A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ KHOA HỌC
1. Cơ sở lý luận:
Đất nước Việt Nam của chúng ta đang trong thời kỳ đổi mới. Sự phát
triển về kinh tế, xã hội đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với hệ thống giáo
dục. Nghị quyết TW IV khóa VII về tiếp tục sự nghiệp giáo dục đã chỉ rõ: “ Phải
xác định rõ mục tiêu, thiết kế lại chương trình, kế hoạch , nội dung, phương
pháp giáo dục và đào tạo. Toàn bộ hệ thống giáo dục phải hướng vào mục tiêu
đào tạo những con người có kiến thức văn hóa, có kỹ năng nghề nghiệp, lao
động tự chủ, sáng tạo, có kỹ thuật, giàu lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội,
sống lành mạnh, đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước.”
Để đạt được mục tiêu giáo dục đó, từ năm 2008 đến nay, Bộ giáo dục
cùng với Dự án Phát triển giáo dục THCSII đã đưa ra nhiều biện pháp tích cực,
nhiều cuộc vận động và nhiều phong trào thi đua trong toàn ngành nhằm nâng
cao chất lượng giáo dục học sinh một cách toàn diện; trong đó có phong trào thi
đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”. Ngay sau khi được
phát động, phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích
cực” đã được triển khai rộng rãi với năm nội dung. Và nội dung thứ ba trong các
nội dung cơ bản của phong trào này- một trong những tiêu chí cơ bản để đánh
giá, xếp hạng trường học thân thiện là: Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh .
Cụ thể là: “ Thông qua hoạt động dạy và học, giờ sinh hoạt lớp, các tổ chức
Đoàn Đội, các hoạt động tập thể, chú trọng rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý
với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kỹ năng làm việc, sinh hoạt
theo nhóm. Rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe, kỹ năng phòng
chống tai nạn giao thông và các tai nạn gây thương tích khác. Rèn luyện kỹ
năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình, phòng ngừa bạo lực và các tệ
nạn xã hội.”
Trả lời báo chí đầu năm học 2010-2011, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ
Luận nhấn mạnh: Năm học này được chọn là năm học “Tiếp tục đổi mới quản lý
và nâng cao chất lượng giáo dục”. Cùng với việc thực hiện những nhiệm vụ
thường xuyên của các năm học trước với yêu cầu cao hơn, Bộ tập trung chỉ đạo,

Tình trạng học sinh đánh nhau, vô lễ với thầy cô giáo, bỏ học, không
hứng thú học tập xuất hiện ngày một nhiều…
2
Tất cả những hệ lụy đó, nguyên nhân thì có nhiều nhưng chung quy lại là
do nhận thức, ý thức và về cơ bản nhất vẫn là do các em thiếu kỹ năng sống.
Đây là vấn đề đang được ngành giáo dục rất quan tâm, nhưng việc thực hiện thì
chưa đem lại nhiều hiệu quả. Vậy làm như thế nào để giáo dục kỹ năng sống cho
học sinh, để việc rèn kỹ năng sống cho các em thực sự đem lại hiệu quả, góp
phần to lớn vào công tác giáo dục học sinh một cách toàn diện trong giai đoạn
hiện nay thì lại là cả một vấn đề lớn còn đang bỏ ngỏ. Nó cần sự chung tay đóng
góp của tất cả những người làm công tác giáo dục. Bản thân tôi, trong quá trình
làm công tác quản lý giáo dục tại trường THCS Xuân Quan, đã cùng với thầy
Hiệu trưởng nghiên cứu, tìm hiểu, tham khảo ý kiến của đồng nghiệp, và cùng
rút ra một số kinh nghiệm về “ rèn kỹ năng sống cho học sinhTHCS” . Xin
phép được đưa ra để Hội đồng khoa học đánh giá và đồng nghiệp cùng tham
khảo, đóng góp ý kiến.
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Giáo dục kĩ năng sống là một trong những nội dung ,nhiệm vụ quan trọng
trong chương trình giáo dục hiện nay nhằm cụ thể những quan điểm, đường lối
chính sách của Đảng và nhà nước về đổi mới phương pháp giáo dục trong thời
kì hội nhập.
Chính vì vậy, việc đưa ra các giải pháp nhằm giáo dục kĩ năng sống cho
học sinh là vấn đề cần được quan tâm đúng mức nhằm góp phần trang bị cho
học sinh kiến thức, kỹ năng sống và phát triển trong một môi trường phát triển
bền vững.
