MỤC LỤC
Tiểu luận giữa kì/ Nguyễn Hữu Hoàng Lâm Page 1
LỜI NÓI ĐẦU
Mâu thuẫn là cái tất yếu trong đời sống,nó có trong tất cả các lĩnh vực: tự nhiên,
xã hội và tư duy con người. Nhất là các hoạt động kinh tế, lĩnh vực mang tính phổ
biến, chẳng hạn như cung - cầu, tích luỹ và tiêu dùng, tính kế hoạch của từng xi
nghiệp, từng công ty và tính tự phát vô chính phủ của nền sản xuất hàng hoá Mâu
thuẫn tồn tại song hành cùng sự vật hiện sự việc từ lúc sự vật sự việc bắt đầu cho tới
khi sự vật sự việc đó kết thúc. Trong mỗi một sự vật, không phải hình thành chỉ là một
mà là nhiều mâu thuẫn, và sự vật trong cùng một lúc có nhiều mặt đối lập thì mâu
thuẫn này mất đi thì mâu thuẫn khác lại hình thành
Có bao nhiêu cái "quan hệ mâu thuẫn " xung quanh cuộc sống của chúng ta?
Minh,ám; hư, thực; thuận, nghịch; đại, tiểu; cương, nhu; viễn, cận; tiến, thoái rất rất
nhiều và đơn giản nhất và dùng thông thường nhất trong đời sống hàng ngày đó chính
là 2 từ "Có" và "Không"
Trong xã hội Mâu thuẫn phổ biến một cách rộng rãi như vậy nhưng quan niệm
không đúng về mâu thuẫn trong xã hội,(về các mặt đối lập,coi đây là những hiện
tượng bất thường cần phải loại trừ) vẫn còn tồn tại. Các quan điểm sai lầm này làm
hạn chế sự giải quyết mâu thuẫn, làm chậm lại sự phát triển của xã hội.Và nó cũng
mang lại nhiều khó khăn cho sự phát triển kinh tế nói chung và sự phát triển kinh
doanh của các doanh nghiệp nói riêng.
Quy luật đấu tranh và thống nhất giữa các mặt đối lập là ‘‘hạt nhân’’ của phép
biện chứng duy vật vì nó vạch ra nguồn gốc, động lực của sự vận động và phát triển
cảu thế giới quan và vì nó là chìa khóa, là cơ sở giúp chúng ta nắm vững thực chất
của tất cả các quy luật và phạm trù phép biện chứng duy vật.
Vì vậy việc kết hợp các mặt đối lập một cách biện chứng theo tinh thần của
V.I.Lênin mang một vấn đề quan trọng. Và đề tài của bài tiểu luận này chính là vấn đề
này: tư tưởng kết hợp các mặt đối lập và vận dụng tư tưởng này trong hoạt động
các doanh nghiệp.
Tiểu luận giữa kì/ Nguyễn Hữu Hoàng Lâm Page 2
Qua đây em xin chân thành cảm ơn thầy Trần Nguyên Ký và cuốn sách

thuẫn luôn cùng song hành. Trong mỗi cá thể sự vật, hiện tượng không chỉ có
một mà có thể nhiều mâu thuẫn khác nhau, khi mâu thuẫn này kết thúc thì mâu
thuẫn khác lại được hình thành. Cứ trên vòng xoay như vậy thế giới, cuộc sống
vận động, biến đổi liên tục.
2.1 Một số khái niệm:
•Mâu thuẫn: Có một câu truyện nhỏ kể như sau:
Vào thời La Mã, khi mà vũ khí chính được sử dụng trong các cuộc chiến tranh
ngoài kiếm ngắn, cung tên ra thì phổ thông nhất là Mâu, nó có hình dạng gần giống
cái mà ta gọi là giáo ngày nay. Ở một phiên chợ có một cửa hàng chuyên bán vũ khí,
Tiểu luận giữa kì/ Nguyễn Hữu Hoàng Lâm Page 4
và người chủ cửa hàng này rao "Mâu của tôi nhọn và sắc nhất bất cứ vật gì dù cứng
thế nào cũng có thể đâm thủng." Một lời chào hàng nghe thật hấp dẫn!. Nhưng cũng
cửa đấysau khi bán hết Mâu họ bán Thuẫn, mà Thuẫn là cái khiên hộ thân, nâng cao
khả năng sống sót của các chiến binh trong các trận chiến, người chủ cửa hàng đấy lại
rao thế này "Thuẫn của tôi là chắc chắn và kiên cố nhất, dù cho vũ khí sắc nhọn đến
đâu cũng không thể đâm thủng được Thuẫn của tôi .?!" Có 1 khách hàng sau khi nghe
hai câu rao chào hàng của người chủ cửa hàng liền có một đề nghị "Anh thử lấy Mâu
và Thuẫn của các anh đâm vào nhau xem nó sẽ thế nào?"
