.
- Bước 4: Trên cơ sở đã chuẩn bị trước ở nhà, các học sinh trong mỗi nhóm
thảo luận để đi đến thống nhất và kết luận về vấn đề học tập, sau đó ghi lại kết
quả đã thông nhất trên phiếu học tập. Trong quá trình học sinh thảo luận, giáo
viên cần bao quát lớp, nhắc nhở các nhóm học sinh phải làm việc tích cực, duy
trì sự ổn định trong lớp.
- Bước 5: Học sinh báo cáo kết quả thảo luận nhóm
5
+ Nếu nội dung của tất cả các nhóm giống nhau thì giáo viên yêu cầu một
nhóm nào đó báo cáo kết quả thảo luận của nhóm mình và yêu cầu các nhóm
khác nhận xét, bổ sung cho đầy đủ.
+ Nếu nội dung của các nhóm khác nhau thì giáo viên yêu cầu đồng thời
các nhóm học sinh báo cáo bằng cách cho đại diện các nhóm ghi lên bảng hoặc
từng nhóm học sinh báo cáo trên máy chiếu (nếu phiếu học tập trình bày trên
giấy trong), sau đó các nhóm học sinh cùng nhận xét, bổ sung cho nhau và hoàn
thiện kiến thức.
Trong quá trình tổ chức hoạt động học tập dựa trên phiếu học tập, giáo viên
cần chú ý một số điểm sau:

buồn chán, đi ngược lại với tinh thần đổi mới phương pháp.
III. GIẢI PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN
- Để khắc phục thực trạng nêu trên, chúng ta cần thay đổi cách học của học
sinh, mà trước hết là khơi dậy ở học sinh tinh thần chuẩn bị bài trước khi lên
lớp. Đây là vấn đề không mới nhưng là một vấn đề hết sức quan trọng trong thời
điểm hiện nay, sự chuẩn bị bài tốt của học sinh sẽ góp phần cùng giáo viên thực
hiện tốt bài giảng trên lớp theo đúng tinh thần của đổi mới phương pháp.
- Vấn đề đặt ra là cách thức tổ chức giúp học sinh say mê chuẩn bị bài ở
nhà. Nếu sau mỗi tiết học giáo viên chỉ nhắc xuông với học sinh rằng “các em
về nhà chuẩn bị bài mới trước khi lên lớp” thì sẽ không có hiệu quả cao, lời dặn
dò này thường chỉ có tác dụng với những học sinh ham học, đã được làm quen
với cách chuẩn bị bài ở nhà; còn đa số học sinh sẽ không hình dung ra phải
chuẩn bị như thế nào, với những nội dung gì, có chăng chỉ là đọc lướt qua sách
giáo khoa một lần trước khi lên lớp. Thay vì nhắc học sinh như vậy, sau mỗi tiết
học tôi sẽ phát cho học sinh một hay nhiều phiếu học tập có ghi những câu hỏi
và bài tập thể hiện nội dung kiến thức trọng tâm của bài học tiếp theo. Với cách
làm này sẽ giúp học sinh có phương tiện, nội dung để làm việc ở nhà trước khi
lên lớp, từ đó học sinh cũng định hình ra kiến thức trọng tâm của bài học tiếp
theo.
- Việc xây dựng phiếu học tập định hướng học sinh chuẩn bị bài ở nhà
trước khi lên lớp tiến hành theo các bước sau:
+ Bước 1: Giáo viên nghiên cứu sách giáo khoa, tài liệu liên quan để tìm ra
kiến thức trọng tâm của bài học.
+ Bước 2: Xây dựng hệ thống câu hỏi, bài tập hay các yêu cầu mà học sinh
cần phải hoàn thiện ở nhà trước khi lên lớp.
+ Bước 3: Thiết kế phiếu học tập theo các nội dung, đơn vị kiến thức của
bài học để học sinh thuận tiện trong quá trình chuẩn bị.
7
+ Bước 4: Sau mỗi tiết học, giáo viên phát phiếu học tập cho từng học sinh
và hướng dẫn học sinh cách làm việc với phiếu học tập ở nhà.