Một số kinh nghiệm: “ Rèn kĩ năng sống cho học sinh THCS” không
ngoài mục đích:
- Tìm ra nội dung, hình thức tổ chức giáo dục kĩ năng sống trong trường
trung học cơ sở theo khung chương trình chung của Bộ giáo dục và Đào tạo đạt
hiệu quả cao nhất, đồng thời phù hợp với đặc điểm tình hình kinh tế xã hội ở địa

năng tâm lý xã hội và kỹ năng cá nhân, lĩnh hội và tư duy, với 10 yếu tố như: tự
nhận thức, tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề, kỹ năng giao tiếp ứng xử với
người khác, ứng phó với các tình huống căng thẳng và cảm xúc, biết cảm thông,
tư duy bình luận phê phán, ra quyết định, giao tiếp hiệu quả và thương thuyết.
Theo WHO, Kỹ năng sống là “Năng lực tâm lý xã hội, là khả năng ứng phó
một cách có hiệu quả với những yêu cầu và thách thức của cuộc sống. Đó cũng
là khả năng của một cá nhân để duy trì một trạng thái khoẻ mạnh về mặt tinh
thần, biểu hiện qua hành vi phù hợp và tích cực khi tương tác với người khác,
với nền văn hóa và môi trường xung quanh. Năng lực tâm lý xã hội có vai trò
quan trọng trong việc phát huy sức khoẻ theo nghĩa rộng nhất về mặt thể chất,
tinh thần và xã hội. Kỹ năng sống là khả năng thể hiện, thực thi năng lực tâm lý
xã hội này”.
(*) Theo UNICEF, giáo dục dựa trên Kỹ năng sống cơ bản là sự thay đổi
trong hành vi hay một sự phát triển hành vi nhằm tạo sự cân bằng giữa kiến
thức, thái độ và hành vi. Ngắn gọn nhất đó là khả năng chuyển đổi kiến thức
(phải làm gì) và thái độ (ta đang nghĩ gì, cảm xúc như thế nào, hay tin tưởng
vào giá trị nào) thành hành động (làm gì và làm như thế nào).
(*): trích dẫn trong sách Kỹ năng sống cho tuổi vị thành niên – tác giả
Nguyễn Thị Oanh – Nhà xuất bản Trẻ: Hiểu một cách đơn giản thì kỹ năng sống
là năng lực của mỗi người giúp giải quyết những nhu cầu và thách thức của cuộc
sống một cách có hiệu quả (cách sống tích cực trong xã hội hiện đại).
Về bản chất thì rèn luyện kỹ năng sống là quá trình đưa nhận thức (qua kiến
thức và thái độ) thành hành động (hành vi tích cực)
5
Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh nhằm giúp các em rèn luyện kĩ năng
ứng xử thân thiện trong mọi tình huống; thói quen và kĩ năng làm việc theo
nhóm, kĩ năng hoạt động xã hội; Giáo dục cho học sinh thói quen rèn luyện sức
khỏe, ý thức tự bảo vệ bản thân, phòng ngừa tai nạn giao thông, đuối nước và
các tệ nạn xã hội; nhà trường cập nhật thông tin về sức khỏe thể chất và tinh
thần của học sinh; Rèn luyện kĩ năng ứng xử văn hóa, ý thức chung sống thân

nhiều thay đổi mạnh mẽ về thể chất, sức khỏe và tâm sinh lý. Tuổi dậy thì các
em dễ thay đổi tình cảm, hành vi, chóng vui chóng buồn; Mâu thuẫn giữa ý
muốn thoát khỏi sự giám sát của bố mẹ, muốn khẳng định mình trong gia đình
lẫn ngoài xã hội với ý thức “các em vẫn còn là trẻ con” trong suy nghĩ của các
bậc cha mẹ, thầy cô đã nảy sinh những xung đột mà các em chưa được trang bị
kỹ năng cần thiết để ứng phó và giải quyết. Đây là một trong những nguyên
nhân chính dẫn đến tình trạng phạm pháp ở thanh thiếu niên, đặc biệt ở độ tuổi
THCS, ngày càng gia tăng đến mức độ đáng báo động trong xã hội.
Vậy những kỹ năng sống nào là cần thiết để giáo dục cho các em?