Không hiểu tiếp theo người chủ ấy có thử đâm vào nhau không?! Trên đây chỉ là
một trong số nhiều câu truyện nói về sự hình thành của từ “mâu thuẫn”,các câu truyện
có thể khác nhau, nhưng chung quy lại mâu thuẫn vẫn được xem như hai mặt đối lập
với nhau. Mâu thuẫn vẫn tồn tại trong cuộc sống mỗi ngày.
Quan điểm siêu hình: coi mâu thuẫn là cái đối lập phản lôgic, không có sự thống
nhất, không có sự chuyển hóa biện chứng giữa các mặt đối lập.
Ngược lại, phép biện chứng quan niệm, mâu thuẫn để chỉ mối liên hệthống nhất và
đấu tranh, chuyển hóa giữa các mặt đối lập của mỗi sự vật, hiện tượng hoặc giữa các
sự vật, hiện tượng với nhau.
Nhân tố tạo thành mâu thuẫn là “ mặt đối lập.”
•
Mặt đối lập:

2.2.2 Mâu thuẫn có tính đa dạng, phong phú:
Mâu thuẫn không những có tính khách quan và phổ biến mà còn có tính đa dạng và
phong phú. Tính đa dạng thể hiện ở chỗ: mỗi sự vật hiện tượng quá trình đều có thể
bao hàm nhiều loại mâu thuẫn khác nhau, biểu hiện khác nhau; giữ vị trí và vai trò
khác nhau đối với sự tồn tại và phát triển của sự vật.
Trong các lĩnh vực khác nhau tồn tại những mâu thuẫn với những tính chất
khác nhau tạo nên tính phong phú trong sự biểu hiện của mâu thuẫn.
2.3 Quá trình vận động của mâu thuẫn:
Sự chuyển hóa giữa các mặt đối lập diễn ra hết sức phong phú và đa dạng tùy thuộc
tính chất từng mặt đối lập cũng như tùy thuộc vào những điều kiện lịch sử cụ thể. Quá
Tiểu luận giữa kì/ Nguyễn Hữu Hoàng Lâm Page 6
trình thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập tất yếu dẫn đến sự chuyển hóa giữa
chúng
2.4 Sự đấu tranh và kết hợp các mặt đối lập
2.4.1 Sự đấu tranh:
Sự đấu tranh của các mặt đối lập, là khuynh hướng tác động qua lại,bài trừ, phủ
định nhau của các mặt đối lập. Sự đấu tranh là tuyệt đối, cũng như sự phát triển, sự
vận động là tuyệt đối. Theo chủ nghĩa Mac-lênin, vai trò của sự đấu tranh giữa các
mặt đối lập trong mâu thuẫn đối với sự phát triển sự vật được đánh giá rất cao. Chính
cuộc đấu tranh giữa các mặt đối lập đã dẫn tới việc giải quyết mâu thuẫn và qua đó
làm cho sự vật phát triển. Chính vì thế về mặt phương pháp luận cần phải tạo điều
kiện cho sự đấu tranh giữa các mặt đối lập nhằm thúc đẩy sự phát triển của sự vật hiện
tượng. Nhưng cũng cần tạo điều kiện cho mặt đối lập đại diện cái tiến bộ , tích cực
chiến thắng mặt đối lập đại diện cho cái lạc hậu tiêu cực. Sự đấu tranh của các mặt đối
lập là tuyệt đối vĩnh viễn. Nó diễn ra liên tục trong suốt quá trình tồn tại của sự vật kể
cả trong trang thái sự vật ổn định cũng như khi chuyển hoá nhảy vọt về chất. Sự đấu
tranh của các mặt đối lập tạo lên tính chất tự thân, liên tục của sự vận động phát triển
của sự vật. Cũng vì vậy muốn thay đổi sự vật thì phải tăng cường sự đấu tranh. Sự đấu
tranh của các mặt đối lập là một quá trình phức tạp diễn ra từ thấp đến cao, gồm nhiều
