Đổi mới phương pháp dạy học bằng hình thức tổ chức cho học sinh thảo luận:
môn Toán
A. Phần mở đầu:
1. Lời nói đầu:
Nâng cao chất lượng dạy – học, cụ thể nâng chất lượng học của học sinh là yêu
cầu, đòi hỏi của xã hội, là mục tiêu của giáo dục, là trách nhiệm của nhà trường mà
trực tiếp là giáo viên.
Với tư cách người đứng lớp, gánh trách nhiệm trực tiếp chất lượng học của học
sinh, cứ mỗi tiết giáo án chuẩn bị lên lớp là một lần người thầy giáo đứng trước câu
hỏi phải trả lời dạy cái gì? dạy thế nào? và hình dung kết quả sau giờ dạy.
Dạy cái gì? - Phân phối chưng trình đã có, nội dung có sẵn trong sách giáo khoa và
cả trong sách giáo viên. Trả lời dạy thế nào để có kết quả tốt cho học sinh sau giờ
lên lớp, đó chính là giáo án, là tư duy, là lương tâm và trách nhiệm của nhà giáo.
Vẫn 5 bước lên lớp ư? Đúng, đó là kinh nghiệm chuẩn mực tích lũy của bao thế hệ
thầy giáo. Ổn định tổ chức, khởi động cho 1 tiết học; kiểm tra bài cũ để đánh giá,
rút kinh nghiệm kết quả những tiết học trước; giảng bài mới; củng cố, hệ thống
những gì cần nhớ; dặn dò, động viên học sinh về nhà tự học, soạn bài. Trong đó,
giảng bài mới là nhiệm vụ trọng tâm.
Giảng bài mới bằng phương pháp thông tin, truyền thụ, thầy giảng, trò tiếp thu, ghi
nhớ, trả bài theo ý thầy đã thật sự quá lỗi thời trong thời đại thông tin, kiến thức loài
người tăng cấp theo số lũy thừa. Vì vậy “phải đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo
dục, phát huy tính tích cực, sáng tạo của người học, khắc phục lối truyền thụ” theo
tinh thần Nghị quyết X của Đảng.
Với suy nghĩ đó, tôi đã tập trung tìm tòi, nghiên cứu các tài liệu, hướng dẫn, các bài
viết liên quan trên các phương tiện thông tin để soạn giáo án, tìm phương pháp dạy
thế nào trong các tiết lên lớp đối với học sinh lớp 10TN
2
môn Toán mà tôi đảm
trách của năm học 2008 – 2009 đạt kết quả cao nhất có thể.
1
Tuy kinh nghiệm chưa nhiều, nhưng với tâm tư được sẻ chia để cùng thầy cô giáo,

riêng các hoạt động sư phạm được thực hiện phù hợp với một số qui tắc nào đó để
đưa người học đạt tới mục tiêu cụ thể.
Có thể có một số phương pháp dạy học: Phương pháp thuyết trình (đọc giảng –
lecture), sermina, thảo luận nhóm, bài tập tình huống (case study), mô phỏng, hội
thảo, giải quyết vấn đề…
2.3. Thảo luận: là trao đổi ý kiến về một vấn đề, có phân tích lĩ lẽ (theo Từ điển
Tiếng Việt – Nhà xuất bản Khoa Xã hội – Hà Nội)
Thảo luận phát triển trong học sinh khả năng nghe, hiểu, tổng hợp, phân tích có phê
phán và khả năng diễn đạt, thông tin được nhắc lại
3. Cơ sở pháp lý:
Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng xác định “Tiếp
tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục, phát huy tính tích cực, sáng tạo của
người học, khắc phục lối truyền thụ một chiều”
Luật giáo dục số 38/2005/QH11 qui định: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải
phát huy tinh tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc
điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc
theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình
cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”
Quyết định số 201/2001/QĐ-TTg ngày 28/11/2001 của Thủ tướng Chính phủ về
chiến lược phát triển Giáo dục - Đào tạo giai đoạn 2001 – 2010 chỉ rõ: Đổi mới và
hiện đại hóa phương pháp giảng dạy, chuyển từ việc truyền đạt tri thức thụ động
sang hướng dẫn người học chủ động nắm tri thức, dạy phương pháp tự học, dạy tư
duy…