*Theo Unesco, những kỹ năng sống phù hợp cần giáo dục cho học sinh
THC là dựa trên 4 trụ cột với 5 mối quan hệ và 3 nhóm kỹ năng. Bao gồm:
- 4 trụ cột là: Học để biết; Học để làm; Học để chung sống; Học để tự khẳng
định.
- 5 mối quan hệ là: Đối với bản thân; Quan hệ với người khác; Quan hệ với
công việc; Quan hệ với cộng đồng, đất nước, nhân loại; Quan hệ với môi trường
tự nhiên.
- 3 nhóm kỹ năng là: Nhóm kỹ năng tự nhận thức; Nhóm kỹ năng quản lý
bản thân; Nhóm kỹ năng xã hội.
*Còn theo Thạc sĩ giảng viên tâm lý học Nguyễn Hữu Long, 10 nhóm kỹ
năng sống cần thiết cho khối học sinh trung học cơ sở là:
- Kỹ năng tự phục vụ bản thân
- Kỹ năng xác lập mục tiêu cuộc đời
- Kỹ năng quản lý thời gian hiệu quả
- Kỹ năng điều chỉnh và quản lý cảm xúc
- Kỹ năng tự nhận thức và đánh giá bản thân
- Kỹ năng giao tiếp và ứng xử
- Kỹ năng hợp tác và chia sẻ
7
- Kỹ năng thể hiện tự tin trước đám đông
- Kỹ năng đối diện và ứng phó khó khăn trong cuộc sống

hơn 60% còn lại để thành công. Nhưng tiếc rằng giới trẻ hiện nay thường thiếu
kỹ năng sống. Tiến sĩ tâm lý Huỳnh Văn Sơn (ĐH Sư phạm TPHCM) cho biết,
những kỹ năng văn hóa sống không chỉ giúp mỗi sinh viên tồn tại đúng nghĩa
trong cuộc đời mà còn giúp các bạn biết bảo vệ chính mình để có cuộc sống an
toàn trong tương lai, định hướng một cách hợp lý cho hạnh phúc
Thực tế hiện nay, nhiều bạn trong giới trẻ đang rất lúng túng trong việc làm thế
nào để tránh khỏi trạng thái khủng hoảng và vượt qua stress, những khúc mắc
tình cảm, đặc biệt trong xã hội hiện đại ngày nay. Nguyên nhân của việc này
cũng chính vì giới trẻ chưa được trang bị kỹ năng sống. Và đặc biệt, giới trẻ
chưa được phụ huynh quan tâm đúng mức. Vì vậy mà giáo dục kỹ năng sống
cho giới trẻ đòi hỏi sự quan tâm có chất lượng và thực sự nghiêm túc, và phải
bắt đầu ngay từ khi các em còn ở lứa tuổi THCS, thậm chí là Tiểu học.
2. Thực trạng việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THCS hiện
nay
Theo thống kê của cơ quan công an, số đối tượng thiếu niên bỏ học, sống
lang thang, bụi đời đã lên đến gần 20.000, thậm chí việc những đối tượng này
thông qua Internet kết thành băng nhóm sử dụng ma túy, gây nhiều vụ đánh
nhau, cướp tài sản ngày có xu hướng gia tăng. Điển hình nhất là vừa qua tại
tỉnh An Giang, một học sinh lớp 7 đã đánh thầy giáo ngất ngay tại lớp. Vậy đâu
là nguyên nhân dẫn đến những sự việc đau lòng này?
Sau hàng loạt các sự việc đau lòng xảy ra ở học đường, nhất là sau sự cố
video nữ sinh bị đánh của một trường PT được tung lên mạng, người ta thấy vấn
đề giáo dục lối sống cũng như văn hoá ứng xử cho học sinh nói chung và học
sinh nữ nói riêng đang bị bỏ trống trong trường học. Có thể thấy rõ một thực tế ,
hiện nay, văn hoá giao tiếp trong nhà trường mới chỉ được quan tâm một chiều
(mối quan hệ trò - thầy),vì thế, mối quan hệ giữa thầy - thầy, trò – trò cũng cần
phải được quan tâm một cách đúng mức.
Trong một số trường THCS của T.P Hà Nội được tham gia khảo sát về
thực trạng và nhu cầu được đào tạo kỹ năng sống của nhóm trẻ vị thành niên tại
9

phấn đấu vươn lên nên tự buông thả mình và trượt dài trên con đường dẫn tới vi
10
phạm pháp luật, đạo đức……Tất cả những điều đó chính là những nguyên nhân
dẫn đến những sự việc đau lòng, đáng tiếc vẫn hàng ngảy xảy ra nơi học đường.