giai đoạn, mỗi giai đoạn lại có những đặc điểm riêng. Chính Lênin khẳng định rằng “

Trong lý luận biện chứng Mácxít, vấn đề kết hợp các mặt đối lập được đặt ra và
giải quyết. Đây là biểu hiện hoạt động tích cực, chủ động của chủ thể trên cơ sở nhận
thức mâu thuẫn khách quan. Chính xuất phát từ việc nhận thức sự thống nhất khách
quan, từ những điểm chung vốn có của các mặt đối lập, từ những nhu cầu thực tiễn,
con người có thể tiến hành kết hợp các yếu tố, hơn nữa là cả các măt đối lập nhằm giải
quyết nhưng mâu thuẫn xã hội…
Có 3 góc độ tiếp cận:
Thứ nhất: xem xét sự thống nhất giữa các mặt đối lập từ góc độ bản thể luận, tức
sự thống nhất khách quan vốn có của chúng.ở đây đó không phải là sự thống nhất
tuyệt đối , mà là sự thống nhất tương đối, thống nhất trong sự khác biệt, kể cả sự đối
lập.
Thứ hai: xem xét sự thống nhất giữa các mặt đối lập từ góc độ nhận thức luận.
Điều này rõ ràng là công việc không đơn giải, không chỉ thuộc vào nhân tố chủ quan,
Tiểu luận giữa kì/ Nguyễn Hữu Hoàng Lâm Page 8
vào chủ thể mà còn phụ thuộc vào chính bản thân mâu thuẫn. bởi vì mâu thuẫn không
tự bộc lộ ra mà nói tồn tại ẩn giấu bên trong cái “ vỏ bọc” thống nhất với những hình
thức cụ thể của nó. Để nhận thức nó, cần phải tiến hành thao tác như Lênin đã chỉ dẫn:
“ phân đôi cái thống nhất”. phải phân đôi được cai thống nhất thì mới có thể phát hiện
và nắm bắt được các mặt đối lập tạo thành mâu thuẫn. Cố nhiên sự phân đôi ở đây
không phải là hoạt động chủ quan, tùy tiện mà phải dựa trên cơ sở tôn trọng tính
khách quan của mâu thuẫn biện chứng.
Thứ ba: xem xét sự thống nhất giữa các mặt đối lập từ góc độ thực tiễn.Trên cơ
sở nhận thức sự thống nhất ( bao hàm cả sự đấu tranh) giữa các mặt đối lập của một
mâu thuẫn nhất định, chủ thể có thể thực hiện việc kết hợp các mặt đối lập để từ đó
tạo điền kiện giải quyết tốt các mâu thuẫn. Việc kết hợp các mặt đối lập cũng xuất
phát từ nhu cầu, lợi ích của chủ thể. Một mặt con người với tư cách chủ thể tiến hành
hoạt động kết hợp các mặt đối lập nhằm giải quyết một mâu thuẫn xã hội cụ thể theo
hướng có lợi cho bản thân, đáp ứng được nhu cầu, lợi ích của bản thân;xong mặt khác
nó không phải là hoạt động chủ quan, tùy tiện mà phải dựa trên cơ sở tôn trọng tính
khách quan của mâu thuẫn biện chứng.

nào đó, khi giữa hai mặt đối lập nhau,mặc dù về bản chất vẫn có sự đối kháng về lợi
ích, song lại có một số điểm chung về lợi ích; thì khi đó có thể thực hiện hình thức
“kết hợp các mặt đối lập”. Điều đó cho phép việc giải quyết mâu thuẫn giữa chúng
được thực hiện tốt hơn, đem lại lợi ích cho chủ thể nhiều hơn. Dĩ nhiên, cần phải có
khả năng cần thiết ( trí tuệ và bản lĩnh chính trị) thì chủ thể mới có thể thực hiện việc
kết hợp này. ở đây về cơ bản mâu thuẫn vẫn là mâu thuẫn đối kháng; nhưng ở khía
cạnh nào đó, vẫn có thể cho phép kết hợp các mặt đối lập.