Khác nhau
III. TÍNH CHẤT CỦA CÁC NGUYÊN TỐ NHÓM OXI
1) Tính chất của đơn chất
Căn cứ vào cấu hình e lớp ngoài cùng, độ âm điện, bán kính nguyên tử của các
nguyên tố hãy rút ra nhận xét về:
- Tính phi kim của các nguyên tố trong nhóm oxi.
- Sự biến đổi tính phi kim (từ O đến Te).
- So sánh tính phi kim của các nguyên tố nhóm oxi với nhóm halogen.
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
2) Tính chất của hợp chất
8
Viết công thức hợp chất với hiđro và hợp chất hiđroxit của các nguyên tố nhóm
oxi và nêu các tính chất cơ bản của các hợp chất này ?
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
TIẾT 63: OXI
I. CẤU TẠO PHÂN TỬ OXI
- Viết cấu hình e nguyên tử, công thức phân tử và cấu tạo phân tử oxi ?
+ Cấu hình e nguyên tử: ………………………………………………
+ Công thức phân tử: ………………………………………………
+ Công thức cấu tạo phân tử: ………………………………………………
- Rút ra nhận xét về cấu tạo nguyên tử và cấu tạo phân tử oxi ?
…………………………………………………………………………………………

→
0
t
6) CO + O
2

→
0
t
3) Al + O
2

→
0
t
7) CH
4
+ O
2

→
0
t
4) P + O
2

→
0
t
8) C

Cấu tạo phân tử
………………………….
………………………….
………………………….
………………………….
………………………….
………………………………
…………………………………
…………………………………
…………………………………
…………………………………
Tính chất vật lí
………………………….
………………………….
………………………….
………………………….
………………………….
………………………………
…………………………………
…………………………………
…………………………………
…………………………………
10
Tính chất hóa học
………………………….
………………………….
………………………….
………………………….
………………………….
………………………….

…………………………………
TIẾT 67: LƯU HUỲNH
I. TÍNH CHẤT VẬT LÍ CỦA LƯU HUỲNH
1) Lưu huỳnh có mấy dạng thù hình (tên gọi, kí hiệu) ?
…………………………………………………………………………………………
2) So sánh độ bền các dạng thù hình của lưu huỳnh ?
…………………………………………………………………………………………
3) Nhiệt độ ảnh hưởng như thế nào đến cấu tạo phân tử và tính chất vật lí của lưu
huỳnh ?
Nhiệt độ Trạng thái Màu sắc Cấu tạo phân tử
< 113
0
C
119
0
C
187
0
C
≥
445
0
C
II. TÍNH CHẤT HÓA HỌC CỦA LƯU HUỲNH
Hoàn thành PTHH
Vai trò
của lưu huỳnh
Kết luận về tính chất
hóa học của lưu huỳnh
11

Nêu các ứng dụng chính của lưu huỳnh ?
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
IV. SẢN XUẤT LƯU HUỲNH
- Trình bày cách khai thác lưu huỳnh trong lòng đất ?
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
- Viết các PTHH điều chế lưu huỳnh từ hợp chất ?
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
TIẾT 69: HIĐRO SUNFUA (H
2
S)
I. CẤU TẠO PHÂN TỬ
Viết công thức electron, công thức cấu tạo của H
2
S và cho nhận xét ?
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
II. TÍNH CHẤT VẬT LÍ
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1) Axit sunfuhiđric là axit mạnh hay yếu ? hãy so sánh với axit cacbonic ?
…………………………………………………………………………………………
2) Hoàn thành hai phản ứng sau và cho nhận xét ?