Và cũng theo ý kiến của một nhà giáo dục: “Cuộc sống bây giờ phức tạp,
con người có thể yếu đuối trước thiên nhiên, yếu đuối trước chính mình. Trong
xã hội hiện đại, chúng ta càng trả giá nhiều, có những sự việc không phải đợi
trẻ em lớn lên mới cho tiếp cận mà sớm cho trải nghiệm, sẽ tốt hơn. Có thể trải
nghiệm dưới những hình thức này khác. Và một trong những con đường dạy các
em trải nghiệm là qua giáo dục. Hiện tại, giáo dục của chúng ta tập trung nhiều
vào giảng dạy văn hoá, mà chưa chú trọng đến nhiều những khía cạnh hoạt
động tinh thần. Một điều rất cần hiện nay là giáo dục cho học sinh một nền tảng
sâu hơn về giá trị sống và kỹ năng sống. Giáo dục về giá trị sống để dạy cho
các em biết thế nào là tôn trọng, yêu thương, tự do… Ý thức được những giá trị
căn bản này, các em sẽ trang bị nhận thức và bản lĩnh tốt hơn. Cần dạy cho các
em nhiều hơn về các kỹ năng sống, xử lý tình huống như kỹ năng tư duy, giao
tiếp, ra quyết định, lắng nghe…Những kỹ năng này phải được rèn luyện, qua
trao đổi thảo luận.”
Như vậy, kỹ năng sống là rất cần thiết cho giới trẻ, nhưng hiện nay, đang
hoàn toàn bỏ ngỏ. Nền giáo dục, xã hội chưa giúp người trẻ nhận ra rằng những
khó khăn của cuộc sống là chuyện đương nhiên. Và cũng chưa giúp trẻ hiểu
được, khi gặp khó khăn thì chúng cần phải có sự giúp đỡ để vượt qua. Mọi
người ngại nói ra những khó khăn của mình, mọi người ngại bày tỏ những
vướng mắc của mình. Và tự mình tìm cách giải quyết để rồi đi đến bế tắc. Nên
chăng, cần hình thành một ý thức tìm đến sự giúp đỡ khi mình không thể vượt
qua?
Việc đưa nội dung giáo dục kỹ năng sống vào giảng dạy trong nhà trường
phổ thông đã được đưa ra bàn bạc trước đây và theo như nội dung cuộc trao đổi
giữa Tiến sĩ Phùng Khắc Bình, Vụ trưởng Vụ Công tác học sinh, sinh viên Bộ
GD-ĐT và giới báo chí thì:

việc
Nhưng tất cả, hầu hết chỉ ở dạng tự phát, cá nhân và mức độ thấp , đôi
khi còn mang nặng tính hình thức. Một số trường còn chưa thực sự chú trọng
đến vấn đề này. Vì vậy, để có thể nâng cao và ứng dụng đại trà việc đưa giáo
dục kỹ năng sống vào giáo dục cần có một sự thống nhất ở các cấp lãnh đạo,
12
trong đó, cần thiết và quyết định tính thiết thực chính là vai trò của cấp lãnh đạo
nhà trường phổ thông. Và một trong những yếu tố quan trọng, quyết định hiệu
quả quá trình giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống cho học sinh trong các nhà
trường chính là các thầy giáo, cô giáo. Song trong thực tế lại có điều đáng buồn,
theo như nhận xét của Tiến sĩ Phùng Khắc Bình, Ủy viên Ban chỉ đạo phong
trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, Phó Chủ tịch
Thường trực Hội Thể thao học sinh Việt Nam (Bộ Giáo dục&Đào tạo) thì: “ Kỹ
năng sống của một bộ phận giáo viên chưa đáp ứng được yêu cầu. Nhiều ứng xử
của các thầy cô giáo với học sinh trong môi trường giáo dục còn chưa đạt thì
không thể nói đến những ứng xử ngoài xã hội”.
Vậy rèn kỹ năng sống cho học sinh THCS bắt đầu từ đâu? Và làm như thế
nào để công tác này đạt được hiệu quả như mong muốn, góp phần vào việc giáo
dục học sinh một cách toàn diện?