Còn đối với loại mâu thuẫn xã hội không đối kháng, các mặt đối lập có lợi ích
cơ bản nhất trí với nhau, chủ thể hoạt động hoàn toàn có thể tiến hành kết hợp các mặt
đối lập. tuy nhiên trong trường hợp này, nếu chủ thể mắc sai lầm nghiêm trọng và kéo
dài; hay khi chủ thể không còn đủ năng lực trí tuệ và bản lĩnh chính trị cần thiết thì khi
đó xuất hiện yêu cầu khách quan phải giải quyết mâu thuẫn bằng phương pháp loại trừ
mặt đối lập.
Tóm lại, việc kết hợp các mặt đối lập trong quá trình giải quyết một mâu thuẫn
xã hội cụ thể chỉ có thể tiến hành được khj có đầy đủ những điều kiện khách quan và
Tiểu luận giữa kì/ Nguyễn Hữu Hoàng Lâm Page 10
chủ quan cho phép. Tuyệt đối đây không phải là giải pháp có tính phổ biến, có thể
thực hiện trong mọi trường hợp với mọi điều kiện.
Thứ nhất, vè mặt khách quan: việc kết hợp các mặt đối lập chỉ có thể tiến hành
trong các trường hợp cụ thể sau:
Giữa các nhân tố, lực lượng xã hội tồn tại với tư cách là những mặt đối lập của
nhau phải có những điểm chung, tương đồng có thể đi tới sự điều hòa , thỏa hiệp
trong giới hạn nhất định.Trong trường hợp các mặt đối lập hoàn toàn không có điểm
chung, tương đồng, mâu thuẫn hay hoàn toàn đối kháng thì việc kết hợp không thể
thực hiện một cách đúng dắn và mang lại hiệu quả mong muốn.
Việc kết hợp chỉ có thể thực hiện trong điều kiện hoàn cảnh thuận lợi. cụ thể là
phải có điều kiện hoàn cảnh cho phép chủ thể thực hiện. Hay là điều kiện hoàn cảnh
khách quan buộc chủ thể phải sử dụng phương thức kết hợp này.
Thứ hai, về mặt chủ quan: đòi hỏi ở chủ thể thực hiện cần có năng lực, bản lĩnh
chính trị để đáp ứng được nhu cầu của sự kết hợp này.Có thể khẳng định , trong chừng

Chương 2 - SỰ VẬN DỤNG VÀO HOẠT ĐỘNG DOANH NGHIỆP HIỆN
NAY.
Trong công cuộc đổi mới của đất nước ta hiện nay, với xu hướng công nghiệp
hóa,hiện đại hóa nền kinh tế. Đồng thời với nó là sự phát triển nhanh chóng của khinh
tế thị trường. Cùng với tình hình trong nước là nền kinh tế thế giới phát triển nhanh
chóng với những thay đổi to lớn và sâu sắc, sự phát triển như vũ bão của cách mạng
khoa học và công nghệ….chính những biến đổi này đã gây tác đọng to lớn, ảnh hưởng
mạnh mẽ tới sự phát triển và hoạch định chiến lược của các tập đoàn, doanh nghiệp,
công ty trên thế giới.Sự biến đổi cũng đặt ra cho các tập đoàn, công ty, doanh nghiệp
những yêu cầu khách quan. Tất cả là điều kiện khách quan cho phép chủ thể hoạt
động thực hiện kết hợp các mặt đối lập…các mặt đối lập trong hoạt động doanh
nghiệp là vô cùng đa dạng dưới đây chỉ là một vài nét cơ bản nhất và gần gũi nhất của
việc kết hợp các mặt đối lập trong hoạt động doanh nghiệp.
1. Nền tảng của việc kết hợp các mặt đối lập trong hoạt động doanh nghiệp:
Tiểu luận giữa kì/ Nguyễn Hữu Hoàng Lâm Page 12
Theo triết học Mac-lênin trong quá trình giải quyết một mâu thuẫn cụ thể, tùy vào
nội dung, tính chất của mối quan hệ giữa các mặt đối lập, cũng như tùy thuộc vào
hoàn cảnh khách quan, năng lực của chủ thể hoạt động… có thể tiến hành việc kết hợp
các mặt đối lập nhằm để giải quyết một mâu thuẫn xã hội cụ thể hơn một cách tốt
nhất, đem lại lợi ích cao nhất cho chủ thể.