B. Phần nội dung:

I. Thực trạng phương pháp dạy – học trong trường THPT Lê Thánh
Tông
1. Giáo viên – phưng pháp dạy:
3

4
dung giáo viên ghi bảng, về nhà học thuộc lòng, tái hiện được các kiến thức đó, trả
bài đúng.
2. Học sinh – phương pháp học:
2.1. Học ở lớp:
Hoạt động chủ yếu của học sinh trên lớp là ngồi nghe giáo viên giảng bài, ghi chép
những kiến thức thầy cô ghi trên bảng hoặc đọc cho học trò chép. Học sinh từ khá
trở lên có hoạt động trả lời những câu hỏi do thầy cô nêu ra. Học sinh từ trung bình
trở xuống chỉ đứng dậy trả lời khi được giáo viên gọi đến. Hầu như trả lời của học
sinh chỉ là đọc sách giáo khoa. Học sinh yếu, hiếm khi được thầy cô gọi trả lời, sửa
bài tập, vì sợ mất thời gian, cháy giáo án. Kết quả sau gìờ học chỉ còn lại một ít kiến
thức rời rạc ở một số học sinh gọi là học được.
2.2. Học ở nhà:
Ngoài giờ đến trường, đến lớp, việc học ở nhà có thể phân làm 2 đối tượng
- Những học sinh có tinh thần học tập, không quá khó khăn về kinh tế, nhà ở thị xã
và những học sinh nhà ở ngoài thị xã nhưng có điều kiện kinh tế, hầu hết thời gian ở
nhà dành cho đi học thêm tại nhà các thầy cô giáo. Có học sinh kín lịch học thêm,
sau 21h00’ hàng ngày mới về nhà, thư giãn, nghĩ, hết thời gian chuẩn bị bài cho
ngày mai đến lớp.
- Số học sinh không đi học thêm, hầu hết có khó khăn kinh tế, thời gian phần lớn để
giúp đỡ gia đình, Có em lao động nặng nhọc. Đêm về mệt mỏi, nghĩ, sự chuẩn bị
bài cho ngày mai đến lớp không đáng kể. Học sinh thị xã và có điều kiện mà không
đi học thêm, thường tụ tập lêu lổng giết thì giờ trong các quán cà phê, internet (có
cả quán nhậu).
Dù ở đối tượng nào, phương pháp tự học để phát huy nội lực, để phát triển, rèn
luyện tính chủ động, sáng tạo của học sinh chỉ là trong lý thuyết. Tỉ lệ tự học ở nhà
của học sinh thật là hiếm.
II. Phương pháp dạy – học bằng hình thức tổ chức thảo luận ở lớp
10TN
2

tiện trong giao lưu, học hỏi. Tôi thường sử dụng hình thức phân nhóm sau:
-Phân nhóm theo vần a,b,c… của tên học sinh (8 học sinh thành 1 nhóm), ngồi ở 2
hàng bàn của cùng một dãy, trên quay xuống dưới quay lên
6
- Phân nhóm theo mùa sinh: học sinh sinh trong cùng mùa xuân, hạ, thu, đông được
xếp cùng nhóm. Mỗi nhóm 8 học sinh và phân chỗ ngồi như trên
- Phân nhóm theo định hướng nghề nghiệp: Giáo viên đưa ra 5 hướng nghề (chẳng
hạn Sư phạm, Y khoa, Tài chính - Ngân hàng, Công nghệ thông tin, Nông lâm) học
sinh dự định tương lai trùng nhau thành 1 nhóm ngồi ở 2 dãy bàn sát nhau như trên.
- Phân theo sở thích, yêu động vật: (Chẳng hạn: Sóc, Hổ, Mèo, Rắn, Thỏ, Ngựa…)
5 loài tưng ứng 5 nhóm, mỗi nhóm cùng ngồi ở 2 dãy bàn kề nhau…
Cách phân nhóm trên áp dụng tại lớp, mỗi tháng phân lại nhóm một lần.
- Phân nhóm theo địa bàn cư trú: gồm những học sinh cư trú gần nhau. Thường áp
dụng khi ra bài tập về nhà.
2.3. Trình tự thảo luận:
Để học sinh tìm ra, nắm bắt chuẩn của một đơn vị kiến thức hoăc giải một số bài
tập, giáo viên nêu vấn đề, đặt câu hỏi, ra bài tập → giáo viên giao nhiệm vụ cho
từng nhóm → học sinh làm việc cá nhân trên giấy nháp → trong nhóm đối chiếu kết
quả của từng thành viên, thảo luận, thống nhất kết quả → từng thành viên sửa trên
giấy nháp của mình (đây là kết quả của nhóm) → giáo viên gọi mỗi nhóm một
thành viên bất kỳ lên bảng trình bày → thảo luận toàn lớp về kết quả trình bày của
từng nhóm → giáo viên kết luận
III/ Minh họa một tiết dạy:
Bài: GIÁ TRỊ LỰƠNG GIÁC CỦA MỘT GÓC BẤT KỲ (từ 0
0
đến 180
0
)
7
I/ Kiểm tra bài cũ: Trên nửa đường tròn tâm O trong hệ trục tọa độ Oxy, lấy