III. NHỮNG BIỆN PHÁP ĐÃ THỰC HIỆN NHẰM NÂNG CAO HIỆU
QUẢ RÈN KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRONG NHÀ TRƯỜNG
Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng về kỹ năng sống của học sinh THCS;
việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THCS ở các nhà trường hiện nay cũng
như tìm hiểu những kết quả tích cực của quá trình giáo dục kỹ năng sống đem
lại đối với quá trình giáo dục, quản lý học sinh trong nhà trường, BGH nhà
trường đã tìm hiểu, nghiên cứu cụ thể những vấn đề đó trong chính nhà trường
và đưa ra những biện pháp cụ thể, sát thực hơn, nhằm khắc phục hạn chế và thực
sự nâng cao được hiệu quả của công tác này, nhằm giáo dục học sinh một cách
toàn diện, góp phần đưa chất lượng giáo dục chung của nhà trường lên một bước
cao hơn, không chỉ hưởng ứng tích cực phong trào thi đua “ Xây dựng trường

Trong giai đoạn hiện nay, những biến đổi mạnh mẽ về kinh tế - xã hội đã
và đang tác động mạnh mẽ đến đời sống của con người. Nếu như trong xã hội
truyền thống, các giá trị xã hội vốn được coi trọng và được các cá nhân tuân thủ
một cách nghiêm túc thì nay đang dần bị mờ nhạt và thay vào đó là những giá trị
mới được hình thành trên cơ sở giao thoa giữa các nền văn hóa, văn minh khác
nhau. Những thay đổi nói trên đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến hoạt động giáo dục
con cái của gia đình . Cha mẹ ít có thời gian quan tâm đến con cái hơn là một
thực tế không thể phủ nhận, thay vào đó là các hoạt động kinh tế, tìm kiếm thu
nhập. Trong nhà trường, hiện tượng quá tải với các môn học cũng đang gây
14
nhiều áp lực đối với học sinh. Cùng với đó là những tác động nhiều chiều của
các nguồn thông tin khác nhau từ xã hội khiến cho giới trẻ đang đứng trước
nhiều thách thức khi hòa nhập xã hội. Điều này đã dẫn đến sự “xung đột” giữa
nhận thức, thái độ và hành vi với những vấn đề xảy ra trong cuộc sống. Tình
trạng học sinh đánh nhau, vô lễ với thầy cô giáo, bỏ học, không hứng thú học
tập xuất hiện ngày một nhiều. Nguyên nhân thì có nhiều nhưng chung quy là do
nhận thức, ý thức và về cơ bản vẫn là do các em thiếu kỹ năng sống. Học sinh
trường THCS Xuân Quan cũng không tránh khỏi quy luật đó.
Tuy thuộc vùng nông thôn nhưng Xuân Quan lại là một xã có ba phía đều
tiếp giáp với các xã thuộc địa bàn Hà Nội. Kinh tế , văn hóa- xã hội có sự phát
triển, giao lưu với các xã lân cận. Từ đó mà kéo theo nhiều vấn đề phức tạp như
kinh tế , lối sống của một số gia đình thay đổi , và không ít học sinh đã thay đổi
theo chiều hướng tiêu cực như ăn chơi đua đòi, ham chơi điện tử, sử dụng điện
thoại di động không đúng mục đích, phát triển tình cảm khác giới quá sớm……
mà đôi khi bố mẹ lại không biết hoặc có biết nhưng lại không tỏ thái độ phản đối
nên khi được các thầy cô nhắc nhở thì học sinh phản ứng lại, rất khó giáo dục.
Song tất cả những khó khăn trên luôn được BGH nhà trường cùng với đội
ngũ GV, nhân viên trong nhà trường khắc phục. Cùng với các biện pháp để
nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh bậc THCS trong nhà
trường, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh luôn được nhà trường quan tâm- coi

hoạt động nhóm, giải quyết vấn đề nào đó cụ thể… trên cơ sở nền tảng là kiến
thức cơ bản đã được học.