2.Kết hợp thị trường và kế hoạch trong hoạt động kinh doanh:
Trong đổi mới kinh tế, gắn liền với việc xây dựng một nền kinh tế đa dạng hóa về
sở hữu, đa thành phần kinh tế, là vấn đề xây dựng cơ chế thị trường. Đây là hai mặt
của nền kinh tế thị trường: việc tồn tại một nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần tất
yếu làm nảy sinh yêu cầu về sự điều tiết cơ chế thị trường. Với tư cách là cơ chế kinh
tế khách quan tồn tại tất yếu trong nền kinh tế nhiều thành phần, cơ chế thị trường thể
hiện những giá trị tích cực của nó. Vậy việc linh hoạt thay đổi và thích ứng đối với cơ
chế thị trường có thể kết hợp với kế hoạch trong nền kinh tế tập trung bao cấp? !
Chúng ta nhận thức được rằng kế hoạch là điều không thể thiếu đối với làm kinh
tế. Tự bản thân công tác kế hoạch hóa kkhông thể thiếu với hoạt động kinh tế.Chỉ có

4.kết luận:
Hầu hết những sự kết hợp các mặt đối lập trong hoạt động doanh nghiệp là sự kết
hợp có tính khoa học. Tích cực, chủ động mang lại lợi ích tối đa cho kinh doanh. Các
doanh nghiệp là những chủ thể có khả năng và nắm bắt phương pháp cách triệt để.
Nhờ đó doanh nghiệp có thể phát triển các bềnh vững lâu dài.
5.Quán triệt phương pháp luận kết hợp các mặt đối lập
Phương pháp luận biện chứng của sự kết hợp các mặt đối lập ở đây là: trên cơ sở
những điểm chung giữa những mặt, nhân tố xã hội với tư cách là những mặt đối lập
của nhau, việc kết hợp chúng lại trong một chỉnh thể để nhằm mục đích hướng cuộc
đấu tranh của chúng đem lại lợi ích cho chủ thể. Điều đó có nghĩa là: kết hợp các mặt
đối lập không phải thủ tiêu cuộc đấu tranh của chúng mà là tạo điều kiện cho chúng
đấu tranh trong một hình thức cụ thể. Bởi vì, theo Lê-nin: sự phát triển là một cuộc
đấu tranh giữa các mặt đối lập.
Vận dụng vào thực tiễn, khi kết hợp các mặt đối lập trong hoạt động doanh
nghiệp, phải kết hợp có nguyên tắc giữa chúng. Ví dụ: khi kết hợp giữa kinh tế tư bản
và kinh tế theo định hướng chủ nghĩa xã hội để phát triển doanh nghiệp, cần phải luôn
nhớ rằng, dù là thống nhất và bổ sung cho nhau, nhưng bản chất giữa chủ nghĩa tư bản
Tiểu luận giữa kì/ Nguyễn Hữu Hoàng Lâm Page 14
và chủ nghĩa xã hội vẫn là trái ngược nhau. Do đó, phải luôn thận trọng: lợi dụng
những mặt tích cực của chủ nghĩa tư bản để xây dựng doanh nghiệp, cũng như hợp tác
trong giới hạn, khuôn khổ của nền kinh tế thị trường định hướng chủ nghĩa xã hội.
Cần phải thực hiện tốt công tác kiểm kê, kiểm soát mọi hoạt động kinh tế của doanh
nghiệp; cần phải có giải pháp đưa ra đối với tình trạng trước mắt… Đặc biệt, khi Việt
Nam đã gia nhập WTO, bên cạnh những thay đổi chúng ta cần phải có để đáp ứng cho
yêu cầu hội nhập, ta còn cần phải chú ý để có những giải pháp đúng đắn trước những
vấn đề mới trong việc bảo vệ môi trường, bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn bản sắc văn
hoá và truyền thống tốt đẹp của dân tộc, chống lại lối sống thực dụng, chạy theo đồng
tiền.từ đó doanh nghiệp mới thực sự phát triển bền vững.
Bài viết có trích dẫn và thao khảo một số nguồn tài liệu:
+ “ sự kết hợp các mặt đối lập trong thời kì quá độ lên xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam