B QUC PHềNG
HC VIN CHNH TR NGUYN VN PHNG HOạT ĐộNG CủA MặT TRậN Tổ QUốC Xã, PHƯờNG,
THị TRấN TỉNH BắC NINH TRONG THựC HIệN
DÂN CHủ ở CƠ Sở HIệN NAY

LUN N TIN S KHOA HC CHNH TR

Hà NộI - 2014 B QUC PHềNG


Lời cam đoan

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu
của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận
án là trung thực, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Văn Phương
MỤC LỤC
Trang
TRANG PHỤ BÌA
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
MỞ ĐẦU

5
TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

quốc xã, phường, thị trấn tỉnh Bắc Ninh trong thực hiện
dân chủ ở cơ sở.
84
Chƣơng 3

YÊU CẦU VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP CƠ BẢN TĂNG
CƢỜNG HOẠT ĐỘNG CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC
XÃ, PHƢỜNG, THỊ TRẤN TỈNH BẮC NINH TRONG
THỰC HIỆN DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ HIỆN NAY
103
3.1.
Những yếu tố tác động và yêu cầu tăng cường hoạt động
của Mặt trận Tổ quốc xã, phường, thị trấn tỉnh Bắc Ninh
trong thực hiện dân chủ ở cơ sở hiện nay
103
3.2.
Những giải pháp cơ bản tăng cường hoạt động của mặt
trận Tổ quốc xã, phường, thị trấn tỉnh Bắc Ninh trong
thực hiện dân chủ ở cơ sở hiện nay
118
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
156
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ
CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

158
159
169

5
MỞ ĐẦU
1. Giới thiệu khái quát về luận án
Quán triệt và thực hiện Chỉ thị số 30 ngày 18 tháng 2 năm 1998 của Bộ
Chính trị Ban Chấp hành Trung ương khoá VIII về xây dựng và thực hiện quy
chế dân chủ ở cơ sở; Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Pháp lệnh thực hiện
dân chủ ở xã, phường, thị trấn, MTTQ xã, phường, thị trấn tỉnh Bắc Ninh đã nỗ
lực đổi mới tổ chức và hoạt động, góp phần tích cực vào xây dựng hệ thống
chính trị, tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và phát huy quyền
làm chủ của nhân dân trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế - xã hội, an ninh, quốc
phòng. Tuy nhiên, so với yêu cầu của xây dựng và thực hiện dân chủ ở cơ sở vẫn
còn hình thức và nặng về hành chính, chưa sát dân. Vì vậy, đề tài luận án “Hoạt
động của Mặt trận Tổ quốc xã, phường, thị trấn tỉnh Bắc Ninh trong thực hiện
dân chủ ở cơ sở hiện nay” góp phần làm rõ những vấn đề cơ bản về lý luận, thực
tiễn; đề xuất những giải pháp cơ bản tăng cường hoạt động của MTTQ xã,
phường, thị trấn tỉnh Bắc Ninh trong thực hiện dân chủ ở cơ sở hiện nay.
Luận án dựa trên nền tảng lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh, các quan điểm, đường lối của Đảng, kế thừa kết quả nghiên cứu
của một số công trình có liên quan đến đề tài luận án đã được công bố trong
những năm gần đây và kết quả khảo sát thực tế hoạt động của MTTQ ở các
xã, phường, thị trấn tỉnh Bắc Ninh trong thực hiện dân chủ ở cơ sở từ khi Chỉ
thị số 30 ngày 18 tháng 2 năm 1998 của Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung
ương khoá VIII được ban hành đến nay.
Luận án gồm phần mở đầu, phần tổng quan, ba chương, kết luận, danh

trình khoa học về thực hiện dân chủ ở cơ sở và kết quả hoạt động thực tiễn
của MTTQ, nghiên cứu sinh có nhiều trăn trở từ đó tích lũy kiến thức về hoạt
động của MTTQ và quá trình thực hiện dân chủ ở cơ sở tỉnh Bắc Ninh. Kết
hợp nghiên cứu lý luận và số liệu điều tra, khảo sát thực tiễn hoạt động của