Nhưng đối với học sinh THCS và THPT, đây là lứa tuổi có nhiều thay đổi
về mặt tâm sinh lý, thích tìm tòi học hỏi cái mới, điều lạ. Có em chưa phân biệt
được cái gì tốt, cái gì xấu; điều gì nên làm và điều gì không nên làm nên đôi khi
còn lẫn lộn. Do đó, người giáo viên phải dẫn dắt các em vượt qua những khó
khăn, thử thách để giúp các em nhận thức sâu sắc về những việc cần thiết phải
làm đối với cuộc sống của bản thân và mọi người ở lứa tuổi học sinh. Giáo dục
các em tự phân tích, tổng hợp và giải quyết tình huống nào đó cụ thể. Luôn tạo
điều kiện, động viên các em tham gia, hoạt động tốt công tác đội, đoàn và những
sân chơi bổ ích, lành mạnh như: câu lạc bộ văn học, toán học, ngoại ngữ, TDTT,
…. thường xuyên tổ chức buổi học ngoài giờ (gắn liền với nội dung học ở
16
trường- như Lịch sử, văn học địa phương…) để giúp các em có thêm kiến thức
về vốn sống và giáo dục tình yêu quê hương đất nước. Hoặc tổ chức các buổi
chiếu phim ảnh với nội dung thiết thực về truyền thống văn hóa, lịch sử cách
mạng… thông qua đó nhằm rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh.
Ngoài những giờ lên lớp, chúng tôi cũng lưu ý giáo viên cần tranh thủ
thời gian tìm hiểu học sinh để kịp thời chia sẻ, giúp đỡ động viên các em vượt
qua khó khăn; lắng nghe những tâm tư, nguyện vọng của các em. Trong quá
trình tìm hiểu, người giáo viên phải chân thành chủ động xóa bỏ khoảng cách
giữa học sinh và giáo viên; luôn lựa chọn những ngôn từ mang tính sư phạm,
thích hợp, bổ ích nhằm giáo dục các em có thêm kiến thức trong cuộc sống.
Để giúp cho đội ngũ giáo viên nhận thức đúng về mục đích yêu cầu, nội
dung giáo dục kỹ năng sống, trong những năm học vừa qua, từ năm học 2008-
2009 đến nay, nhà trường đã tạo điều kiện cho các giáo viên được tham dự 3
buổi tập huấn về “ Giá trị sống, kỹ năng sống và giao tiếp ứng xử” cho giáo
viên và học sinh, đồng thời thư viện trường đã bổ sung thêm các loại tài liệu để
giáo viên nghiên cứu, tham khảo nhằm đáp ứng những yêu cầu trên.
Tóm lại, giáo dục kỹ năng sống cho mọi người nói chung và học sinh nói

Liên đội
Liên đội
Liên đội
Tháng
10
- Triển khai điều lệ Đội.
- Chuyên đề Kỹ năng sống “Phòng chống Ma túy, tội
phạm xã hội”.
- Triển khai Chương trình Rèn luyện đội viên.
- Tổ chức các hoạt động Thể dục thể thao cấp trường.
- Chuyên đề kỹ năng sống “Kỹ năng tự học”
LĐ+ TPT
TPT+Tổ Sinh,TD
TPT
Liên đội
Đoàn TN+ Liên
đội
Tháng
11
- Phát động tuần lễ “Nhớ ơn thầy cô”
- Chuyên đề Kỹ năng sống “Lòng biết ơn”
Liên đội
Chi đội
Tháng
12
Phát động phong trào " “Ngày vàng vì bạn" phong
trào “Đền ơn đáp nghĩa”.
- Ra quân làm công tác xã hội, dọn vệ sinh môi trường -
- Thăm hỏi, tặng quà các Gia đình có công với cách
mạng, gia đình liệt sĩ, thương bệnh binh.

Chi đội
GVCN
GVCN
GVCN+Nhóm
Văn
Tháng
4
- Chuyên đề Kỹ năng sống “Kỹ năng thoát hiểm khi
gặp hỏa hoạn và phòng tránh tai nạn đuối nước”
- Chuyên đề KNS: “ Kỹ năng đối diện và ứng phó khó
khăn trong cuộc sống”
L.đội+ Y tế
trường học +
Nhóm Sinh, TD
GVCN
Tháng
5
- Chuyên đề: “Quản lý thời gian hiệu quả”
- Chuyên đề: “ Tự nhận thức và đánh giá bản thân”
GVCN+ L.đội
GVCN+ L.đội

Nhận thức rõ việc rèn luyện kỹ năng sống cho HS là cần thiết nhưng
không thể vội vàng , nên phần nội dung thực thi được chúng tôi chia thành 3 giai
đoạn:
- Giai đoạn 1 là "thu hút HS quan tâm đến việc cần thiết phải trang bị kỹ
năng sống cho bản thân bằng sân chơi tập thể"
- Giai đoạn 2 là "Rèn luyện kỹ năng sống cho HS sinh"
- Giai đoạn cuối là "nâng cao chất lượng kỹ năng sống".