2
S + Cl
2

→
12
H
2
S + Br
2
+ H
2
O
→

H
2
S + KMnO
4
+ H
2
SO
4

→

Kết luận: …………………………………………………………………………
IV. TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN. ĐIỀU CHẾ
1) Trong tự nhiên hiđro sunfua có ở đâu ?
…………………………………………………………………………………………

2
)
I. CẤU TẠO PHÂN TỬ
Viết công thức electron, công thức cấu tạo của SO
2
theo quy tắc bát tử ?
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
II. TÍNH CHẤT VẬT LÍ
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1) Tại sao SO
2
lại là một oxit axit ?
2) Hoàn thành các phản ứng sau và cho nhận xét ?
SO
2
+ H
2
O
→
SO
2
+ NaOH
→
SO
2
+ 2NaOH
→

2
+ H
2
S
→
SO
2
+ Mg
→

Kết luận: …………………………………………………………………………
IV. SO
2
LÀ CHẤT GÂY Ô NHIỄM
Hãy kể ra những tác hại của SO
2
đối với môi trường và con người ?
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
V. ỨNG DỤNG VÀ ĐIỀU CHẾ SO
2
1) Hãy kể ra những ứng dụng chính của SO
2
?
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
2) Nêu phương pháp điều chế SO
2
trong phòng thí nghiệm và trong công nghiệp ?
Viết PTHH ?

học của axit H
2
SO
4
loãng và axit H
2
SO
4
đặc ?
H
2
SO
4
loãng H
2
SO
4
đặc
14
Fe + H
2
SO
4

→
Cu + H
2
SO
4



→
HI + H
2
SO
4

→
C + H
2
SO
4

→
Fe + H
2
SO
4

→
0
t
Cu + H
2
SO
4

→
FeO + H
2

SO
4

→
C + H
2
SO
4

→
Kết luận: ……………………………… Kết luận: ……………………………
IV. ỨNG DỤNG
Hãy kể ra các ứng dụng chính của axit sunfuric ?
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
V. ĐIỀU CHẾ
Viết các phương trình hóa học điều chế axit sunfuric từ FeS
2
hoặc từ S ?
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
… TIẾT 75: LUYỆN TẬP CHƯƠNG VI
I. TÍNH CHẤT CỦA OXI VÀ LƯU HUỲNH
1) Điền thông tin vào các cột theo mẫu sau:
Oxi Lưu huỳnh
Cấu hình e nguyên tử
Số e độc thân

…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………….
IV. KIỂM NGHIỆM
Qua nhiều năm tiến hành xây dựng và sử dụng phiếu học tập định hướng
học sinh chuẩn bị bài ở nhà trước khi lên lớp đã thu được các kết quả sau:
- Học sinh có được thói quen chuẩn bị bài trước khi lên lớp, có được khả
năng tự học, tự nghiên cứu, biết phát hiện ra kiến thức trọng tâm của bài học.
- Khi lên lớp học sinh học tập tích cực hơn, sôi nổi hơn, chủ động hơn trong
việc lĩnh hội kiến thức, số học sinh tham gia xây dựng bài ngày càng tăng lên.
- Chất lượng dạy và học được nâng lên rõ rệt, giáo viên dễ dàng truyền thụ
kiến thức, học sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức, nhớ kiến thức bài học lâu hơn.
Cụ thể:
- Về nhu cầu, mức độ hài lòng đối với phiếu học tập:
Lớp Sĩ số Có nhu cầu sử dụng PHT Hài lòng với nội dung PHT
SL % SL %
10B 52 52 100 50 96,2
10C 45 45 100 42 93,3
16
10K 40 40 100 40 100
- Về số học sinh tham gia chuẩn bị và xây dựng bài theo thời gian:
Lớp Sĩ số Tháng 9-10 Tháng 11-12 Tháng 1-2 Tháng 3, 4, 5
SL % SL % SL % SL %

không sao chép nội dung của người khác
Nguyễn Thế Hoa
MỤC LỤC
Trang
A. ĐẶT VẤN ĐỀ 1
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ 1
1. Phương pháp xây dựng và sử dụng phiếu học tập 1
1.1/ Khái niệm phiếu học tập 1
1.2/ Vai trò của phiếu học tập 1
18
1.3/ Phân loại phiếu học tập 2
1.4/ Thành phần cơ bản trong phiếu học tập 2
1.5/ Yêu cầu sư phạm trên phiếu học tập 2
1.6/ Xây dựng phiếu học tập 3
1.7/ Sử dụng phiếu học tập trong dạy học 3
2. Chuẩn bị bài trước khi lên lớp 5
II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ 5
III. GIẢI PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN 6
IV. KIỂM NGHIỆM 15
C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT 16
19