7
MTTQ xã, phường, thị trấn tỉnh Bắc Ninh trong thực hiện dân chủ ở cơ sở
làm luận cứ để nghiên cứu sinh thực hiện luận đề tài án này.
Bắc Ninh là một tỉnh thuộc đồng bằng sông Hồng và nằm trên Vùng
kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, là mảnh đất địa linh nhân kiệt, nơi có truyền thống
khoa bảng và nền văn hóa lâu đời. Trong những năm qua, MTTQ xã, phường,
thị trấn tỉnh Bắc Ninh đã phát huy tốt vai trò của mình trong thực hiện dân
chủ ở cơ sở thông qua việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, giải quyết mối
quan hệ với cấp uỷ đảng, chính quyền và các đoàn thể chính trị - xã hội. Nhờ
đó đã góp phần xây dựng được không khí dân chủ, cởi mở trong thực hiện
mục tiêu, nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh ở cơ sở.
Tuy nhiên, quá trình phát triển kinh tế - xã hội đã làm nảy sinh nhiều mối
quan hệ mới giữa các giai tầng trong xã hội ở xã, phường, thị trấn tỉnh Bắc
Ninh. Nhiều chủ trương, chính sách của Đảng chậm được đưa vào cuộc sống,
khối đại đoàn kết toàn dân và mối quan hệ giữa Đảng, chính quyền và nhân dân
ở địa phương chưa thật bền chặt và đang đứng trước những khó khăn mới. Việc
thực hiện nguyên tắc tự nguyện, hiệp thương dân chủ, phối hợp, thống nhất
hành động giữa các tổ chức thành viên của MTTQ có lúc mang tính hình thức.
Sự phối hợp hoạt động giữa MTTQ xã, phường, thị trấn với chính quyền còn
mang tính “hành chính hoá”. Nhận thức và giải quyết mối quan hệ giữa cấp uỷ,
tổ chức cơ sở đảng với MTTQ xã, phường thị trấn vẫn còn những biểu hiện
lệch lạc. Không ít cấp uỷ chưa làm được điều mà Đảng quy định là: Đảng vừa
là tổ chức thành viên, vừa là người lãnh đạo MTTQ. Nhiều nơi cấp uỷ, tổ chức
đảng cơ sở còn có biểu hiện áp đặt một chiều, chưa thật sự tôn trọng tính tự
chủ, hoạt động tích cực, sáng tạo của MTTQ. Ở một số xã, phường, thị trấn,

dân chủ ở cơ sở. Khái quát những kinh nghiệm bước đầu hoạt động của
MTTQ xã, phường, thị trấn tỉnh Bắc Ninh trong thực hiện dân chủ ở cơ sở.

9
Đề xuất những nội dung, biện pháp cơ bản tiếp tục tăng cường hoạt động của
MTTQ xã, phường, thị trấn tỉnh Bắc Ninh trong thực hiện dân chủ ở cơ sở
hiện nay.
* Ý nghĩa lý luận, thực tiễn:
Góp phần làm sáng tỏ tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của
Đảng ta về nền dân chủ XHCN, về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc thực
hiện dân chủ ở cơ sở và vai trò hoạt động của MTTQ xã, phường, thị trấn
trong thực hiện dân chủ ở cơ sở; làm rõ thực trạng của vấn đề này và đưa
ra luận chứng tính khả thi của các giải pháp cơ bản tăng cường hoạt động
của MTTQ xã, phường, thị trấn trong thực hiện dân chủ ở cơ sở hiện nay.
Kết quả nghiên cứu của luận án cung cấp luận cứ khoa học giúp cấp uỷ
xã, phường, thị trấn, trong lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng và phát huy vai trò của
MTTQ trong thực hiện dân chủ ở cơ sở xã phường hiện nay.
Luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy, nghiên cứu
ở các trường đào tạo bồi dưỡng cán bộ của Đảng, Nhà nước và các tổ chức
chính trị - xã hội.