Để thu hút HS cần quan tâm cần tạo những sân chơi tập thể. Ví như, tổ chức

chuyển tải những kỹ năng sống cần thiết đến cho học sinh một cách có hiệu quả
và nhận được sự đồng thuận của toàn thể giáo viên và học sinh, các hoạt động
diễn ra sôi nổi, có tác dụng giáo dục cao. Về chức năng , nhiệm vụ của từng bộ
phận, chúng tôi luôn xác định, tất cả đều có chung nhiệm vụ là dù bằng cách này
hay cách khác thì thông qua hoạt động giáo dục của mình phải truyền tải tời học
sinh những thông điệp về kỹ năng sống, làm sao để sau khi học sinh được tham
gia các hoạt động giáo dục phải rút ra được những kinh nghiệm cho bản thân về
những ứng xử trong cuộc sống. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn xác định, hoạt động
giáo dục nào thì phù hợp với bộ phận chuyên môn nào, từ đó có những phân
công hợp lý, nhằm đem lại hiệu quả hoạt động cao nhất.
c.1. Thành lập ban cố vấn và tổ tham vấn kỹ năng sống
20
Để nội dung, kế hoạch rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh được đi vào
hoạt động có hiệu quả, BGH nhà trường quyết định thành lập mô hình tham vấn
kỹ năng sống cho học sinh.
Toàn trường có 12 lớp, mỗi lớp đều có 1 tổ tham vấn kỹ năng sống, 5 bạn
học sinh đại diện cho tổ sẽ tham gia vào Câu lạc bộ tham vấn kỹ năng sống của
trường. Mỗi tháng, câu lạc bộ này sinh hoạt 2 lần vào tiết ba của chiều thứ năm
tuần thứ 1 và 3 của tháng. Ban chấp hành chi đoàn giáo viên chính là ban cố vấn
cho CLB. Khi tham gia vào tổ tham vấn, chính các em học sinh đại diện cho tập
thể lớp sẽ là những người đưa ra các tình huống có thể xảy ra cần xử lý. Tuy
nhiên với kinh nghiệm sống ít ỏi, không phải lúc nào học sinh cũng đưa ra tình
huống hay, sát thực tế. Vì vậy, các thầy cô giáo trong chi đoàn giáo viên sẽ phải
là những người cập nhật nhiều thông tin về xã hội để luôn có những tình huống
“bài tập” dự phòng cho học sinh. Câu lạc bộ còn tư vấn cách ăn mặc cho các bạn
nữ, các kiến thức về các bài tập thể dục thể thao để có cơ thể khỏe đẹp, tư vấn về
an toàn giao thông, các kiến thức xã hội khác…
Chính vì thế, các thầy cô giáo, bên cạnh làm tốt chuyên môn cũng phải
xây dựng luôn thói quen cập nhật thời sự và các kiến thức xã hội mới có thể làm
tốt vai trò cố vấn cho câu lạc bộ này. “Phải mày mò trên mạng internet để biết

Cũng trong môi trường này, các em có điều kiện để khẳng định sở trường, năng
lực và phát triển năng khiếu; rèn luyện kỹ năng ứng xử, giao tiếp
Từ đặc điểm đặc thù của công tác Đội, chúng tôi nhận thấy rằng ngoài
việc giáo dục về tư tưởng đạo đức cho đội viên, học sinh thì giáo dục kĩ năng
sống cho đội viên cũng là một nhiệm vụ của Đội trong giai đoạn mới.
Đối với trường THCS Xuân Quan, chương trình giáo dục kỹ năng sống
thông qua công tác Đội TNTP Hồ Chí Minh bao gồm 4 nhóm kỹ năng cơ bản
sau :
1- Nhóm kỹ năng tự nhận thức bản thân ( Tôi là ai?, Tôi có những điểm
mạnh và điểm yếu gì?, Ước mơ của tôi?, Mục đích của cuộc đời tôi?, Người
khác đánh giá về tôi như thế nào? )
2- Nhóm kỹ năng giao tiếp ứng xử (cách giao tiếp trong môi trường học
đường, với bố mẹ, người lớn tuổi).
3- Kỹ năng hợp tác và chia sẻ (kỹ năng làm việc nhóm và giải quyết xung
đột trong học đường).
22
4- Nhóm kỹ năng phân biệt hành vi hợp lý và chưa hợp lý (phân biệt hành vi
dũng cảm và liều mạng, hành vi yêu thương và lạm dụng tình dục ).
* Những biện pháp Đội đã thực hiện để đưa nội dung giáo dục kỹ năng sống
vào hoạt động Đội là:
+) Đưa nội dung giáo dục kỹ năng sống vào giờ sinh hoạt dưới cờ (chào cờ)
Phương pháp 1: Bên cạnh các nội dung quen thuộc của buổi chào cờ, BGH luôn
dành một phần thời gian của giờ chào cờ cho công tác giáo dục KNS cho học
sinh. Trong giờ chào cờ đó, có thể cử một giáo viên hoặc học sinh có khả năng
trình bày tốt trình bày về các đề tài mà xã hội và học sinh đang quan tâm. Các
đề tài được đưa ra đó là “Ứng xử của học sinh trong nhà trường”, “Kỹ năng tự
học”, “Kỹ năng giao tiếp”…Phương pháp này thích hợp khi muốn chia sẻ nhanh
một vấn đề ngắn, và thời gian thuyết trình cũng không nên quá 15'. Để lôi cuốn
được học sinh chú ý nghe và đạt hiệu quả giáo dục cao, chúng tôi thường biến
bài thuyết trình thành câu chuyện kể. Người trình bày có thể đứng gần học sinh

đồng thời cám ơn nhóm học sinh đã trình bày tiêu phẩm, cám ơn toàn thể học
sinh đã tích cực tham gia buổi sinh hoạt,( bởi vì biết cảm ơn cũng là một kỹ
năng sống học sinh cần phải học) ,sau đó thông báo nội dung sinh hoạt lần kế
tiếp, để học sinh có thể chuẩn bị trước.
Ở phương pháp 2 có ưu điểm là để học sinh phát triển tư duy phê phán tích
cực, các em có cơ hội rèn luyện kỹ năng thế vai, tạo sự năng động và giúp học
sinh có cơ hội cùng chung làm việc với nhau trong nhóm, phát huy khả năng
lãnh đạo trong học sinh.
Trong các giờ sinh hoạt đầu tuần có lồng ghép giáo dục kỹ năng sống này,
tất cả giáo viên đều phải có mặt để theo dõi nội dung giáo dục học sinh nhằm có
biện pháp giáo dục đồng bộ, tránh sự trùng lặp hoặc không thống nhất trong
việc giáo dục kỹ năng sống trong học sinh. (Vì thực tế không phải giáo viên nào
cũng được trang bị hoặc tự học hỏi đầy đủ về các kỹ năng sống)
BGH cùng với Liên đội đã đưa nội dung sinh hoạt kỹ năng sống trong giờ
sinh hoạt dưới cờ đến tất cả giáo viên chủ nhiệm 1 tuần trước đó, để có sự
chuẩn bị.
Ban giám hiệu đưa tiêu chuẩn tham gia sinh hoạt lớp thành một tiêu chuẩn
thi đua xếp hạng của lớp, tiêu chuẩn xét thi đua cá nhân cuối năm đồng thời
24
thông báo trong hội đồng sư phạm việc cần thiết phải có sinh hoạt dưới cờ,
nhằm cho giáo viên thấy được vai trò và nhiệm vụ của mình, mỗi giáo viên là
tấm gương sống giáo dục học sinh, kể cả việc tham gia chào cờ đầu tuần. Và đó
cũng là một kỹ năng sống cần giáo dục các em- kỹ năng tham gia sinh hoạt cộng
đồng, thể hiện trách nhiệm và năng lực bản thân với cộng đồng.
+ Thông qua các buổi sinh hoạt tập thể để giáo dục kỹ năng sống cho học
sinh
Trong năm học, để chào mừng các ngày lễ kỉ niệm của đất nước, bên cạnh
các phong trào thi đua mang tính chuyên môn như: Hội học hội giảng, CLB
điểm giỏi…., BGH nhà trường luôn chỉ đạo Liên đội kết hợp với Đoàn thanh
niên tổ chức các buổi sinh hoạt tập thể với nhiều nội dung phong phú, trong đó