của 5 học sinh khác dưới lớp) → cả lớp thảo luận, nhận xét nội dung trình bày của
từng nhóm → giáo viên kết luận.
8
3/Giá trị lương giác của các góc đặc biệt: (học sinh xem bảng ở sách giáo khoa)
III/ Củng cố: Mỗi học sinh làm việc cá nhân → đối chiếu, trao đổi trong
nhóm:
Biểu diễn trên hình vẽ và tìm các giá trị lượng giác của các góc:
Nhóm 1: Góc 0
o
và góc 180
o
Nhóm 2: Góc 30
o
và góc 150
o
Nhóm 3: Góc 45
o
và góc 135
o
Nhóm 4: Góc 60
o
và goc 120
o
Nhóm 5: Góc 90
o
Giáo viên dự giờ
IV/ Đánh giá, nhận xét:
Bản thân chỉ dạy một lớp, không có lớp đối chứng nên kết quả mong đợi không có
điều kiện so sánh để đánh giá chính xác được. Tuy vậy, một số biểu hiện và cảm
nhận trực giác có thể đánh giá như sau:

“Bắt chước”, một thuộc tính bản năng của động vật cấp cao. Bé lên ba “bắt chước”
nói, hát múa theo hướng dẫn của người lớn. Lớn lên, trẻ em “bắt chước”, học theo
cộng đồng xung quanh, thầy cô, cha mẹ, anh chị, bạn bè, hàng xóm. Trưởng thành,
con người “bắt chước”, vận dụng những thành công của người khác và phát triển,
sáng tạo. Mẫu hình dạy – học bằng phưng pháp tổ chức cho học sinh thảo luận để
giáo viên bắt chước còn khá hiếm trong các trường Đại học, các trường đào tạo
nghề thầy. Ở các trường phổ thông, giáo viên “rường cột”, “thâm niên”,thường đảm
trách hướng dẫn tập sự cho giáo viên trẻ thì việc thay đổi một động hình “thầy
thuyết trình, trò im lặng, trật tự tiếp thu”đã thành nếp thật khó khăn.
Mong đợi:
10
- Các trường Đại học, các trường đào tạo sư phạm nhanh chóng “phổ cập” đổi mới
phương pháp dạy – học để thế hệ thầy giáo đang được đào tạo được nghe, được thấy
mà học tập, rèn luyện, chuẩn bị, thực hành; để bồi dưỡng, đào tạo lại thiết thực cho
giáo viên đương nhiệm.
- Thầy cô giáo phổ thông “rường cột”,”thâm niên” cần đổi mới mạnh mẽ tư duy,
gột bỏ, “goodbye” với phương pháp truyền thống đã một thời phát huy tốt, nay
không còn phù hợp để làm gương cho thầy cô giáo trẻ.
- Thầy cô giáo trẻ hãy đừng dựa dẫm, đừng rụt rè, e ngại, mạnh dạn tạo bứt phá,
xung phong đi đầu để áp dụng phương pháp dạy – học tích cực, phương pháp tổ
chức cho học sinh thảo luận.
Chân thành mong được sự góp ý, trao đổi của đồng nghiệp.

11