10
TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến luận án
1.1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài liên quan đến luận án
Ở Trung Quốc có nhiều tác phẩm, công trình nghiên cứu của các nhà
khoa học và quản lý, các nhà nghiên cứu lý luận, được dịch ra tiếng Việt,
xung quanh vấn đề xây dựng nền chính trị dân chủ XHCN và thực hiện dân
chủ ở nông thôn Trung Quốc. Công trình Quan điểm của giới lý luận Trung
Quốc về thực thi dân chủ trong hệ thống chính trị, do Học viện Chính trị

Trung Quốc. Đó là những vấn đề về thực hiện chế độ dân chủ, giám sát trong
Đảng, các giải pháp, con đường thực hiện dân chủ trong Đảng, trong hệ thống
các giải pháp đó, đã đề cập đến vai trò của nhân dân, các tổ chức chính trị - xã
hội đối với việc giám sát các hoạt động của đảng viên, công chức trong bộ
máy Nhà nước của nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa.
Trong sách, phê phán, bác bỏ các quan điểm sai trái thù địch, bảo vệ
nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam, Ban Tuyên giáo Trung ương
đã tổng thuật bài phát biểu của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc Hồ
Cẩm Đào, ngày 25 tháng 6 năm 2007, tại Trường Đảng Trung ương Trung
Quốc. Theo Tổng Bí thư Hồ Cẩm Đào để phát triển nền dân chủ XHCN phải
kiên trì sự thống nhất hữu cơ giữa sự lãnh đạo của Đảng, sự làm chủ của nhân
dân và lãnh đạo đất nước theo pháp luật, không ngừng thúc đẩy chế độ chính
trị XHCN phát triển và tự hoàn thiện. Tiếp tục mở rộng sự tham gia chính trị
có trật tự của công dân, làm phong phú hình thức dân chủ, mở rộng các kênh
dân chủ; thúc đẩy khoa học hoá, dân chủ hoá quyết sách, hoàn thiện hệ thống
hỗ trợ về thông tin và trí lực cho quyết sách; phát triển dân chủ cơ sở, bảo
đảm cho nhân dân trực tiếp thực hiện quyền lợi dân chủ theo pháp luật.

12
Tài liệu về Một số vấn đề về Đại hội XVII Đảng Cộng sản Trung Quốc
của Học viện Chính trị đã nghiên cứu, khái quát những vấn đề lý luận về
CNXH của Đại hội XVII Đảng Cộng sản Trung Quốc (10-2007). Theo tài liệu
này, quan điểm của Đảng Cộng sản Trung Quốc về mở rộng dân chủ trong
Đảng, bao gồm các vấn đề: Thúc đẩy công khai công tác đảng, tăng độ công
khai của các tổ chức đảng, thực hiện các vấn đề lớn và quyết sách cần phải
tiến hành công khai thảo luận tự do và thống nhất trong Đảng. Xây dựng và
kiện toàn chế độ trách nhiệm của Uỷ ban Thường vụ, chế độ báo cáo và chế
độ giám sát trong Đảng. Từng bước mở rộng bầu cử dân chủ trực tiếp các
thành viên lãnh đạo của tổ chức đảng cấp xã (thôn), huyện (thành phố) và
phạm vi thí điểm bầu cử dân chủ gián tiếp hàng ngũ lãnh đạo cấp khu và

Cuốn sách Dân chủ của đồng chí Gióc-giơ Mác-se Tổng bí thư Đảng
Cộng sản Pháp, do Nhà xuất bản Sự thật dịch và xuất bản năm 1992. Cuốn
sách đã đánh giá về tình hình thế giới, về phong trào cách mạng, về CNXH
thế giới về tình hình nước Pháp và cuộc đấu tranh của nhân dân Pháp vì dân
chủ, tiến bộ xã hội và rút ra những kết luận về đường lối, chính sách của Đảng
Cộng sản Pháp. Tác giả cho rằng, CNTB, dân chủ tư sản không phải là một
giải pháp. Phải chống lại nó và tìm những sự lựa chọn khác, không phải là sự
lựa chọn tiền bạc mà là sự lựa chọn những con người. Về đường lối, chính
sách của Đảng Cộng sản Pháp tác giả chỉ rõ: Một từ nói lên đặc điểm của tất
cả các chính sách của Đảng Cộng sản là dân chủ. Đó là mục đích mà Đảng
theo đuổi và là phương tiện hoạt động của Đảng. Đó cũng là bí quyết hoạt
động của Đảng Cộng sản. Theo tác giả, dân chủ là sức mạnh, thế lực của nhân
dân. Nhân dân có sức mạnh xây dựng tương lai của chính mình. Chính nhân
dân là người làm ra lịch sử. Tất cả những gì đã được làm ra là vĩ đại ở Pháp,
đều là nhờ sức mạnh ấy. Như vậy, theo Gióc-giơ Mác-se dân chủ là quyền lực

14
của nhân dân, dân chủ khơi dậy và phát huy sức mạnh của nhân dân. Từ sự
sụp đổ của CNXH ở Liên Xô và Đông Âu, ông cho rằng, dân chủ XHCN cần
được đổi mới để có nhiều dân chủ hơn.
Nghiên cứu về mô hình thực hiện dân chủ ở một số nước phương Tây, có
bài của Giáo sư, tiến sĩ Trần Ngọc Đường [35]: Tổ chức quyền lực Nhà nước,
mối quan hệ giữa các đảng phái chính trị và cơ quan nhà nước ở các nước tư
bản, trong sách Những vấn đề lý luận và thực tiễn mới đặt ra trong tình hình
hiện nay, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia 2008. Từ nghiên cứu những công trình
của Liên Xô trước đây và nước Nga thời kỳ hậu xô viết về dân chủ tư sản như:
Luật Nhà nước tư sản hiện đại - Những chế định cơ bản; Luật Nhà nước các
nước tư sản, tác giả Trần Ngọc Đường đã tổng quan làm rõ những vấn đề các
công trình trên bàn về hệ thống chính quyền nhà nước ở các nước tư bản; mối
quan hệ giữa đảng phái chính trị và cơ quan nhà nước ở các nước tư bản.

đồng, vừa là người đứng đầu bộ máy hành chính, tức là vừa mang tính đại
diện dân cư, vừa giữ quyền hành chính đại diện cho chính quyền nhà nước. Ở
một số nước khác như Anh, Mỹ, Na uy thì lại có sự phân biệt trong cách tổ
chức cơ quan ở những đơn vị hành chính cơ sở này. Việc tổ chức các đơn vị
hành chính phụ thuộc vào quy mô lớn hay nhỏ của các đơn vị hành chính.
Từ nghiên cứu, tổ chức quyền lực nhà nước, mối quan hệ giữa các đảng
phái chính trị và cơ quan nhà nước ở các nước tư bản và sự vận hành của thể chế
dân chủ ở một số nước phương Tây, tác giả cho rằng có một số nội dung có thể
vận dụng và thực hiện ở những mức độ khác nhau như: Hiến pháp và các đạo
luật là phương tiện cơ bản để tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước và các
đảng phái chính trị. Quyền con người, quyền công dân phát huy theo khuynh
hướng đề cao cá nhân trong mối quan hệ với tổ chức và hoạt động của quyền lực
nhà nước; các thể chế dân chủ trong tổ chức quyền lực nhà nước được coi trọng
và ngày càng hoàn thiện bằng pháp luật. Nhưng theo tác giả, đấy mới chỉ là bề
nổi, chưa có điều kiện nghiên cứu các mặt trái, những bất cập, những mâu thuẫn,
chưa làm được trong tổ chức quyền lực ở các nước tư bản phương Tây.

16
Tuy nhiên ở phương diện chính trị - xã hội, ta có thể thấy ngay mặt trái
của việc tổ chức quyền lực nhà nước, mối quan hệ giữa các đảng phái chính
trị và cơ quan nhà nước ở các nước tư bản và sự vận hành của thể chế dân chủ
ở một số nước phương Tây. Đúng là, bất cứ nền dân chủ nào cũng phải được
thực hiện thông qua nhà nước, bởi vì dân chủ gắn liền với pháp luật. Nhưng
nhà nước ấy là nhà nước của ai, mang bản chất của giai cấp nào. Ở các nước
tư bản cho dù chính quyền địa phương được tổ chức theo mô hình tự quản và
xã hội công dân được xem như là độc lập đối với nhà nước hoạt động trong
khuôn khổ hiến pháp và pháp luật. Nhưng về bản chất, nhà nước ấy là nhà
nước của giai cấp tư sản, thực hiện dân chủ cho giai cấp tư sản, vì giai cấp tư
sản. Hiến pháp, pháp luật chính là thể hiện ý chí của giai cấp cầm quyền với
dân chủ và công bằng xã hội cho giai cấp tư sản và vì giai cấp tư sản. Cái gọi

Đặc biệt các tác giả đã phân tích làm rõ sự hình thành và bản chất của dân chủ
XHCN. Theo các tác giả, dân chủ XHCN là nền dân chủ của nhân dân lao
động, vì nhân dân lao động, nó phát triển thuận chiều với tiến bộ, nhân đạo, tự
do, văn minh và văn hoá vì sự hoàn thiện của con người. Với bản chất ấy,
theo các tác giả dân chủ XHCN tiềm tàng sức mạnh của sự sáng tạo và phát
triển; triển vọng của nó là sự thống nhất chân chính với triển vọng của chủ
nghĩa xã hội, của lịch sử, trong đó nhân dân lao động là đối tượng nó phục vụ.
Nội dung của dân chủ xã hội chủ nghĩa được các tác giả đề cập một cách toàn
diện về kinh tế, chính trị, tư tưởng, văn hoá.
Trong mục bàn về dân chủ hoá đời sống chính trị, các tác giả đã đề cập
sâu đến vấn đề xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân; xây dựng hệ
thống luật pháp; cơ chế quản lý xã hội; tăng cường thực hiện rộng rãi và có
hiệu quả các hình thức dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện. Theo các tác giả,
dân chủ hoá đời sống chính trị còn bao hàm việc đáp ứng nhu cầu của công
dân và của các tầng lớp xã hội về việc tham gia đóng góp ý kiến, kiến nghị,
thảo luận dân chủ về các vấn đề đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng,

18
pháp luật Nhà nước, làm cho tinh thần dân chủ thấm nhuần sâu sắc trong các
quyết định chính trị. Muốn thế phải bảo đảm cho các tổ chức, đoàn thể quần
chúng, các tổ chức xã hội, các hội nghề nghiệp được củng cố, phát triển phù
hợp với pháp luật, được chủ động và phát huy sáng kiến, sáng tạo trong công
tác thực tiễn, trong các sinh hoạt chính trị. Tuy đã đặt vấn đề phát huy vai trò
của các tổ chức xã hội trong thực hiện dân chủ, nhưng cuốn sách chưa đi sâu
nghiên cứu, chỉ ra nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc
Việt Nam và các tổ chức hội nghề nghiệp trong quá trình dân chủ hoá đời
sống chính trị, kinh tế, tư tưởng.
Trong sách, Những vấn đề lý luận và thực tiễn mới đặt ra trong tình hình
hiện nay của Hội đồng lý luận Trung ương. Nhà xuất bản Chính trị quốc gia có bài
của Giáo sư, tiến sĩ Phạm Ngọc Quang: Phát huy dân chủ trong điều kiện một

hoá, tinh thần. Từ đó tác giả nêu lên quan niệm của mình Về phương pháp
dân chủ của Hồ Chí Minh, thực chất là quá trình thực hành dân chủ trong đời
sống hiện thực cho mọi người dân và trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.
Nó bao gồm: công tác dân vận - nội dung cơ bản, cốt lõi nhất của thực hành
dân chủ trong nhân dân; thực hành dân chủ trong lãnh đạo là từ trong quần
chúng ra và trở về nơi quần chúng; thực hiện quyền tự do tư tưởng; tuân thủ
cách làm việc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách.
Từ góc độ thể chế và lịch sử, cuốn Quy chế thực hiện dân chủ ở cấp xã -
một số vấn đề lý luận và thực tiễn, do Phó giáo sư, Tiến sĩ Dương Xuân Ngọc
chủ biên [69] đã luận giải một cách hệ thống đặc điểm, quá trình hình thành
phát triển của cấp xã ở nước ta. Tác giả đã khẳng định: Xã là cơ sở xã hội to
lớn của hệ thống chính trị, nơi đại đa số nông dân - lực lượng lao động nông
nghiệp đông đảo nhất ở nước ta sinh sống. Vai trò và sức mạnh của lực lượng
này chỉ được phát huy khi dân chủ ở cơ sở được mở rộng, quyền làm chủ của
nhân dân được bảo đảm và phát huy.

20
Qua tổng kết ba năm thực hiện qui chế dân chủ ở xã, các tác giả khẳng
định, việc xây dựng và thực hiện qui chế dân chủ ở xã đã đáp ứng đòi hỏi của
thực tiễn dân chủ ở nông thôn nước ta, là công cụ pháp lý hữu hiệu đảm bảo
cho nhân dân thực hiện và phát huy quyền làm chủ của mình ở cơ sở. Từ đó
kiến nghị tiếp tục đẩy mạnh việc xây dựng và thực hiện qui chế dân chủ ở cơ
sở, mà yếu tố quyết định là kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng và hiệu
quả hoạt động của hệ thống chính trị cấp xã; bổ sung và hoàn thiện các quy
định pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở, nâng qui chế thành pháp lệnh.
1.2.2. Một số công trình bàn về vai trò của hệ thống chính trị ở cơ sở
và Mặt trận Tổ quốc trong thực hiện dân chủ.
Trong cuốn Dân chủ và hệ thống chính trị ở Việt Nam trong tiến trình
đổi mới và Hệ thống chính trị nông thôn nước ta hiện nay của Giáo sư, Tiến
sĩ Hoàng Chí Bảo [4], đã luận giải một cách toàn diện, sâu sắc về dân chủ và

chính trị, một hình thái nhà nước, tác giả khẳng định: Kể từ khi xã hội có nhà
nước với tư cách là công cụ bảo đảm cho “dân chủ” thì từ đấy, thực hiện dân
chủ của nhân dân chủ yếu phụ thuộc vào bản chất của Nhà nước. Với bản chất
cách mạng và ưu việt của mình, Nhà nước XHCN ngày càng thể hiện rõ vai
trò là phương tiện bảo đảm thực hiện dân chủ, thực hiện các quyền dân chủ
của nhân dân, đem lại và tạo cho họ những khả năng thực tế để thực hiện các
quyền dân chủ của mình và hưởng thụ thành quả dân chủ.
Theo tác giả, vai trò của Nhà nước Việt Nam đối với việc thực hiện
quyền dân chủ của nhân dân đã được khẳng định trong lịch sử và nhất là trong
sự nghiệp đổi mới ở nước ta. Tuy nhiên, hiện nay hoạt động của Nhà nước tới
việc thực hiện quyền dân chủ của nhân dân chưa thật sự có hiệu quả, còn tồn
tại nhiều nhược điểm, chưa thể hiện đầy đủ bản chất và nội dung cần có của
nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Từ đó Trần Thị Băng Thanh kiến nghị một số
giải pháp chủ yếu nhằm phát huy vai trò của Nhà nước đối với việc thực hiện
quyền dân chủ của nhân dân ở Việt Nam hiện nay.

22
Năm 2004, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh
xuất bản giáo trình Xây dựng Đảng [40]. Trong giáo trình này có chủ đề công
tác mặt trận, tổ chức và hoạt động của MTTQ ở cơ sở. Chủ đề đã phân tích
quá trình ra đời và phát triển của Mặt trận Tổ quốc qua các thời kỳ cách
mạng. Khái quát và phân tích tương đối sâu sắc quan điểm của Đảng và tư
tưởng Hồ Chí Minh về công tác mặt trận của Đảng; khái quát tình hình thực
hiện công tác mặt trận của Đảng những năm đất nước đổi mới; phân tích làm
rõ tổ chức, nội dung, phương thức hoạt động của MTTQ xã, phường, thị trấn.
Tuy nhiên chuyên đề chỉ đề cập những vấn đề mang tính chung nhất mà chưa
làm rõ tính đặc thù về tổ chức và hoạt động của MTTQ ở cơ sở, cũng như
hoạt động của nó trong thực hiện dân chủ ở cơ sở.
Năm 2009, Ủy Ban Trung ương MTTQ có cuốn sách: “Một số vấn đề
lý luận và thực tiễn công tác Mặt trận” do Vũ Trọng Kim chủ biên [105]. Nội

thể của MTTQ Việt Nam. Hoạt động của MTTQ gắn liền với nhiệm vụ chính
trị từng giai đoạn cách mạng, gắn với quá trình đổi mới đất nước. Trước yêu
cầu nhiệm vụ cách mạng hiện nay, và để hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình,
MTTQ Việt Nam phải tự vươn lên, tự đổi mới. Hà Văn Núi: “Công tác đối
ngoại nhân dân của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong thời kỳ đổi mới và Hội
nhập quốc tế” [74]. Tác giả khẳng định, trong bối cảnh hiện nay nước ta đang
tham gia một cách chủ động vào quá trình hội nhập quốc tế, việc đổi mới và
tăng cường công tác đối ngoại của Đảng và ngoại giao nhân dân trở thành
chiến lược của cách mạng. Mặt trận với tư cách là thành viên của hệ thống
chính trị phải đẩy mạnh công tác đối ngoại nhân dân để góp phần tạo nên môi
trường hoà bình, ổn định, phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại
hoá đất nước. Nguyễn Văn Vĩnh: “Xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên trách và
lực lượng cộng tác viên của hệ thống tổ chức Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

24
trong thời kỳ mới” [113]. Trong bài viết này, tác giả đề cập trên cơ sở xác
định đúng chức năng, nhiệm vụ Uỷ ban MTTQ các cấp phải kết hợp xây
dựng đội ngũ cán bộ chuyên trách với xây dựng đội ngũ cộng tác viên không
chuyên trách là những chuyên gia giỏi trên các lĩnh vực liên quan đến công
tác Mặt trận. Xây dựng bộ máy cơ quan chuyên trách hợp lý khoa học, biên
chế gọn nhẹ, coi trọng chất lượng. Đồng thời mở rộng đội ngũ cộng tác viên
không chuyên trách để tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân. Thống nhất về
phương pháp tiếp cận mác-xít về dân chủ, về quyền lực chính trị và quyền
dân chủ của nhân dân, về vai trò của hệ thống chính trị ở cơ sở trong thực
hiện dân chủ, Tiến sĩ Phan Xuân Sơn với cuốn “Các Đoàn thể nhân dân với
việc đảm bảo dân chủ ở cơ sở hiện nay” [82], và Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiền
Oanh với cuốn “Vai trò của Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam đối với việc thực
hiện quyền làm chủ của nhân dân ở nước ta hiện nay” [75] đã thống nhất
khẳng định: Nội dung, bản chất của dân chủ là quyền lực thuộc về nhân dân
mà trước hết là quyền lực về chính trị. Quyền lực chính trị của nhân dân